ഹൈഡ്രജന്‍

വിക്കിപീഡിയ, ഒരു സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനകോശം.

1 (ഒന്നുമില്ല) ← ഹൈഡ്രജന്‍ → ഹീലിയം - ↑ H ↓ Li ആവര്‍ത്തനപ്പട്ടിക - വികസിത ആവര്‍ത്തനപ്പട്ടിക
പൊതുവിവരങ്ങള്‍
പേര്, പ്രതീകം, അണുസംഖ്യ	ഹൈഡ്രജന്‍, H, 1
കുടുംബം	nonmetal
ഗ്രൂപ്പ്, പിരീഡ്, ബ്ലോക്ക്	1, 1, s
നിറം,രൂപം	നിറമില്ല
സാധാരണ അണുഭാരം	1.00794(7) g·mol−1
ഇലക്ട്രോണ്‍ വിന്യാസം	1s1
ഓരോ ഷെല്ലിലേയും ഇലക്ട്രോണുകള്‍	1
ഭൗതിക സ്വഭാവങ്ങള്‍
Phase	വാതകം
സാന്ദ്രത	(0 °C, 101.325 kPa) 0.08988 g/L
ദ്രവണാങ്കം	14.01 K (−259.14 °C, −434.45 °F)
ക്വഥനാങ്കം	20.28 K (−252.87 °C, −423.17 °F)
Triple point	13.8033 K (-259°C), 7.042 kPa
Critical point	32.97 K, 1.293 MPa
ദ്രവീ‌കരണ ലീനതാപം	(H2) 0.117 kJ·mol−1
ബാഷ്പീകരണ ലീനതാപം	(H2) 0.904 kJ·mol−1
Heat capacity	(25 °C) (H2) 28.836 J·mol−1·K−1
Vapor pressure P/Pa 1 10 100 1 k 10 k 100 k at T/K         15 20
അണു സ്വഭാവങ്ങള്‍
ക്രിസ്റ്റല്‍ ഘടന	hexagonal
ഓക്സീകരണാവസ്ഥകള്‍	1, −1 (amphoteric oxide)
ഇലക്ട്രോ നെഗറ്റീവിറ്റി	2.20 (Pauling scale)
അയോണീകരണ ഊര്‍ജ്ജങ്ങള്‍	1st: 1312.0 kJ·mol−1
Atomic radius	25 pm
Atomic radius (calc.)	53 pm
Covalent radius	37 pm
Van der Waals radius	120 pm
പലവക
താപ ചാലകത	(300 K) 180.5 m W·m−1·K−1
ശബ്ദവേഗത	(gas, 27 °C) 1310 m/s
CAS registry number	1333-74-0
തിരഞ്ഞെടുത്ത ഐസോട്ടോപ്പുകള്‍
Main article: Isotopes of ഹൈഡ്രജന്‍ iso NA half-life DM DE (MeV) DP 1H 99.985% 1H is stable with 0 neutrons 2H 0.015% 2H is stable with 1 neutrons 3H trace 12.32 y β− 0.019 3He
References
This box: കാണുക • സം‌വാദം • തിരുത്തുക

അറിയപ്പെടുന്നതില്‍ വെച്ച് ഏറ്റവും കനംകുറഞ്ഞ മൂലകമാണ് ഹൈഡ്രജന്‍.അണുസംഖ്യ 1 ആയ ഹൈഡ്രജന്‍ തന്നെയാണ് ആവര്‍ത്തന പട്ടികയിലെ ഒന്നാമത്തെ മൂലകം. H ആണ് ഹൈഡ്രജന്റെ പ്രതീകം.

ഉള്ളടക്കം 1 ചരിത്രം 2 ശ്രദ്ധേയമായ സ്വഭാവസവിശേഷതകള്‍ 3 ആവര്‍ത്തനപ്പട്ടികയിലെ സ്ഥാനം 4 ഐസോടോപ്പുകള്‍ 4.1 പ്രോട്ടിയം 4.2 ഡ്യൂട്ടിരിയം 4.3 ട്രീറ്റിയം

[തിരുത്തുക] ചരിത്രം

1766-ല്‍, ഹെന്‍ഡ്രി കാവന്‍ഡിഷാണ് ഹൈഡ്രജന്‍ കണ്ടുപിടിച്ചത്. എന്നല്‍,ഹൈഡ്രജനെന്ന് നാമകരണം ചെയ്തത് ലാവോഷിയറാണ്. ഹൈഡ്രോജിനിയം (hydrogenium', hydro: "ജലം", genes: "ഉണ്ടാക്കുന്നത്") എന്ന ഗ്രീക്ക് പദത്തില്‍ നിന്നാണ് ഹൈഡ്രജന്‍ എന്ന വാക്കുദ്ഭവിച്ചത്. ഹൈഡ്രജന്‍ കത്തുമ്പോള്‍ ജലം ഉണ്ടാകുന്നത് കൊണ്ടാണ് ഈ പേര്‍ നല്‍കപ്പെട്ടത്.

