Jump to content

ഇറാന്റെ പരമോന്നത നേതാവ്

വിക്കിപീഡിയ, ഒരു സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനകോശം.
(Supreme Leader of Iran എന്ന താളിൽ നിന്നും തിരിച്ചുവിട്ടതു പ്രകാരം)
the
Islamic Republic of Iran Supreme Leader
സ്ഥാനം വഹിക്കുന്നത്
Ali Khamenei

4 June 1989  മുതൽ
വകുപ്പ്(കൾ)Office of the Supreme Leader
പദവിHead of State
റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യേണ്ട ഇടംAssembly of Experts
ഔദ്യോഗിക വസതിHouse of Leadership
കാര്യാലയംTehran
നിയമനം നടത്തുന്നത്Assembly of Experts
കാലാവധിLife tenure[1]
Constituting instrumentConstitution of Iran
മുൻഗാമിShah of Iran
രൂപീകരണം3 December 1979
ആദ്യം വഹിച്ചത്Ruhollah Khomeini
വെബ്സൈറ്റ്www.leader.ir

രാഷ്ട്രത്തലവനും ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ഇറാന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന രാഷ്ട്രീയ-മത അധികാരനേതാവുമാണ് ഇറാന്റെ പരമോന്നത നേതാവ് (പേർഷ്യൻ: رهبر معظم ایران ഉച്ചാരണം), ഇസ്ലാമിക വിപ്ലവത്തിന്റെ പരമോന്നത നേതാവ് എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു[2] (رهبر معظم انقلاب اسلابر -e Enqelâb-e Eslâmi), എന്നാൽ ഔദ്യോഗികമായി സുപ്രീം ലീഡർഷിപ്പ് അതോറിറ്റി (مقام معظم رهبری, Maqâm Moazam Rahbari) എന്നറിയപ്പെടുന്നു. സായുധ സേന, ജുഡീഷ്യറി, സ്റ്റേറ്റ് ടെലിവിഷൻ, ഗാർഡിയൻ കൗൺസിൽ, എക്‌സ്‌പെഡിയൻസി ഡിസ്‌സർൺമെന്റ് കൗൺസിൽ തുടങ്ങിയ മറ്റ് പ്രധാന സർക്കാർ സംഘടനകളും പരമോന്നത നേതാവിന് വിധേയമാണ്.[3][4] ഭരണഘടനയനുസരിച്ച്, പരമോന്നത നേതാവ് ഇസ്‌ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ (ആർട്ടിക്കിൾ 110), ലെജിസ്ലേച്ചർ, ജുഡീഷ്യറി, എക്‌സിക്യൂട്ടീവ് ബ്രാഞ്ചുകൾ (ആർട്ടിക്കിൾ 57) എന്നിവയുടെ മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്ന പൊതു നയങ്ങൾ വിവരിക്കുന്നു.[5] നിലവിലെ ലൈഫ് ടൈം ഓഫീസർ അലി ഖമേനി, ഇറാനിലെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ, പരിസ്ഥിതി, വിദേശനയം, വിദ്യാഭ്യാസം, ദേശീയ ആസൂത്രണം, ഭരണത്തിന്റെ മറ്റ് വശങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ഉത്തരവുകൾ പുറപ്പെടുവിക്കുകയും അന്തിമ തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.[6][7][8][9][10][11][12][13]തെരഞ്ഞെടുപ്പിലെ സുതാര്യത സംബന്ധിച്ച അന്തിമ തീരുമാനങ്ങളും ഖമേനി എടുക്കുന്നു,[14] കൂടാതെ പ്രസിഡൻഷ്യൽ ക്യാബിനറ്റ് നിയമിതരെ പിരിച്ചുവിടുകയും പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.[15] പരമോന്നത നേതാവിനെ നിയമപരമായി "അലംഘനീയൻ" ആയി കണക്കാക്കുന്നു. ഇറാനികൾ അദ്ദേഹത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതിനോ അപമാനിക്കുന്നതിനോ ശ്രമിച്ചാൽ പതിവുചടങ്ങായി ശിക്ഷിക്കപ്പെടും.[16][17][18][19]

