യിറ്റെര്‍ബിയം

വിക്കിപീഡിയ, ഒരു സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനകോശം.

70 തൂലിയം ← യിറ്റെര്‍ബിയം → ലൂറ്റിഷ്യം - ↑ Yb ↓ No ആവര്‍ത്തനപ്പട്ടിക - വികസിത ആവര്‍ത്തനപ്പട്ടിക
വിവരണം
പേര്, പ്രതീകം, അണുസംഖ്യ	യിറ്റെര്‍ബിയം, Yb, 70
കുടുംബം	ലാന്തനൈഡുകള്‍
ഗ്രൂപ്പ്, പിരീഡ്, ബ്ലോക്ക്	n/a, 6, f
Appearance	silvery white
സാധാരണ ആറ്റോമിക ഭാരം	173.04(3)  g·mol−1
ഇലക്ട്രോണ്‍ വിന്യാസം	[Xe] 4f14 6s2
ഓരോ ഷെല്ലിലേയും ഇലക്ട്രോണുകള്‍	2, 8, 18, 32, 8, 2
ഭൗതികസ്വഭാവങ്ങള്‍
Phase	solid
സാന്ദ്രത (near r.t.)	6.90  g·cm−3
ദ്രവണാങ്കത്തിലെ ദ്രാവക സാന്ദ്രത	6.21  g·cm−3
ദ്രവണാങ്കം	1097 K (824 °C, 1515 °F)
ക്വഥനാങ്കം	1469 K (1196 °C, 2185 °F)
ദ്രവീകരണ ലീനതാപം	7.66  kJ·mol−1
ബാഷ്പീകരണ ലീനതാപം	159  kJ·mol−1
Heat capacity	(25 °C) 26.74  J·mol−1·K−1
Vapor pressure P(Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k at T(K) 736 813 910 1047 (1266) (1465)
Atomic properties
ക്രിസ്റ്റല്‍ ഘടന	cubic face centered
ഓക്സീകരണാവസ്ഥകള്‍	2,3 (basic oxide)
ഇലക്ട്രോനെഗറ്റീവിറ്റി	? 1.1 (Pauling scale)
അയോണീകരണ ഊര്‍ജ്ജങ്ങള്‍ (more)	1st:  603.4  kJ·mol−1
	2nd:  1174.8  kJ·mol−1
	3rd:  2417  kJ·mol−1
Atomic radius	175  pm
Atomic radius (calc.)	222  pm
Miscellaneous
Magnetic ordering	no data
വൈദ്യുത പ്രതിരോധം	(r.t.) (β, poly) 0.250 µΩ·m
താപ ചാലകത	(300 K) 38.5  W·m−1·K−1
Thermal expansion	(r.t.) (β, poly) 26.3 µm/(m·K)
Speed of sound (thin rod)	(20 °C) 1590 m/s
Young's modulus	(β form) 23.9  GPa
Shear modulus	(β form) 9.9  GPa
Bulk modulus	(β form) 30.5  GPa
Poisson ratio	(β form) 0.207
Vickers hardness	206  MPa
Brinell hardness	343  MPa
CAS registry number	7440-64-4
Selected isotopes
Main article: Isotopes of യിറ്റെര്‍ബിയം iso NA half-life DM DE (MeV) DP 166Yb syn 56.7 h ε 0.304 166Tm 168Yb 0.13% 168Yb is stable with 98 neutrons 169Yb syn 32.026 d ε 0.909 169Tm 170Yb 3.04% 170Yb is stable with 100 neutrons 171Yb 14.28% 171Yb is stable with 101 neutrons 172Yb 21.83% 172Yb is stable with 102 neutrons 173Yb 16.13% 173Yb is stable with 103 neutrons 174Yb 31.83% 174Yb is stable with 104 neutrons 175Yb syn 4.185 d β- 0.470 175Lu 176Yb 12.76% 176Yb is stable with 106 neutrons 177Yb syn 1.911 h β- 1.399 177Lu
അവലംബങ്ങള്‍

