ചൊവ്വല്ലൂർ ശിവക്ഷേത്രം

വിക്കിപീഡിയ, ഒരു സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനകോശം.
Jump to navigation Jump to search

Coordinates: 10°36′21″N 76°04′22″E / 10.605766°N 76.072823°E / 10.605766; 76.072823

ചൊവ്വല്ലൂർ ശിവക്ഷേത്രം
ക്ഷേത്ര ശ്രീകോവിലും മണ്ഡപവും
ക്ഷേത്ര ശ്രീകോവിലും മണ്ഡപവും
ചൊവ്വല്ലൂർ ശിവക്ഷേത്രം is located in Kerala
ചൊവ്വല്ലൂർ ശിവക്ഷേത്രം
ചൊവ്വല്ലൂർ ശിവക്ഷേത്രം
ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സ്ഥാനം
നിർദ്ദേശാങ്കങ്ങൾ:10°27′5″N 76°14′5″E / 10.45139°N 76.23472°E / 10.45139; 76.23472
സ്ഥാനം
രാജ്യം:ഇന്ത്യ
സംസ്ഥാനം/പ്രൊവിൻസ്:കേരളം
ജില്ല:തൃശ്ശൂർ
പ്രദേശം:ചൊവ്വല്ലൂർ
വാസ്തുശൈലി,സംസ്കാരം
പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ::പരമശിവൻ
പാർവ്വതി
പ്രധാന ഉത്സവങ്ങൾ:ശിവരാത്രി
ധനു തിരുവാതിര
ക്ഷേത്രങ്ങൾ:3
History
നിർമ്മിച്ചത്:
(നിലവിലുള്ള രൂപം)
എ.ഡി. 700

തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ ക്ഷേത്രനഗരമായ ഗുരുവായൂരിനടുത്ത് കണ്ടാണശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ ചൊവ്വല്ലൂർ ഗ്രാമത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ആയിരത്തിയഞ്ഞൂറ് വർഷം പഴക്കമുള്ള ക്ഷേത്രമാണ്. ചൊവ്വല്ലൂർ ശിവക്ഷേത്രം. ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രത്തിനടുത്ത് മൂന്നു കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തായിസ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ അപൂർവ്വമായി കണ്ടുവരുന്ന ശിവകുടുംബസാന്നിദ്ധ്യമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രത്യേകത. ശിവഭഗവാനും പാർവ്വതീദേവിയും പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠകളായുള്ള ക്ഷേത്രത്തിൽ ഗണപതി, ദക്ഷിണാമൂർത്തി, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, അയ്യപ്പൻ, ഹനുമാൻ, നവഗ്രഹങ്ങൾ, നാഗദൈവങ്ങൾ, സപ്തമാതൃക്കൾ, സിംഹോദരൻ എന്നീ ഉപപ്രതിഷ്ഠകളും സമീപം പ്രത്യേകം ക്ഷേത്രത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണനുമുണ്ട്. പരശുരാമൻ സ്ഥാപിച്ചു എന്നു വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന 108 ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്.[1] ഭക്തജനങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന ഒരു ട്രസ്റ്റാണ് ക്ഷേത്രഭരണം നടത്തുന്നത്.

ചൊവ്വല്ലൂർ ശിവക്ഷേത്രം

ഐതിഹ്യം[തിരുത്തുക]