1979-ൽ ഇറാൻ ഭരണഘടന പ്രകാരം ഓഫീസ് സ്ഥാപിതമായി. ഇസ്‌ലാമിക നിയമജ്ഞന്റെ ഗാർഡിയൻഷിപ്പ്[20]അയത്തുള്ള റുഹോല്ല ഖൊമേനിയുടെ ആശയത്തിന് അനുസൃതമായി ഇത് ഒരു ആജീവനാന്ത നിയമനമാണ്.[21] മൗലികമായി ഭരണഘടന പ്രകാരം പരമോന്നത നേതാവ് ഉസുലി ട്വെൽവർ ഷിയ ഇസ്‌ലാമിന്റെ മതനിയമങ്ങളിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന പദവിയിലുള്ള പുരോഹിതനായ മർജാ-ഇ തഖ്‌ലിദ് ആയിരിക്കണം. എന്നിരുന്നാലും, 1989-ൽ, ഭരണഘടന ഭേദഗതി ചെയ്യുകയും പരമോന്നത നേതാവിനെ താഴ്ന്ന റാങ്കിലുള്ള പുരോഹിതനാകാൻ അനുവദിക്കുന്നതിനായി ഇസ്ലാമിക "സ്കോളർഷിപ്പ്" ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു.[22][23]ഗാർഡിയൻ ജൂറിസ്റ്റ് (വലി-യേ ഫഖിഹ്) എന്ന നിലയിൽ, പരമോന്നത നേതാവ് രാജ്യത്തെ നയിക്കുന്നു. പാഷണ്ഡതയിൽ നിന്നും സാമ്രാജ്യത്വ വേട്ടകളിൽ നിന്നും സംരക്ഷിക്കുന്നു, ഇസ്ലാമിന്റെ നിയമങ്ങൾ പാലിക്കപ്പെടുന്നുവെന്ന് ഉറപ്പാക്കുന്നു. "സുപ്രീം ലീഡർ" (പേർഷ്യൻ: رهبر معظم, റോമനൈസ്ഡ്: rahbar-e mo'azzam) എന്ന ശൈലി സാധാരണയായി ബഹുമാന സൂചകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും ഭരണഘടന അവരെ "നേതാവ്" (رهبر, rahbar) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭരണഘടന (ആർട്ടിക്കിൾ 111) അനുസരിച്ച്, പരമോന്നത നേതാവിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിനും (അയത്തുള്ള ഖൊമേനിയെ പിന്തുടരുന്നതിനും) മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നതിനും പുറത്താക്കുന്നതിനും വിദഗ്ധരുടെ അസംബ്ലി ചുമതലപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. പ്രായോഗികമായി, പരമോന്നത നേതാവിന്റെ ഏതെങ്കിലും തീരുമാനങ്ങളെ വെല്ലുവിളിക്കാനോ പരസ്യമായി മേൽനോട്ടം വഹിക്കാനോ അസംബ്ലി അറിയപ്പെട്ടിട്ടില്ല (അതിന്റെ എല്ലാ മീറ്റിംഗുകളും കുറിപ്പുകളും കർശനമായി രഹസ്യമാണ്).[24] അസംബ്ലിയിലെ അംഗങ്ങളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത് സംഘം (ഗാർഡിയൻ കൗൺസിൽ) ആണ്. അവരുടെ അംഗങ്ങളെ സുപ്രീം ലീഡർ നിയമിക്കുന്നു അല്ലെങ്കിൽ സുപ്രീം നേതാവ് അല്ലെങ്കിൽ പരമോന്നത നേതാവ് നിയമിച്ച ഒരു വ്യക്തി (ഇറാൻ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ്) നിയമിക്കുന്നു.

ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ഇറാന്റെ ചരിത്രത്തിൽ, 1979 മുതൽ 1989-ൽ അദ്ദേഹം മരിക്കുന്നത് വരെ ഈ പദവി വഹിച്ചിരുന്ന രണ്ട് പരമോന്നത നേതാക്കളായ ഖൊമേനിയും ഖുമൈനിയുടെ മരണത്തിന് ശേഷം 30 വർഷത്തിലേറെയായി ആ സ്ഥാനം വഹിച്ച അലി ഖമേനിയും മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ.

നിയോഗവും പദവിയും[തിരുത്തുക]

ഇറാനിലെ പരമോന്നത നേതാക്കളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിനും പിരിച്ചുവിടുന്നതിനുമുള്ള ചുമതലയുള്ള ഏക സർക്കാർ സ്ഥാപനം കൂടിയായ വിദഗ്ധരുടെ അസംബ്ലിയാണ് (مجلس خبرگان, Majles-e Khobregan) ഇറാന്റെ പരമോന്നത നേതാവിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്.[25]

സായുധ സേനയുടെ കമാൻഡർ-ഇൻ-ചീഫും സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മൂന്ന് ശാഖകളുടെ (ജുഡീഷ്യറി, ലെജിസ്ലേച്ചർ, എക്സിക്യൂട്ടീവ്) താൽക്കാലിക തലവനും പരമോന്നത നേതാവ് ആണ്.

ഇനിപ്പറയുന്ന ഓഫീസുകളുടെ മേൽനോട്ടം വഹിക്കുകയും നിയമിക്കുകയും (അല്ലെങ്കിൽ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു) പിരിച്ചുവിടുകയും ചെയ്യാം:

