ആർത്തവവിരാമം

വിക്കിപീഡിയ, ഒരു സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനകോശം.
Jump to navigation Jump to search
ആർത്തവവിരാമം അഥവാ മേനോപോസ്
മറ്റ് പേരുകൾക്ലൈമാക്റ്റെറിക്
സ്പെഷ്യാലിറ്റിസ്ത്രീരോഗശാസ്ത്രം
ലക്ഷണങ്ങൾഒരു വർഷത്തേക്ക് ആർത്തവമില്ലായ്മ, വിഷാദം, പെട്ടന്നുള്ള ചൂടും വിയർപ്പും, യോനി വരൾച്ച, വരണ്ട ത്വക്ക്, മുടി കൊഴിച്ചിൽ, ഓർമ്മക്കുറവ്[1]
സങ്കീർണതമേനോപോസൽ സിൻഡ്രോം, ഹൃദ്രോഗം, എല്ലുകളുടെ ബലക്കുറവ്, മൂത്രാശയ അണുബാധ, മാനസിക പ്രശ്നങ്ങൾ, ലൈംഗികബന്ധത്തിൽ വേദന, അജിതേന്ദ്രിയത്വം, അമിതവണ്ണം
സാധാരണ തുടക്കം45 - 55 വയസ്സ്[2]
കാരണങ്ങൾസ്വാഭാവിക മാറ്റം, ഈസ്ട്രജൻ കുറയുന്നു, രണ്ട് അണ്ഡാശയങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്ന ശസ്ത്രക്രിയ, കീമോതെറാപ്പി[3][4]
അപകടസാധ്യത ഘടകങ്ങൾവ്യായാമക്കുറവ്, പുകവലി, പോഷകാഹാരക്കുറവ്, അമിതമായ ഉപ്പ് കൊഴുപ്പ് മധുരം, അമിത രക്തസമ്മർദം, കൊളെസ്ട്രോൾ, പ്രമേഹം
പ്രതിരോധംപോഷകാഹാരം, വ്യായാമം, ഉറക്കം, കിഗൽസ്
Treatmentഒന്നുമില്ല, ജീവിതശൈലി മാറ്റം[5]
മരുന്ന്ഹോർമോൺ തെറാപ്പി, ക്ലോണിഡിൻ, ഗബാപെന്റിൻ, സെലക്ടീവ് സെറോടോണിൻ റീഅപ് ടേക്ക് ഇൻഹിബിറ്ററുകൾ, വാജിനൽ ഈസ്ട്രജൻ തെറാപ്പി, ലൂബ്രിക്കന്റ്സ് [5][6]

ആർത്തവവിരാമം എന്നത് ഒരു സ്ത്രീയുടെ ആർത്തവ പ്രക്രിയ നിലയ്ക്കുന്നതിനെയാണ്‌ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഇംഗ്ലീഷിൽ: മെനോപോസ് (menopause). ഒരു വർഷക്കാലം തുടർച്ചയായി ആർത്തവം ഉണ്ടാകാതിരിക്കുന്നത് ആർത്തവ വിരാമത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മിക്കവർക്കും 45 മുതൽ 55 വയസ്സിനുള്ളിൽ ആർത്തവം നിലയ്ക്കാം. അപൂർവം ചിലരിൽ ഇത് നാൽപ്പത് വയസിന് ശേഷവും അല്ലെങ്കിൽ ഗർഭപാത്രം, ഓവറി എന്നിവ നീക്കം ചെയ്യുന്നത് കൊണ്ടും സംഭവിക്കാം. ഈ കാലയളവിൽ സ്ത്രൈണ ഹോർമോണായ ഈസ്ട്രജന്റെ ഉത്പാദനം കുറയുന്നു. അതോടെ സ്ത്രീകളിലെ പ്രത്യുത്പാദനക്ഷമത ഇല്ലാതാകുന്നു. ഇത് ഒരു ആജീവനാന്ത അവസ്ഥയാണ്. കൗമാര പ്രായത്തോടെ സ്ത്രീകൾ മാസംതോറും ഒരു അണ്ഡം ഉല്പാദിപ്പിക്കുകയും അത് പ്രജനനം നടക്കാത്തപക്ഷം ആർത്തവം അഥവാ മാസമുറ എന്ന പ്രക്രിയ വഴി പുറന്തള്ളപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇപ്രകാരം ഒരു സ്ത്രീ മദ്ധ്യവയസ് എത്തുന്നതുവരേ അണ്ഡോല്പാദനം തുടരുകയും ക്രമേണ അത് നിലയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതോടെ ആർത്തവത്തിന്റെ ആവശ്യമില്ലാതെ വരികയും ചെയ്യുന്നു. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ധാരാളം ബുദ്ധിമുട്ടുകളും ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളും സ്ത്രീകൾക്ക് നേരിടേണ്ടി വരാറുണ്ട്. 'മേനോപോസൽ സിൻഡ്രോം' എന്നറിയപ്പെടുന്ന അവയിൽ പലതും വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞതാകാം. ആർത്തവവിരാമഘട്ടത്തിലെ മാറ്റങ്ങൾ സ്ത്രീകളിൽ മാനസിക സമ്മർദ്ദം സൃഷ്ടിക്കുകയും, ഇത് ശരീര പ്രക്രിയകളെ ബാധിക്കുകയും, രോഗപ്രതിരോധ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, ഹോർമോൺ നിയന്ത്രണം, ദഹനം, ഹൃദയപ്രവർത്തനങ്ങൾ, നാഡീവ്യൂഹം, ലൈംഗികജീവിതം എന്നിവയെ സ്വാധീനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ മാറ്റങ്ങൾ സ്ത്രീകളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ക്ലേശകരമാണ്. ശരിയായ ചികിത്സ വഴി ഇവയിൽ പലതും പരിഹരിക്കാനോ നീട്ടിവയ്ക്കാനോ കഴിയും. സ്ത്രീകൾക്ക് അവരുടെ കുടുംബാഗങ്ങളുടെ, പങ്കാളിയുടെ പിന്തുണ ഏറ്റവും ആവശ്യമുള്ള ഒരു സമയമാണിത്.