എല്ലാ മാസവും മുടങ്ങാതെ തൃശ്ശൂർ വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിൽ ദർശനം നടത്തിയിരുന്ന ചൊവ്വല്ലൂർ മഴുവന്നൂർ മനയിലെ നമ്പൂതിരി വാർദ്ധക്യം കാരണം ദർശനം നടത്താൻ കഴിയില്ലെന്ന് വിഷമത്തോടെ മനസ്സിലാക്കി വടക്കുന്നാഥനെ ശരണം പ്രാപിച്ചു. ഭക്തന്റെ പ്രാർത്ഥനയിൽ മനസ്സലിഞ്ഞ ഭഗവാൻ ഉടനെത്തന്നെ നമ്പൂതിരിയുടെ ഇല്ലത്തിനടുത്ത് സന്നിധാനം ചെയ്യുന്നതാണെന്ന് അറിയിച്ചു. തുടർന്ന് ഇല്ലത്തേയ്ക്ക് തിരിച്ച നമ്പൂതിരി ഇന്ന് ക്ഷേത്രം നിൽക്കുന്ന സ്ഥലത്തിനടുത്തെത്തിയപ്പോൾ ഒരു ആൽത്തറ കണ്ടു. തീർത്തും ക്ഷീണിച്ച് അവശനായ അദ്ദേഹം തന്റെ ഓലക്കുട ഒരുസ്ഥലത്ത് ഒതുക്കിവച്ച് കിടന്നുറങ്ങി. ഉണർന്നുകഴിഞ്ഞ് കുടയെടുത്ത് പോകാൻ നിന്ന നമ്പൂതിരിയ്ക്ക് എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും കുടയെടുക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം കുറച്ച് ജ്യോത്സ്യന്മാരെ വിളിച്ചുവരുത്തി പ്രശ്നം വപ്പിച്ചു. അവർ ഓലക്കുടയിൽ പാർവ്വതീപരമേശ്വരന്മാരുടെ സാന്നിദ്ധ്യം കണ്ടെത്തി. തുടർന്ന് അവിടെയൊരു സ്വയംഭൂശിവലിംഗം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. സന്തോഷം കൊണ്ട് കണ്ണുനിറഞ്ഞുപോയ നമ്പൂതിരി ഉടനെത്തന്നെ ഇഷ്ടദേവന് ഒരു ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചു. വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിലേതുപോലെ പാർവ്വതീദേവിയെയും അദ്ദേഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. ആ ക്ഷേത്രമാണ് ഇന്ന് അതിപ്രസിദ്ധമായ ചൊവ്വല്ലൂർ മഹാശിവക്ഷേത്രം.

ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി[തിരുത്തുക]

ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും[തിരുത്തുക]

ചൊവ്വല്ലൂർ ഗ്രാമത്തിന്റെ ഏതാണ്ട് ഒത്ത നടുക്കായാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ദർശനം. പ്രശാന്തസുന്ദരമായ ഗ്രാമീണാന്തരീക്ഷമാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നാലുഭാഗത്തും കാണാൻ കഴിയുന്നത്. പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് വഴിയുടെ ഇരുവശത്തും ധാരാളം വീടുകൾ കാണാം. അവ പിന്നിട്ടുകഴിഞ്ഞാൽ ഒരു അരയാൽമരം കാണാം. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുക്ക് വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത്, അരയാൽ ത്രിമൂർത്തീസ്വരൂപമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് ഉത്തമമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അരയാലിന്റെ വടക്കുഭാഗത്താണ് വാഹനപാർക്കിങ് സൗകര്യമുള്ളത്. തെക്കുഭാഗത്ത് ഒരു ചെറിയ ശ്രീകൃഷ്ണക്ഷേത്രം കാണാം. ഇത് 'തിരുവമ്പാടി ക്ഷേത്രം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇരുകൈകളിലും കാലിക്കോലും ഓടക്കുഴലുമേന്തിനിൽക്കുന്ന ശ്രീകൃഷ്ണഭഗവാനാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ. കിഴക്കോട്ടാണ് ദർശനം. മുന്നിലെ അരയാൽ വിട്ട് അല്പദൂരം കൂടി നടന്നാൽ മറ്റൊരു അരയാൽ കാണാം. ഇതിനടുത്ത് ചില കരിങ്കൽപ്പടികളുണ്ട്. അവ കയറിയാൽ ക്ഷേത്രമതിലകത്തെത്താം.