  • പ്രസിഡന്റിനെ പ്രതിഷ്‌ഠാപനം ചെയ്‌ത്‌ പാർലമെന്റിന്റെ മൂന്നിൽ രണ്ട്‌ ഭൂരിപക്ഷത്തോടെ അദ്ദേഹത്തെ ഇംപീച്ച്‌ ചെയ്‌തേക്കാം.
  • 8 വർഷത്തേക്ക് ഇറാന്റെ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് (ജുഡീഷ്യറി ബ്രാഞ്ചിന്റെ തലവൻ (പേർഷ്യൻ: قوه قضائیه) സാധാരണയായി വിദഗ്ധരുടെ അസംബ്ലിയിലെ അംഗമാണ്)
  • 5 വർഷത്തേക്ക് എക്‌സ്‌പെഡിയൻസി ഡിസ്‌സർൺമെന്റ് കൗൺസിലിലെ അംഗങ്ങൾ.
  • സാംസ്കാരിക വിപ്ലവത്തിന്റെ സുപ്രീം കൗൺസിൽ അംഗങ്ങൾ.
  • ഗാർഡിയൻ കൗൺസിലിലെ 12 അംഗങ്ങളിൽ 6 പേർ വിദഗ്ധരുടെ അസംബ്ലിയിലെ അംഗങ്ങളിൽ നിന്ന്, മറ്റ് 6 പേരെ ഇറാൻ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ഇസ്ലാമിക നിയമജ്ഞരായ സ്ഥാനാർത്ഥികളിൽ നിന്ന് പാർലമെന്റ് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. [26][27]
  • പ്രതിരോധം, രഹസ്യാന്വേഷണം, വിദേശകാര്യം, ആഭ്യന്തരം, ശാസ്ത്രം എന്നിവയുടെ മന്ത്രിമാർ..
  • സുപ്രീം നാഷണൽ സെക്യൂരിറ്റി കൗൺസിലിലെ രണ്ട് വ്യക്തിഗത പ്രതിനിധികൾ.[28]
  • സർക്കാരിന്റെ എല്ലാ ശാഖകളിലേക്കും പ്രതിനിധികളെ നിയോഗിക്കാം. അലി ഖമേനിക്ക് നിലവിൽ 2000 പ്രതിനിധികളുണ്ട്.[29]
  • 8 വർഷത്തേക്ക് ദേശീയ റേഡിയോ ആൻഡ് ടെലിവിഷൻ സ്ഥാപനമായ IRIB യുടെ തലവൻ
  • രക്തസാക്ഷികളുടെയും വെറ്ററൻസ് കാര്യങ്ങളുടെയും ഫൗണ്ടേഷന്റെ തലവൻ
  • ജീവിതകാലം മുഴുവൻ ഓരോ പ്രവിശ്യാ തലസ്ഥാനത്തെയും (എല്ലാ മർജയുടെയും ഉപദേശത്തോടെ) വെള്ളിയാഴ്ച പ്രാർത്ഥനയുടെ ഇമാമുകൾ
  • ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ഇറാന്റെ സായുധ സേന
  • ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ഇറാന്റെ സായുധ സേനയുടെ കമാൻഡർ
  • ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ഇറാൻ ആർമിയുടെ കമാൻഡർ
  • ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ഇറാൻ നേവിയുടെ കമാൻഡർ
  • ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ഇറാൻ എയർഫോഴ്സിന്റെ കമാൻഡർ
  • ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ഇറാൻ എയർ ഡിഫൻസ് ഫോഴ്സിന്റെ കമാൻഡർ
  • ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് കോർപ്സ് (IRGC)
  • IRGC യുടെ കമാൻഡർ
  • IRGC ഗ്രൗണ്ട് ഫോഴ്‌സിന്റെ കമാൻഡർ
  • IRGC നേവിയുടെ കമാൻഡർ
  • IRGC എയ്റോസ്പേസ് ഫോഴ്സിന്റെ കമാൻഡർ
  • IRGC ഖുദ്‌സ് സേനയുടെ കമാൻഡർ
  • ബാസിജ് ഓർഗനൈസേഷന്റെ കമാൻഡർ
  • നിയമ നിർവ്വഹണ സേനയുടെ കമാൻഡർ
  • കൗണ്ടർ ഇന്റലിജൻസ് യൂണിറ്റുകളുടെ തലവന്മാർ
  • ഇന്റലിജൻസ് യൂണിറ്റുകളുടെ തലവന്മാർ
  • വിദഗ്ധരുടെ അസംബ്ലിയിലെ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അംഗങ്ങളെ അംഗീകരിക്കുന്നു.[30][31]

Notes[തിരുത്തുക]

References[തിരുത്തുക]