അണുസംഖ്യ 70 ആയ മൂലകമാണ് യിറ്റെര്‍ബിയം. Yb ആണ് ആവര്‍ത്തനപ്പട്ടികയിലെ ഇതിന്റെ പ്രതീകം. വെള്ളി നിറമുള്ള ഒരു മൃദു ലോഹമാണിത്. അപൂര്‍‌വ എര്‍ത്ത് മൂലകമായ ഇത് ലാന്തനൈഡ് കുടുംബത്തില്‍ ഉള്‍പ്പെടുന്നു. ഗാഡോലിനൈറ്റ്, മോണോസൈറ്റ്, സെനോടൈം എന്നീ ധാതുക്കളില്‍ ഈ മൂലകം കാണപ്പെടുന്നു. ചിലപ്പോഴെല്ലാം യിട്രിയം പോലെയുള്ള മറ്റ് അപൂര്‍‌വ എര്‍ത്തുകളുമായി ചേര്‍ത്ത് ചിലതരം ഉരുക്കുകളില്‍ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. പ്രകൃതിയില്‍ കാണുന്ന യിറ്റെര്‍ബിയം സ്ഥിരതയുള്ള ഏഴ് ഐസോട്ടോപ്പുകളുടെ മിശ്രിതമാണ്.

ഉള്ളടക്കം 1 ശ്രദ്ധേയമായ സ്വഭാവസവിശേഷതകള്‍ 2 ഉപയോഗങ്ങള്‍ 2.1 എക്സ്-കിരണ സ്രോതസ് 2.2 തുരുമ്പിക്കാത്ത ഉരുക്കിന്റെ ഡോപ്പിങ് 2.3 സൗരസെല്ലുകള്‍ 3 ചരിത്രം

[തിരുത്തുക] ശ്രദ്ധേയമായ സ്വഭാവസവിശേഷതകള്‍

യിറ്റെര്‍ബിയം മൃദുവും വലിവ് ബലമുള്ളതും ഡക്ടൈലുമായ ഒരു മൂലകമാണ്. ഇതിന് ഉജ്ജ്വലമായ വെള്ളി തിളക്കമുണ്ട്. അപൂര്‍‌വ എര്‍ത്ത് മൂലകമായതിനാല്‍ ധാതു അമ്ലങ്ങളില്‍ എളുപ്പത്തില്‍ നാശനം സംഭവിക്കുകയും അതില്‍ ലയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ജലവുമായി മന്ദഗതിയില്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കുകയും വായുവില്‍ ഓക്സീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.

രൂപാന്തരത്വ സ്വഭാവം കാണിക്കുന്ന ഒരു മൂലകമാണിത്. മൂന്ന് രൂപാന്തരങ്ങളുണ്ടിതിന്. ആല്‍‌ഫ, ബീറ്റ, ഗാമ എന്നിങ്ങനെയാണവ അറിയപ്പെടുന്നത്. -13 °C, 795 °C എന്നിവയാണ് അവയുടെ രൂപാന്തരാങ്കങ്ങള്‍. ബീറ്റാ രൂപം റൂം താപനിലയിലും ഗാമ രൂപം വളരെ ഉയര്‍ന്ന താപനിലയിലും കാണപ്പെടുന്നു.

[തിരുത്തുക] ഉപയോഗങ്ങള്‍

സാധാരണയായി, യിറ്റെര്‍ബിയം വളരെ ചെറിയ അളവിലേ ഉപയോഗിക്കാറുള്ളൂ. ഇതിന്റെ റേഡിയോ ഐസോട്ടോപ്പുകള്‍ കുറഞ്ഞ അളവില്‍ എക്സ്-കിരണ സ്രോതസായും ചെറിയ ഗാഢതയില്‍ ഡോപ്പ് ചെയ്യുന്നതിനായും ഉപയോഗിക്കുന്നു.

