ഇന്ദ്രവജ്ര (വൃത്തം)

വിക്കിപീഡിയ, ഒരു സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനകോശം.
(ഇന്ദ്രവജ്ര എന്ന താളിൽ നിന്നും തിരിച്ചുവിട്ടതു പ്രകാരം)

ത്രിഷ്ടുപ്ഛന്ദസ്സിലുള്ള വൃത്തമാണ്‌ ഇന്ദ്രവജ്ര. ഇത് ഒരു സംസ്കൃതവൃത്തമാണ്. സംസ്കൃതത്തിൽ ഇത് ഇന്ദ്രവജ്രാ (इन्द्रवज्रा) എന്നറിയപ്പെടുന്നു.

ലക്ഷണം[തിരുത്തുക]

ലക്ഷണം മലയാളത്തിൽ:

കേളിന്ദ്രവജ്രയ്ക്കു തതം ജഗംഗം

പദം:- കേൾ, ഇന്ദ്രവജ്രക്കു തതം ജഗംഗം

ലക്ഷണം സംസ്കൃതത്തിൽ:

स्यादिन्द्रवज्रा यदि तौ जगौ गः। [1]

സ്യാദിന്ദ്രവജ്രാ യദി തൗ ജഗൗ ഗഃ

രണ്ട് തഗണങ്ങളും തുടർന്ന് ജഗണവും രണ്ട് ഗുരുക്കളും ക്രമേണ വരുന്നത് ഇന്ദ്രവജ്ര എന്ന വൃത്തം.

ത ത ജ എന്നീ മൂന്നു ഗണങ്ങളും രണ്ട് ഗുരുവും വന്നാൽ ഇന്ദ്രവജ്രയാകും. ലക്ഷണത്തിൽ ഇതിനോടു സാദൃശ്യമുള്ള മറ്റൊരു വൃത്തമാണ്‌ ഉപേന്ദ്രവജ്ര; ഇതിൽ ആദ്യം ത ഗണത്തിനു പകരം ജ ഗണം വരണം.


ഉദാഹരണങ്ങൾ[തിരുത്തുക]

ഉദാ:-1

കാർകൊണ്ടു മിണ്ടാത്തൊരു കൊണ്ടൽ പോലെ
കല്ലോലമില്ലാതെഴുമാഴിപോലെ
കാറ്റിൽ‌പ്പെടാദീപവുമെന്നപോലെ
നിഷ്പന്ദമായ് പ്രാണനടക്കിവെച്ചും - (കുമാരസംഭവം)

ഉദാ:-2

നോക്കാൻ പ്രയാസം തടയാൻ ഞെരുക്കം
പാട്ടിൽപ്പെടില്ലാ കഠിനം സ്വഭാവം
എല്ലാനിലയ്ക്കും നിരുപിച്ചുകണ്ടാൽ
നീ കാമതന്ത്രത്തിലൊരിന്ദ്രവജ്ജ്ര - (നാട്യശാസ്ത്രം)

ഇവകൂടി കാണുക[തിരുത്തുക]

കുറിപ്പുകൾ[തിരുത്തുക]

ഒരു വരിയിൽ ഇന്ദ്രവജ്രയും അടുത്തവരിയിൽ ഉപേന്ദ്രവജ്രയും വന്നാൽ ഉണ്ടാകുന്ന വൃത്തമാണ്‌ ഉപജാതി. ഇവ്വിധം ഇന്ദ്രവംശയും വംശസ്ഥവും വരുന്നത് മറ്റൊരു ഉപജാതിയാണ്‌.

ആധാരങ്ങൾ[തിരുത്തുക]

  1. കേദാരഭട്ടൻ രചിച്ച വൃത്തരത്നാകരം


"https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=ഇന്ദ്രവജ്ര_(വൃത്തം)&oldid=2533123" എന്ന താളിൽനിന്നു ശേഖരിച്ചത്