ഉള്ളടക്കത്തിലേക്ക് പോവുക

കോസ്റ്റ റീക്ക

കണ്ണികൾ തിരുത്തുക
വിക്കിപീഡിയ, ഒരു സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനകോശം.
റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് കോസ്റ്റാ റീക്ക
റിപ്പബ്ലിക് ഡി കോസ്റ്റാറിക്ക (Spanish)
Flag of കോസ്റ്റ റീക്ക
Flag
Coat of arms of കോസ്റ്റ റീക്ക
Coat of arms
ദേശീയ ഗാനം: "Himno Nacional de Costa Rica" (Spanish)
"National Anthem of Costa Rica"
Location of കോസ്റ്റ റീക്ക
തലസ്ഥാനംസാൻ ഹോസ്
9°56′N 84°5′W / 9.933°N 84.083°W / 9.933; -84.083
ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾസ്പാനിഷ്
ഔദ്യോഗിക പ്രാദേശിക ഭാഷകൾ
Ethnic groups
(2021[1])
മതം
(2021)[3]
Demonym(s)
സർക്കാർUnitary പ്രസിഡൻഷ്യൽ റിപ്പബ്ലിക്
റോഡ്രിഗോ ചാവേസ്
മേരി മുനിവ്
ഒഴിവ്
നിയമനിർമ്മാണസഭനിയമസഭ
Independence from
• from Spain
15 സെപ്റ്റംബർ 1821
1 ജൂലൈ 1823
14 നവംബർ 1838
7 നവംബർ 1949[1]
• Recognized by Spain
10 മെയ് 1850
വിസ്തീർണ്ണം
• മൊത്തം
51,179.92 കി.m2 (19,760.68 ച മൈ) (126th)
• ജലം (%)
1.05 (as of 2015)[5]
ജനസംഖ്യ
• 2022 census
5,044,197[6]
• Density
220/ച മൈ (84.9/കിമീ2) (107th)
ജിഡിപി (പിപിപി)2025 estimate
• Total
Increase $169.034 billion[7] (90th)
• പ്രതിശീർഷ
Increase $31,462[7] (66th)
ജിഡിപി (നോമിനൽ)2025 estimate
• ആകെ
Increase $102.591 billion[7] (85th)
• പ്രതിശീർഷ
Increase $19,095[7] (64th)
Gini (2022)positive decrease 47.2[8]
high inequality
HDI (2023)Increase 0.833[9]
very high (62nd)
നാണയംCosta Rican colón (CRC)
സമയമേഖലUTC−6 (CST)
Date formatdd/mm/yyyy
ഡ്രൈവ് ചെയ്യുന്നത്Right
ടെലിഫോൺ കോഡ്+506
ഇന്റർനെറ്റ് TLD.cr
.co.cr

കോസ്റ്റ റീക്ക (ഔദ്യോഗികമായി റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് കോസ്റ്റ റീക്ക) മദ്ധ്യ അമേരിക്കയിലെ ഒരു പരമാധികാര രാഷ്ട്രമാണ്. സ്പാനിഷ്‌ വാക്കായ കോസ്റ്റ റിക്കയുടെ അർത്ഥം സമ്പന്ന തീരം അഥവാ റിച്ച് കോസ്റ്റ് എന്നാണ്‌. ഈ രാജ്യം ശാന്ത സമുദ്രത്തിനും കരീബിയൻ കടലിനുമിടക്ക്‌ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. വടക്ക് നിക്കരാഗ്വ, കിഴക്കും തെക്കും പനാമ, പടിഞ്ഞാറും തെക്കും ശാന്തസമുദ്രം, വടക്ക് കിഴക്ക് കരീബിയൻ കടൽ എന്നിയുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന ഇത് കൊക്കോസ് ദ്വീപിന്റെ തെക്ക് ഇക്വഡോറുമായി സമുദ്രാതിർത്തിയും പങ്കിടുന്നു. ഇവിടെ ഏകദേശം അഞ്ച് ദശലക്ഷം ജനസംഖ്യയുണ്ട്.[10] ഏകദേശം 51,180 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (19,760 ചതുരശ്ര മൈൽ)[11] വിസ്തൃതിയുള്ള ഇതിന്റെ തലസ്ഥാനവും ഏറ്റവും വലിയ നഗരവുമായ സാൻ ഹോസെയിൽ ഏകദേശം 350,000 നിവാസികളും ചുറ്റുമുള്ള മെട്രോപൊളിറ്റൻ പ്രദേശത്ത് രണ്ട് ദശലക്ഷം ആളുകളും വസിക്കുന്നു.[12]