പുരുഷന്മാരിലും പ്രായം കൂടുമ്പോൾ ആൻഡ്രജൻ ഹോർമോണിന്റെ അളവ് കുറയാറുണ്ട്. 'ആൻഡ്രോപോസ്' (Andropause) എന്ന വാക്ക്കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് ഇതാണ്. എന്നാൽ പെട്ടന്നുള്ള ഹോർമോൺ മാറ്റങ്ങൾ പുരുഷന്മാരിൽ ഉണ്ടാകാറില്ല. എങ്കിലും ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ശാരീരികവും മാനസികവുമായ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ സ്ത്രീകളെയും പുരുഷന്മാരെയും പല രീതിയിലും ബാധിക്കാറുണ്ട്. തിമിംഗല വർഗ്ഗത്തിൽപ്പെട്ട ചില ജീവികൾക്കും റീസസ് കുരങ്ങുകളിലും ക്രമമായ ആർത്തവം നടക്കുന്ന പല ജീവികളിലും ആർത്തവവിരാമം ഉണ്ടാകാറുണ്ട്.

ലക്ഷണങ്ങൾ[തിരുത്തുക]

ആർത്തവവിരാമത്തോടെ മാനസികവും ശാരീരികവുമായ പല മാറ്റങ്ങളും സ്ത്രീകളിൽ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ഇവയിൽ പലതും വ്യക്തിയുടെ ജീവിതത്തെ തന്നെ തകർത്തേക്കാം.

മാനസിക പ്രശ്നങ്ങൾ: മൂഡ് മാറ്റങ്ങൾ പ്രത്യേകിച്ച് വിഷാദരോഗം. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി പെട്ടന്നുള്ള കോപം, സങ്കടം, നിരാശ, മാനസിക സങ്കർഷങ്ങൾ, ഓർമ്മക്കുറവ്, ആത്മഹത്യാ പ്രവണത, പങ്കാളിയുമായി പ്രശ്നങ്ങൾ എന്നിവ ഉണ്ടാകാം.

കൃത്യതയില്ലാത്ത രക്തസ്രാവം: മാസമുറ ക്രമമല്ലാത്ത രീതിയിൽ ആകുന്നു.

അമിതമായ ചൂട്: ശരീരം പെട്ടന്ന് ചൂടാകുന്നു. ദേഹം മുഴുവൻ ചൂട് അനുഭവപ്പെടുകയും പിന്നീട് സാധാരണപോലെ ആകുകയും ചെയ്യുന്നു. ഹോട്ട് ഫ്ളാഷസ് അഥവാ ആവി പറക്കുക എന്നാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്. തലയിലോ മറ്റോ തുടങ്ങി ശരീരം മുഴുവൻ വ്യാപിക്കുന്നതായാണ് ഇത് അനുഭവപ്പെടുക. രാത്രിയിലും അമിത വിയർപ്പ് അനുഭവപ്പെടാം. ശീതീകരിച്ച മുറിയിൽ കിടന്നാൽ പോലും ഇതുണ്ടാവാറുണ്ട്.

ഹൃദ്രോഗ സാധ്യത: ഈസ്ട്രജന്റെ കുറവ് ഹൃദയാരോഗ്യത്തിനെ ബാധിക്കുന്നു.

എല്ലുകളുടെ ബലക്കുറവ്: ഇത് എല്ലുകൾ പൊട്ടാൻ കാരണമാകാറുണ്ട്. അസ്ഥികളിൽ വേദനയും അനുഭവപ്പെടാം. നടുവേദനയും അനുഭവപ്പെടാറുണ്ട്.

ഉറക്കക്കുറവ്: ഉറക്കം വരാതിരിക്കുകയോ, ഉറക്കത്തിൽ നിന്ന് വിയർത്തോലിച്ച് ഉണരുകയോ ചെയ്യും.

ക്ഷീണവും തളർച്ചയും: മിക്ക സമയത്തും ക്ഷീണവും തളർച്ചയും അനുഭവപ്പെടാം.

മൂത്രാശയ അണുബാധ: മൂത്രാശയ അണുബാധകൾ പതിവാകുന്നു. മൂത്രമൊഴിക്കുമ്പോൾ പുകച്ചിൽ, നീറ്റൽ എന്നിവ അനുഭവപ്പെടാം.

യോനിയിലെ മാറ്റങ്ങൾ: ഈസ്ട്രോജൻ കുറയുന്നതോടെ യോനിയിലെ ഉൾതൊലി വരളുകയും കട്ടികുറയുകയും യോനിയുടെ പിഎച്ച് വ്യത്യാസപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് ചൊറിച്ചിൽ, അണുബാധ എന്നിവ ഉണ്ടാക്കുന്നു. ബർത്തൊലിൻ ഗ്രന്ഥിയുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ മാന്ദ്യം ഉണ്ടാകുന്നു. ഗുഹ്യരോമവളർച്ച കുറയുന്നു.

അജിതേന്ദ്രിയത്വം: അറിയാതെ മൂത്രം പോകുന്ന അവസ്ഥ. പ്രത്യേകിച്ച് ചിരി, ചുമ, തുമ്മൽ എന്നിവ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ. പലർക്കും വളരെയധികം ബുദ്ധിമുട്ടും നാണക്കേടും ഉണ്ടാക്കുന്ന ഒരവസ്ഥയാണിത്. ഗർഭാശയം പുറത്തേക്ക് തള്ളി വരാനുള്ള സാധ്യത വര്ധിക്കുന്നു. ആ ഭാഗത്തെ പേശികളുടെ ബലം കുറയുന്നതാണ് ഇതിന്റെ കാരണം.

അമിതഭാരം: മേനോപോസ് ആയവരിൽ ശരീരഭാരം വർധിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ഇത് അമിതവണ്ണത്തിന് കാരണമാകുന്നു.