ഏകദേശം നാലേക്കർ വിസ്തീർണ്ണം വരുന്ന മതിലകമാണ് ചൊവ്വല്ലൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റേത്. ഇതിന്റെ ചുറ്റും വലിയ ആനപ്പള്ളമതിൽ പണിതിട്ടുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഒരുഭാഗത്തും ഗോപുരങ്ങൾ പണിതിട്ടില്ല. പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ ആനക്കൊട്ടിലും ബലിക്കൽപ്പുരയുമുണ്ട്. താരതമ്യേന ചെറുതാണ് ആനക്കൊട്ടിൽ. ഇത് താരതമ്യേന പുതിയതാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ കൊടിയേറി ഉത്സവമില്ലാത്തതിനാൽ കൊടിമരമില്ല. ബലിക്കൽപ്പുരയിലുള്ള പ്രധാന ബലിക്കല്ലിന് ഏകദേശം പത്തടി ഉയരമുണ്ട്. അതിനാൽ, പുറത്തുനിന്ന് നോക്കിയാൽ ശിവലിംഗം കാണാൻ സാധിയ്ക്കില്ല. വടക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ ഒരു ശ്രീകോവിലുണ്ട്. 2001-ൽ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന നവീകരണകലശത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് ഇവിടെ സുബ്രഹ്മണ്യപ്രതിഷ്ഠയുണ്ടായത്. രണ്ടുകൈകളോടുകൂടിയ ബാലസുബ്രഹ്മണ്യനാണ് ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠ.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് വൻ കാടാണ്. ധാരാളം മരങ്ങൾ അവിടെ വളർന്നുവരുന്നുണ്ട്. ക്ഷേത്രമതിലകത്ത് വടക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് നവഗ്രഹക്ഷേത്രം പണിതിട്ടുണ്ട്. 2011-ലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം പണിതത്. ഒറ്റക്കല്ലിൽ വിവിധ ദിക്കുകളിലേയ്ക്ക് ദർശനമായി നിൽക്കുന്ന നവഗ്രഹങ്ങളുടെ വിഗ്രഹങ്ങൾ ധ്യാനശ്ലോകപ്രകാരം തന്നെ നിർമ്മിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. നടുക്ക് സൂര്യൻ, കിഴക്ക് ശുക്രൻ, തെക്കുകിഴക്ക് ചന്ദ്രൻ, തെക്ക് ചൊവ്വ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് രാഹു, പടിഞ്ഞാറ് ശനി, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് കേതു, വടക്ക് വ്യാഴം, വടക്കുകിഴക്ക് ബുധൻ എന്നിവരാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠയിൽ. സൂര്യനും ബുധനും ശുക്രനും കിഴക്കോട്ടും ചന്ദ്രനും ശനിയും പടിഞ്ഞാറോട്ടും ചൊവ്വയും രാഹുവും കേതുവും തെക്കോട്ടും ബുധനും വ്യാഴവും വടക്കോട്ടും ദർശനമായി പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് മതിൽക്കെട്ടിന് നല്ല ഉയരമുണ്ട്. ചെങ്കല്ലുകൊണ്ട് ഉയർത്തിക്കെട്ടിയതാണ് ഈ ഭാഗം മുഴുവൻ. ഇവിടെനിന്ന് ഏതാനും പടികൾ താഴേയ്ക്കിറങ്ങിയാൽ ക്ഷേത്രക്കുളത്തിലെത്താം. സാമാന്യം വലിയ കുളമാണിത്. ക്ഷേത്രഭരണസമിതി ഇത് വളരെ നന്നായി പാലിച്ചുപോരുന്നുണ്ട്. കുളത്തിനപ്പുറം മുഴുവൻ പാടങ്ങളാണ്. ഇന്നും ഇവിടെ കൃഷി ധാരാളമായി നടക്കുന്നുണ്ട്. മതിലകത്ത് തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്ത് ഹനുമാൻക്ഷേത്രമുണ്ട്. ഇതും 2011-ൽ പണിതതാണ്. ശൈവാംശജാതനും ശ്രീരാമദാസനുമായ ഹനുമാന്റെ സാന്നിദ്ധ്യം ക്ഷേത്രത്തിലെത്തുന്ന ഭക്തരെ ആകർഷിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് ശിവഭൃത്യനായ സിംഹോദരന്റെ പ്രതിഷ്ഠ കാണാം. വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഇവിടെ വന്നതാണ് ഈ സിംഹോദരൻ. കേരളത്തിൽ, സിംഹോദരപ്രതിഷ്ഠയുള്ള രണ്ടേ രണ്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ഇവിടെനിന്ന് അല്പം മാറി ക്ഷേത്രം വക ഒരു സർപ്പക്കാവുമുണ്ട്. നാഗരാജാവായി വാസുകി കുടികൊള്ളുന്ന സർപ്പക്കാവിൽ പരിവാരങ്ങളായി നാഗയക്ഷിയും നാഗകന്യകയും നാഗചാമുണ്ഡിയും മറ്റുള്ള സർപ്പങ്ങളും കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ[തിരുത്തുക]

