അനുരാഗ് ചൗഹാൻ

അനുരാഗ് ചൗഹാൻ
2017-ൽ അനുരാഗ് ചൗഹാൻ
ജനനം	(1994-07-15) ജൂലൈ 15, 1994 വയസ്സ്) ഡെറാഡൂൺ, ഉത്തരാഖണ്ഡ്, ഇന്ത്യ
മറ്റ് പേരുകൾ	പാഡ്മാൻ, പാഡ് വാരിയർ
പൗരത്വം	ഇന്ത്യൻ
വിദ്യാഭ്യാസം	മാസ്റ്റർ ഓഫ് സോഷ്യൽ വർക്ക്
തൊഴിൽ	സാമൂഹിക പ്രവർത്തകൻ, സംരംഭകൻ
സജീവ കാലം	2010–ഇതുവരെ
സംഘടന	Humans For Humanity
അറിയപ്പെടുന്നത്	സാമൂഹിക പ്രവർത്തനം, സാമൂഹിക സംരംഭകത്വം
ടെലിവിഷൻ	Kaun Banega Crorepati
പ്രസ്ഥാനം	വാഷ് പദ്ധതി
രക്ഷിതാവ്	വിജയലക്ഷ്മി ചൗഹാൻ ഭരത് സിംഗ് ചൗഹാൻ
അവാർഡുകൾ	ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ നൽകിയ കർമ്മവീർ ചക്ര
വെബ്സൈറ്റ്	humansforhumanity.online

അനുരാഗ് ചൗഹാൻ (ജനനം 1994) ഒരു ഇന്ത്യൻ സാമൂഹിക പ്രവർത്തകനും, ഇന്ത്യയിലെ ഡെറാഡൂൺ ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന സർക്കാരിതര സംഘടനയായ (NGO) ഹ്യൂമൻസ് ഫോർ ഹ്യൂമാനിറ്റിയുടെ സ്ഥാപകനുമാണ്. സാമൂഹിക പ്രവർത്തനത്തിന്, പ്രത്യേകിച്ച് ആർത്തവ ശുചിത്വവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക്, അദ്ദേഹം പരക്കെ അറിയപ്പെടുന്നു. അദ്ദേഹം ആരംഭിച്ച വാഷ് പദ്ധതി കഴിഞ്ഞ 5 വർഷത്തിനിടെ 6 സംസ്ഥാനങ്ങളിലായി 3.5 ദശലക്ഷത്തിലധികം സ്ത്രീകളിലേക്ക് എത്തി.

14-ാം വയസ്സു മുതൽ അദ്ദേഹം സാമൂഹിക പ്രവർത്തന രംഗത്തുണ്ട്. മഹാമാരിയുടെ കാലത്ത് അദ്ദേഹം രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലായി 8000-ത്തിലധികം കുടുംബങ്ങൾക്ക് സഹായവും അവശ്യവസ്തുക്കളും നൽകി; വിവിധ സമൂഹങ്ങൾ, താഴ്ന്ന വരുമാനക്കാരായ കുടുംബങ്ങൾ, ട്രാൻസ് പുരുഷന്മാർ, വിധവകൾ, വീട്ടുജോലിക്കാർ തുടങ്ങിയവർക്ക് ഇതിലൂടെ പിന്തുണ ലഭിച്ചു. സമൂഹങ്ങളെ ഉന്നമിപ്പിക്കുന്നതിനും ശാക്തീകരിക്കുന്നതിനുമായി ഹ്യൂമൻസ് ഫോർ ഹ്യൂമാനിറ്റി തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന പരിപാടികൾ ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഉത്തരാഖണ്ഡ്, ഡൽഹി, രാജസ്ഥാൻ, ഹരിയാന തുടങ്ങി രാജ്യത്തെ ആറ് സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിലുള്ള സ്ത്രീകൾക്കിടയിൽ ആർത്തവ ശുചിത്വം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന, സംഘടനയുടെ പൈലറ്റ് പദ്ധതിയായ വാഷ് പദ്ധതി, കഴിഞ്ഞ വർഷം മുതൽ ട്രാൻസ് പുരുഷന്മാർക്കായുള്ള സംരംഭത്തിലും പ്രവർത്തിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു.

