ഉള്ളടക്കത്തിലേക്ക് പോവുക

തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം

വിക്കിപീഡിയ, ഒരു സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനകോശം.
തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം
Summary
Airport typeപൊതു സ്വകാര്യ പങ്കാളിത്തം
Ownerഅദാനി ഗ്രൂപ്പ്
Operatorഅദാനി ട്രിവാൻഡ്രം ഇന്റർനാഷണൽ ലിമിറ്റഡ്
LocationChacka, തിരുവനന്തപുരം, കേരളം, ഇന്ത്യ
Opened
  • 1932 (1932)
  • 1 January 1991 (1991-01-01) (upgraded to international)
Hub for
Coordinates8°29′N 76°55′E / 8.48°N 76.92°E / 8.48; 76.92
Websitewww.adani.com/thiruvananthapuram-airport
Map
TRV is located in Kerala
TRV
TRV
Location within Kerala
TRV is located in India
TRV
TRV
Location within India
Source: AAI[1][2][3]

തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം (IATA: TRV, ICAO: VOTV), ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിൻ്റെ തലസ്ഥാന നഗരമായ തിരുവനന്തപുരത്ത് സർവീസ് നടത്തുന്ന ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ്. 1932-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഇത് കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ വിമാനത്താവളവും, 1991-ൽ ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ച ഇന്ത്യയിലെ അഞ്ചാമത്തെ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളവുമാണ്.[5] എയർ ഇന്ത്യ, എയർ ഇന്ത്യ എക്സ്പ്രസ്, ഇൻഡിഗോ, സ്പൈസ് ജെറ്റ് എന്നിവയുടെ പ്രവർത്തന അടിത്തറയാണിത്. 700 ഏക്കർ (280 ഹെക്ടർ) വിസ്തൃതിയിൽ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന വിമാനത്താവളം, നഗരമധ്യത്തിൽ നിന്നും പത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നും പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഏകദേശം 3.7 കി.മീ (2.3 മൈൽ) അകലെയാണ്, [5] കോവളം ബീച്ചിൽ നിന്ന് 16 കി.മീ (9.9 മൈൽ), 13 കി.മീ (8.1). മൈൽ) ടെക്‌നോപാർക്കിൽ നിന്നും 21 കി.മീ (13 മൈൽ) നിർമ്മാണത്തിലിരിക്കുന്ന വിഴിഞ്ഞം അന്താരാഷ്ട്ര തുറമുഖത്ത് നിന്നും. ഇത് ശംഖുമുഖം ബീച്ചിൻ്റെ ദൃശ്യമായ സാമീപ്യം പങ്കിടുന്നു, ഇത് ഇന്ത്യയിലെ അറബിക്കടലിനോട് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളമായി മാറുന്നു, കടലിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 0.6 മൈൽ (ഏകദേശം 1 കിലോമീറ്റർ) അകലെയാണ് ഇത്.

2024-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ രണ്ടാമത്തെ വിമാനത്താവളം, അന്താരാഷ്‌ട്ര ട്രാഫിക്കിൻ്റെ കാര്യത്തിൽ ഇന്ത്യയിലെ എട്ടാമത്തെ തിരക്കുള്ള വിമാനത്താവളം[6], 2024-ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, ഇന്ത്യയിൽ മൊത്തത്തിൽ 15-ആം വിമാനത്താവളം. 4.4 ദശലക്ഷത്തിലധികം യാത്രക്കാർ, മൊത്തം 30,000-ലധികം വിമാന ചലനങ്ങൾ.[2][3]

സിവിൽ ഓപ്പറേഷനുകൾക്ക് പുറമേ, എയർപോർട്ട് ആസ്ഥാനം ഇന്ത്യൻ എയർഫോഴ്സിൻ്റെ (ഐഎഎഫ്) സതേൺ എയർ കമാൻഡ് (ഇന്ത്യ), അവരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി ഇന്ത്യൻ കോസ്റ്റ് ഗാർഡ്. ഐഎഎഫിന് അവരുടെ എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളും കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ ഒരു പ്രത്യേക ഏപ്രോൺ ഉണ്ട്. പൈലറ്റ് പരിശീലന പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുന്ന രാജീവ് ഗാന്ധി അക്കാഡമി ഫോർ ഏവിയേഷൻ ടെക്നോളജിക്കും തിരുവനന്തപുരം വിമാനത്താവളം സേവനം നൽകുന്നു.[7] എയർ ഇന്ത്യയുടെ നാരോ ബോഡി മെയിൻ്റനൻസ്, റിപ്പയർ, ഓവർഹോൾ (എംആർഒ) യൂണിറ്റ്, എയർ ഇന്ത്യ എക്‌സ്‌പ്രസ് വിമാനങ്ങളിൽ കൂടുതലും സർവീസ് നടത്തുന്ന ബോയിംഗ് 737-ടൈപ്പ് എയർക്രാഫ്റ്റുകൾക്ക് ഇരട്ട ഹാംഗറുകൾ അടങ്ങുന്നതാണ് എയർപോർട്ട്

ചരിത്രം

[തിരുത്തുക]

ആറ്റിങ്ങൽ, തിരുവിതാംകൂർ രാജ്യങ്ങളുടെ റാണിയായിരുന്ന കാർത്തിക തിരുനാൾ ലക്ഷ്മി ബായിയുടെ ഭർത്താവ് ലഫ്റ്റനൻ്റ് കേണൽ രാജാ ഗോദ വർമ്മൻ്റെ മുൻകൈയിൽ റോയൽ ഫ്ലൈയിംഗ് ക്ലബ്ബിൻ്റെ ഭാഗമായി 1932-ലാണ് ഈ വിമാനത്താവളം സ്ഥാപിതമായത്.[8] ഇന്ത്യയുടെ വ്യോമയാന ഭൂപടത്തിൽ തിരുവിതാംകൂറിനെ ഉൾപ്പെടുത്താൻ ഒരു വിമാനത്താവളം വേണമെന്ന് പരിശീലനം സിദ്ധിച്ച പൈലറ്റായ രാജാ ഗോദ വർമ്മന് അനുഭവപ്പെടുകയും ഒരു എയർഡ്രോം സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികൾ ആരംഭിക്കാൻ തിരുവിതാംകൂർ ദർബാറിനോട് അഭ്യർത്ഥിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് രാജകുമാരൻ വിശദമായ റിപ്പോർട്ട് തയ്യാറാക്കി രാജാവിന് സമർപ്പിച്ചു. രാജാവ് ലഫ്റ്റനൻ്റ് കേണൽ രാജയുടെ ഭാര്യയുടെ സഹോദരനാണെന്നും കേണലിൻ്റെ മക്കൾ സിംഹാസനത്തിൻ്റെ അവകാശികളാണെന്നും പരാമർശിക്കാം.

