ടെലൂറിയം

വിക്കിപീഡിയ, ഒരു സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനകോശം.

52 antimony ← tellurium → iodine Se ↑ Te ↓ Po ആവര്‍ത്തനപ്പട്ടിക - വികസിത ആവര്‍ത്തനപ്പട്ടിക
വിവരണം
പേര്, പ്രതീകം, അണുസംഖ്യ	tellurium, Te, 52
കുടുംബം	metalloids
ഗ്രൂപ്പ്, പിരീഡ്, ബ്ലോക്ക്	16, 5, p
Appearance	silvery lustrous gray
സാധാരണ ആറ്റോമിക ഭാരം	127.60(3)  g·mol−1
ഇലക്ട്രോണ്‍ വിന്യാസം	[Kr] 5s2 4d10 5p4
ഓരോ ഷെല്ലിലേയും ഇലക്ട്രോണുകള്‍	2, 8, 18, 18, 6
ഭൗതികസ്വഭാവങ്ങള്‍
Phase	solid
സാന്ദ്രത (near r.t.)	6.24  g·cm−3
ദ്രവണാങ്കത്തിലെ ദ്രാവക സാന്ദ്രത	5.70  g·cm−3
ദ്രവണാങ്കം	722.66 K (449.51 °C, 841.12 °F)
ക്വഥനാങ്കം	1261 K (988 °C, 1810 °F)
ദ്രവീകരണ ലീനതാപം	17.49  kJ·mol−1
ബാഷ്പീകരണ ലീനതാപം	114.1  kJ·mol−1
Heat capacity	(25 °C) 25.73  J·mol−1·K−1
Vapor pressure P(Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k at T(K)     (775) (888) 1042 1266
Atomic properties
ക്രിസ്റ്റല്‍ ഘടന	hexagonal
ഓക്സീകരണാവസ്ഥകള്‍	±2, 4, 6 (mildly acidic oxide)
ഇലക്ട്രോനെഗറ്റീവിറ്റി	2.1 (Pauling scale)
അയോണീകരണ ഊര്‍ജ്ജങ്ങള്‍ (more)	1st:  869.3  kJ·mol−1
	2nd:  1790  kJ·mol−1
	3rd:  2698  kJ·mol−1
Atomic radius	140  pm
Atomic radius (calc.)	123  pm
Covalent radius	135  pm
Van der Waals radius	206 pm
Miscellaneous
Magnetic ordering	nonmagnetic
താപ ചാലകത	(300 K) (1.97–3.38)  W·m−1·K−1
Speed of sound (thin rod)	(20 °C) 2610 m/s
Young's modulus	43  GPa
Shear modulus	16  GPa
Bulk modulus	65  GPa
Mohs hardness	2.25
Brinell hardness	180  MPa
CAS registry number	13494-80-9
Selected isotopes
Main article: Isotopes of ടെലൂറിയം iso NA half-life DM DE (MeV) DP 120Te 0.09% >2.2×1016y ε ε 1.701 120Sn 121Te syn 16.78 d ε 1.040 121Sb 122Te 2.55% 122Te is stable with 70 neutrons 123Te 0.89% >1.0×1013 y ε 0.051 123Sb 124Te 4.74% 124Te is stable with 72 neutrons 125Te 7.07% 125Te is stable with 73 neutrons 126Te 18.84% 126Te is stable with 74 neutrons 127Te syn 9.35 h β- 0.698 127I 128Te 31.74% 2.2×1024 y β−β− 0.867 128Xe 129Te syn 69.6 min β- 1.498 129I 130Te 34.08% 7.9×1020 y β−β− 2.528 130Xe
അവലംബങ്ങള്‍

അണുസംഖ്യ 52 ആയ മൂലകമാണ് ടെലൂറിയം. Te ആണ് ആവര്‍ത്തനപ്പട്ടികയിലെ ഇതിന്റെ പ്രതീകം. വെള്ളി കലര്‍ന്ന വെള്ള നിറമുള്ളതും ബലം പ്രയോഗിച്ചാല്‍ പൊട്ടിപ്പോകുനതുമായ ഒരു അര്‍ദ്ധലോഹമാണിത്. ടിന്നുമായി രൂപസാദൃശ്യമുള്ള ടെല്ലൂറിയത്തിന് രാസപരമായി സെലീനിയം, സള്‍ഫര്‍ എന്നിവയുമായി സാമ്യമുണ്ട്. ഈ അര്‍ദ്ധലോഹത്തിന്റെ പ്രധാന ഉപയോഗം ലോഹസങ്കരങ്ങളിലും അര്‍ദ്ധചാലകങ്ങളിലുമാണ്.

