സോഡിയം സയനൈഡ്

വിക്കിപീഡിയ, ഒരു സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനകോശം.
(Sodium cyanide എന്ന താളിൽ നിന്നും തിരിച്ചുവിട്ടതു പ്രകാരം)
Jump to navigation Jump to search
സോഡിയം സയനൈഡ് (Sodium cyanide)
Sodium cyanide bonding
Identifiers
CAS number 143-33-9
PubChem 8929
EC number 205-599-4
UN number 1689
RTECS number VZ7525000
SMILES
InChI
ChemSpider ID 8587
Properties
മോളിക്യുലാർ ഫോർമുല NaCN
മോളാർ മാസ്സ് 49.0072 g/mol
Appearance white solid
Odor faint almond-like
സാന്ദ്രത 1.5955 g/cm3
ദ്രവണാങ്കം 563.7 °C (1,046.7 °F; 836.9 K)
ക്വഥനാങ്കം

1496 °C, 1769 K, 2725 °F

Solubility in water 48.15 g/100 mL (10 °C)
63.7 g/100 mL (25 °C)
Solubility soluble in ammonia, methanol, ethanol
very slightly soluble in dimethylformamide, SO2
insoluble in dimethyl sulfoxide
Refractive index (nD) 1.452
Thermochemistry
Std enthalpy of
formation
ΔfHo298
-91 kJ/mol
Standard molar
entropy
So298
115.7 J/mol K
Specific heat capacity, C 70.4 J/mol K
Hazards
EU classification Very Toxic T+ Dangerous for the Environment (Nature) N Corrosive C [1]
R-phrases R26/27/28, R32, R50/53
S-phrases (S1/2), S7, S28, S29, S45, S60, S61
Flash point Non-flammable
US health exposure limits (NIOSH):
LD50 6.44 mg/kg (rat, oral)
4 mg/kg (sheep, oral)
15 mg/kg (mammal, oral)
8 mg/kg (rat, oral)[2]
Related compounds
Other cations Potassium cyanide
Except where otherwise noted, data are given for materials in their standard state (at 25 °C [77 °F], 100 kPa).
 ☒N verify (what is☑Y/☒N?)
Infobox references

ഒരു അകാർബണിക സയനൈഡ് സംയുക്തമാണ് സോഡിയം സയനൈഡ് (Sodium cyanide). ഇതിന്റെ തന്മാത്രാ സൂത്രം NaCN എന്നാണ്. വെളുത്ത ഈ ഖരപദാർത്ഥം വെള്ളത്തിൽ നന്നായി ലയിക്കുന്നു. മാരകമായ ഒരു വിഷപദാർത്ഥമാണിത്. സ്വർണ്ണ ഖനനത്തിൽ ഇതിന് പ്രമുഖ സ്ഥാനമുണ്ട്. അമ്ലവുമായി പ്രതിപ്രവർത്തിച്ച് ഹൈഡ്രജൻ സയനൈഡ് എന്ന വിഷവാതകം ഉണ്ടാവുന്നു.:

NaCN + H2SO4  →  HCN +  NaHSO4

ഉൽപാദനം[തിരുത്തുക]

ഹൈഡ്രജൻ സയനൈഡ് സോഡിയം ഹൈഡ്രോക്സൈസൈഡുമായി പ്രവർത്തിപ്പിച്ചാണ് സോഡിയം സയനൈഡ് നിർമ്മിക്കുന്നത്.:[3]

HCN  +  NaOH   →   NaCN  +  H2O

ലക്ഷക്കണക്കിന് ടൺ സംയുക്തമാണ് ഓരോ വർഷവും നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്. സോഡിയം അമൈഡ്  ഉയർന്ന താപനിലയിൽ കാർബണുമായി പ്രവർത്തിപ്പിച്ച് കാസ്റ്റ്നർ പ്രക്രിയ വഴിയാണ് ആദ്യകാലങ്ങളിൽ സോഡിയം സയനൈഡ് നിർമ്മിച്ചിരുന്നത്.