മുടി കൊഴിച്ചിൽ: മെനോപോസ് ഘട്ടത്തിൽ മുടി കൊഴിച്ചിൽ ഉണ്ടാകുന്നത് സ്വഭാവികമാണ്. ചർമത്തിന് വരൾച്ചയും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്.

എന്നാൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ ലക്ഷണങ്ങൾ എല്ലാവരിലും ഉണ്ടാകണമെന്നില്ല. ചില ലക്ഷണങ്ങൾ താൽക്കാലികമാണ്. ആർത്തവവിരാമം വാർദ്ധക്യത്തിന്റെ സൂചനയാണ് എന്ന പലരുടെയും ധാരണ ശരിയല്ല; മറിച്ചു ഇത് സ്ത്രീകളുടെ ജീവിതത്തിലെ ഒരു സ്വാഭാവികഘട്ടം മാത്രമാണ്. ഇതിലൂടെ സ്ത്രീകളുടെ ഗർഭധാരണശേഷി മാത്രമേ ഇല്ലാതാകുന്നുള്ളു. അനേകം സ്ത്രീകൾ തങ്ങളുടെ ആരോഗ്യവും ചുറുചുറുക്കും ആർത്തവവിരാമത്തിന് ശേഷവും നിലനിർത്താറുണ്ട്.

ആർത്തവവിരാമം എത്തുമ്പോൾ മിക്ക സ്ത്രീകളും അതിനെക്കുറിച്ചു ബോധവതികളാണ്. കാരണം അതിന് വ്യക്തമായ ലക്ഷണങ്ങൾ ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, ആർത്തവവിരാമം സ്ഥിരീകരിക്കുന്ന പരിശോധനകളുണ്ട്. ഫോളിക്കിൾ-ഉത്തേജക ഹോർമോണും (എഫ്എസ്എച്ച്), ഈസ്ട്രജന്റെ അളവും പരിശോധിക്കണം. മേനോപോസ് നിർണ്ണയിക്കാൻ ഈ രക്തപരിശോധന ഉപയോഗപ്രദമാണ്. കാരണം, ആർത്തവവിരാമ സമയത്ത് എഫ്എസ്എച്ച് അളവ് ഉയരുകയും ഈസ്ട്രജൻ്റെ അളവ് കുറയുകയും ചെയ്യുന്നു.

നിയന്ത്രണം[തിരുത്തുക]

ഈസ്ട്രജൻ കുറയുന്നത് ഓസ്റ്റിയോപൊറോസിസ്, ചിലതരം ഹൃദ്രോഗങ്ങൾ, ക്ഷീണം എന്നിവയ്ക്കുള്ള സാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കും.

പല സ്ത്രീകൾക്കും 40 നും 50 നും ഇടയിൽ പ്രായമാകുമ്പോൾ ശരീരഭാരം കൂടുന്നു. ആർത്തവവിരാമത്തിൻ്റെ സമയത്ത് അമിതവണ്ണം, പ്രത്യേകിച്ച് അടിവയറിന് ചുറ്റും, സ്ത്രീകളിൽ സാധാരണമാണ്. വയറിലെ കൊഴുപ്പിൻ്റെ വർദ്ധനവ് അപകടകരമാണ്. കാരണം, ഇത് ഹൃദ്രോഗം, പ്രമേഹം എന്നിവയ്ക്കുള്ള സാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഭക്ഷിക്കുന്ന കലോറി കുറയ്ക്കുക, ധാരാളം പഴങ്ങളും പച്ചക്കറികളും മത്സ്യവും മുട്ടയും അടങ്ങിയ പോഷകസമൃദ്ധമായ ഭക്ഷണം, പ്രത്യേകിച്ച് അന്നജം കുറച്ച് കാൽസ്യം, ജീവകം ഡി, സിങ്ക്, പ്രോടീൻ എന്നിവയടങ്ങിയ ഭക്ഷണം കഴിക്കേണ്ടത് അത്യന്താപേക്ഷിമാണ്. കൊഴുപ്പ് നീക്കം ചെയ്ത പാൽ കുടിക്കുന്നത്, തൈര് അല്ലെങ്കിൽ യോഗർട്ട് കഴിക്കുന്നത് കാൽസ്യം ലഭ്യമാക്കാൻ സഹായിക്കും. അമിതമായി ഉപ്പ്, മധുരം, കൊഴുപ്പ്, എണ്ണ എന്നിവയടങ്ങിയ ഭക്ഷണം പുകയില തുടങ്ങിയവ ഒഴിവാക്കുകയും വേണം. മാത്രമല്ല, ഇത് മൊത്തത്തിലുള്ള ജീവിത നിലവാരവും മെച്ചപ്പെടുത്തും. ആർത്തവ വിരാമത്തിൻ്റെ സങ്കീർണതകൾ തടയുന്നതിന് ആരോഗ്യകരമായ ജീവിതശൈലി അനിവാര്യമാണ്.

സസ്യജന്യ സ്ത്രീ ഹോർമോണുകൾ അടങ്ങിയ ശതാവരി, സോയാബീൻ ഉത്പന്നങ്ങൾ, കാച്ചിൽ, ചേമ്പ്, ചണവിത്ത് (ഫ്‌ളാക്‌സ് സീഡ്‌സ്), മാതളം, ബീൻസ്, ക്യാരറ്റ്, എള്ള്, ബദാം തുടങ്ങിയവ നിത്യേന ഭക്ഷണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത് ഈ ഘട്ടത്തിൽ ഏറെ ഗുണകരമാണ്

എല്ലുകളുടെ ബലക്കുറവും പൊട്ടലും ഒഴിവാക്കാൻ ആഴ്ചയിൽ അഞ്ചു ദിവസമെങ്കിലും ചിട്ടയായി വ്യായാമം ചെയ്യുക. ഇത് ശാരീരികബലം മാത്രമല്ല സന്തോഷം വർധിപ്പിക്കുന്ന ഹോർമോണുകളുടെ ഉത്പാദനത്തെയും ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്നു. വ്യായാമം വിഷാദം പോലെയുള്ള മാനസിക പ്രശ്നങ്ങളുടെ സാധ്യത കുറച്ചു ആത്മവിശ്വാസം വർധിപ്പിക്കുന്നു. ഭാരം ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്ന വ്യായാമങ്ങൾ ഫിസിയോതെറാപ്പിസ്റ്റിന്റെ നിർദേശപ്രകാരം ചെയ്യാവുന്നതാണ്. ഇത് ശരീരസൗന്ദര്യവും മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നു.

