വൃക്ക മാറ്റിവയ്ക്കൽ

വിക്കിപീഡിയ, ഒരു സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനകോശം.
Jump to navigation Jump to search
Kidney Transplantation
Kidtransplant.svg
Other namesRenal transplantation
Specialtyനെഫ്രോളജി, transplantology
ICD-10-PCSOTY
ICD-9-CM55.6
MeSHD016030
OPS-301 code5-555
MedlinePlus003005

വൃക്ക മാറ്റിവയ്ക്കൽ അല്ലെങ്കിൽ വൃക്കസംബന്ധമായ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് എന്നത് വൃക്കരോഗത്തിന്റെ അവസാനഭാഗത്തുള്ള (എൻഡ്-സ്റ്റേജ്-ESRD) ഒരു രോഗിക്ക് വൃക്കയെന്ന അവയവം മാറ്റിവയ്ക്കുന്നതാണ്. വൃക്കമാറ്റിവയ്ക്കൽ സാധാരണയായി മരണപ്പെട്ട-ദാതാവ് (മുമ്പ് കാഡാവെറിക് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു) അല്ലെങ്കിൽ ദാതാവിന്റെ അവയവത്തിന്റെ ഉറവിടത്തെ ആശ്രയിച്ച് ജീവനുള്ള ദാതാക്കളുടെ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറേഷൻ എന്നിങ്ങനെ തരംതിരിക്കുന്നു. ദാതാവും സ്വീകർത്താവും തമ്മിൽ ഒരു ജൈവിക ബന്ധം നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടോ എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ച്, ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന-ലിവിംഗ്-ദാതാവിന്റെ വൃക്ക മാറ്റിവയ്ക്കൽ ജനിതക സംബന്ധിയായ (ജീവനുള്ളതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട) അല്ലെങ്കിൽ നോൺ-റിലേറ്റഡ് (ലിവിംഗ്-ബന്ധമില്ലാത്ത) ട്രാൻസ്പ്ലാൻറുകളായി വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.

വൃക്കമാറ്റിവയ്ക്കൽ സ്വീകരിക്കുന്നതിനുമുമ്പ്, ഇ.എസ്.ആർ.ഡി ഉള്ള ഒരാൾ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്ക് വിധേയമാകാൻ ആരോഗ്യവാനാണെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്താൻ സമഗ്രമായ മെഡിക്കൽ വിലയിരുത്തൽ നടത്തണം. അവരെ ഒരു നല്ല സ്ഥാനാർത്ഥിയായി കണക്കാക്കുന്നുവെങ്കിൽ, മരണപ്പെട്ട ദാതാവിൽ നിന്ന് വൃക്ക സ്വീകരിക്കുന്നതിന് അവരെ വെയിറ്റിംഗ് ലിസ്റ്റിൽ ഉൾപ്പെടുത്താം.[1] അവരെ വെയിറ്റിംഗ് ലിസ്റ്റിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിക്കഴിഞ്ഞാൽ, അവർക്ക് വളരെ വേഗം ഒരു പുതിയ വൃക്ക സ്വീകരിക്കാൻ കഴിയും, അല്ലെങ്കിൽ അവർക്ക് വർഷങ്ങളോളം കാത്തിരിക്കേണ്ടി വന്നേക്കാം; അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ, ശരാശരി കാത്തിരിപ്പ് സമയം മൂന്ന് മുതൽ അഞ്ച് വർഷം വരെയാണ്.[2] ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്കിടെ, പുതിയ വൃക്ക സാധാരണയായി അടിവയറ്റിലാണ് സ്ഥാപിക്കുന്നത്. ഒരു മെഡിക്കൽ കാരണമില്ലെങ്കിൽ വ്യക്തിയുടെ രണ്ട് സ്വന്തം വൃക്കകളും സാധാരണയായി പുറത്തെടുക്കില്ല.

