നിയോഡൈമിയം

വിക്കിപീഡിയ, ഒരു സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനകോശം.

60 പ്രസിയോഡൈമിയം ← നിയോഡൈമിയം → പ്രൊമിഥിയം - ↑ Nd ↓ U ആവര്‍ത്തനപ്പട്ടിക - വികസിത ആവര്‍ത്തനപ്പട്ടിക
വിവരണം
പേര്, പ്രതീകം, അണുസംഖ്യ	നിയോഡൈമിയം, Nd, 60
കുടുംബം	lanthanides
ഗ്രൂപ്പ്, പിരീഡ്, ബ്ലോക്ക്	n/a, 6, f
Appearance	silvery white, yellowish tinge
സാധാരണ ആറ്റോമിക ഭാരം	144.242(3)  g·mol−1
ഇലക്ട്രോണ്‍ വിന്യാസം	[Xe] 4f4 6s2
ഓരോ ഷെല്ലിലേയും ഇലക്ട്രോണുകള്‍	2, 8, 18, 22, 8, 2
ഭൗതികസ്വഭാവങ്ങള്‍
Phase	solid
സാന്ദ്രത (near r.t.)	7.01  g·cm−3
ദ്രവണാങ്കത്തിലെ ദ്രാവക സാന്ദ്രത	6.89  g·cm−3
ദ്രവണാങ്കം	1297 K (1024 °C, 1875 °F)
ക്വഥനാങ്കം	3347 K (3074 °C, 5565 °F)
ദ്രവീകരണ ലീനതാപം	7.14  kJ·mol−1
ബാഷ്പീകരണ ലീനതാപം	289  kJ·mol−1
Heat capacity	(25 °C) 27.45  J·mol−1·K−1
Vapor pressure P(Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k at T(K) 1595 1774 1998 (2296) (2715) (3336)
Atomic properties
ക്രിസ്റ്റല്‍ ഘടന	hexagonal
ഓക്സീകരണാവസ്ഥകള്‍	3 (mildly basic oxide)
ഇലക്ട്രോനെഗറ്റീവിറ്റി	1.14 (Pauling scale)
അയോണീകരണ ഊര്‍ജ്ജങ്ങള്‍ (more)	1st:  533.1  kJ·mol−1
	2nd:  1040  kJ·mol−1
	3rd:  2130  kJ·mol−1
Atomic radius	185  pm
Atomic radius (calc.)	206  pm
Miscellaneous
Magnetic ordering	ferromagnetic
വൈദ്യുത പ്രതിരോധം	(r.t.) (α, poly) 643 nΩ·m
താപ ചാലകത	(300 K) 16.5  W·m−1·K−1
Thermal expansion	(r.t.) (α, poly) 9.6 µm/(m·K)
Speed of sound (thin rod)	(20 °C) 2330 m/s
Young's modulus	(α form) 41.4  GPa
Shear modulus	(α form) 16.3  GPa
Bulk modulus	(α form) 31.8  GPa
Poisson ratio	(α form) 0.281
Vickers hardness	343  MPa
Brinell hardness	265  MPa
CAS registry number	7440-00-8
Selected isotopes
Main article: Isotopes of നിയോഡൈമിയം iso NA half-life DM DE (MeV) DP 142Nd 27.2% 142Nd is stable with 82 neutrons 143Nd 12.2% 143Nd is stable with 83 neutrons 144Nd 23.8% 2.29×1015y α 1.905 140Ce 145Nd 8.3% 145Nd is stable with 85 neutrons 146Nd 17.2% 146Nd is stable with 86 neutrons 148Nd 5.7% 148Nd is stable with 88 neutrons 150Nd 5.6% 6.7×1018y β-β- 3.367 150Sm
അവലംബങ്ങള്‍

അണുസംഖ്യ 60 ആയ മൂലകമാണ് നിയോഡൈമിയം. Nd ആണ് ആവര്‍ത്തനപ്പട്ടികയിലെ ഇതിന്റെ പ്രതീകം.

ഉള്ളടക്കം 1 ശ്രദ്ധേയമായ സ്വഭാവസവിശേഷതകള്‍ 2 ഉപയോഗങ്ങള്‍ 3 ചരിത്രം 4 സം‌യുക്തങ്ങള്‍