1935-ൽ, മഹാരാജ ചിത്തിര തിരുനാളിൻ്റെ രാജകീയ രക്ഷാകർതൃത്വത്തിൽ, ടാറ്റ എയർലൈൻസ്, ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ പൈലറ്റ് നെവിൽ വിൻസെൻ്റിൻ്റെ നേതൃത്വത്തിൽ DH.83 ഫോക്സ് മോത്ത് വിമാനം ഉപയോഗിച്ച് വിമാനത്താവളത്തിലേക്കുള്ള ആദ്യ വിമാനം ടാറ്റ കമ്പനി ഉദ്യോഗസ്ഥനായ ജംഷദ് നവറോജിയെയും വാണിജ്യാടിസ്ഥാനത്തിൽ കാഞ്ചി ദ്വാരകദാസിനെയും വഹിച്ചു. കറാച്ചിയിലെ തിരുവിതാംകൂറിൻ്റെ ഏജൻ്റ്, ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ വൈസ്രോയി വില്ലിംഗ്ഡൺ പ്രഭുവിൻ്റെ പ്രത്യേക മെയിലുമായി മഹാരാജാവിന് ജന്മദിനാശംസകൾ നേർന്നു.[9]

ആദ്യത്തെ വിമാനം 1935 നവംബർ 1-ന്, റോയൽ അഞ്ചലിൻ്റെ (തിരുവിതാംകൂർ പോസ്റ്റ്) തപാലുകളുമായി ബോംബെയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. 1938-ൽ, തിരുവിതാംകൂർ രാജകീയ ഗവൺമെൻ്റ് മഹാരാജാസിൻ്റെ സ്വകാര്യ വിമാനമായി ഒരു ഡക്കോട്ട സ്വന്തമാക്കുകയും വ്യോമാക്രമണങ്ങളിൽ നിന്ന് സംസ്ഥാനത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി റോയൽ ഇന്ത്യൻ എയർഫോഴ്സിൻ്റെ (തിരുവിതാംകൂർ) ആദ്യ സ്ക്വാഡ്രൺ സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു. സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം, ടെർമിനൽ 1 എന്ന പുതിയ ആഭ്യന്തര ടെർമിനലിൻ്റെ നിർമ്മാണത്തോടെ ആഭ്യന്തര വിമാന സർവീസുകൾക്കായി എയർസ്ട്രിപ്പ് ഉപയോഗിച്ചു.

ബോയിംഗ് 707 ഉപയോഗിച്ച് 1970-കളുടെ അവസാനത്തിൽ അറേബ്യൻ പെനിൻസുലയിലെ നഗരങ്ങളിലേക്ക് എയർ ഇന്ത്യ അന്താരാഷ്ട്ര പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. 80-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ, അന്നത്തെ ഇന്ത്യൻ എയർലൈൻസ് കൊളംബോയിലേക്കും തുടർന്ന് മാലിയിലേക്കും സർവീസ് ആരംഭിച്ചു. പിന്നീട് ഗൾഫ് എയർ, ശ്രീലങ്കൻ എയർലൈൻസ് (അന്ന് എയർ ലങ്ക), എയർ മാലിദ്വീപ് (ഇപ്പോൾ മാലിദ്വീപ്) എന്നിവ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. ഇവയ്ക്ക് പിന്നാലെ ഇന്ത്യൻ എയർലൈൻസും ഷാർജയിലേക്ക് സർവീസ് ആരംഭിച്ചു. 1991 ജനുവരി 1-ന് ടിഐഎ ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമായി നവീകരിക്കപ്പെട്ടു, ഡൽഹി, ബോംബെ, മദ്രാസ്, കൽക്കട്ട എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം ഇന്ത്യയിലെ അഞ്ചാമത്തെ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമായി ഇത് മാറി.

2011 മാർച്ച് 1-ന്, പുതിയ അന്താരാഷ്ട്ര ടെർമിനൽ ടെർമിനൽ 2-ൽ നിന്ന് ആദ്യ വിമാനം സർവീസ് നടത്തി. ഷാർജയിൽ നിന്നുള്ള IX 536 (എയർ ഇന്ത്യ എക്സ്പ്രസ്) ആദ്യ വരവ് അടയാളപ്പെടുത്തി. ഈ പുതിയ ടെർമിനലിൽ നിന്നാണ് എയർ ഇന്ത്യ എക്സ്പ്രസ് ദുബായിലേക്കുള്ള ആദ്യ യാത്ര നടത്തിയത്. ഇന്ത്യയിൽ സിംഗിൾ മാൻ റീഫ്യൂലിംഗ് അവതരിപ്പിക്കുകയും 2016 മാർച്ചിൽ തിരുവനന്തപുരത്ത് ഇന്ധനം നിറയ്ക്കൽ പ്രവർത്തനം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്ത കമ്പനിയാണ് ഇന്ത്യൻ ഓയിൽ സ്കൈടാങ്കിംഗ്. 2013 ജനുവരി 9 മുതൽ 2017 വരെ പ്രവർത്തനരഹിതമായ കൈരളി എയർലൈൻസിൻ്റെ പ്രധാന കേന്ദ്രമായിരുന്നു ഇത്.

