പൊട്ടാസ്യം സയനൈഡ്

വിക്കിപീഡിയ, ഒരു സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനകോശം.
(Potassium cyanide എന്ന താളിൽ നിന്നും തിരിച്ചുവിട്ടതു പ്രകാരം)
Jump to navigation Jump to search
പൊട്ടാസ്യം സയനൈഡ്
IUPAC നാമം Potassium cyanide
Identifiers
CAS number 151-50-8
PubChem 9032
EC number 205-792-3
UN number 1680
ChEBI 33191
RTECS number TS8750000
SMILES
InChI
ChemSpider ID 8681
Properties
മോളിക്യുലാർ ഫോർമുല KCN
മോളാർ മാസ്സ് 65.12 g/mol
Appearance White crystalline solid
deliquescent
Odor faint, almond-like
സാന്ദ്രത 1.52 g/cm3
ദ്രവണാങ്കം 634.5 °C (1,174.1 °F; 907.6 K)
ക്വഥനാങ്കം

1625 °C, 1898 K, 2957 °F

Solubility in water 71.6 g/100 ml (25 °C)
100 g/100 mL (100 °C)
Solubility in methanol 4.91 g/100 mL (20 °C)
Solubility in glycerol soluble
Solubility in formamide 14.6 g/100 mL
Solubility in ethanol 0.57 g/100mL
Solubility in hydroxylamine 41 g/100 mL
അമ്ലത്വം (pKa) 11.0
−37.0·10−6 cm3/mol
Refractive index (nD) 1.410
Thermochemistry
Std enthalpy of
formation
ΔfHo298
−131.5 kJ/mol
Standard molar
entropy
So298
127.8 J K−1 mol−1
Hazards
Flash point Non-flammable
US health exposure limits (NIOSH):
LD50 5 mg/kg (oral, rabbit)
10 mg/kg (oral, rat)
5 mg/kg (oral, rat)
8.5 mg/kg (oral, mouse)[1]
Related compounds
Other anions Potassium cyanate
Potassium thiocyanate
Other cations Sodium cyanide
Except where noted otherwise, data are given for
materials in their standard state
(at 25 °C, 100 kPa)

Infobox references

KCN എന്ന് രാസസൂത്രമുള്ള ഒരു സയുക്തമാണ് പൊട്ടാസ്യം സയനൈഡ് (Potassium cyanide). പഞ്ചസാരയോടു സാമ്യമുള്ള, ജലത്തിൽ വളരെ നന്നായി ലയിക്കുന്ന, നിറമില്ലാത്ത, ക്രിസ്റ്റൽരൂപത്തിലുള്ള ഒരു ലവണമാണ് ഇത്. സ്വർണ്ണഖനനത്തിലും, ആഭരണമേഖലയിലും ഇലക്ട്രോപ്ലേറ്റിംഗിലും ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു.[4]

പൊട്ടാസ്യം സയനൈഡ് ഒരു മാരകവിഷമാണ്. നനവേറ്റാൽ ഹൈഡ്രോലിസിസിനാൽ ഇത് ചെറിയതോതിൽ ഹൈഡ്രജൻ സയനൈഡ് പുറത്തുവിടും. കയ്പ്പുള്ള ബദാമിന്റെ മണമാണ് ഇതിന്.[5] ചിലർക്ക് ഈ മണം മനസ്സിലാക്കാൻ ആവില്ല, ഇതു ജനിതകപരമായ ഒരു സവിശേഷതയാണ്.[6]

അരുചിയോടുകൂടിയ കയ്പുള്ള പൊള്ളുന്ന അനുഭവമുള്ള രുചിയാണത്രേ പൊട്ടാസ്യം സയനൈഡിന്.[7]

നിർമ്മാണം[തിരുത്തുക]

ഹൈഡ്രജൻ സയനൈഡ് പൊട്ടാസ്യം ഹൈഡ്രോക്സൈഡിന്റെ ലായനിയുമായി പ്രവർത്തിപ്പിച്ചശേഷം ശൂന്യതയിൽ ആ ലായനി ബാഷ്പീകരിച്ചാണ് പൊട്ടാസ്യം സയനൈഡ് ഉണ്ടാക്കുന്നത്:[8]

HCN + KOH → KCN + H2O

അല്ലെങ്കിൽ ഫോർമമൈഡും പൊട്ടാസ്യം ഹൈഡ്രോക്സൈഡുമായി പ്രവർത്തിപ്പിച്ചും

HCONH2 + KOH → KCN + 2H2O

വർഷംതോറും ഏതാണ്ട് 50,000 ടൺ പൊട്ടാസ്യം സയനൈഡ് ഉണ്ടാക്കാറുണ്ട്.

ആദ്യകാല ഉൽപ്പാദനം[തിരുത്തുക]

1900 നു മുൻപ് കാസ്റ്റ്നർ രീതി കണ്ടെത്തുന്നതിനുമുൻപ് ആൽക്കലി ലോഹങ്ങളുടെ സയനൈഡുകൾ ലഭിക്കാനുള്ള ഏറ്റവും പ്രധാന സ്രോതസ്സ് പൊട്ടാസ്യം സയനൈഡ് ആയിരുന്നു.[4] ഈ രീതിയിൽ പൊട്ടാസ്യം ഫെറോസയനൈഡിൽ നിന്നുമായിരുന്നു പൊട്ടാസ്യം സയനൈഡ് ഉൽപ്പാദിപ്പിച്ചിരുന്നത്:[9]

K4[Fe(CN)6] → 4 KCN + FeC2 + N2

ഘടന[തിരുത്തുക]

ഉപയോഗങ്ങൾ[തിരുത്തുക]