വൃക്കമാറ്റിവയ്ക്കൽ സ്വീകരിക്കുന്ന ESRD ഉള്ള ആളുകൾ സാധാരണയായി ഡയാലിസിസ് ചെയ്യുന്നതും മെച്ചപ്പെട്ട ജീവിത നിലവാരം പുലർത്തുന്നതുമായ ESRD ഉള്ള ആളുകളേക്കാൾ കൂടുതൽ കാലം ജീവിക്കുന്നു.[1] എന്നിരുന്നാലും, വൃക്ക മാറ്റിവയ്ക്കൽ സ്വീകർത്താക്കൾ അവരുടെ ശരീരം പുതിയ വൃക്ക നിരസിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് തടയുന്നതിന് ജീവിതകാലം മുഴുവൻ രോഗപ്രതിരോധമരുന്നുകളിൽ (രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനുള്ള മരുന്നുകൾ) തുടരണം. ഈ ദീർഘകാല രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി അവരെ അണുബാധയ്ക്കും ക്യാൻസറിനും കൂടുതൽ അപകടസാധ്യതയിലാക്കുന്നു.[3] വൃക്ക മാറ്റിവയ്ക്കൽ നിരസിക്കൽ സെല്ലുലാർ നിരസിക്കൽ അല്ലെങ്കിൽ ആന്റിബോഡി-മെഡിയേറ്റഡ് നിരസിക്കൽ എന്ന് തരംതിരിക്കാം. ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് സംഭവിച്ചതിന് ശേഷം എത്ര കാലം എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ച് ആന്റിബോഡി-മെഡിറ്റേറ്റഡ് നിരസിക്കൽ ഹൈപ്പർ‌ക്യൂട്ട്, അക്യൂട്ട് അല്ലെങ്കിൽ ക്രോണിക് എന്ന് തരംതിരിക്കാം. നിരസിച്ചതായി സംശയിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, വൃക്ക ബയോപ്സി തേടണം. സെറം ക്രിയേറ്റിനൈനും മറ്റ് ലാബുകളും അളക്കുന്നതിലൂടെ പുതിയ വൃക്കയുടെ പ്രവർത്തനം പതിവായി നിരീക്ഷിക്കേണ്ടത് പ്രധാനമാണ്; വ്യക്തിയുടെ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ ഇത് കുറഞ്ഞത് മൂന്ന് മാസത്തിലൊരിക്കൽ ചെയ്യണം.

2018 ൽ ലോകമെമ്പാടും 95,479 വൃക്കമാറ്റിവയ്ക്കൽ നടത്തിയതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, അതിൽ 36% ജീവനുള്ള ദാതാക്കളിൽ നിന്നാണ്.[4] 1954 ൽ ജോസഫ് മുറെയാണ് ആദ്യത്തെ വിജയകരമായ വൃക്കമാറ്റിവയ്ക്കൽ നടത്തിയത്. അവയവം മാറ്റിവയ്ക്കൽ നടത്തിയതിന് 1990 ൽ ഫിസിയോളജി അല്ലെങ്കിൽ മെഡിസിൻ നോബൽ സമ്മാനം മുറെയ്ക്ക് ലഭിച്ചു.[5]

ചരിത്രം[തിരുത്തുക]

അമേരിക്കൻ മെഡിക്കൽ ഗവേഷകനായ സൈമൺ ഫ്ലെക്‌സ്‌നറാണ് വൃക്ക മാറ്റിവയ്ക്കൽ സാധ്യതയെക്കുറിച്ച് ആദ്യം പരാമർശിച്ചതെന്ന ലഭ്യമായ അറിവ്. 1907 ൽ ചിക്കാഗോ സർവകലാശാലയിൽ "ടെൻഡൻസീസ് ഇൻ പാത്തോളജി" എന്ന തന്റെ പ്രബന്ധം വായിച്ചപ്പോൾ ധമനികൾ, ആമാശയം, വൃക്ക, ഹൃദയം എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ആരോഗ്യമുള്ള അവയവങ്ങൾ ശസ്ത്രക്രിയയിലൂടെ രോഗമുള്ള മനുഷ്യാവയവങ്ങൾക്ക് പകരമായി പിടിപ്പിക്കുന്നതു സാധ്യമാകുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.[6]