ആർത്തവവിരാമ സമയത്തു ഡോക്ടറെ സന്ദർശിക്കുന്നതും പ്രധാനമാണ്. സ്തനാർബുദം, ഗർഭാശയമുഖ അർബുദം എന്നിവയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള പ്രായമായതിനാൽ പരിശോധനയ്ക്ക് പ്രാധാന്യമുണ്ട്. മെനോപോസിന് ശേഷം യോനിയിൽ നിന്ന് വീണ്ടും അമിത രക്തസ്രാവം ഉണ്ടായാൽ ഉടനെ വൈദ്യപരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയയാകേണ്ടതാണ്.

ആർത്തവവിരാമത്തിൻ്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ കുറയ്ക്കുന്ന നിരവധി ബദൽ ചികിത്സകൾ ലഭ്യമാണ്. എന്നിരുന്നാലും, ഇത്തരം ബദൽ രീതികൾ വൈദ്യശാസ്ത്രപരമായി തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. മിക്ക സ്ത്രീകളിലും, സ്വാഭാവിക പ്രക്രിയ മൂലമാണ് ആർത്തവവിരാമം ഉണ്ടാകുന്നത്. കാലക്രമേണ, അണ്ഡാശയങ്ങൾ കുറഞ്ഞ അളവിൽ ഈസ്ട്രജനും പ്രോജസ്റ്ററോണും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ഗർഭപാത്രവും ഓവറിയും നീക്കൽ നീക്കം ചെയ്തവരിലും, അണ്ഡാശയത്തിന് ​ഉണ്ടാകുന്ന പ്രശ്നങ്ങൾ എന്നിവ പോലുള്ള ചില മെഡിക്കൽ നടപടിക്രമങ്ങളും ഇതിന് കാരണമാകും.

ആർത്തവവിരാമത്തിനുശേഷം, പ്രായമായ സ്ത്രീകളിൽ പ്രത്യേകിച്ച്, അജിതേന്ദ്രിയത്വം (ഇടയ്ക്കിടെയും അറിയാതെയും മൂത്രം പുറപ്പെടുവിക്കുന്നത്) സാധാരണമാണ്. ഈസ്ട്രജൻ്റെ കുറവ് യോനിയിലെ ടിഷ്യുകളും മൂത്രനാളിയും (മൂത്രസഞ്ചി ശരീരത്തിന് പുറത്തേക്ക് ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ട്യൂബ്) നേർത്തതാകുകയും ഇലാസ്തികത നഷ്ടപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. തൽഫലമായി, അനിയന്ത്രിതമായ മൂത്ര ചോർച്ച അനുഭവപ്പെടാം. പുകയില ഉപേക്ഷിക്കുന്നതും ശരീരഭാരം കുറയ്ക്കുന്നതും മൂത്രാശയ പ്രശ്നങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ സഹായിക്കും. അജിതേന്ദ്രിയത്വത്തിന് നിരവധി ചികിത്സാ മാർഗങ്ങൾ ഇന്ന് ലഭ്യമാണ്. പെൽവിക് ഫ്ലോർ പേശികളെ ബലപ്പെടുത്തുന്ന കിഗൽസ് വ്യായാമം അതിലൊന്നാണ്. ആർക്കും എപ്പോഴും എവിടെവച്ചും ചെയ്യാവുന്ന അതീവ ലളിതമായ ഒരു വ്യായാമമാണ് ഇത്. അതുപോലെ ഇടയ്ക്കിടെ മൂത്രാശയ അണുബാധ ഉണ്ടാകുവാനും സാധ്യതയുണ്ട്. അതിനുള്ള ചികിത്സയും ഇന്ന് ലഭ്യമാണ്. ഈസ്ട്രജൻ അടങ്ങിയ ക്രീം അല്പം യോനിഭാഗത്ത് പുരട്ടുന്നത് ഇത്തരം അണുബാധകൾ തടയുവാനും യോനിയുടെ ആരോഗ്യത്തിനും ഫലപ്രദമാണ്. ധാരാളം ശുദ്ധജലം, പഴച്ചാർ എന്നിവ കുടിക്കുന്നത് ഇത്തരം അണുബാധ ചെറുക്കുവാൻ അത്യാവശ്യമാണ്.

കൂടാതെ ആരോഗ്യകാര്യങ്ങളിൽ ശരിയായ ശ്രദ്ധ നൽകുകയാണെങ്കിൽ ആർത്തവവിരാമത്തിനുശേഷം സന്തോഷകരമായ ജീവിതം നയിക്കാൻ കഴിയും. കുടുംബാംഗങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേകിച്ച് പങ്കാളിക്ക് സഹാനുഭൂതിയും, സ്നേഹവും പുലർത്താൻ കഴിയുമെങ്കിൽ അതിൻ്റെ സമ്മർദം കുറയ്ക്കാൻ കഴിയും. പ്രായം വെറുമൊരു അക്കമാണ് (Age is just a number) തുടങ്ങിയ വാക്യങ്ങൾ പെട്ടന്ന് കാണാവുന്ന രീതിയിൽ എവിടെയെങ്കിലും എഴുതി വെക്കുന്നത് ജീവിതത്തിൽ നല്ല മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവരും. അത് ജീവിതത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം വളരെയധികം വർധിപ്പിക്കും.

കാരണം[തിരുത്തുക]

ശാസ്ത്രീയമായി ആർത്തവ വിരാമത്തെ ഒരു വർഷത്തിൽ കൂടുതൽ സമയം ആർത്തവം ഇല്ലാത്ത അവസ്ഥ എന്ന് പറയാം.