ബിസി 7,000 നും 10,000 നും ഇടയിൽ കോസ്റ്റാറിക്കയിൽ മനുഷ്യവാസമുണ്ടായിരുന്നതായി കരുതപ്പെടുന്നു. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ സ്പെയിൻ ഈ പ്രദേശം കോളനിവൽക്കരിക്കുന്നതിനുമുമ്പുള്ള കാലത്ത് വിവിധ തദ്ദേശീയ ഗോത്ര ജനത ഈ പ്രദേശത്ത് അധിവസിച്ചിരുന്നു. 1821-ൽ ഒന്നാം മെക്സിക്കൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി സ്വാതന്ത്ര്യം നേടുന്നതുവരെ കോസ്റ്റാറിക്ക സ്പാനിഷ് സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഒരു പെരിഫറൽ കോളനിയായിരുന്നു. തുടർന്ന് 1823-ൽ ഫെഡറൽ റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് സെൻട്രൽ അമേരിക്കയിൽ അംഗത്വം നേടുകയും തുടർന്ന് 1847-ൽ ഔപചാരികമായി സ്വാതന്ത്ര്യം പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനം വരെ, താരതമ്യേന സ്ഥിരതയുള്ള സ്വേച്ഛാധിപത്യ ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ രാജ്യം ക്രമേണ ആധുനികവൽക്കരണത്തിന് വിധേയമായി. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനം, ഒരു ലിബറൽ ഭരണഘടന പ്രഖ്യാപിക്കുകയും മധ്യ അമേരിക്കയിലെ ആദ്യത്തെ സ്വതന്ത്രവും നീതിയുക്തവുമായ ദേശീയ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുകയും ചെയ്തു.[13]

1948-ലെ ഒരു ചെറിയ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിനുശേഷം, 1949-ൽ കോസ്റ്റാറിക്ക രാജ്യത്തെ നിലവിലെ ഭരണഘടന അംഗീകരിച്ചു. അത് സാർവത്രിക വോട്ടവകാശം നൽകിയതോടൊപ്പം എല്ലാ പൗരന്മാർക്കും വിവിധ സാമൂഹിക, സാമ്പത്തിക, വിദ്യാഭ്യാസ ഗ്യാരണ്ടികൾ നൽകി. സ്ഥിരമായ സൈന്യമില്ലാത്ത ചുരുക്കം ചില പരമാധികാര രാജ്യങ്ങളിൽ ഒന്നായി മാറി.


ഭരണഘടനാപരമായി സൈന്യത്തെ പൂർണമായും പിരിച്ചുവിട്ട ആദ്യ രാജ്യമാണ് കോസ്റ്റ റീക്ക. 1949ലായിരുന്നു ഈ പിരിച്ചുവിടൽ.[14][15][16] അങ്ങനെ സ്ഥിരമായ സൈന്യമില്ലാത്ത ചുരുക്കം ചില പരമാധികാര രാജ്യങ്ങളിൽ ഒന്നായി ഇത് മാറി. ലോകത്തെ ഏറ്റവും പഴയ 22 ജനാധിപത്യരാഷ്ട്രങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽപ്പെട്ട ഏക ലാറ്റിനമേരിക്കൻ രാജ്യമാണ് കോസ്റ്റ റീക്ക[17] മാനവ വികസന സൂചികയിൽ കോസ്റ്റ റീക്ക ലാറ്റിനമേരിക്കൻ രാജ്യങ്ങളിൽവച്ച് ഏറ്റവും ഉയർന്ന സ്ഥാനത്താണ്. 2011ലെ കണക്കനുസരിച്ച് ലോകത്ത് 69ആമതും.[18] ശക്തവും സുസ്ഥിരവുമായ ജനാധിപത്യമുള്ള ഒരു പ്രസിഡൻഷ്യൽ റിപ്പബ്ലിക്കാണ് കോസ്റ്റാറിക്ക.[19] ദേശീയ ബജറ്റിന്റെ നാലിലൊന്ന് ഭാഗവും വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായാണ് ചെലവഴിക്കുന്നത്. 1886 മുതൽ ഇത് സൗജന്യവും നിർബന്ധിതവുമാണ്, മാത്രമല്ല ഇത് രാജ്യത്തിന്റെ ജിഡിപിയുടെ ഏകദേശം 6.2 ശതമാനവും ആഗോള ശരാശരിയുടെ 3.8 ശതമാനവുമാണ്.[20] ഒരുകാലത്ത് കൃഷിയെ വളരെയധികം ആശ്രയിച്ചിരുന്ന രാജ്യത്തിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, ധനകാര്യം, വിദേശ കമ്പനികൾക്കുള്ള കോർപ്പറേറ്റ് സേവനങ്ങൾ, ഔഷധ നിർമ്മാണം, ഇക്കോടൂറിസം എന്നിവയിലേക്ക് വൈവിധ്യവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടു.[21][22]

