ഖജുരാഹോ ക്ഷേത്രസമുച്ചയങ്ങൾ

വിക്കിപീഡിയ, ഒരു സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനകോശം.
(Khajuraho Group of Monuments എന്ന താളിൽ നിന്നും തിരിച്ചുവിട്ടതു പ്രകാരം)
ഖജുരാഹോ ക്ഷേത്രസമുച്ചയങ്ങൾ
Khajuraho Group of Monuments
खजुराहो स्मारक समूह
Kandariya mahadev.jpg
യുനെസ്കോ ലോക പൈതൃക സ്ഥാനം
സ്ഥാനം ഇന്ത്യ Edit this on Wikidata
മാനദണ്ഡം i, iii[1][1]
അവലംബം 240
നിർദ്ദേശാങ്കം 24°51′N 79°56′E / 24.85°N 79.93°E / 24.85; 79.93Coordinates: 24°51′N 79°56′E / 24.85°N 79.93°E / 24.85; 79.93
രേഖപ്പെടുത്തിയത് 1986 (10th വിഭാഗം)
ഖജുരാഹോ ക്ഷേത്രസമുച്ചയങ്ങൾ is located in India
ഖജുരാഹോ ക്ഷേത്രസമുച്ചയങ്ങൾ
Location in Madhya Pradesh state of India
ഖജുരാഹോ ക്ഷേത്രസമുച്ചയങ്ങൾ is located in Madhya Pradesh
ഖജുരാഹോ ക്ഷേത്രസമുച്ചയങ്ങൾ
Location in Madhya Pradesh state of India

മദ്ധ്യപ്രദേശിലെ ചത്തർപുർ ജില്ലയിൽ ഝാൻസിക്ക് 175 കിലോമീറ്റർ തെക്കുകിഴക്കായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന, പുരാതനമായ ഹിന്ദു- ജൈന ക്ഷേത്രങ്ങളാണ് ഖജുരാഹോ ക്ഷേത്രസമുച്ചയങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. വാരണാസിക്കു പടിഞ്ഞാറും ഗംഗയ്ക്കു തെക്കുമായി കിടക്കുന്ന ബുന്ദേൽഖണ്ഡ് വനത്തിനു നടുവിലാണ് ഖജുരാഹോ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. യുനെസ്കോ ലോക പൈതൃക സ്ഥലങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഈ ക്ഷേത്രസമുച്ചയങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ഖജുരാഹോ ക്ഷേത്രസമുച്ചയങ്ങൾ. നഗര ശൈലിയിലുള്ള വാസ്തുവിദ്യകൊണ്ടും രതിശിൽപ്പങ്ങൾ കൊണ്ടും പ്രസസ്തമാണ് ഇവിടുത്തെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ.[2][3]

സി.ഇ. 950 നും 1050 നും ഇടയിൽ ചന്ദേല രാജവംശത്തിലെ രാജാക്കന്മാരാണ്‌ ഖജുരാഹോയിലെ മിക്ക ക്ഷേത്രങ്ങളും പണികഴിപ്പിച്ചത്. ന്ദ്രവർമ്മനെന്ന ചന്ദേല രാജാവാണ് ഇതിന്റെ നിർമ്മിതിക്ക് പിന്നിൽ.[4] പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇവിടെ 20 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിലായി വ്യാപിച്ചുകിടന്നിരുന്ന 85 ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നതായി ചരിത്രരേഖകൾ പറയുന്നു. അതിൽ ആറുചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിലായി 20 ക്ഷേത്രങ്ങൾ മാത്രമേ ഇന്ന് അവശേഷിക്കുന്നുള്ളൂ.

ഏഴുനൂറ്റാണ്ടുകളോളം വനത്തിനുള്ളിൽ വിസ്മൃതിയിൽകിടന്ന ക്ഷേത്രങ്ങളെ 1838 ൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഇഞ്ചിനീയർ ആയിരുന്ന ടി.എസ്. ബുര്ട്ട് ആണ് പുറംലോകത്തിനു പരിചയപ്പെടുത്തിയത്.