പ്രവർത്തനങ്ങൾ

2015-ൽ ചൗഹാൻ വാഷ് (WASH – Women, Sanitation, Hygiene) എന്ന പേരിൽ ഒരു പദ്ധതി ആരംഭിച്ചു. സ്ത്രീകളെ ആർത്തവ ശുചിത്വത്തെക്കുറിച്ച് ബോധവൽക്കരിക്കുകയും അവർക്ക് സാനിറ്ററി നാപ്കിനുകൾ നൽകുകയും ജൈവവിഘടനക്ഷമമായ സാനിറ്ററി നാപ്കിനുകൾ നിർമ്മിക്കാൻ അവരെ പരിശീലിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന പദ്ധതിയാണിത്. ആർത്തവത്തിനു പിന്നിലെ ജീവശാസ്ത്രപരമായ കാരണങ്ങൾ, ഹോർമോൺ വ്യതിയാനങ്ങൾ, കൗമാരപ്രായം മുതൽ ആർത്തവവിരാമം വരെയുള്ള മാറ്റങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ഡോക്ടർമാരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ശില്പശാലകൾ സ്ത്രീകളെ ബോധവൽക്കരിക്കുന്നു. ആർത്തവവിരാമം നേരിടുന്ന സ്ത്രീകൾക്ക് പ്രത്യേകിച്ച് കൗൺസിലിംഗ് നൽകുന്നു. ഭക്ഷണത്തിന്റെയും പോഷകാഹാരത്തിന്റെയും പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ച് പോഷകാഹാര വിദഗ്ധർ സ്ത്രീകളെയും പെൺകുട്ടികളെയും ബോധവൽക്കരിക്കുന്നു. താങ്ങാനാവുന്ന വിലയും സുസ്ഥിരതയും വലിയ പ്രശ്‌നങ്ങളായതിനാലാണ് വീട്ടിൽത്തന്നെ സാനിറ്ററി നാപ്കിനുകൾ നിർമ്മിക്കാൻ അവർ സ്ത്രീകളെ പരിശീലിപ്പിക്കുന്നത്. ആർത്തവ ശുചിത്വം പാലിക്കാത്തതിന്റെ ദൂഷ്യഫലങ്ങളെക്കുറിച്ചും നാപ്കിനുകൾ സംസ്കരിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചും ശില്പശാലയിൽ പഠിപ്പിക്കുന്നു. 2018-ൽ വാഷ് 'ബ്രേക്കിംഗ് ദി ബ്ലഡി ടാബൂ' എന്ന കാമ്പെയ്‌ൻ ആരംഭിച്ചു; പേര് സൂചിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, സ്ത്രീകളെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള പഴക്കംചെന്ന വിലക്കുകൾ ഇല്ലാതാക്കാനാണ് അനുരാഗും സംഘവും ഇതിലൂടെ ശ്രമിക്കുന്നത്. രാജസ്ഥാനിൽ അത്തരമൊരു പ്രചാരണവേളയിൽ സന്നദ്ധപ്രവർത്തകർ ആർത്തവപ്രായത്തിലുള്ള സ്ത്രീകളുമായി ഒരു ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളിൽ സെഷൻ നടത്തി. മറ്റൊരു സെഷനിൽ അനുരാഗ് സ്ത്രീകൾക്ക് തുളസിത്തൈകൾ കൈമാറുകയും, ഒരു മാസം അവ പരിപാലിച്ചശേഷം ഫലം കാണാൻ ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

ആർത്തവ ശുചിത്വമില്ലായ്മ മൂലമുണ്ടാകുന്ന മരണങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു ലേഖനം വായിച്ചശേഷമാണ് ചൗഹാൻ ഈ പദ്ധതി ആരംഭിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ ഉദ്യമത്തിന് നടി ട്വിങ്കിൾ ഖന്നയുടെ പിന്തുണ ലഭിച്ചു.