മാനവ വികസന സൂചികയിൽ (HDI) സ്ഥിരമായി അനുകൂല പ്രകടനം കാഴ്ചവച്ചിട്ടുള്ള കോസ്റ്റാറിക്ക 2023-ൽ ആഗോളതലത്തിൽ 62-ാം സ്ഥാനത്തും ലാറ്റിനമേരിക്കയിൽ അഞ്ചാം സ്ഥാനത്തുമെത്തിയിരുന്നു. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ വികസന പരിപാടിയിൽ (UNDP) ഇതേ വരുമാന നിലവാരത്തിലുള്ള മറ്റ് രാജ്യങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കോസ്റ്റ റീക്ക വളരെ ഉയർന്ന മാനുഷിക വികസനം കൈവരിച്ചതായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. മാനുഷിക വികസനത്തിലും അസമത്വത്തിലും പ്രാദേശിക ശരാശരിയേക്കാൾ മികച്ച റെക്കോർഡ് ഇതിനുണ്ട്.[23] ജനാധിപത്യം, പത്രസ്വാതന്ത്ര്യം, ആത്മനിഷ്ഠാപരമായ സന്തോഷം, സുസ്ഥിര ക്ഷേമം എന്നിവയുടെ അളവുകോലുകളിൽ കോസ്റ്റാറിക്ക മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ചവയ്ക്കുന്നു.[24] അമേരിക്കയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന സാക്ഷരതാ നിരക്കുകളുള്ള രാജ്യങ്ങളിൽ ഒന്നായ കോസ്റ്റ റീക്കയെ മനുഷ്യാവകാശം, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം എന്നീ വിഷയങ്ങളിൽ ഒരു പ്രാദേശിക നേതാവായി കണക്കാക്കുന്നു.[25]

വിനോദസഞ്ചാരം

[തിരുത്തുക]