ക്ഷേത്രങ്ങളും കാലവും[തിരുത്തുക]

തുടർച്ച ആധുനിക ക്ഷേത്ര നാമം മതം ദേവൻ/ദേവി പൂർത്തീകരിച്ചത്
(CE)[5][6]
ചിത്രം
1 ചൗസത് യോഗിണി Hinduism ദേവി, 64 യോഗിണികൾ 885 Khajuraho,Chausath-Yogini-Tempel2.jpg
2 ബ്രഹ്മ Hinduism വിഷ്ണു 925
3 ലാൽഗൺ മഹാദേവ Hinduism ശിവൻ 900 India-5696 - Flickr - archer10 (Dennis).jpg
4 മതങ്കേശ്വർ Hinduism ശിവൻ 1000 India-5772 - Flickr - archer10 (Dennis).jpg
5 വരാഹ ഹിന്ദു വിഷ്ണു 950 India-5595 - Flickr - archer10 (Dennis).jpg
6 ലക്ഷ്മണ Hinduism വൈകുണ്ഡ വിഷ്ണു 939 India-5679 - Flickr - archer10 (Dennis).jpg
7 പർശ്വാനത ജൈന പാർശ്വാനതൻ 954 Le temple de Parshvanath (Khajuraho) (8638423582).jpg
8 വിശ്വാനത Hinduism ശിവൻ 999 India-5749 - Visvanatha Temple - Flickr - archer10 (Dennis).jpg
9 ദേവി ജഗദംബി Hinduism ദേവി പാർവ്വതി 1023 Khajuraho Devi Jagadambi Temple 2010.jpg
10 ചിത്രഗുപ്ത Hinduism സൂര്യൻ, ചിത്രഗുപ്തൻ 1023 India-5707 - Flickr - archer10 (Dennis).jpg
11 ഖാണ്ടരീയ മഹാദേവ (ഏറ്റവും വലിയ ക്ഷേത്രം) Hinduism ശിവൻ 1029 Temple at Khajuraho, Madhya Pradesh, India.jpg
12 വാമന Hinduism വാമനൻ 1062 Khajuraho Vaman Temple 2010.jpg
13 ആദിനാഥ ജൈനക്ഷേത്രം Jainism ആദിനാഥൻ 1027 Adinath Jain Temple Khajuraho 12.jpg
14 ജാവേരി Hinduism വിഷ്ണു 1090 Javari Temple, Khajuraho.jpg
15 ചതുർഭുജ Hinduism വിഷ്ണു 1110 Khajuraho Chaturbhuja Temple.jpg
16 ദുലദേവ Hinduism ശിവൻ 1125 Khajuraho Dulhadeo 2010.jpg
17 ഖണ്ടായ് Jainism ആദിനാഥൻ 960 A ruin, pillars at Khajuraho, India.jpg
18 വിഷ്ണു-ഗരഡൻ Hinduism വിഷ്ണു 1000
19 ഗണേശ Hinduism ശിവൻ 1000
20 ഹനുമാൻ Hinduism ഹനുമാൻ 922[7] Hanuman Inscription at Khajuraho.jpg
21 മഹിഷാസുരമർദ്ദിനി Hinduism മഹിഷാസുരമർദ്ദിനി 995 Khajuraho India, Lakshman Temple, Sculpture 10.JPG
22 ശാന്തിനാഥ ക്ഷേത്രം Jainism ശാന്തിനാഥൻ 1027 Jain group of temples - Khajuraho 09.jpg

ചിത്രശാല[തിരുത്തുക]

അവലംബം[തിരുത്തുക]

  1. 1.0 1.1 http://whc.unesco.org/en/list/240.
  2. http://whc.unesco.org/en/list/240
  3. http://www.hindustantimes.com/travel/world-heritage-day-five-must-visit-sites-in-india/story-gJYb3KG93fXKBcX6dgFfOM.html
  4. http://www.mathrubhumi.com/travel/columns/m-v-shreyams-kumar/article-1.36419
  5. ഉദ്ധരിച്ചതിൽ പിഴവ്: അസാധുവായ <ref> ടാഗ്; rsingh എന്ന അവലംബങ്ങൾക്ക് ടെക്സ്റ്റ് ഒന്നും കൊടുത്തിട്ടില്ല.
  6. From inscription or estimated from other evidence
  7. Cunningham in Archaeological Survey Reports noted that one of two Hanuman statues bears an inscription of 868 CE