2018 നവംബറിൽ, തിരുവനന്തപുരം ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആറ് വിമാനത്താവളങ്ങൾ പാട്ടത്തിന് നൽകാനുള്ള എയർപോർട്ട് അതോറിറ്റി ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ (എഎഐ) നിർദ്ദേശത്തിന് കേന്ദ്ര സർക്കാർ അനുമതി നൽകി. അടുത്ത മാസം, ആറ് വിമാനത്താവളങ്ങൾക്കായി ഓപ്പറേഷൻസ്, മാനേജ്‌മെൻ്റ് ആൻഡ് ഡെവലപ്‌മെൻ്റ് (ഒഎംഡി) കരാറുകൾ നൽകുന്നതിനായി എഎഐ ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര മത്സര ബിഡ്ഡിംഗ് പ്രക്രിയ ആരംഭിച്ചു.[10] അദാനി ഗ്രൂപ്പ്, ജിഎംആർ ഗ്രൂപ്പ്, കേരള സ്റ്റേറ്റ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഡെവലപ്മെൻ്റ് കോർപ്പറേഷൻ (കെഎസ്ഐഡിസി) എന്നിവർ അദാനി ഗ്രൂപ്പ് നേടിയ ലേലത്തിൽ പങ്കെടുത്തു.

Thiruvananthapuram International Airport Flagpole

വിമാനത്താവളത്തിനായുള്ള ലേല നടപടികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ചില പൊതുതാൽപ്പര്യ ഹർജികൾ ഫയൽ ചെയ്തതിനാൽ, റിട്ട് പെറ്റീഷൻ്റെ ഫലത്തിന് വിധേയമായി അദാനിക്ക് വിമാനത്താവളം നൽകുന്നതിന് കേന്ദ്രമന്ത്രിസഭ അനുമതി നൽകി. അതനുസരിച്ച്, 2020 സെപ്റ്റംബറിൽ AAI അദാനിയുമായി ഒരു കരാറിൽ ഒപ്പുവച്ചു.[12] വിമാനത്താവളത്തിൻ്റെ നടത്തിപ്പിനായി അദാനി ഗ്രൂപ്പ് പുറത്തിറക്കിയ അദാനി തിരുവനന്തപുരം ഇൻ്റർനാഷണൽ എയർപോർട്ട് ലിമിറ്റഡ് (ATIAL) അമ്പത് വർഷത്തേക്ക് വിമാനത്താവളം പ്രവർത്തിപ്പിക്കുകയും നിയന്ത്രിക്കുകയും വികസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും.[13] കരാർ പ്രകാരം, ഒരു ഇളവ് കരാർ നടപ്പിലാക്കുകയും പെർഫോമൻസ് ബാങ്ക് ഗ്യാരൻ്റി നൽകുകയും നിയമപരമായ തടസ്സങ്ങൾ നീങ്ങുകയും ചെയ്താൽ മാത്രമേ ATIAL ന് വിമാനത്താവളത്തിൻ്റെ നിയന്ത്രണം ലഭിക്കൂ.

ഐപ്പസി, പങ്കുനി ഉത്സവ ഘോഷയാത്രകൾ

[തിരുത്തുക]

പതിറ്റാണ്ടുകളായി, വിമാനത്താവളം പരമ്പരാഗതമായി പ്രവർത്തനങ്ങൾ നിർത്തിവയ്ക്കുകയും മതപരമായ ഘോഷയാത്രകൾ വിമാനത്താവളത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നതിനായി വർഷത്തിൽ രണ്ടുതവണ വിമാന സർവീസുകൾ പുനഃക്രമീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുലാം, ഒക്ടോബർ-നവംബർ മാസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ദ്വിവത്സര ഐപ്പസി ഉത്സവത്തിനും, മാർച്ച്-ഏപ്രിൽ മാസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന മീനത്തിലെ പങ്ക്നി ഉത്സവത്തിനും[4] റൺവേ അടയ്ക്കുന്നതിന് മുമ്പ് വിമാനത്താവളം വർഷത്തിൽ രണ്ടുതവണ ഒരു NOTAM (വിമാന ജീവനക്കാർക്കുള്ള അറിയിപ്പ്) പുറപ്പെടുവിക്കുന്നു.[5] 1932 ൽ വിമാനത്താവളം സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പുതന്നെ ഘോഷയാത്രകൾ ഇതേ വഴിയിലൂടെ കടന്നുപോയിരുന്നു. വിമാനത്താവളത്തിന്റെ പ്രവർത്തന മേഖലകളിലൂടെ കടന്നുപോകാൻ ക്ഷേത്രം 'ആറാട്ടിൽ' പങ്കെടുക്കുന്നവർക്ക് പ്രത്യേക പാസുകൾ നൽകുന്നു. പുരോഹിതന്മാർ, പഴയ തിരുവിതാംകൂർ രാജകുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങൾ, അലങ്കരിച്ച ആനകൾ, പോലീസ് ബാൻഡ്, സായുധരും കുതിരപ്പുറത്തു കയറിയവരുമായ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ, കൂടാതെ നിരവധി ഭക്തർ എന്നിവരുടെ അകമ്പടിയോടെ ഘോഷയാത്ര നടക്കുന്നു, ഇത് കാണികൾക്ക് ഒരു മഹത്തായ കാഴ്ചയാണ്. [6]

സൗകര്യങ്ങൾ

[തിരുത്തുക]

തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിന് 3,407 മീറ്റർ (11,178 അടി) നീളമുള്ള റൺവേയുണ്ട്,[15] ഏത് തരത്തിലുള്ള വിമാനങ്ങളും പ്രവർത്തിപ്പിക്കാൻ സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇതിന് 1,880 മീറ്റർ (6,170 അടി) നീളമുള്ള സമാന്തര ടാക്സിവേയുണ്ട്

രണ്ട് ടെർമിനലുകൾ ഉണ്ട്. ടെർമിനൽ 1 ആഭ്യന്തര വിമാനങ്ങൾക്കുള്ളതാണ് (എയർ ഇന്ത്യ ഒഴികെ), ടെർമിനൽ 2 എല്ലാ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനങ്ങൾക്കും എയർ ഇന്ത്യയുടെ എല്ലാ ആഭ്യന്തര വിമാനങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയാണ്.