രണ്ടുനിലയിൽ തീർത്ത അസാമാന്യവലിപ്പമുള്ള വട്ടശ്രീകോവിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലുള്ളത്. ആദ്യം ഒരുനിലയേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. 2001-ലെ നവീകരണകലശത്തിനുശേഷമാണ് രണ്ടാമത്തെ നില പണിതത്. കരിങ്കല്ലിൽ തീർത്ത ശ്രീകോവിലിന്റെ ഇരുനിലകളും ചെമ്പുമേഞ്ഞതാണ്. മുകളിൽ സ്വർണ്ണത്താഴികക്കുടമുണ്ട്. ശ്രീകോവിലിനകത്ത് മൂന്നുമുറികളുണ്ട്. അവയിൽ, കിഴക്കേ അറ്റത്തുള്ളതാണ് ഗർഭഗൃഹം. ഇത് രണ്ടായി വേർതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ ഒരുഭാഗത്ത് പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമായി ശിവഭഗവാന്റെ മൂന്നടി ഉയരമുള്ള സ്വയംഭൂലിംഗവും, മറുവശത്ത് കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി പാർവ്വതീദേവിയുടെ മൂന്നടി ഉയരമുള്ള ശിലാവിഗ്രഹവുമാണ്. വടക്കുന്നാഥക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠകളും ഇതുപോലെത്തന്നെയാണ്, പാർവ്വതീവിഗ്രഹത്തിന്റെ രൂപമൊഴിച്ചുനിർത്തിയാൽ[lower-alpha 1]. പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനം നൽകുന്ന പ്രതിഷ്ഠകൾക്ക് പൊതുവേ ഉഗ്രത കൂടും എന്നാണ് വിശ്വാസം, വിശേഷിച്ച് ശിവപ്രതിഷ്ഠകൾക്ക്. ഇത് കുറയ്ക്കാൻ എന്ന സങ്കല്പത്തിലാകണം പാർവ്വതിയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. കൂടാതെ, മഹാവിഷ്ണുസ്വരൂപമായ ഗുരുവായൂരപ്പന് അഭിമുഖമായാണ് ശിവപ്രതിഷ്ഠ എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്. ശിവന് പ്രിയപ്പെട്ട കൂവളമാല, തുമ്പപ്പൂമാല, രുദ്രാക്ഷമാല, ഭസ്മം എന്നിവകൊണ്ട് ശിവലിംഗത്തിന്റെ അധികഭാഗവും മിക്ക സമയവും മറഞ്ഞിരിയ്ക്കും. പാർവ്വതീവിഗ്രഹത്തിന് പ്രസിദ്ധമായ മധുര മീനാക്ഷി ക്ഷേത്രത്തിലെ വിഗ്രഹവുമായി രൂപത്തിൽ നല്ല സാദൃശ്യമുണ്ട്. അനഭിമുഖമായ പ്രതിഷ്ഠകളായതിനാൽ പ്രതിഷ്ഠകൾക്ക് അർദ്ധനാരീശ്വരഭാവം കൈവന്നു. ദേവി ശിവസാന്നിദ്ധ്യത്തിലായതിനാൽ, സർവ്വമംഗളകാരിണിയായ കല്ല്യാണരൂപിണിയാണ്. അങ്ങനെ, വിശ്വപ്രകൃതിയുടെ മൂലതേജസ്സിനെ ആവാഹിച്ചുകൊണ്ട് ലോകമാതാപിതാക്കളായ ശിവപാർവ്വതിമാർ, ചൊവ്വല്ലൂരിലെ ശ്രീലകത്ത് വിരാജിയ്ക്കുന്നു.