ഒരു സ്ത്രീ പ്രായപൂർത്തിയാവുന്നതോടെ അവളുടെ പ്രത്യുല്പാദന അവയവങ്ങൾ പൂർണ്ണ വളർച്ചയെത്തുന്നു. അതോടെ അവൾ ഗർഭധാരണത്തിന്‌ സജ്ജയായി എന്ന് പറയാം. ഇതിന്‌ സഹായിക്കുന്നത് ഈസ്ട്രജൻ, പ്രൊജസ്റ്റീറോൺ എന്നീ അന്ത:ഗ്രന്ഥീ സ്രവങ്ങൾ (ഹോർമോൺ) ആണ്‌. ഈസ്ട്രജൻ അണ്ഡാശയത്തെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുകയും മാസത്തിൽ (28 ദിവസം) ഒരു അണ്ഡം എന്ന തോതിൽ ഉത്പാദിപ്പിച്ചു തുടങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു. എല്ലാമാസവും ഗർഭധാരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് സ്ത്രീയുടെ ഗർഭാശയവും സജ്ജമാക്കപ്പെടുന്നു. രക്തക്കുഴലുകൾ വികസിച്ച് വലുതായി അണ്ഡത്തെ സ്വീകരിക്കാൻ ഒരുങ്ങുന്നു. എന്നാൽ ഗർഭധാരണം നടക്കാത്ത പക്ഷം അണ്ഡോല്പാദനം കഴിഞ്ഞ് പതിനാലു ദിവസത്തിനകം ഗർഭാശയം പൂര്വ്വസ്ഥിതിയിലേക്ക് തിരിച്ചു പോകുന്നു. അപ്പോൾ വികസിച്ച രക്തക്കുഴലുകളും കോശങ്ങളും നശിച്ച് രക്തസ്രാവമായി പുറത്തു പോകുന്നു. ഇതാണ്‌ ആർത്തവം. ഇത് ദിവസങ്ങളോളം നീണ്ടു നിൽകാം. പല സ്ത്രീകളിലും ആർത്തവം ക്രമമാവാറില്ല, ഇതിന്‌ പല കാരണങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഒരു സ്ത്രീക്ക് ആർത്തവം നടക്കുന്നു എങ്കിൽ അതിനർത്ഥം അവൾ പ്രത്യുല്പാദന ശക്തിയുള്ളവളാണ്‌ എന്നാണ്‌.

ആണുങ്ങളുടേതു പോലെ വളരെക്കാലം പ്രത്യുല്പാദനശേഷി സ്ത്രീക്ക് ഉണ്ടാവാറില്ല. ഏകദേശം 50-55 വയസാവുന്നതോടെ ഈസ്ട്രജൻ പ്രവർത്തനം കുറയുകയും അണ്ഡോല്പാദനം മുടങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതോടെ ആർത്തവവിരാമം ഉണ്ടാകുന്നു. അണ്ഡാശയം ആണ്‌ ഈസ്ട്രജൻ ഉല്പാദനത്തിന്റെ പ്രധാന കേന്ദ്രം. ഈസ്ട്രജൻ എല്ലുകളെ സം‌രക്ഷിക്കുകയും ആർത്തവം ക്രമപ്പെടുത്തുകയും യോനിയിലെ സ്നിഗ്ധത നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. [7]

ചില സ്ത്രീകൾ അനേകവർഷകാലം തുടർച്ചയായി, സാധാരണ ഗതിയിൽ ആർത്തവം ആയതിനുശേഷം പൊടുന്നനെ നിലയ്ക്കുന്നു. ഗർഭധാരണം നടന്നതാണെന്ന് തോന്നുംവിധത്തിൽ ഇപ്രകാരം ആർത്തവം നിൽക്കുമ്പോൾ ഗർഭം ധരിച്ചതാണെന്നോ, അല്ലയോ എന്നറിയാനും മറ്റുമായി സംശയം ഉണ്ടാവാം. എന്നാൽ ചില സ്ത്രീകൾക്ക് കൃത്യമായി ആർത്തവം ഉണ്ടാ‍കുന്നു. പക്ഷേ ആർത്തവങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള കാലം ക്രമേണ കൂടി വരുകയും, രക്തത്തിന്റെ അളവിൽ ക്രമാനുസ്രതമായ കുറവ് വന്ന് ഒടുവിൽ രക്തസ്രാവമുണ്ടാകാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇനി മൂന്നാമതോരു വിഭാഗം സ്ത്രീകൾക്ക് കൃത്യമായി ആർത്തവമുണ്ടാവുകയും പിന്നീട് ആർത്തവങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള കാലദൈർഘ്യം കൂടിക്കൂടിവരുന്നതോടൊപ്പം, പോകുന്ന രക്തത്തിന്റെ അളവിലും ഗണ്യമായ കുറവ് വന്ന്, ഒടുവിൽ ആർത്തവം നിലക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ ഒരു മാസമോ, രണ്ടുമാസമോ, മൂന്നു മാസമോ കഴിഞ്ഞതിനു ശേഷം വീണ്ടും അവർക്ക് ആർത്തവമുണ്ടാകുന്നു. വീണ്ടും അവർ തീണ്ടാരിയിരിക്കുമെങ്കിലും കാലദൈർഘ്യം കൂടിക്കുടി വരുകയും രക്തം പോക്കിന്റെ അളവിൽ കുറവുണ്ടാവുകയും ചെയ്യുന്നു. ഒടുവിൽ അവർക്കും ആർത്തവം പൂർണ്ണമായി നിന്നു പോകുന്നു. ഈ മൂന്നു വിഭാഗത്തില് പെട്ടവരിലും പൊതുവേ കാണുന്ന കാര്യം രക്തത്തിന്റെ അളവിലുള്ള കുറവും ആർത്തവങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള കാലദൈഘ്യവുമാണ്. കാലത്തിന്റെ ദൈർഘ്യം കൂടിയും കുറഞ്ഞും കാണാം. എന്നാൽ ഈ മൂന്നു ആർത്തവ രീതികളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായ ഏതെങ്കിലും ഒരു പ്രത്യേക ആർത്തവക്രമം ഉണ്ടാകുന്ന പക്ഷം അത് അസാധാരണമായി കണക്കാക്കി സുഷ്മാന്വേഷണത്തിൻ വിധേയമാക്കേണ്ടതാണ്. എന്നാൽ അത്തരം മിക്ക കേസുകളിലും യാതൊരു അസാധാരണത്വവും ഉണ്ടാകണമെന്നില്ല. എന്നാൽ വളരെ വലിയ അളവിൽ രക്തസ്രാ‍വവും , അത് നിരവധി ദിനങ്ങൾ നീണ്ടുനിൽക്കുകയോ, (അഥവാ രക്തം പുരണ്ട ദ്രവം പോകുന്ന അവസ്ഥ ഇടയ്ക്കിടക്ക് ഉണ്ടാവുകയോ) ചെയ്യുന്നത് നിരീക്ഷണവിധേയമാവേണ്ടതാണ്. [8]