എയർ ഇന്ത്യ SATS എയർപോർട്ട് സർവീസസ് പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡാണ് അന്താരാഷ്ട്ര ടെർമിനൽ ഗ്രൗണ്ട് പ്രവർത്തനങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്. ലിമിറ്റഡ്. വൈഫൈ സൗകര്യമുള്ള ഇത് പൂർണ്ണമായും എയർ കണ്ടീഷൻഡ് ചെയ്തിരിക്കുന്നു. ടെർമിനലിൽ വിശാലമായ ലോഞ്ചുകൾ, ഗ്ലാസ് റൂഫിംഗ് ഉപയോഗിച്ച് പ്രകൃതിദത്ത ലൈറ്റിംഗ്, യാത്രക്കാർക്ക് മികച്ച ഗതാഗത സൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവയുണ്ട്. ഇതിന് മൂന്ന് ബാഗേജ് കറൗസലുകളും വിപുലമായ ഇമിഗ്രേഷൻ/കസ്റ്റംസ് സൗകര്യങ്ങളും ഉണ്ട്. ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ സ്വകാര്യ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ഡ്യൂട്ടി ഫ്രീ ഓപ്പറേറ്ററായ ഫ്ലെമിംഗോ അന്താരാഷ്ട്ര ടെർമിനലിലെ ഡ്യൂട്ടി ഫ്രീ ഷോപ്പ് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു.

ആഭ്യന്തര ടെർമിനലിൽ കഫേകൾ, ഒരു ബിയർ, വൈൻ ബാർ, ഒരു പുസ്തക വിൽപ്പനക്കാരൻ, സൗജന്യ ലോക്കൽ കോളുകൾ, പ്രത്യേക ശിശു സംരക്ഷണ മുറി, ഫോൺ റീചാർജിംഗ് പോയിൻ്റുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടെയുള്ള അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുണ്ട്.[17] ഇന്ത്യൻ ഓയിൽ സ്‌കൈടാങ്കിംഗ് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന ഇൻറ്റു പ്ലെയിൻ സർവീസസ് ഫ്യൂവൽ ഓപ്പറേഷൻസ്.

1992-ൽ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി ഇ കെ നായനാർ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്ത വിമാനത്താവളത്തിൻ്റെ ആദ്യ ടെർമിനലാണ് ആഭ്യന്തര ടെർമിനൽ. 9,200 മീ 2 (99,000 ചതുരശ്ര അടി) വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഇതിന് ഒരേസമയം 400 യാത്രക്കാരെ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ കഴിയും.[18] ടെർമിനലിൽ രണ്ട് എയ്‌റോബ്രിഡ്ജുകളും രണ്ട് റിമോട്ട് ഗേറ്റുകളുമുണ്ട്. എയർ ഇന്ത്യ ഒഴികെയുള്ള എല്ലാ എയർലൈനുകളും ആഭ്യന്തര ടെർമിനലിൽ നിന്നാണ് സർവീസ് നടത്തുന്നത്.

പുതുതായി നിർമ്മിച്ച ടെർമിനൽ 2 ന് 8 വിമാനങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളാൻ മൂന്ന് അധിക ജെറ്റ്വേകളും പാർക്കിംഗ് ബേകളും ഉണ്ട്. റൺവേയ്‌ക്ക് കുറുകെ നിലവിലുള്ള ടെർമിനലിന് എതിർവശത്താണ് ടെർമിനൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്, ഇത് നഗരത്തിൻ്റെ ഭാഗത്തോട് അടുത്താണ്. AAI നിർമ്മിച്ചതും UK സ്ഥാപനമായ Pascall+Watson Architects രൂപകല്പന ചെയ്തതുമായ ടെർമിനൽ കേരളത്തിലെ തെക്കൻ ജില്ലകളിലെ ഐടി മേഖലയുടെയും ടൂറിസം വ്യവസായത്തിൻ്റെയും വികസനത്തിന് ഉത്തേജനം നൽകുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.

അന്താരാഷ്ട്ര ടെർമിനൽ 35,000 m2 (380,000 ചതുരശ്ര അടി) വിസ്തീർണ്ണം ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. ഇതിന് മൂന്ന് എയർബസ് എ340 വിമാനങ്ങളിലെയും ഒരു ബോയിംഗ് 747 വിമാനങ്ങളിലെയും യാത്രക്കാരെ ഒരേസമയം കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ കഴിയും (ഏകദേശം 1500 യാത്രക്കാർ).[19] ടെർമിനലിൻ്റെ വാർഷിക കൈകാര്യം ചെയ്യൽ ശേഷി 1.8 മില്യൺ ആയിരിക്കും.

ചെക്ക്-ഇൻ ഏരിയയ്ക്ക് 950 m2 (10,200 ചതുരശ്ര അടി) തറ വിസ്തീർണ്ണവും 600 m2 (6,500 ചതുരശ്ര അടി) അറൈവൽ ഏരിയയും ഉണ്ട്. ഏത് കൗണ്ടറിലും ചെക്ക് ഇൻ ചെയ്യാൻ യാത്രക്കാരെ പ്രാപ്തരാക്കാൻ, ഒരു കോമൺ യൂസർ ടെർമിനൽ എക്യുപ്‌മെൻ്റ് (CUTE) ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ലഗേജ് വേഗത്തിലാക്കാൻ കൺവെയർ ബെൽറ്റുകളുടെ വശത്ത് എക്സ്-റേ മെഷീനുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.

ചാക്ക-ഈഞ്ചക്കൽ റോഡിൽ നിന്നാണ് ടെർമിനലിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം. പുതിയ ടെർമിനലിനെ കഴക്കൂട്ടം-ഇഞ്ചിവിള NH (ദേശീയപാത) 47 ബൈപ്പാസുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതിന് പാർവതി പുത്തനാർ കനാലിന് കുറുകെ ഒരു പാലം നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്.[16] ഏകദേശം 600 കാറുകൾ ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയുന്ന കാർ പാർക്ക് ഏരിയയാണ് പുതിയ ടെർമിനലിലുള്ളത്.