അവലംബം

[തിരുത്തുക]
  1. 1 2 "Costa Rica". The World Factbook (2026 ed.). Central Intelligence Agency. Retrieved 4 October 2011. (Archived 2011 edition.)
  2. ↑ ഉദ്ധരിച്ചതിൽ പിഴവ്: അസാധുവായ <ref> ടാഗ്; livepopulation.com എന്ന പേരിലെ അവലംബങ്ങൾക്ക് എഴുത്തൊന്നും നൽകിയിട്ടില്ല.
  3. ↑ Murillo, Alvaro (7 July 2021). "Encuesta CIEP-UCR evidencia a una Costa Rica estatista y menos religiosa". Semanario Universidad. Archived from the original on 7 July 2021. Retrieved 8 July 2021.
  4. ↑ "International Religious Freedom Report for 2017". www.state.gov. 2018. Archived from the original on 23 March 2021. Retrieved 29 December 2018.
  5. ↑ "Surface water and surface water change". Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). Archived from the original on 24 March 2021. Retrieved 2020-10-11.
  6. ↑ "National Institute of Statistics and Census of Costa Rica". Instituto Nacional de Estadística y Censos de Costa Rica, or INEC. 2022. Archived from the original on 28 August 2023. Retrieved 28 August 2023.
  7. 1 2 3 4 "World Economic Outlook Database, April 2025 Edition. (Costa Rica)". IMF.org. International Monetary Fund. Retrieved 26 April 2025.
  8. ↑ "Gini Index". World Bank. Archived from the original on 8 June 2014. Retrieved 25 November 2023.
  9. ↑ "Human Development Report 2025" (PDF). United Nations Development Programme. 6 May 2025. Archived (PDF) from the original on 6 May 2025. Retrieved 6 May 2025.
  10. ↑ "World Population Prospects: The 2017 Revision". ESA.UN.org (custom data acquired via website). United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Retrieved 10 September 2017.
  11. ↑ Instituto Geográfico Nacional del Registro Nacional (2021-07-02). "Actualización en el Cálculo de las Áreas Continental e Insular de Costa Rica" [Update on the Calculation of the Continental and Insular Areas of Costa Rica] (PDF). Sistema Nacional de Información Territorial (in സ്‌പാനിഷ്). Archived (PDF) from the original on 30 July 2023. Retrieved 23 April 2024.
  12. ↑ "Capital Facts for San José, Costa Rica". 18 October 2017. Archived from the original on 13 April 2020. Retrieved 6 August 2017.[full citation needed]
  13. ↑ "Costa Rica - Independence, Democracy, Nature | Britannica". www.britannica.com (in ഇംഗ്ലീഷ്). 2025-08-27. Retrieved 2025-08-28.
  14. ↑ El Espíritu del 48. "Abolición del Ejército" (in സ്‌പാനിഷ്). Archived from the original on 2011-09-09. Retrieved 2008-03-09.{{cite web}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link)
  15. ↑ "Costa Rica". World Desk Reference. Archived from the original on 2008-02-11. Retrieved 2009-06-09.
  16. ↑ "Costa Rica". Uppsala University. Archived from the original on 2011-05-10. Retrieved 2009-06-09.
  17. ↑ "Costa Rica's new president: Thriller for Chinchilla". The Economist. 2010-02-11. Retrieved 2010-02-16.
  18. ↑ ഉദ്ധരിച്ചതിൽ പിഴവ്: അസാധുവായ <ref> ടാഗ്; HDI11 എന്ന പേരിലെ അവലംബങ്ങൾക്ക് എഴുത്തൊന്നും നൽകിയിട്ടില്ല.
  19. ↑ "Amazon invests in Costa Rica as tiny nation carves out profitable niche in world economy". 11 March 2017. Archived from the original on 7 September 2019. Retrieved 4 August 2017.
  20. ↑ "World Bank Open Data". World Bank Open Data. Retrieved 2025-08-28.
  21. ↑ "The Investment Promotion Agency of Costa Rica". www.cinde.org. Archived from the original on 7 August 2017. Retrieved 7 August 2017.
  22. ↑ Brierley, Tor (2023-09-29). "Why This Popular Central American Country Is Breaking All Tourism Records Right Now". Travel Off Path (in അമേരിക്കൻ ഇംഗ്ലീഷ്). Archived from the original on 17 January 2024. Retrieved 2024-01-17.
  23. ↑ "Table 1: Human development index 2010 and its components". UNDP Human Development Report 2010 (PDF). January 2010. pp. 5, 49, 144. Archived from the original (PDF) on 8 November 2010. Retrieved 6 November 2010.
  24. ↑ "World Happiness, Trust and Social Connections in Times of Crisis". worldhappiness.report (in ഇംഗ്ലീഷ്). 20 March 2023. Archived from the original on 24 March 2023. Retrieved 24 March 2023.
  25. ↑ "Costa Rica | History, Map, Flag, Climate, Population, & Facts | Britannica". www.britannica.com (in ഇംഗ്ലീഷ്). 2025-08-27. Retrieved 2025-08-28.

ഭൂമിശാസ്ത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഈ ലേഖനം അപൂർണ്ണമാണ്‌. ഇതു വികസിപ്പിക്കുവാൻ സഹായിക്കുക.  

"https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=കോസ്റ്റ_റീക്ക&oldid=4588177" എന്ന താളിൽനിന്ന് ശേഖരിച്ചത്