ഉത്തരാഖണ്ഡ്, ഡൽഹി, രാജസ്ഥാൻ, ഉത്തർപ്രദേശ്, മഹാരാഷ്ട്ര, കർണാടക എന്നിവിടങ്ങളിലെ പല ഗ്രാമങ്ങളിലും ചേരികളിലും സ്കൂളുകളിലും കോളേജുകളിലും ചൗഹാൻ ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികൾ നടത്തുന്നു.

ലോക്ക്ഡൗൺ കാലത്ത് മഹാമാരിയിലുടനീളം അദ്ദേഹം രാജ്യത്തെ വിവിധ ചേരികളിലും ഗ്രാമങ്ങളിലുമുള്ള 8000-ത്തിലധികം കുടുംബങ്ങൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് ട്രാൻസിറ്റ് ക്യാമ്പായ ആനന്ദ് പർവതിൽ താമസിക്കുന്ന കത്പുത്‌ലി കോളനിയിലെ കലാകാര സമൂഹത്തിന്, ഭക്ഷണം നൽകി. സ്‌കൂളുകളെ ഓൺലൈൻ അധ്യാപനത്തിലേക്കു മാറാൻ നിർബന്ധിതരാക്കിയ കോവിഡ്-19 മഹാമാരിയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, അധ്യാപനത്തിൽ പരമ്പരാഗത പാവകളി ഉൾപ്പെടുത്തി കുട്ടികൾക്ക് പഠനത്തിന്റെ ഒരു നൂതനമാർഗ്ഗം അവതരിപ്പിക്കാനും നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള ഈ പരമ്പരാഗത കലാരൂപത്തെ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കാനും ഈ പുതിയ സാഹചര്യം പ്രയോജനപ്പെടുത്താൻ ഹ്യൂമൻസ് ഫോർ ഹ്യൂമാനിറ്റി ശ്രമിക്കുന്നു. ന്യൂഡൽഹിയിൽ ലോക്ക്ഡൗൺ പിൻവലിച്ചപ്പോൾ, തെരുവുകലാകാരന്മാരെ സ്‌കൂളുകളുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച് ഓൺലൈൻ ക്ലാസുകളിലൂടെയും പ്രകടനങ്ങളിലൂടെയും വരുമാനം ഉണ്ടാക്കുന്നതിനായി അനുരാഗ് ഒരു തൊഴിലവസര പദ്ധതി ആരംഭിച്ചു. അന്യംനിന്നുപോകുന്ന തെരുവുകലയെ സംരക്ഷിക്കാനും നിരവധി തെരുവുകലാകാരന്മാർക്ക് ഉപജീവനമാർഗ്ഗം നൽകാനും ഈ പദ്ധതി സഹായിക്കുന്നു.

2022 ഏപ്രിലിൽ ചൗഹാൻ തെലങ്കാനയിൽ വാഷ് പദ്ധതി ആരംഭിക്കുകയും, ചല്ലൂർ, പോച്ചമ്പള്ളി, ഘൻമുക്ല, റെഡ്ഡിപള്ളി, കേശവപട്ടണം തുടങ്ങി നിരവധി ഗ്രാമങ്ങളിൽ ആർത്തവ ശുചിത്വ പരിപാലന, ആരോഗ്യ ശില്പശാലകൾ വിജയകരമായി നടത്തുകയും ചെയ്തു.

മറ്റുള്ളവ

രാജസ്ഥാനിൽ ചിത്രീകരിച്ച ഒരു സിനിമയിൽ ചൗഹാൻ നായകനായി അഭിനയിച്ചു. പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ സംരംഭമായ ക്ലീൻ ഇന്ത്യ കാമ്പെയ്‌നെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ് ചിത്രം.