അറൈവൽ ഏരിയയിൽ ഒരു പ്രീ-പെയ്ഡ് ടാക്സി സർവീസ് കൗണ്ടറും ഫോറിൻ എക്സ്ചേഞ്ച് (തോമസ് കുക്ക് ഇന്ത്യ) കൗണ്ടറും ഉണ്ട്.[16]

2010-2015 ലെ സിവിൽ ഏവിയേഷൻ മന്ത്രാലയത്തിൻ്റെ സ്ട്രാറ്റജിക് പ്ലാനിൽ തിരുവനന്തപുരം എയർപോർട്ട് ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്, ഇത് എയറോഡ്രോം കോഡ് 4E/4F ആയി വികസിപ്പിക്കുകയും റൺവേകൾക്കൊപ്പം ടാക്സിവേകൾക്കൊപ്പം സമാന്തര റൺവേയും നിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തുകൊണ്ട് കാറ്റഗറി-എ എയർപോർട്ടായി ഉയർത്തുകയും ചെയ്തു.

എയർ ട്രാഫിക് കൺട്രോൾ

[തിരുത്തുക]

എയർ ട്രാഫിക് കൺട്രോൾ (ATC) ടവറിന് 18 മീറ്റർ (59 അടി) ഉയരമുണ്ട്. പുതിയ അന്താരാഷ്ട്ര ടെർമിനലിന് സമീപം തിരുവനന്തപുരം വിമാനത്താവളത്തിനായി 50 മീറ്റർ (160 അടി) ഉയരമുള്ള പുതിയ എടിസി ടവർ നിർമ്മിക്കാൻ പദ്ധതിയുണ്ട്. വിമാനത്താവളത്തിൽ CAT-1 ഇൻസ്ട്രുമെൻ്റ് ലാൻഡിംഗ് സിസ്റ്റം (ILS), DVOR, ദൂരം അളക്കുന്നതിനുള്ള ഉപകരണങ്ങൾ (DME) എന്നിവയുണ്ട്. മോണോ പൾസ് സെക്കൻഡറി സർവൈലൻസ് റഡാർ, എയർ റൂട്ട് സർവെയ്‌ലൻസ് റഡാർ, എയർപോർട്ട് നിരീക്ഷണ റഡാർ എന്നിവയും വിമാനത്താവളത്തിൽ സജ്ജീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

എംആർഒ സൗകര്യം

[തിരുത്തുക]

തിരുവനന്തപുരം ഇൻ്റർനാഷണൽ എയർപോർട്ട് എയർ ഇന്ത്യയുടെ നാരോ-ബോഡി മെയിൻ്റനൻസ്, റിപ്പയർ, ഓവർഹോൾ (എംആർഒ) യൂണിറ്റിന് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നു, ബോയിംഗ് 737 തരം വിമാനങ്ങൾ സർവീസ് ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ഇരട്ട ഹാംഗറുകൾ അടങ്ങുന്നു, മിക്കവാറും എയർ ഇന്ത്യ എക്സ്പ്രസ് വിമാനങ്ങൾ സർവീസ് ചെയ്യുന്നു. മെയിൻ്റനൻസ് റിപ്പയർ ഓവർഹോൾ 6.07 ഹെക്ടർ (15.0 ഏക്കർ) സ്ഥലത്ത് രൂപ ചെലവിൽ സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. 110 കോടി. 2011 ഡിസംബർ 16-നാണ് ഇത് കമ്മീഷൻ ചെയ്തത്. രണ്ട് വിമാനങ്ങളുടെ അറ്റകുറ്റപ്പണികൾ എംആർഒയിലുള്ള രണ്ട് ഹാംഗറുകളിൽ ഒരേസമയം നടത്താം. 5,000 ചതുരശ്ര അടി (460 മീ 2) വർക്ക്ഷോപ്പ്, 10,000 ചതുരശ്ര അടി (930 മീ 2) ഏപ്രൺ, ഇലക്ട്രിക്കൽ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നതും ലംബമായി ചലിക്കുന്നതുമായ ഹാംഗർ ഡോർ സിസ്റ്റം, വെയർഹൗസ്, ഓഫീസ് സ്പേസ് എന്നിവയുള്ള ഈ സൗകര്യം അത്യാധുനികമാണ്. തിരുവനന്തപുരം ഇൻ്റർനാഷണൽ എയർപോർട്ടിലെ എയർ ഇന്ത്യ ചാർട്ടേഴ്സ് ലിമിറ്റഡിൻ്റെ (എഐസിഎൽ) മെയിൻ്റനൻസ്, റിപ്പയർ, ഓവർഹോൾ (എംആർഒ) സൗകര്യത്തിന് അവരുടെ ബോയിംഗ് 737-800 ഫ്ലീറ്റിൻ്റെ നിർണായകമായ ‘സി’ പരിശോധന നടത്താൻ അനുമതി നൽകി.[7][8]

2025 മുതൽ, ബേസ്, ലൈൻ അറ്റകുറ്റപ്പണികൾ, ഘടനാപരമായ അറ്റകുറ്റപ്പണികൾ, ഘടക ഓവർഹോളുകൾ എന്നിവ അനുവദിക്കുന്നതിനായി MRO നവീകരണങ്ങൾക്ക് വിധേയമായി. രണ്ട് ഹാംഗറുകൾക്ക് പുറമേ, ഘടക ബേകൾ, വർക്ക്ഷോപ്പുകൾ, ഒരു പ്രത്യേക ആപ്രോൺ, വെയർഹൗസ് സൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവയും ഈ സൗകര്യത്തിലുണ്ട്. B737 ന് പുറമേ, DGCA (ഇന്ത്യ), FAA, EASA, AS9110C എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള സർട്ടിഫിക്കേഷനും എയർബസ് A320 ഫാമിലി വിവിധ വകഭേദങ്ങളുടെ അറ്റകുറ്റപ്പണികൾക്ക് അംഗീകാരം നൽകുന്നു.[9]