[തിരുത്തുക] ശ്രദ്ധേയമായ സ്വഭാവസവിശേഷതകള്‍

അപൂര്‍‌വ എര്‍ത്ത് ലോഹമായ നിയോഡൈമിയം മിഷ്മെറ്റലില്‍ അതിന്റെ 18%ത്തോളം കാണപ്പെടുന്നു. ഈ ലോഹത്തിന് വെള്ളിനിറത്തില്‍ ഉജ്ജ്വലമായ തിളക്കമുണ്ട്. എന്നാല്‍ അപൂ‌ര്‍‌വ എര്‍ത്ത് ലോഹങ്ങളിലെ ക്രീയശീലം കൂടിയവയില്‍ ഒന്നായതിനാല്‍ ഇത് വായുവില്‍ വേഗത്തില്‍ നശിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ഫലമായി നിയോഡൈമിയത്തിന് ചുറ്റും ഇളകിപ്പോകുന്ന ഒരു ഓക്സൈഡ് പാളി ഉണ്ടാവുകയും അത് ഇളകുമ്പോള്‍ കൂടുതല്‍ ലോഹം ഓക്സീകരണത്തിന് വിധേയമാവുകയും ചെയ്യുന്നു. അപൂര്‍വ എര്‍ത്ത് ലോഹങ്ങളുടെ കൂടത്തില്‍ ഉള്‍പ്പെടന്നുവെങ്കിലും നിയോഡൈമിയം അപൂര്‍‌വമേ അല്ല. ഭൂമിയുടെ പുറം‌പാളിയില്‍ ഇത് 38 ppm അളവില്‍ കാണപ്പെടുന്നു.

[തിരുത്തുക] ഉപയോഗങ്ങള്‍

• ഇന്ന് കണ്ടുപിടിക്കപ്പെട്ടവയില്‍ ഏറ്റവും ശക്തിയേറിയ സ്ഥിരകാന്തമാണ് നിയോഡൈമിയം കാന്തം-Nd₂Fe₁₄B. ഉയര്‍ന്ന ഗുണമേന്മയുള്ള മൈക്രോഫോണ്‍, ലൗഡ്സ്പീക്കര്‍, ഹെഡ്ഫോണ്‍, ഗിറ്റാര്‍ എന്നിവയില്‍ ഈ കാന്തം ഉപയോഗിക്കുന്നു.
• ഡിഡൈമിയം സ്ഫടികത്തിന്റെ ഒരു ഘടകം,
• നിയോഡൈമിയം ഉപയോഗിച്ച ഇന്‍‌കാന്റസെന്റ് വിളക്കുകള്‍ സൂര്യപ്രകാശത്തിനോട് സമാനമായ ധവള പ്രകാശം പുറപ്പെടുവിക്കുന്നു.
• സ്ഫടികത്തിന് വിവിധ നിറങ്ങള്‍ നല്‍കാന്‍ ഉപയോഗിക്കുന്നു.
• ഇനാമലിന് നിറം നല്‍കാന്‍ നിയോഡൈമിയം ലവണങ്ങള്‍ ഉപയോഗിക്കന്നു.
• പാറകളുടേയും ഉല്‍ക്കകളുടേയും പഴക്കം തമ്മിലുള്ള ബന്ധം നിര്‍ണയിക്കുന്നതിന് സഹായകമായ ഒരു രീതിയാണ് സമേറിയം-നിയോഡൈമിയം കാലനിര്‍ണയം.

[തിരുത്തുക] ചരിത്രം

ഓസ്ട്രിയന്‍ രസതന്ത്രജ്ഞനായ കാള്‍ ഔര്‍ വോണ്‍ വെല്‍സ്‍ബാച്ച് ആണ് നിയോഡൈമിയം കണ്ടെത്തിയത്. 1885ല്‍ വിയന്നയില്‍ വച്ചായിരുന്നു. ഡിഡൈമിയം എന്ന രാസവസ്തുവില്‍നിന്ന് അദ്ദേഹം നിയോഡൈമിയം, പ്രസിയോഡൈമിയം എന്നീ പുതിയ മൂലകങ്ങള്‍ വേര്‍തിരിച്ചെടുത്തു. എന്നാല്‍ 1925ല്‍ ആണ് ഈ ലോഹം ശുദ്ധമായ രൂപത്തില്‍ ആദ്യമായി വേര്‍തിരിച്ചെടുക്കപ്പെട്ടത്.

പുതിയ എന്നര്‍ത്ഥമുള്ള നിയോസ് ഇരട്ട എന്നര്‍ത്ഥമുള്ള ഡിഡൈമോസ് എന്നീ ഗ്രീക്ക് വാക്കുകളില്‍ നിന്നാണ് നിയോഡൈമിയം എന്ന പേരുണ്ടായത്.

[തിരുത്തുക] സം‌യുക്തങ്ങള്‍

നിയോഡൈമിയത്തിന്റെ പ്രധാന സം‌യുക്തങ്ങള്‍

• ഹാലൈഡുകള്‍:NdF₃, NdCl₃, NdBr₃, NdI₃
• ഓക്സൈഡുകള്‍:Nd₂O₃
• സള്‍ഫൈഡുകള്‍:NdS, Nd₂S₃
• നൈട്രൈഡുകള്‍:NdN