പൊട്ടാസ്യം സ്വർണ്ണ സയനൈഡ്[തിരുത്തുക]

വിഷാംശം[തിരുത്തുക]

പൊട്ടാസ്യം സയനൈഡ് കോശ ശ്വസനത്തെ ശക്തമായി തടയുകയും മൈറ്റോകോൺട്രിയൽ സൈറ്റോക്രോം സി ഓക്സിഡേസുമായി പ്രവർത്തിക്കുകയും, ഓക്സിഡേറ്റീവ് ഫോസ്ഫോറിലേഷനെ ബ്ലോക്ക് ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് ആഹാരത്തിനെ ഓക്സീകരണം നടത്തി ഉപയോഗപ്രദമായ ഊർജ്ജം ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് ശരീരത്തെ തടയുന്നു. ലാറ്റിക് അസിഡോസിസ് പിന്നീട് അവായവശ്വസനത്തിനു കാരണമാകുന്നു. തുടക്കത്തിൽ, കഠിനമായ സയനൈഡ് വിഷബാധ, വിഷബാധയേൽക്കുന്നയാളിന്റെ മുഖം ചുവന്നുതുടുക്കാൻ കാരണമാകുന്നു. രക്തത്തിലെ ഓക്സിജൻ ടിഷ്യുസിന് ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയാത്തതുകൊണ്ടാണ് ഇങ്ങനെ സംഭവിക്കുന്നത്. പൊട്ടാസ്യം, സോഡിയം സയനൈഡ് എന്നിവയുടെ ഫലം സമാനമാണ്. വിഷബാധയോടുകൂടിയ ലക്ഷണങ്ങൾ വസ്തുവിന് ദഹനം സംഭവിക്കുന്നതിനുമുമ്പ് തന്നെ ഏതാനും മിനിട്ടുകൾക്കുള്ളിൽ സംഭവിക്കാറുണ്ട്. വ്യക്തിയ്ക്ക് ബോധം നഷ്ടപ്പെടുകയും സാവധാനം തലച്ചോറിലെ മരണം സംഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ കാലയളവിൽ വിഷബാധയേൽക്കുന്നയാൾക്ക് പേശികൾ കോച്ചിവലിക്കുന്നത് സഹിക്കേണ്ടിവരുന്നു. സെറിബ്രൽ ഹൈപോക്സിയ മൂലം മരണം സംഭവിക്കുന്നു.

അവലംബം[തിരുത്തുക]

  1. "Cyanides (as CN)". Immediately Dangerous to Life and Health. National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH).
  2. ഉദ്ധരിച്ചതിൽ പിഴവ്: അസാധുവായ <ref> ടാഗ്; PGCH എന്ന അവലംബങ്ങൾക്ക് ടെക്സ്റ്റ് ഒന്നും കൊടുത്തിട്ടില്ല.
  3. http://cameochemicals.noaa.gov/chemical/5150
  4. 4.0 4.1 Andreas Rubo, Raf Kellens, Jay Reddy, Joshua Wooten, Wolfgang Hasenpusch "Alkali Metal Cyanides" in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry 2006 Wiley-VCH, Weinheim, Germany. doi:10.1002/14356007.i01_i01
  5. http://www.smh.com.au/news/world/suicide-note-reveals-taste-of-cyanide/2006/07/08/1152240534587.html
  6. Online Mendelian Inheritance in Man (OMIM) 304300
  7. "The only taste: Cyanide is acrid". hindustantimes.com. Hindustan Times.
  8. Pradyot Patnaik. Handbook of Inorganic Chemicals. McGraw-Hill, 2002, ISBN 0-07-049439-8
  9. Von Wagner, Rudolf (1897). Manual of chemical technology. New York: D. Appleton & Co. p. 474 & 477.

പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ[തിരുത്തുക]

സയനൈഡ് അയോണിന്റെ ലവണങ്ങളും ഡെറിവേറ്റീവുകളും
HCN He
LiCN Be(CN)2 B C NH4CN OCN,
-NCO
FCN Ne
NaCN Mg(CN)2 Al(CN)3 Si(CN)4,
Me3SiCN
P(CN)3 SCN,
-NCS,
(SCN)2,
S(CN)2
ClCN Ar
KCN Ca(CN)2 Sc(CN)3 Ti(CN)4 Cr(CN)64− Cr(CN)63− Mn(CN)2 Fe(CN)3,
Fe(CN)64−,
Fe(CN)63−
Co(CN)2,
Co(CN)3
Ni(CN)2
Ni(CN)42−
CuCN Zn(CN)2 Ga(CN)3 Ge As(CN)3 SeCN
(SeCN)2
Se(CN)2
BrCN Kr
RbCN Sr(CN)2 Y(CN)3 Zr(CN)4 Nb Mo(CN)84− Tc Ru(CN)63− Rh(CN)63− Pd(CN)2 AgCN Cd(CN)2 In(CN)3 Sn Sb(CN)3 Te ICN Xe
CsCN Ba(CN)2   Hf Ta W(CN)84− Re Os(CN)63− Ir(CN)63− Pt(CN)42-,
Pt(CN)64-
AuCN,
Au(CN)2
Hg2(CN)2,
Hg(CN)2
TlCN Pb(CN)2 Bi(CN)3 Po At Rn
Fr Ra   Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Nh Fl Mc Lv Ts Og
La Ce(CN)3,
Ce(CN)4
Pr Nd Pm Sm Eu Gd(CN)3 Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
Ac Th Pa UO2(CN)2 Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
"https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=പൊട്ടാസ്യം_സയനൈഡ്&oldid=3086214" എന്ന താളിൽനിന്ന് ശേഖരിച്ചത്