2025 ജൂലൈ 4 ന്, വിമാനത്താവളത്തിലെ നിലവിലുള്ള MRO സൗകര്യത്തിന് യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ ഏവിയേഷൻ സേഫ്റ്റി ഏജൻസിയുടെ (EASA) പാർട്ട്-145 സർട്ടിഫിക്കേഷൻ ലഭിച്ചതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇത് ആഗോള വ്യോമയാന സുരക്ഷയിലും അനുസരണത്തിലും ഏറ്റവും ഉയർന്ന അംഗീകാരമാണ്. 2025 ജൂലൈ 6 മുതൽ 22 വരെ റോയൽ എയർഫോഴ്‌സ് ഈ സൗകര്യത്തിൽ F-35B അറ്റകുറ്റപ്പണി നടത്തിയതിനെ തുടർന്നാണിത്.[10][11][12]കൂടാതെ, നിലവിലുള്ള ഹാംഗറുകൾക്ക് സമീപം ഒരു പുതിയ MRO സൗകര്യം സ്ഥാപിക്കാനും എയർ ഇന്ത്യ പദ്ധതിയിടുന്നു. ഒരു വൈഡ്-ബോഡി വിമാനമോ രണ്ട് നാരോ-ബോഡി വിമാനങ്ങളോ ഉൾക്കൊള്ളാൻ ശേഷിയുള്ള ഒരു ഡ്യുവൽ-യൂണിറ്റ് ഹാംഗറായിരിക്കും ഈ സൗകര്യം. MRO സമുച്ചയത്തിനായുള്ള സ്ഥലം നീക്കിവച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, പദ്ധതിക്കുള്ള ആന്തരിക, ബോർഡ് അംഗീകാരം ഇനിയും ലഭിച്ചിട്ടില്ല, തുടർന്ന് 24 മാസത്തിനുള്ളിൽ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.[9]

മറ്റ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ

[തിരുത്തുക]

സിവിൽ ഓപ്പറേഷനുകൾക്ക് പുറമേ, തിരുവനന്തപുരം എയർപോർട്ട് IAF, കോസ്റ്റ് ഗാർഡ് എന്നിവയുടെ തന്ത്രപരമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും എയർഫോഴ്സ് NCC കേഡറ്റുകളുടെ Trg എന്നിവയ്ക്കും നൽകുന്നു. ഐഎഎഫിന് അവരുടെ എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളും കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ ഒരു പ്രത്യേക ഏപ്രോൺ ഉണ്ട്. രാജീവ് ഗാന്ധി അക്കാദമി ഫോർ ഏവിയേഷൻ ടെക്‌നോളജിക്ക് വേണ്ടിയും തിരുവനന്തപുരം വിമാനത്താവളം പ്രവർത്തിക്കുന്നു. എയർപോർട്ടിൽ അക്കാദമിക്ക് സ്വന്തമായി ഹാംഗർ സൗകര്യമുണ്ട്. ഹാംഗർ സൗകര്യത്തിന് 10 ട്രെയിനർ വിമാനങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയും.[13]

വിപുലീകരണം

[തിരുത്തുക]

2023 നവംബറിൽ, 2018 ലെ യഥാർത്ഥ പദ്ധതിയിൽ നിന്ന് വർധിപ്പിച്ച് 44,000 ചതുരശ്ര മീറ്ററിൽ പുതിയ ടെർമിനൽ കെട്ടിടം നിർമ്മിക്കുമെന്നും 18 ഏക്കറിൽ 16 ഏക്കർ റൺവേ നീട്ടുന്നതിനായി ഏറ്റെടുക്കുമെന്നും AAI പ്രഖ്യാപിച്ചു. 2024 സെപ്തംബറോടെ വലിയ വിമാനങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളാനും കൂടുതൽ ഫ്ലൈറ്റുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനുമായി റൺവേ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഏറ്റെടുക്കുമെന്നും പ്രഖ്യാപിച്ചു. [14]

ബ്രഹ്മോസ് എയ്‌റോസ്‌പേസിന്റെ പൂർണ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ഉപസ്ഥാപനമായ ബ്രഹ്മോസ് എയ്‌റോസ്‌പേസ് ട്രിവാൻഡ്രം ലിമിറ്റഡ് (BATL) നെയ്യാർ ഡാമിനടുത്തുള്ള നെട്ടുകാൽത്തേരിയിലെ 186 ഏക്കർ (0.75 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ) സ്ഥലത്തേക്ക് മാറ്റുന്നതും വിപുലീകരണ പ്രക്രിയയിൽ ഉൾപ്പെടും. ഇന്ത്യൻ സായുധ സേനയ്‌ക്കായി ബ്രഹ്മോസ് സൂപ്പർസോണിക് ക്രൂയിസ് മിസൈലുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിൽ നിലവിൽ ഈ സ്ഥാപനം വ്യാപൃതമായിരിക്കുന്നു. [15]

എയർലൈനുകളും ലക്ഷ്യസ്ഥാനങ്ങളും

[തിരുത്തുക]
വിമാനകമ്പനിലക്ഷ്യസ്ഥാനം
എയർ അറേബ്യ അബുദാബി,[16][17] Sharjah[18]
എയർ ഇന്ത്യ ഡൽഹി, മുംബൈ

[19][20]

എയർ ഇന്ത്യ എക്സ്പ്രസ് അബുദാബി,[21] Bahrain, Bengaluru,[22] Chennai, Dammam, Doha, Dubai–International,[21] Hyderabad,[23] കണ്ണൂർ, കൊച്ചി, മംഗലാപുരം, മസ്കറ്റ്, റിയാദ്,[24] Sharjah, Tiruchirapalli[19]
എയർ ഏഷ്യ ക്വലാലംപൂർ–ഇൻ്റർനാഷണൽ[25]
എമിറേറ്റ്സ് ദുബായ്–അന്താരാഷ്ട്ര[26][27]
എത്തിഹാദ് എയർവേയ്‌സ് അബുദാബി[28][29]
ഗൾഫ് എയർ ബഹ്‌റൈൻ[30][31]
ഇൻഡിഗോ[32] ബെംഗളൂരു, ചെന്നൈ, ഡൽഹി, ഹൈദരാബാദ്, കൊച്ചി, കണ്ണൂർ, മാലി,[33] മുംബൈ, Mumbai-Navi[34], Pune, Sharjah
Jazeera Airways കുവൈറ്റ് സിറ്റി[35]
കുവൈറ്റ് എയർവേസ് കുവൈറ്റ് സിറ്റി[36]
മലേഷ്യ എയർലൈൻസ് ക്വലാലംപൂർ–ഇൻ്റർനാഷണൽ