NaNH2  +  C   →   NaCN  +  H2

ഘടന[തിരുത്തുക]

sodium chloride കറിയപ്പിന്റെ തന്മാത്രാ ഘടനയോട് സാദൃശ്യമുള്ളതാണ് NaCN ഘടനയും.[4] പൊട്ടാസ്യം സയനൈഡിനും സദൃശ ഘടന തന്നെയാണുള്ളത്. ഓരോ Na+ അയോണും CN അയോണുമായി പൈ-ബോണ്ടിലേർപ്പെടുന്നു.[5] സോഡിയം സയനൈഡ് വളരെയെളുപ്പത്തിൽ ഹൈഡ്രോളിസിസ് പ്രവർത്തനത്തിന് വിധേയമായി HCN എന്ന വിഷവാതകം പുറപ്പെടുവിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ കയ്പുള്ള ബദാം ഗന്ധം ചിലർക്ക് തിരിച്ചറിയാനാകും. (ഒരു ജനിതക സവിശേഷതയുള്ളവർക്കേ ഈ ഗന്ധം തിരിച്ചറിയാനാവൂ.[6]).  ശക്തിയേറിയ അമ്ലവുമായി സോഡിയം സയനൈഡ് പ്രവർത്തിച്ച് HCN ഉണ്ടാവുന്നു.:[3]

NaCN  +  H2O2  →  NaOCN  +  H2O

ഉപയോഗങ്ങൾ[തിരുത്തുക]

ഖനനം[തിരുത്തുക]

സ്വർണ്ണഖനനത്തിൽ, അയിരിൽ നിന്നും സ്വർണ്ണം വേർതിരിക്കുന്നതിന് സോഡിയം സയനൈഡ് ഉപയോഗിക്കുന്നു.

4 Au  +  8 NaCN  +  O2  +  2 H2O  →  4 Na[Au(CN)2]  +  4 NaOH

രാസസംയുക്ത നിർമ്മാണത്തിന്[തിരുത്തുക]

നിരവധി രാസ സംയുക്തങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിന് NaCN ഉപയോഗിക്കുന്നു. സയാന്യൂറിക് ക്ലോറൈഡ്, സയനോജൻ ക്ലോറൈഡ്, നൈട്രൈൽ സംയുക്തങ്ങൾ, ബെൻസൈൽ സയനൈഡ് തുടങ്ങിയവയുടെ നിർമ്മാണത്തിൽ സോഡിയം സയനൈഡ് ഉപയോഗിക്കുന്നു.[7]

വിഷം[തിരുത്തുക]

പ്രധാന ലേഖനം: Cyanide poisoning

വളരെപ്പെട്ടെന്ന് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു വിഷവസ്തുവാണ് സോഡിയം സയനൈഡ്. ശ്വസനം തടസ്സപ്പെടുത്തിയാണ് ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ ഫലമായി ലാക്റ്റിക് അസിഡോസിസ് ഉണ്ടാവുന്നു. വളരെ കുറഞ്ഞ അളവിൽ (200–300 mg) സോഡിയം സയനൈഡ് ശരീരത്തിലെത്തിയാൽപ്പോലും മരണം സംഭവിക്കാം. ഒരു വിഷപദാർത്ഥമായതിനാൽ നിയമവിരുദ്ധ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. വിഷം ചേർത്തുള്ള മീൻപിടുത്തം നടത്താൻ NaCN ഉപയോഗിച്ചു വരുന്നു.

ഇതും കാണുക[തിരുത്തുക]

അവലംബം[തിരുത്തുക]

  1. Oxford MSDS
  2. "Cyanides (as CN)". Immediately Dangerous to Life and Health. National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH).
  3. 3.0 3.1 Andreas Rubo, Raf Kellens, Jay Reddy, Norbert Steier, Wolfgang Hasenpusch "Alkali Metal Cyanides" in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry 2006 Wiley-VCH, Weinheim, Germany. doi:10.1002/14356007.i01_i01
  4. Wells, A.F. (1984) Structural Inorganic Chemistry, Oxford: Clarendon Press. ISBN 0-19-855370-6.
  5. H. T. Stokes; D. L. Decker; H. M. Nelson; J. D. Jorgensen (1993). "Structure of potassium cyanide at low temperature and high pressure determined by neutron diffraction". Phys. Rev. B (Submitted manuscript). 47 (17): 11082–11092. doi:10.1103/PhysRevB.47.11082.
  6. Online Mendelian Inheritance in Man (OMIM) 304300
  7. Adams, Roger; Thal, A. F. (1922). "Benzyl cyanide". Organic Syntheses. 2: 9. doi:10.15227/orgsyn.002.0009.

External links[തിരുത്തുക]

"https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=സോഡിയം_സയനൈഡ്&oldid=3236958" എന്ന താളിൽനിന്ന് ശേഖരിച്ചത്