  1. "Iran's possible next Supreme Leader being examined: Rafsanjani". Reuters. 13 December 2015. Archived from the original on 16 December 2015. Retrieved 1 July 2016.
  2. Article 89-91, Iranian Constitution
  3. "Who's in Charge?" by Ervand Abrahamian London Review of Books, 6 November 2008
  4. mshabani (23 October 2017). "Did Khamenei block Rouhani's science minister?". Archived from the original on 24 October 2017.
  5. "Constitution of the Islamic Republic of Iran (full text)". shora-gc.ir. 2 June 2021. Retrieved 13 October 2022.
  6. "Iran's Khamenei hits out at Rafsanjani in rare public rebuke". Middle East Eye. Archived from the original on 2016-04-04. Retrieved 2017-02-15.
  7. "Khamenei says Iran must go green - Al-Monitor: the Pulse of the Middle East". Al-Monitor. Archived from the original on 2015-12-22.
  8. Louis Charbonneau and Parisa Hafezi (16 May 2014). "Exclusive: Iran pursues ballistic missile work, complicating nuclear talks". Reuters. Archived from the original on 31 July 2017. Retrieved 2 July 2017.
  9. "IranWire - Asking for a Miracle: Khamenei's Economic Plan". Archived from the original on 2016-03-07. Retrieved 2016-03-06.
  10. kjenson (22 May 2014). "Khamenei outlines 14-point plan to increase population". Archived from the original on 1 August 2017.
  11. "Iran: Executive, legislative branch officials endorse privatisation plan". www.payvand.com. Archived from the original on 2017-01-05. Retrieved 2017-02-15.
  12. "Khamenei slams Rouhani as Iran's regime adopted UN education agenda". 8 May 2017. Archived from the original on 31 May 2017. Retrieved 3 June 2017.
  13. Al-awsat, Asharq (25 September 2017). "Khamenei Orders New Supervisory Body to Curtail Government - ASHARQ AL-AWSAT English Archive". Archived from the original on 10 October 2017. Retrieved 26 September 2017.
  14. "Leader outlines elections guidelines, calls for transparency". 15 October 2016. Archived from the original on 12 June 2018. Retrieved 15 February 2017.
  15. "BBC NEWS - Middle East - Iranian vice-president 'sacked'". 2009-07-25. Archived from the original on 2018-10-03. Retrieved 2017-02-15.
  16. "Iran arrests 11 over SMS Khomeini insults". GlobalPost. Archived from the original on 14 March 2016.
  17. "Iran arrests 11 over SMS Khomeini insults: report". The Daily Star. 22 September 2017. Archived from the original on 5 February 2017. Retrieved 4 February 2017.
  18. "Poet to Serve Two Years in Prison For Criticizing Iran's Supreme Leader". December 30, 2017. Archived from the original on January 12, 2020. Retrieved December 8, 2019.
  19. Vahdat, Ahmed (March 19, 2019). "Iranian dissident ordered to copy out books by Ayatollah Khamenei after branding Supreme Leader a despot". The Telegraph. Archived from the original on May 14, 2019. Retrieved May 14, 2019 – via www.telegraph.co.uk.
  20. Article 5, Iranian Constitution
  21. "Iran's possible next Supreme Leader being examined: Rafsanjani". Reuters. 13 December 2015. Archived from the original on 16 December 2015. Retrieved 1 July 2016.
  22. Moin, Baqer, Khomeini, (2001), p.293
  23. "Article 109 [Leadership Qualifications]
    (1) Following are the essential qualifications and conditions for the Leader:
    a. Scholarship, as required for performing the functions of the religious leader in different fields.
  24. "Iran Announces Second Extension of Voting," Reuters, 23 October 1998. quoted in Wright, Robin (2001). The Last Great Revolution: Turmoil and Transformation in Iran. Knopf Doubleday Group. p. 317 note 26. ISBN 9780307766076. Retrieved 13 October 2022.
  25. "The Assembly of Experts - The Iran Primer". iranprimer.usip.org. 13 June 2011. Archived from the original on 7 July 2018. Retrieved 1 September 2018.
  26. "خانه ملت" (in പേർഷ്യൻ). 5 July 2009. Archived from the original on 5 July 2009.
  27. "Iranian Government Constitution, English Text". 17 June 2011. Archived from the original on 17 June 2011.
  28. Brumberg, Daniel; Farhi, Farideh (4 April 2016). Power and Change in Iran: Politics of Contention and Conciliation. Indiana University Press. ISBN 9780253020796. Archived from the original on 24 June 2021. Retrieved 21 November 2020 – via Google Books.
  29. "Inside Iran - The Structure Of Power In Iran | Terror And Tehran | FRONTLINE | PBS". www.pbs.org. Archived from the original on 7 May 2019. Retrieved 9 January 2018.
  30. (see Article 108 of the constitution)
  31. Tschentscher, Axel. "ICL - Iran - Constitution". www.servat.unibe.ch. Archived from the original on 21 August 2018. Retrieved 11 August 2010.

External links[തിരുത്തുക]

Head of state of Iran
മുൻഗാമി Supreme Leader
1979–present
Incumbent