[37]

മാലദ്വീപ് ഹാനിമാധൂ, മാലി
ഒമാൻ എയർ മസ്‌കറ്റ്

[38]

ഖത്തർ എയർവേയ്‌സ് ദോഹ[39]
സ്കൂട്ട് സിംഗപ്പൂർ[40][41]
ശ്രീലങ്കൻ എയർലൈൻസ് കൊളംബോ-ബണ്ഡാരനായകെ[42]

സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ

[തിരുത്തുക]
PassengersYearPassengersAnnual passenger traffic

2020 സാമ്പത്തിക വർഷം മുതൽ 2025 സാമ്പത്തിക വർഷം വരെ, ഇന്ത്യയിലെ കോവിഡ്-19 പാൻഡെമിക് കാരണം തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിലെ ഗതാഗതത്തിൽ വലിയ ഏറ്റക്കുറച്ചിലുകൾ ഉണ്ടായി. 2019–20 ൽ 3.92 ദശലക്ഷത്തിൽ നിന്ന് 2020–21 ൽ വെറും 0.94 ദശലക്ഷമായി യാത്രക്കാരുടെ എണ്ണം കുറഞ്ഞു. വീണ്ടെടുക്കൽ ക്രമാനുഗതമായി ആരംഭിച്ചു. 2021–22ൽ 1.66 ദശലക്ഷവും, 2022–23ൽ 3.46 ദശലക്ഷവും, 2023–24ൽ 4.44 ദശലക്ഷവും എത്തി. 2024–25 ആയപ്പോഴേക്കും വിമാനത്താവളം റെക്കോർഡ് യാത്രക്കാരുടെ എണ്ണം 4.89 ദശലക്ഷവും, വിമാനങ്ങളുടെ എണ്ണം 36,504 ഉം ആയി, പകർച്ചവ്യാധിക്ക് മുമ്പുള്ള നിലവാരത്തെ മറികടന്നു ആഭ്യന്തര, അന്തർദേശീയ യാത്രകൾ ഏതാണ്ട് സന്തുലിതമായിരുന്നു. യഥാക്രമം 2.25 ദശലക്ഷവും 2.88 ദശലക്ഷവും യാത്രക്കാർ. 2024 ഡിസംബർ 22-ന് 16,578 യാത്രക്കാരുടെയും 101 നീക്കങ്ങളുടെയും പുതിയ ഉയർന്ന നിരക്ക് രേഖപ്പെടുത്തി. 2024–25 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ വിമാനത്താവളം പ്രതിദിനം ശരാശരി 14,614 യാത്രക്കാരെയും 86 വിമാനങ്ങളെയും വഹിച്ചു. [43][44]

സുരക്ഷ

[തിരുത്തുക]

തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന വിമാനത്താവളങ്ങളുടെ പട്ടികയിലാണ്. സെൻട്രൽ ഇൻഡസ്ട്രിയൽ സെക്യൂരിറ്റി ഫോഴ്സ്# എയർപോർട്ട് സെക്യൂരിറ്റി (സിഐഎസ്എഫ്) വഴി ബ്യൂറോ ഓഫ് സിവിൽ ഏവിയേഷൻ സെക്യൂരിറ്റിയാണ് ഇതിൻ്റെ സുരക്ഷയും സുരക്ഷയും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്. മുൻകാലങ്ങളിൽ വിമാനത്താവള സുരക്ഷ എയർപോർട്ട് പോലീസിൻ്റെ (സംസ്ഥാന സർക്കാരിൻ്റെ കീഴിൽ) നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, 1999-ൽ ഇന്ത്യൻ എയർലൈൻസ് ഫ്ലൈറ്റ് 814 ഹൈജാക്ക് ചെയ്യപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് വിമാനത്താവളത്തിൻ്റെ സുരക്ഷ സിഐഎസ്എഫിന് കൈമാറി. എക്സ്-റേ ബാഗേജ് പരിശോധന (എക്സ്-ബിഐഎസ്), എക്‌സ്‌പ്ലോസീവ് ട്രേസ് ഡിറ്റക്ഷൻ സിസ്റ്റം (ഇടിഡിഎസ്), ഇൻ-ലൈൻ ബാഗേജ് സ്‌ക്രീനിംഗ് സിസ്റ്റം എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ വിപുലമായ സുരക്ഷാ ഉപകരണങ്ങളും തിരുവനന്തപുരം വിമാനത്താവളത്തിലുണ്ട്. എൻഐടിബിയിൽ, അത്യാധുനിക ക്ലോസ്ഡ് സർക്യൂട്ട് ടെലിവിഷൻ (സിസിടിവി), ഫ്ലൈറ്റ് ഇൻഫർമേഷൻ ഡിസ്പ്ലേ സിസ്റ്റം (ഫിഡ്സ്), പബ്ലിക് അഡ്രസ് (പിഎ) സംവിധാനങ്ങളും, ഫ്ലൈറ്റ് വിവരങ്ങൾക്കായുള്ള ഇൻ്ററാക്ടീവ് വോയ്സ് റെസ്പോൺസ് സിസ്റ്റവും (ഐവിആർഎസ്) ഉണ്ട്. യാത്രക്കാരുടെ സൗകര്യാർത്ഥം.[24]

2020 ജൂലൈ 21-ന് ടെർമിനൽ 2-ൽ ഇൻ-ലൈൻ ബാഗേജ് സ്ക്രീനിംഗ് സിസ്റ്റം (ILBS) ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്തു.

ഇതുകൂടി കാണുക

[തിരുത്തുക]

ചിത്രശാല

[തിരുത്തുക]

വിമാനത്താവളങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഈ ലേഖനം അപൂർണ്ണമാണ്‌. ഇതു വികസിപ്പിക്കുവാൻ സഹായിക്കുക. സഹായത്തിനു ഈ ലേഖനത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് പതിപ്പും കാണുക.