ശ്രീകോവിൽ, അതിമനോഹരമായ ചുവർച്ചിത്രങ്ങളാലും ദാരുശില്പങ്ങളാലും അലംകൃതമാണ്. ദാരുശില്പങ്ങൾ മുമ്പേയുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും ചുവർച്ചിത്രങ്ങൾ അടുത്തകാലത്തുമാത്രം വരച്ചുചേർക്കപ്പെട്ടവയാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, അവയുടെ പുതുമ നഷ്ടപ്പെട്ടിട്ടില്ല. ശിവപാർവ്വതീകഥകൾ, ദശാവതാരം, ശ്രീകൃഷ്ണലീല തുടങ്ങിയ നിരവധി സംഭവങ്ങൾ ചുവർച്ചിത്രങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ പുനർജ്ജനിച്ചിട്ടുണ്ട്. കഴുക്കോലുകളുടെ നിർമ്മിതി അത്ഭുതജനകമാണ്. ശ്രീകോവിലിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തെ ത്വരത്തിൽ തെക്കോട്ട് ദർശനമായി ശിവസ്വരൂപമായ ദക്ഷിണാമൂർത്തിയുടെയും ഗണപതിയുടെയും പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ട്. മദ്ധ്യകേരളത്തിൽ ഇത്തരം പ്രതിഷ്ഠകളുള്ള അപൂർവ്വം ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് ചൊവ്വല്ലൂർ ക്ഷേത്രം. 2001-ലാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠകളും നടത്തിയത്. ഒരടി ഉയരമുള്ള ചെറിയ വിഗ്രഹമാണ് ദക്ഷിണാമൂർത്തിയുടേത്. ഗണപതിവിഗ്രഹത്തിന് രണ്ടടി ഉയരമുണ്ട്. ഇവ ഒരുമിച്ച് കാണാൻ സാധിയ്ക്കില്ല. ഗണപതിപ്രതിഷ്ഠ കാണണമെങ്കിൽ തല അല്പം ചരിച്ചുനോക്കേണ്ടതുണ്ട്. വടക്കുവശത്ത്, അഭിഷേകജലം ഒഴുകിപ്പോകുന്ന ഓവുണ്ട്. ശിവക്ഷേത്രമായതിനാൽ ഇതിനപ്പുറമുള്ള പ്രദക്ഷിണം നിരോധിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു.

നാലമ്പലം[തിരുത്തുക]

ശ്രീകോവിലിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നാലമ്പലം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. അതിവിശാലമാണ് ഈ നാലമ്പലം. ഓടുമേഞ്ഞ നാലമ്പലത്തിന് സാധാരണയിലധികം വിസ്തീർണ്ണമുണ്ട്. നാലമ്പലത്തിനകത്തേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടത്തിന്റെ ഇരുവശത്തും വാതിൽമാടങ്ങളുണ്ട്. വടക്കേ വാതിൽമാടം ഹോമങ്ങൾക്കും തെക്കേ വാതിൽമാടം നാമജപത്തിനും ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നു. വടക്കേ വാതിൽമാടത്തിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടായ ദമ്പതീപൂജ (ഉമാമഹേശ്വരപൂജ) നടത്തിവരുന്നത്. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ പതിവുപോലെ തിടപ്പള്ളി കാണാം. വടക്കുകിഴക്കേമൂലയിൽ ക്ഷേത്രക്കിണറുമുണ്ട്. തെക്കുപടിഞ്ഞാറേമൂലയിൽ പ്രത്യേകം ശ്രീകോവിലിൽ കിഴക്കോട്ട് ദർശനമായി അയ്യപ്പസ്വാമി കുടികൊള്ളുന്നു.