[തിരുത്തുക] എക്സ്-കിരണ സ്രോതസ്

വൈദ്യുതി ലഭ്യമല്ലാത്തപ്പോള്‍ കൊണ്ടുനടക്കാവുന്ന എക്സ്-കിരണ ഉപകരണങ്ങള്‍ക്ക് പകരമായി ¹⁶⁹Yb ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.

[തിരുത്തുക] തുരുമ്പിക്കാത്ത ഉരുക്കിന്റെ ഡോപ്പിങ്

തുരുമ്പിക്കാത്ത ഉരുക്കിന്റെ (Stainless Steel) ബലം പോലെയുള്ള ഗുണങ്ങളും വര്‍ധിപ്പിക്കുന്നതിന് യിറ്റെര്‍ബിയം ഉപയോഗിക്കുന്നു. ചില യിറ്റെര്‍ബിയം ലോഹസങ്കരങ്ങള്‍ ദന്തവൈദ്യത്തില്‍ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.

[തിരുത്തുക] സൗരസെല്ലുകള്‍

സൗരസെല്ലുകളില്‍ ഇന്‍ഫ്രാറെഡ് ഊര്‍ജ്ജം വൈദ്യുതിയാക്കിമാറ്റുവാന്‍ യിറ്റെര്‍ബിയം ഉപയോഗിക്കുന്നു.

[തിരുത്തുക] ചരിത്രം

സ്വിസ് രസതന്ത്രജ്ഞനായ ജീന്‍ ചാള്‍സ് ഗലിസ്സാര്‍ഡ് ഡി മരി‍ഗ്നാര്‍ക് ആണ് യിറ്റെര്‍ബിയം കണ്ടെത്തിയത്. 1878ല്‍ ആയിരുന്നു അത്. അന്ന് എര്‍ബിയ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന എര്‍ത്തില്‍ പുതിയൊരു ഘടകം അദ്ദേഹം കണ്ടെത്തി. യിറ്റെര്‍ബിയ എന്നാണ് അദ്ദേഹം അതിന് പേരിട്ടത് (അദ്ദേഹം എര്‍ബിയ കണ്ടെത്തിയ സ്വീഡിഷ് ഗ്രാമമായ യിറ്റെര്‍ബിയുടെ ബന്ധത്തില്‍). യിറ്റെര്‍ബിയ, യിറ്റെര്‍ബിയം എന്നൊരു പുതിയ മൂലകത്തിന്റെ സം‌യുക്തമായേക്കാമെന്ന് അദ്ദേഹം സംശയിച്ചു.

1907ല്‍ ഫ്രെഞ്ച് രസതന്ത്രജ്ഞനായ ജോര്‍ജെസ് അര്‍ബൈന്‍ യിറ്റെര്‍ബിയയെ നിയോയിറ്റെര്‍ബിയ, ലുറ്റെഷ്യ എന്നീ രണ്ട് ഘടകങ്ങളായി വേര്‍തിരിച്ചു. അവ യഥാക്രമ് യിറ്റെര്‍ബിയം, ലുറ്റെഷ്യം എന്നീ പുതിയ മൂലകങ്ങളാഅയി പിന്നീയ്യ് അറിയപ്പെട്ടു. ഔര്‍ വൊണ്‍ വെല്‍സ്ബാച്ച് ഏകദേശം ഇതേ കാലയളവില്‍ത്തന്നെ സ്വതന്ത്ര്യ പരീക്ഷണങ്ങളിലൂടെ യിറ്റെര്‍ബിയയെ വേര്‍തിരിച്ചു. ആല്‍ഡിബറേനിയം, കാസിയോപിയം എന്നിങ്ങനെയാണ് അദ്ദേഹം അവക്ക് പേരിട്ടത്.

1953ല്‍ ഏകദേശം ശുദ്ധരൂപത്തില്‍ വേര്‍തിരിച്ചെടുത്തശേഷമാണ് യിറ്റെര്‍ബിയത്തിന്റെ ഭൗതിക ഗുണങ്ങള്‍ കണ്ടെത്തിയത്.