പെരിമേനോപോസ്[തിരുത്തുക]

ശരീരം ഈസ്ട്രജനും പ്രോജസ്റ്ററോണും കുറവായ ഒരു സംക്രമണ സമയമാണ്. പെരിമെനോപോസ് എന്ന് പറയുന്നത്. ഹോർമോൺ അളവ് ചാഞ്ചാട്ടമുണ്ടാകുമ്പോൾ ആർത്തവം ക്രമരഹിതമായി മാറുന്നു.ആർത്തവവിരാമത്തിന് മുൻപുള്ള ഘട്ടമാണ് ഇത്. ഇത് ശരീരത്തിൽ ചൂടിനും രാത്രികാലത്തു വിയർപ്പിനും യോനിയിൽ വരൾച്ചയ്ക്കും മാനസിക നിലയിൽ മാറ്റത്തിനും തുടക്കം കുറിക്കും. ആർത്തവവിരാമവും പെരിമെനോപോസും തമ്മിലുള്ള പ്രധാന വ്യത്യാസം ആർത്തവമാണ്. പെരിമെനോപോസിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന സ്ത്രീകൾക്ക് ഈസ്ട്രജൻ ഉൽപാദിപ്പിക്കാൻ കഴിവുള്ളവരും ആർത്തവം ഉള്ളവരുമാണ്. എന്നാൽ ആർത്തവവിരാമമായ സ്ത്രീകൾക്ക് കുറഞ്ഞത് 12 മാസമെങ്കിലും ആർത്തവം ഉണ്ടാവുകയില്ല. ശരീരം ആർത്തവവിരാമത്തിന് തയ്യാറാകേണ്ട സമയമാണ് പെരിമെനോപോസ് എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.

ആർത്തവവിരാമവും ലൈംഗികതയും[തിരുത്തുക]

ആർത്തവവിരാമമോ, ഗർഭപാത്രം നീക്കം ചെയ്യലോ സ്ത്രൈണ ലൈംഗികതയുടെ അവസാനമാണ് എന്നൊരു ധാരണ പൊതുവേ കാണാറുണ്ട്. എന്നാൽ ഇത് ശരിയല്ല. ധാരാളം സ്ത്രീകൾ ജീവിതാവസാനം വരെ സന്തോഷകരമായ ലൈംഗികജീവിതം നയിക്കാറുണ്ട് എന്ന് പഠനങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്നു. ലൈംഗികാരോഗ്യമുള്ള സ്ത്രീകളിൽ ആർത്തവവിരാമത്തിന് ശേഷവും അത് നിലനിർത്തുന്നതിന് തടസങ്ങൾ ഒന്നുമില്ല. എന്നാൽ ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ചില മാറ്റങ്ങൾ ചിലരുടെ ലൈംഗികജീവിതത്തെ ബാധിച്ചേക്കാം. ശരീരത്തിലെ ഈസ്ട്രജൻ ഹോർമോണിന്റെ അളവ് താഴുന്നതോടെ യോനിയിൽ നനവ് നൽകുന്ന സ്നേഹദ്രവങ്ങൾ കുറയുക തന്മൂലം യോനിയുടെ ഉൾത്തൊലിയിൽ വരൾച്ച (വാജിനൽ ഡ്രൈനസ്) അനുഭവപ്പെടുക, യോനിചർമ്മത്തിന്റെ കട്ടി കുറയുക, അണുബാധ തുടങ്ങിയവ ഉണ്ടായേക്കാം. ഇക്കാരണത്താൽ ലൈംഗികബന്ധം അസഹനീയമായ വേദനയോ ബുദ്ധിമുട്ടോ ഉള്ളതും, യോനിയിൽ പരിക്കുകൾ പറ്റാനും, രതിമൂർച്ഛ അനുഭവപ്പെടാതിരിക്കാനും കാരണമാകാം. ഇത് ചിലപ്പോൾ വാജിനിസ്മസ് എന്ന അവസ്ഥയിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്തേക്കാം. അമിതമായ ചൂടും വിയർപ്പും, വിഷാദം പോലെയുള്ള മാനസിക പ്രശ്നങ്ങൾ എന്നിവയും 50 വയസിനോടടുക്കുമ്പോൾ അസ്വസ്ഥതയ്ക്ക് കാരണമാകാറുണ്ട്. തന്മൂലം പല സ്ത്രീകളും സംഭോഗത്തോട് വെറുപ്പും വിരക്തിയും കാണിക്കാറുണ്ട്. തങ്ങളുടെ ലൈംഗികജീവിതം അവസാനിച്ചു എന്ന് പല മധ്യവയസ്കരും നിരാശപ്പെടുന്ന ഒരു കാലഘട്ടവും കൂടിയാണിത്. ഇക്കാര്യത്തിൽ അറിവില്ലാത്ത ആളുകളുടെ ജീവിതത്തെ മേൽപ്പറഞ്ഞ പ്രശ്നങ്ങൾ മോശമായി ബാധിക്കാറുണ്ട്.