[തിരുത്തുക] ശ്രദ്ധേയമായ സ്വഭാവസവിശേഷതകള്‍

ഹൈഡ്രജന്‍ സാധാരണ താപനിലയിലും മര്‍ദ്ദത്തിലും നിറമോ മണമോ രുചിയോ ഇല്ലാത്ത വാതകമാണ്. രണ്ടണുക്കള്‍ ഒരുമിച്ച് ചേര്‍ന്ന്‌ H₂ തന്മാത്രകളായാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. സ്വയം കത്തുന്ന വാതകമാണിത്. നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ഊര്‍ജ്ജം ഹൈഡ്രജന്‍ അണുക്കളുടെ സംയോജനത്തില്‍ നിന്നുമാണ് ഉല്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്‌. പ്രപഞ്ചത്തില്‍ ഏറ്റവും കൂടുതല്‍ കാണപ്പെടുന്ന മൂലകമാണ് ഹൈഡ്രജന്‍.

[തിരുത്തുക] ആവര്‍ത്തനപ്പട്ടികയിലെ സ്ഥാനം

ഹൈഡ്രജന്റെ ഇലക്ട്രോണ് വിന്യാസം 1s¹ ആണ്.ഏകബലാങ്ക സ്വഭാവം കാരണം,ഇതിനെ ഒന്നാം ഗ്രൂപ്പില്‍(ആല്‍ക്കലി ലോഹങ്ങള്‍) ഉള്‍പ്പെടുത്താം. എന്നല്‍,ഒരു ഇലക്ട്രോണ്‍ കിട്ടിയാല്‍, ഉല്‍ക്രിഷ്ട വാതകമാവുമെന്നതിനാല്‍, ഇതിനെ ഹാലജനുകള്‍ക്കൊപ്പവും ഉള്‍പ്പെടുത്താനാവും.

[തിരുത്തുക] ഐസോടോപ്പുകള്‍

ഹൈഡ്രജന് പ്രകൃതിയില്‍ കാണപ്പെടുന്ന മൂന്ന് ഐസോടോപ്പുകളുണ്ട്. പ്രോട്ടിയം, ഡ്യൂട്ടിരിയം, ട്രൈറ്റിയം എന്നിവയാണവ.ന്യൂട്രോണുകളുടെ എണ്ണത്തിലാണ് ഇവ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം.

[തിരുത്തുക] പ്രോട്ടിയം

ഇതിന്റെ അണുസംഖ്യയും അണുഭാരവും 1 ആണ്.പ്രകൃതിയില്‍ കാണപ്പെടുന്ന ഹൈഡ്രജനില്‍‍ 99.985% പ്രോട്ടിയം കാണപ്പെടുന്നു. ഈ ഐസോടോപ്പ് റേഡിയോആക്റ്റീവല്ല.

[തിരുത്തുക] ഡ്യൂട്ടിരിയം

ഹെവി ഹൈഡ്രജന്‍ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.ഇതിന്റെ അണുസംഖ്യ 1-ഉം അണുഭാരം 2-ഉം ആണ്.പ്രകൃതിയില്‍ കാണപ്പെടുന്ന ഹൈഡ്രജനില്‍‍ 0.015% ഡ്യൂട്ടിരിയം കാണപ്പെടുന്നു. ഇതിന്റെ പ്രതീകം ₁H² അല്ലെങ്കില്‍ D ആണ്. ഈ ഐസോടോപ്പ് റേഡിയോആക്റ്റീവല്ല.

[തിരുത്തുക] ട്രീറ്റിയം

ഇതിന്റെ അണുസംഖ്യ 1-ഉം അണുഭാരം 3-ഉം ആണ്. ഇതിന്റെ പ്രതീകം ₁H³ അല്ലെങ്കില്‍ T ആണ്. ഈ ഐസോടോപ്പ് റേഡിയോ ആക്റ്റീവ് ആണ്. അര്‍ധായുസ്സ് 12.32 വര്‍ഷം.

അണുഭാരം 4 മുതല്‍ 7 വരെയുള്ള ഐസോടോപ്പുകള്‍ പരീക്ഷണശാലയില്‍ നിര്‍മ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അവയെല്ലാം വളരെ അസ്ഥിരങ്ങളാണ്.