ശ്രീകോവിലിനുചുറ്റുമായി അകത്തെ ബലിവട്ടം പണിതിരിയ്ക്കുന്നു. അഷ്ടദിക്പാലകർ (പടിഞ്ഞാറ് - വരുണൻ, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് - വായു, വടക്ക് - കുബേരൻ, വടക്കുകിഴക്ക് - ഈശാനൻ, കിഴക്ക് - ഇന്ദ്രൻ, തെക്കുകിഴക്ക് - അഗ്നി, തെക്ക് - യമൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് - നിര്യതി), സപ്തമാതൃക്കൾ (ബ്രാഹ്മി/ബ്രഹ്മാണി, വൈഷ്ണവി, മഹേശ്വരി, ഇന്ദ്രാണി, വരാഹി, കൗമാരി, ചാമുണ്ഡി), വീരഭദ്രൻ, ഗണപതി, ശാസ്താവ്, സുബ്രഹ്മണ്യൻ, ദുർഗ്ഗാദേവി, ബ്രഹ്മാവ്, അനന്തൻ, നിർമ്മാല്യധാരി (ഇവിടെ ചണ്ഡികേശ്വരൻ) എന്നിവരെ പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്ന ബലിക്കല്ലുകൾ ഇവിടെ കാണാം. ശീവേലിസമയത്ത് ഇവയിൽ ബലിതൂകുന്നു. ബലിക്കല്ലുകൾ ദേവന്റെ വികാരഭേദങ്ങളാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതിനാൽ, ഇവയിൽ ചവിട്ടാനോ തൊട്ടു തലയിൽ വയ്ക്കാനോ പാടില്ല.

ചൊവ്വല്ലൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത വിഗ്രഹരൂപത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്ന സപ്തമാതൃക്കളാണ്. നാലമ്പലത്തിനകത്ത് തെക്കുഭാഗത്ത് വടക്കോട്ട് ദർശനമായാണ് ഇവരുടെ പ്രതിഷ്ഠ. സാധാരണയായി ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങളിലാണ് സപ്തമാതൃക്കൾക്ക് വിഗ്രഹരൂപത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠകളുണ്ടാകാറുള്ളത്. കൊടുങ്ങല്ലൂർ, തിരുമാന്ധാംകുന്ന്, പനയന്നാർകാവ് തുടങ്ങിയവ ഉദാഹരണം. ബ്രാഹ്മി/ബ്രഹ്മാണി, വൈഷ്ണവി, മഹേശ്വരി, ഇന്ദ്രാണി, വരാഹി, കൗമാരി, ചാമുണ്ഡി എന്നിവർ ക്രമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിയ്ക്കപ്പെട്ട ക്ഷേത്രത്തിൽ ഇവർക്ക് അകമ്പടിയായി വീരഭദ്രനും ഗണപതിയുമുണ്ട്. നിത്യേന ഇവർക്ക് പൂജയും നിവേദ്യവുമുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിൽ വരുന്ന ഭക്തരുടെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളിലൊന്നാണ് സപ്തമാതൃപ്രതിഷ്ഠ.

പൂജാവിധികളും വിശേഷങ്ങളും[തിരുത്തുക]

ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തിചേരാൻ[തിരുത്തുക]

തൃശ്ശൂർ-ഗുരുവായൂർ റൂട്ടിൽ കണ്ടാണശ്ശേരി ബസ് സ്റ്റോപ്പിൽ ബസ്സിറങ്ങിയാൽ അവിടെനിന്ന് വലത്തോട്ട് ഏകദേശം അര കിലോമീറ്റർ നടക്കുക. അപ്പോൾ ക്ഷേത്രം പടിഞ്ഞാറേ നടയിലെത്തും.

അവലംബം[തിരുത്തുക]

  1. കുഞ്ഞികുട്ടൻ ഇളയതിൻറെ “108 ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ“


ഉദ്ധരിച്ചതിൽ പിഴവ്: <ref> റ്റാഗുകൾ "lower-alpha" സംഘത്തിൽ ഉണ്ട്, പക്ഷേ ബന്ധപ്പെട്ട <references group="lower-alpha"/> റ്റാഗ് കണ്ടെത്താനായില്ല അല്ലെങ്കിൽ അടയ്ക്കാനുള്ള </ref> നൽകിയിട്ടില്ല