എന്നാൽ ഇതിന് ശാസ്ത്രീയമായ പരിഹാര മാർഗങ്ങളുണ്ട്. അൻപത് വയസ് പിന്നിട്ട സ്ത്രീകൾ ബന്ധപ്പെടുമ്പോൾ ഏതെങ്കിലും ജലാധിഷ്ഠിത ലൂബ്രിക്കന്റ് നിർബന്ധമായും ഉപയോഗിക്കണം. ഇവ യോനിയിലും ലിംഗത്തിലും പുരട്ടുന്നത് വരൾച്ചയും വേദനയും പരിഹരിക്കുക മാത്രമല്ല പേശികളുടെ ഇറുക്കം കുറയ്ക്കുകയും സുഖകരമായ സംഭോഗത്തിന് സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫാർമസികളിലും സൂപ്പർമാർക്കറ്റുകളിലും ഓൺലൈൻ വഴിയും ഇന്ന് ഗുണമേന്മയുള്ള ലുബ്രിക്കന്റുകൾ ലഭ്യമാണ് (ഉദാ: കെവൈ ജെല്ലി). കൃത്രിമ ലൂബ്രിക്കേഷന് വേണ്ടി സസ്യ എണ്ണകൾ, വെളിച്ചെണ്ണ, ഉമിനീർ, വാസലിൻ, ബേബി ഓയിൽ തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിക്കുന്നത് യോനിയിൽ അണുബാധയ്ക്കുള്ള സാധ്യത വർധിപ്പിക്കും എന്നതിനാൽ ഒഴിവാക്കണം. ദീർഘനേരം ആമുഖലീലകൾ അഥവാ ഫോർപ്ലേയിൽ (Foreplay) ഏർപ്പെടുന്നത് ഉത്തേജനം ഉണ്ടാകുന്നതിന് സഹായിക്കും. ഇതിന് പങ്കാളിയുടെ പിന്തുണ അനിവാര്യമാണ്.

ഒരു ഡോക്ടറുടെ നിർദേശപ്രകാരം ഈസ്ട്രജൻ അടങ്ങിയ ക്രീം ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഏറ്റവും ഗുണകരമാണ്. ഇതിനെ വാജിനൽ ഈസ്ട്രജൻ തെറാപ്പി എന്ന് പറയുന്നു. അതുവഴി ചെറിയ അളവിൽ ഈസ്ട്രജൻ ഹോർമോൺ യോനിഭാഗത്ത്‌ ലഭ്യമാകുന്നു. ഇത് യോനീചർമത്തിന്റെ കട്ടി വർധിക്കാനും, യോനിയുടെ സ്വഭാവികമായ ഈർപ്പവും ഇലാസ്തികതയും നിലനിർത്താനും, ഇടയ്ക്ക് ഉണ്ടാകുന്ന അണുബാധ തടയുവാനും രതിമൂർച്ഛയ്ക്കും ഫലപ്രദമാണ്. അണുബാധ ഉള്ളവർ ഒരു ഡോക്ടറെ കണ്ട് ശരിയായ ചികിത്സ സ്വീകരിക്കേണ്ടതാണ്.

ഒരു ഗൈനെക്കോളജിസ്റ്റിന്റെ മേൽനോട്ടത്തിൽ ഹോർമോൺ റീപ്ലേസ്‌മെന്റ് തെറാപ്പി (HRT), കൗൺസിലിംഗ് തുടങ്ങിയവ മെനോപോസിന്റെ ബുദ്ധിമുട്ടുകളെ അകറ്റും. പതിവായ ലൈംഗികബന്ധം യോനിയുടെ ആകൃതിയും ഈർപ്പവും നിലനിർത്തുകയും, ആർത്തവവിരാമത്തിന്റെ ബുദ്ധിമുട്ടുകളെ കുറക്കുകയും, വസ്തി പ്രദേശത്തെ മസിലുകളുടെ ബലവും രക്തയോട്ടവും വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലജ്ജയോ മടിയോ കൊണ്ട് ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ ഡോക്ടറോട് പറയാതെ മറച്ചു വെക്കുന്നത് പ്രശ്നം കൂടുതൽ വഷളാക്കാം.

മാനസിക പ്രശ്നങ്ങൾ, ആമുഖലീലകളുടെ കുറവ്, പ്രായമായി എന്ന തോന്നൽ‌, ആവർത്തനവിരസത, മക്കൾ മുതിർന്നതുകൊണ്ട് സംഭോഗം പാടില്ല, ലൈംഗികജീവിതം ചെറുപ്പക്കാർക്ക് വേണ്ടി മാത്രമുള്ളതാണ് എന്നൊക്കെയുള്ള തെറ്റായ ധാരണകൾ ഈ ഘട്ടത്തിൽ പലർക്കും ഉണ്ടാവാറുണ്ട്. യവ്വനത്തിലെ അതേ ഊഷ്മളതയോടെ മധ്യവയസിലും ലൈംഗികത ആസ്വദിക്കാൻ സാധിക്കുമെന്നുള്ള ബോധ്യമാണ് ആദ്യം വേണ്ടത്. അത് മനസിലാക്കി മെച്ചപ്പെട്ട വഴികൾ തേടുകയാണ് ഉത്തമം. പങ്കാളിയുമായുള്ള തുറന്ന ആശയവിനിമയം അതിന് അനിവാര്യമാണ്. യഥാർത്ഥത്തിൽ ആർത്തവവിരാമത്തോടെ ലൈംഗികത അഥവാ സെക്സ് കുറേകൂടി പക്വമായ മറ്റൊരു തലത്തിലേക്ക് എത്തുകയാണ് എന്നതാണ് വിദഗ്ദമതം.

സംതൃപ്തമായ ലൈംഗികജീവിതം ശാരീരിക മാനസിക ആരോഗ്യം വർധിപ്പിക്കുകയും ചുറുചുറുക്ക് നിലനിർത്തുകയും പങ്കാളികൾ തമ്മിലുള്ള ഐക്യം വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിന് ആർത്തവവിരാമം ഒരു തടസ്സമല്ല.

