ദോധകം

വിക്കിപീഡിയ, ഒരു സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനകോശം.
Jump to navigation Jump to search

പതിനൊന്നക്ഷരമുള്ള ത്രിഷ്ടുപ് ഛന്ദസ്സിൽ ഉൾപ്പെട്ട വൃത്തമാണ് ദോധകം.

ലക്ഷണം[തിരുത്തുക]

ഭ ഭ ഭ ഗ ഗ ദോധകവൃത്തം

മുന്ന് ഭഗണവും രണ്ടുഗുരുക്കളും യഥാക്രമം വന്നാൽ ദോധകവൃത്തമാകും. വൃത്തമഞ്ജരിയിൽ ഏ.ആർ ഇതിന് ഉദാഹരണം നല്കിയിട്ടില്ല. മാത്രമല്ല ഇതേ ലക്ഷണമുള്ള ചാരണഗീതം എന്നൊരു വൃത്തവും അദ്ദേഹം സൂചിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.

ഭംഭഭഗംഗുരു ചാരണഗീതം

വൃത്തശാസ്ത്രത്തിലെ ഗണങ്ങളുടെ പേര് വിശദമാക്കുന്ന പ്രസിദ്ധമായ പദ്യം സംസ്കൃതത്തിലുള്ളത് ഈ വൃത്തത്തിലാണെന്ന് വൃത്തമഞ്ജരിയുടെ അടിക്കുറിപ്പായി സൂചിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. പ്രസ്തുതശ്ലോകം താഴെ ഉദ്ധരിക്കുന്നു:

മസ്ത്രിഗുരുസ്ത്രിലഘുശ്ച നകാരോ

ഭാദിഗുരുഃ പുനരാദി ലഘുർയഃ
ജോ ഗുരുമദ്ധ്യഗതോ രല മദ്ധ്യ-
സ്സോഽന്തഗുരുഃ കഥിതോഽലഘുസ്തഃ


ചടുലമായ നടനതാളമുള്ള ഒരു വൃത്തമാണ് ദോധകം. ലക്ഷണശ്ലോകമനുസരിച്ച് ഇതിന്റെ താളം 'ഗംലല|ഗംലല|ഗംലല|ഗംഗം' എന്നു രേഖപ്പെടുത്താം.നാട്യശാസ്ത്രത്തിലെ ഉദാഹരണശ്ലോകത്തിൽ ഒരു മദയാനയുടെ ഗതിയോടാണ് ഭരതമുനി ഈ വൃത്തത്തെ ഉപമിച്ചിട്ടുള്ളത്.

പ്രസ്ഖലിതാഗ്രപദപ്രവിചാരം


മത്തവിഘൂർണ്ണിതഗാത്രവിലാസം
പശ്യ വിലാസിനി! കുഞ്ജരമേതം
ദോധകവൃത്തഗതിം പ്രകരോതി - (നാട്യശാസ്ത്രം

"https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=ദോധകം&oldid=2388241" എന്ന താളിൽനിന്ന് ശേഖരിച്ചത്