  1. ↑ "Annexure III - Passenger Data" (PDF). www.aai.aero. Retrieved 19 May 2021.
  2. ↑ "Annexure II - Aircraft Movement Data" (PDF). www.aai.aero. Retrieved 19 May 2021.
  3. ↑ "Annexure IV - Freight Movement Data" (PDF). www.aai.aero. Retrieved 19 May 2021.
  4. ↑ "Procession through Runway today". The Times of India. 1 November 2022. Retrieved 2 July 2024.
  5. ↑ "Painkuni festival". Ministry of Tourism. Retrieved 2 July 2024.
  6. ↑ "When an airport shuts runway and halts flights for god". The Times of India. 27 October 2017. Retrieved 2 July 2024.
  7. ↑ "Air India's MRO Facility at Thiruvananthapuram Commissioning Today". Some Updates from Thiruvananthapuram. 16 December 2011. Archived from the original on 9 July 2018. Retrieved 27 December 2018.
  8. ↑ Radhakrishnan, S. Anil (16 December 2011). "Air India's MRO unit to be opened today". The Hindu (in Indian English). ISSN 0971-751X. Archived from the original on 15 February 2020. Retrieved 15 February 2020.
  9. 1 2 "Thiruvananthapuram Airport MRO receives EASA approval and plans new wide body hangar". The Times of India. 4 August 2025. ISSN 0971-8257. Retrieved 5 August 2025.
  10. ↑ Raj, Suhasini; Wolfe, Jonathan (4 July 2025). "U.K. F-35B Jet Takes Unplanned Vacation in India, Is Embraced by Locals". The New York Times (in അമേരിക്കൻ ഇംഗ്ലീഷ്). ISSN 0362-4331. Retrieved 5 July 2025.
  11. ↑ "F-35B: The curious case of the Royal Navy jet stuck in India". www.bbc.com (in ബ്രിട്ടീഷ് ഇംഗ്ലീഷ്). 3 July 2025. Retrieved 12 July 2025.
  12. ↑ "UK's fighter jet to leave for its base from Kerala on Tuesday". The Hindu (in Indian English). 21 July 2025. ISSN 0971-751X. Retrieved 22 July 2025.
  13. ↑ Mehta, Devinder C. (March 2011). "Trivandrum Airport Gets an Impressive International Terminal" (PDF). Airports International Indian Edition. 3 (5): 8–11. Archived from the original (PDF) on 29 March 2017.
  14. ↑ K., Krishnachand (29 November 2023). "Runway expansion at Thiruvananthapuram airport: State may take final call by December-end". The New Indian Express (in ഇംഗ്ലീഷ്). Retrieved 12 December 2023.
  15. ↑ K, Krishnachand (29 October 2024). "Land proposed in Nettukaltheri to relocate BrahMos Aerospace". The Times of India. ISSN 0971-8257. Retrieved 1 November 2024.
  16. ↑ ഫലകം:OAGWorldMay2025Ref
  17. ↑ "Destinations". Air Arabia. Retrieved 3 February 2022.
  18. ↑ ഫലകം:OAGWorldMay2025Ref
  19. 1 2 "Airlines INTL Schedule". Retrieved 30 March 2022.
  20. ↑ "Airlines DOM Schedule". Retrieved 30 March 2022.
  21. 1 2 "Network Rationalization Strategy".
  22. ↑ "Air India Express to commence Bangalore-Thiruvananthapuram service in Nov-2023". CAPA. Retrieved 11 October 2023.
  23. ↑ "Air India Express to launch Hyderabad-Thiruvananthapuram flight from January 22". JetArena. Retrieved 13 January 2024.
  24. ↑ "Air India Express resumes direct flights from Thiruvananthapuram to Riyadh". onmanorama. Retrieved 5 August 2024.
  25. ↑ "AirAsia Resumes Thiruvananthapuram Service From Feb 2024". AeroRoutes. 13 December 2023.
  26. ↑ ഫലകം:OAGWorldMay2025Ref
  27. ↑ "Thiruvananthapuram". Emirates. Retrieved 3 February 2022.
  28. ↑ ഫലകം:OAGWorldAug2025Ref
  29. ↑ "Etihad NW23 Network Changes – 09AUG23". Aeroroutes. Retrieved 10 August 2023.
  30. ↑ ഫലകം:OAGWorldMay2025Ref
  31. ↑ "Trivandrum". Gulf Air. Archived from the original on 29 September 2022. Retrieved 3 February 2022.
  32. ↑ "Flights Schedule for Domestic & International Flights – IndiGo". IndiGo (in ഇംഗ്ലീഷ്). Retrieved 5 March 2024.
  33. ↑ "IndiGo launches Daily Flights between Thiruvananthapuram and Malé in Maldives". Travel Daily Media. 26 September 2025. Retrieved 26 September 2025.
  34. ↑ "Navi Mumbai Airport Flight Schedule". NDTV. 26 March 2026. Retrieved 26 March 2026.
  35. ↑ "JAZEERA AIRWAYS RESUMES 2 INDIA ROUTES IN 4Q24". Aeroroutes. Retrieved 12 August 2024.
  36. ↑ "Indian Sub-continent Flights". Kuwait Airways. Retrieved 1 February 2022.
  37. ↑ "MALAYSIA AIRLINES FURTHER EXPANDS INDIA NETWORK IN NW23". Aeroroutes. Retrieved 2 September 2023.
  38. ↑ Khan, Faiz (4 September 2023). "Oman Air and Salam Air Launches New Flights to Kerala". Aviation A2Z (in ഇംഗ്ലീഷ്). Retrieved 5 September 2023.
  39. ↑ "Trivandrum, India". Qatar Airways. Retrieved 3 February 2022.
  40. ↑ ഫലകം:OAGWorldAug2025Ref
  41. ↑ "Destinations Map". Scoot. Retrieved 3 February 2022.
  42. ↑ "Route Map". SriLankan Airlines. Retrieved 2 February 2022.
  43. ↑ "Thiruvananthapuram airport clocks nearly 50 lakh passengers, 10 per cent growth in a year". The New Indian Express . 16 May 2025. Retrieved 16 May 2025.
  44. ↑ "Thiruvananthapuram International Airport Press Note" (PDF). Adani Airports Holding.
"https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=തിരുവനന്തപുരം_അന്താരാഷ്ട്ര_വിമാനത്താവളം&oldid=4651335" എന്ന താളിൽനിന്ന് ശേഖരിച്ചത്