ചികിത്സ[തിരുത്തുക]

ഹോർമോൺ റീപ്ലേസ്‌മെന്റ് തെറാപ്പി അഥവാ ഹോർമോൺ തെറാപ്പി എന്നി പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിന്റെ ചികിത്സാരീതി ആർത്തവവിരാമത്തിന്റെ ബുദ്ധിമുട്ടുകളെ കുറയ്ക്കാൻ വളരെയധികം സഹായകരമാണ്. സ്ത്രീഹോർമോണായ ഈസ്ട്രജൻ കുറഞ്ഞ അളവിൽ കുറച്ചു കാലത്തേക്ക് കൊടുക്കുക എന്നത് ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്. അതുവഴി മേനോപോസ് ഘട്ടത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന സ്ത്രീശരീരം അതിനോട് ഒത്തുപോകാനുള്ള സാഹചര്യം ഉണ്ടാകുന്നു. ഇടയ്ക്കിടെ ഉണ്ടാകുന്ന മൂത്രാശയ അണുബാധ, മൂത്രം ഒഴിക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന വേദന, പുകച്ചിൽ, യോനിയിലെ മാറ്റങ്ങളായ ഉൾതൊലിയിലെ കട്ടി കുറവ്, ഈർപ്പക്കുറവ് തുടങ്ങിയവ ചെറുക്കാൻ യോനി ഭാഗത്തേക്ക്‌ ചെറിയ അളവിൽ ഈസ്ട്രജൻ അടങ്ങിയ ജെല്ലുകളോ ക്രീമുകളോ നേരിട്ടു ഉപയോഗിക്കുന്ന രീതിയും നിലവിലുണ്ട്. ഇതാണ് വാജിനൽ ഈസ്ട്രജൻ തെറാപ്പി എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. അണുബാധ ഉള്ളവർക്ക് അതിനുവേണ്ടിയുള്ള ചികിത്സയും കൊടുക്കാറുണ്ട്. ചുമക്കുമ്പോഴോ തുമ്മുമ്പോഴോ മൂത്രം പുറത്തേക്ക് വരുന്ന പ്രശ്നം, ഗർഭാശയം താഴ്ന്നു വരുക എന്നിവ ഉള്ളവർക്ക് അതിന് അനുയോജ്യമായ ലളിതമായ കീഗൽസ് പോലെയുള്ള വ്യായാമം, ശസ്ത്രക്രിയ, മറ്റ് നൂതന ചികിത്സാരീതികൾ എന്നിവ ഇന്ന് ലഭ്യമാണ്.

വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ[തിരുത്തുക]

ആർത്തവവിരാമം യവ്വനത്തിന്റെ അവസാനമാണെന്നും ഇതോടെ സ്ത്രീത്വം, ലൈംഗികജീവിതം എന്നിവ ഇല്ലാതാകുമെന്നുമുള്ള ധാരണ പല സംസ്കാരങ്ങളിലും കാണാം. ആർത്തവവിരാമത്തിന് ശേഷം അല്ലെങ്കിൽ അൻപത് വയസ്സ് കഴിഞ്ഞ് ഭാര്യാഭർത്താക്കന്മാർ സഹശയനം നടത്തുന്നത് മോശമാണ് എന്നൊരു വിശ്വാസവും ചില പരമ്പരാഗത സമൂഹങ്ങളിൽ കാണാവുന്നതാണ്. കേരളത്തിൽ ശബരിമല എന്നൊരു പ്രസിദ്ധ ക്ഷേത്രത്തിൽ ആർത്തവവിരാമം കഴിഞ്ഞ സ്ത്രീകൾക്ക് പ്രവേശനം അനുവദിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

അവലംബം[തിരുത്തുക]

  1. ഉദ്ധരിച്ചതിൽ പിഴവ്: അസാധുവായ <ref> ടാഗ്; NIH2013Def എന്ന പേരിലെ അവലംബങ്ങൾക്ക് എഴുത്തൊന്നും നൽകിയിട്ടില്ല.
  2. ഉദ്ധരിച്ചതിൽ പിഴവ്: അസാധുവായ <ref> ടാഗ്; Tak2015 എന്ന പേരിലെ അവലംബങ്ങൾക്ക് എഴുത്തൊന്നും നൽകിയിട്ടില്ല.
  3. ഉദ്ധരിച്ചതിൽ പിഴവ്: അസാധുവായ <ref> ടാഗ്; NIH2013Con എന്ന പേരിലെ അവലംബങ്ങൾക്ക് എഴുത്തൊന്നും നൽകിയിട്ടില്ല.
  4. ഉദ്ധരിച്ചതിൽ പിഴവ്: അസാധുവായ <ref> ടാഗ്; NIH2013Ca എന്ന പേരിലെ അവലംബങ്ങൾക്ക് എഴുത്തൊന്നും നൽകിയിട്ടില്ല.
  5. 5.0 5.1 ഉദ്ധരിച്ചതിൽ പിഴവ്: അസാധുവായ <ref> ടാഗ്; NIH2013Tx എന്ന പേരിലെ അവലംബങ്ങൾക്ക് എഴുത്തൊന്നും നൽകിയിട്ടില്ല.
  6. ഉദ്ധരിച്ചതിൽ പിഴവ്: അസാധുവായ <ref> ടാഗ്; Kra2015 എന്ന പേരിലെ അവലംബങ്ങൾക്ക് എഴുത്തൊന്നും നൽകിയിട്ടില്ല.
  7. മെഡിസിൻ നെറ്റിൽ ആർത്തവത്തെ പറ്റി
  8. പേജ് 501, ആർത്തവ വിരാമം, ഇല്ലസ്ട്രേറ്റഡ് ഹ്യൂമൻ എൻസൈക്ലോപീഡിയ. ക്നോളെജ് പബ്ലിഷേർസ്, തിരുവനന്തപുരം
"https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=ആർത്തവവിരാമം&oldid=3776749" എന്ന താളിൽനിന്ന് ശേഖരിച്ചത്