യുവാക്കൾക്കിടയിൽ സമ്പന്നമായ ഇന്ത്യൻ സാംസ്കാരിക പൈതൃകവും പരമ്പരാഗത ഇന്ത്യൻ വസ്ത്രധാരണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി 2017 സെപ്റ്റംബറിൽ ചൗഹാൻ #TheDoorChallenge എന്ന ഓൺലൈൻ സോഷ്യൽ മീഡിയ കാമ്പെയ്‌ൻ ആരംഭിച്ചു. ഈ ചലഞ്ച് വൈറലാവുകയും അന്താരാഷ്ട്ര പ്രേക്ഷകർക്കിടയിൽ മികച്ച സ്വീകാര്യത നേടുകയും ഓസ്‌ട്രേലിയ, കാനഡ, ബംഗ്ലാദേശ് തുടങ്ങിയ നിരവധി രാജ്യങ്ങളിൽനിന്ന് പിന്തുണ ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു.

2020 ഏപ്രിലിൽ, കൊറോണ വൈറസ് മൂലമുള്ള രാജ്യവ്യാപക ലോക്ക്ഡൗൺ കാലത്ത്, വീടുകളിൽ കഴിയേണ്ടിവന്ന ആളുകൾക്കിടയിൽ സമ്പന്നമായ ഇന്ത്യൻ സാംസ്കാരിക പൈതൃകവും സാഹിത്യവും കലകളും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി ചൗഹാൻ ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ ഓൺലൈൻ വെർച്വൽ ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവൽ ആരംഭിച്ചു. വലിയൊരു സദസ്സിൽനിന്ന് മികച്ച സ്വീകാര്യത ലഭിച്ച ഈ ഫെസ്റ്റിവലിന് സമൂഹത്തിന്റെ നാനാതുറകളിൽനിന്നുള്ളവരുടെ പിന്തുണയും ലഭിച്ചു. അനേകർക്ക് മനോവിഷമവും ഏകാന്തതയും അനുഭവപ്പെട്ട ആ സമയത്ത് അവർക്ക് സഹായകമായ ഉള്ളടക്കം അവതരിപ്പിക്കാൻ മുൻകൈയെടുത്തതിന് പ്രേക്ഷകർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രമങ്ങളെ പ്രശംസിച്ചു. നടി ലിസ റേ, ലക്ഷ്മി അഗർവാൾ, ബോളിവുഡ് കൊറിയോഗ്രാഫർ സന്ദീപ് സോപാർക്കർ, ശോഭാ ഡെ, സോണാൽ മാൻസിംഗ്, ദിവ്യ ദത്ത തുടങ്ങി നിരവധി പേർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ പങ്കെടുത്തു. 2020 ജൂണിൽ ചൗഹാൻ റെഡ് എഫ്.എമ്മുമായി ചേർന്ന് വെർച്വൽ ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവൽ ഒരു പോഡ്‌കാസ്റ്റ് പരമ്പരയായി റെഡ് എഫ്.എം. ആപ്പ്, ഗൂഗിൾ പോഡ്‌കാസ്‌റ്റ്‌സ്, ആപ്പിൾ പോഡ്‌കാസ്‌റ്റ്‌സ്, സ്പോട്ടിഫൈ, ജിയോസാവൻ എന്നിങ്ങനെ ഒന്നിലധികം പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിൽ പുറത്തിറക്കി.

2020 ജൂണിൽ ചൗഹാൻ യു.എൻ. വിമനുമായി സഹകരിച്ച്, സ്ത്രീകളെ സംബന്ധിക്കുന്ന വിവിധ വിഷയങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യുന്നതിനായി 'വിമൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ' എന്ന വെർച്വൽ പരമ്പര ആരംഭിച്ചു. കിരൺ ബേദിയുടെ സാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്നു ഉദ്ഘാടന സെഷൻ.