[തിരുത്തുക] ശ്രദ്ധേയമായ സ്വഭാവസവിശേഷതകള്‍

അത്യപൂര്‍വമായ ടെലൂറിയം ഭൂമിയില്‍ ഏറ്റവും ദുര്‍ലഭമായ ഒമ്പത് മൂലകങ്ങളില്‍ ഒന്നാണ്. ഓക്സിജന്‍, സള്‍ഫര്‍, സെലീനിയം, പൊളോണിയം എന്നിവ അടങ്ങുന്ന കാല്‍കൊജന്‍ (chalcogen) കുടുംബത്തിലാണ് ടെലൂറിയം ഉള്‍പ്പെടുന്നത്.

പരല്‍ രൂപത്തിലായിരിക്കുമ്പോള്‍ വെള്ളി കലര്‍ന്ന വെള്ള നിറമാണിതിന്. ശുദ്ധ രൂപത്തില്‍ ഇതിന് ഒരു മെറ്റാലിക് തിളക്കമുണ്ട്. ബലം പ്രയോഗിച്ചാല്‍ പൊട്ടിപ്പോവുന്നതും എളുപ്പത്തില്‍ പൊടിക്കാവുന്നതുമായ ഒരു അര്‍ദ്ധലോഹമാണിത്.

[തിരുത്തുക] ചരിത്രം

1782-ല്‍ ട്രാന്‍സില്‍വാനിയയിലെ നഗിസ്‌സെബെനില്‍ വച്ച് ഹംഗേറിയന്‍ ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ഫ്രാന്‍സ്-ജോസഫ് മുള്ളര്‍ ആണ് ടെലൂറിയം കണ്ടെത്തിയത്. 1789-ല്‍ മറ്റൊരു ഹംഗേറിയന്‍ ശാത്രജ്ഞനായ പാല്‍ കിറ്റൈബെല്‍ ഈ മൂലകം സ്വതന്ത്രമായ പരീക്ഷണങ്ങളിലൂടെ കണ്ടെത്തിയെങ്കിലും പിന്നീട് അദ്ദേഹം മൂലകത്തിന്റെ ഉപജ്ഞാതാവ് എന്ന അവകാശം മുള്ളര്‍ക്ക് വിട്ടുകൊടുത്തു. ഈ മൂലകം ആദ്യമായി വേര്‍തിരിച്ചെടുത്ത മാര്‍ട്ടിന്‍ ഹയ്ന്‍‌റിഷ് ക്ലപ്രൊത് എന്ന ശാസ്ത്രജ്ഞന്‍ 1798-ല്‍ മൂലകത്തെ ടെലൂറിയം എന്ന് നാമകരണം ചെയ്തു.

[തിരുത്തുക] സാന്നിദ്ധ്യം

ഭൂമിയുടെ പുറം പാളിയില്‍ ടെലൂറിയത്തിന്റെ ലഭ്യത പ്ലാറ്റിനത്തിന്റേതിനേക്കാള്‍ കുറവാണ്. അമൂല്യ ലോഹങ്ങളെ (precious metals) മാറ്റി നിര്‍ത്തിയാല്‍ ഭൂമിയുടെ പുറം പാളിയിലെ സ്ഥിരതയുള്ള ഖര മൂലകങ്ങളില്‍ ഏറ്റവും അപൂര്‍വമായത് ടെലൂറിയമാണ്. പ്ലാറ്റിനത്തിന്റെ ലഭ്യത 5 മുതല്‍ 37 ppb ആയിരിക്കുമ്പോള്‍ 1 മുതല്‍ 5 ppb വരെയാണ് ടെലൂറിയത്തിന്റെ ലഭ്യത.