ഒക്‌ടോബർ, നവംബർ മാസങ്ങളിൽ ചൗഹാൻ സോണി ടിവിയിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്ന കൗൻ ബനേഗ ക്രോർപതിയിൽ ഒന്നിലധികം തവണ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

ഷോയ്ക്കിടെ അവതാരകൻ അമിതാഭ് ബച്ചനാണ് അനുരാഗിനെ പരിചയപ്പെടുത്തിയത്. അനുരാഗിന്റെ 'ഹ്യൂമൻസ് ഫോർ ഹ്യൂമാനിറ്റി' എന്ന എൻ.ജി.ഒ.യെക്കുറിച്ച് അമിതാഭ് വിവരിക്കുകയും, ജനങ്ങളെ ബോധവൽക്കരിക്കുന്നതിനും ആർത്തവ ശുചിത്വത്തെക്കുറിച്ച് അവബോധം പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനും അത് എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്നതിനെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഷോയിലെ 'വിദഗ്ധ ഉപദേശം' ലൈഫ്‌ലൈൻ വേളയിൽ, ഹോട്ട് സീറ്റിലിരുന്ന മത്സരാർത്ഥികളെ സഹായിക്കാൻ ബച്ചൻ അനുരാഗിനെ ക്ഷണിച്ചു.

ആർത്തവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അവബോധം പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനും വിലക്കുകൾ ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനുമായി മഹാമാരിക്കാലത്ത് ഹ്യൂമൻസ് ഫോർ ഹ്യൂമാനിറ്റി 'റെഡ് ക്ലോത്ത് കാമ്പെയ്‌ൻ' ആരംഭിച്ചു. നടി ലിസ റേ, ഗായികയും നടിയുമായ ഷിബാനി ദണ്ഡേക്കർ, കീർത്തി കുൽഹാരി, കുബ്ര സെയ്ത്, ദിവ്യ സേത്ത് എന്നിവർ ആയിരക്കണക്കിന് സോഷ്യൽ മീഡിയ ഉപയോക്താക്കൾക്കൊപ്പം കാമ്പെയ്‌നെ പിന്തുണച്ചു.

അവാർഡുകളും അംഗീകാരവും

• ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ കർമ്മവീർ ചക്ര അവാർഡ്, 2016
• 2016-ൽ ഇന്ത്യ ഇന്റർനാഷണൽ സെന്ററിൽ വെച്ച് കേന്ദ്രമന്ത്രി നജ്മ ഹെപ്തുള്ളയിൽനിന്ന് ഏറ്റുവാങ്ങിയ ഭാരത് നിർമാൻ അവാർഡ്
• ആജ് കി ഡൽഹി മാഗസിന്റെ ഡൽഹി അച്ചീവേഴ്‌സ് അവാർഡ് 2015
• IWES, ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ വനിതാ ശിശു വികസന മന്ത്രാലയം, ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റിന്റെ കുടിവെള്ള ശുചിത്വ മന്ത്രാലയം, യൂനിസെഫ് എന്നിവ ചേർന്ന് ചൗഹാനെ അന്താരാഷ്ട്ര വനിതാ ശാക്തീകരണ അവാർഡ് 2019 നൽകി ആദരിച്ചു.
• 2019-ൽ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ മെഡലും ഗ്ലോബൽ ഫെലോഷിപ്പും ലഭിച്ചു
• ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് യു.എൻ. റിലേഷൻസും ഡൽഹി സർക്കാരും ചേർന്ന് നൽകിയ അന്താരാഷ്ട്ര വനിതാദിന ഹീ ഫോർ ഷീ അവാർഡ്
• വാഷ് പദ്ധതി 2.5 ദശലക്ഷത്തിലധികം സ്ത്രീകളിലേക്ക് എത്തിയതിനുള്ള സാമൂഹിക സ്വാധീനത്തിന് മഹാത്മാ പുരസ്‌കാരം, 2021