1933-ൽ ഉക്രെയ്നിലെ കെർസണിൽ നിന്നുള്ള ശസ്ത്രക്രിയാവിദഗ്ധൻ യൂറി വൊറോണി മനുഷ്യ വൃക്ക മാറ്റിവയ്ക്കൽ നടത്താൻ ശ്രമിച്ചു, മരണപ്പെട്ട ദാതാവിൽ നിന്ന് ആറ് മണിക്കൂർ മുമ്പ് നീക്കം ചെയ്ത വൃക്ക ഉപയോഗിച്ച് തുടയിലേക്ക് വീണ്ടും നട്ടുപിടിപ്പിച്ചു. വൃക്കയും ചർമ്മവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ഉപയോഗിച്ച് അദ്ദേഹം വൃക്കകളുടെ പ്രവർത്തനം അളന്നു. ഗ്രാഫ്റ്റ് സ്വീകർത്താവിന്റെ രക്തഗ്രൂപ്പുമായി പൊരുത്തപ്പെടാത്തതിനാൽ നിരസിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യ രോഗി രണ്ട് ദിവസത്തിന് ശേഷം മരിച്ചു.[7]

ഇല്ലിനോയിസിലെ എവർഗ്രീൻ പാർക്കിലെ ലിറ്റിൽ കമ്പനി ഓഫ് മേരി ഹോസ്പിറ്റലിൽ ഡോ. റിച്ചാർഡ് ലോലർ[8] പോളിസിസ്റ്റിക് വൃക്കരോഗമുള്ള 44 കാരിയായ റൂത്ത് ടക്കറിൽ 1950 ജൂൺ 17 വരെ വിജയകരമായി ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് നടത്തി. ആ സമയത്ത് രോഗപ്രതിരോധ ചികിത്സകളൊന്നും ലഭ്യമല്ലാത്തതിനാൽ സംഭാവന ചെയ്ത വൃക്ക നിരസിക്കപ്പെട്ടുവെങ്കിലും (ഫലപ്രദമായ ആന്റി റിജക്ഷൻ മരുന്നുകളുടെ വികസനം വർഷങ്ങൾക്കിപ്പുറമാണ്) - ഇടയ്ക്കിടെയുള്ള സമയം ടക്കറിന്റെ ശേഷിക്കുന്ന വൃക്ക വീണ്ടെടുക്കാൻ സമയം ലഭിച്ചതിനാൽ, അവൾ മറ്റൊരു അഞ്ച് വർഷം ജീവിച്ചു.[9]

പ്രമാണം:Herrick kidney transplant.jpg
ഡോ ജോൺ പി മെറിൽ (ഇടത്) ഒരു പിന്നീട്-പുതിയ യന്ത്രം പ്രവർത്തനങ്ങളെ വിശദീകരിക്കുന്നു എന്നറിയപ്പെടുന്ന കൃത്രിമ വൃക്ക റിച്ചാർഡ് ഹെറിക്ക് (മധ്യ) അദ്ദേഹത്തിൻറെ സഹോദരൻ റൊണാൾഡ് (വലത്) ലേക്ക്. ലോകത്തെ ആദ്യത്തെ വിജയകരമായ വൃക്ക മാറ്റിവയ്ക്കൽ വിഷയമായിരുന്നു ഹെറിക്ക് ഇരട്ട സഹോദരന്മാർ, റൊണാൾഡ് ദാതാവായിരുന്നു.

3 ആഴ്ചകൾക്കുശേഷം വൃക്ക തകരാറിലായെങ്കിലും ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന രോഗികൾക്കിടയിൽ വൃക്ക മാറ്റിവയ്ക്കൽ 1952 ൽ പാരീസിലെ നെക്കർ ആശുപത്രിയിൽ ജീൻ ഹാംബർഗർ ഏറ്റെടുത്തു.[10] ഇത്തരത്തിലുള്ള ആദ്യത്തെ വിജയകരമായ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് 1954 ൽ ബോസ്റ്റണിൽ നടന്നു. 1954 ഡിസംബർ 23 ന് ബ്രിഗാം ഹോസ്പിറ്റലിൽ നടത്തിയ ബോസ്റ്റൺ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറേഷൻ ജോസഫ് മുറെ, ജെ. ഹാർട്ട്വെൽ ഹാരിസൺ, ജോൺ പി. മെറിൽ തുടങ്ങിയവർ നടത്തി. റൊണാൾഡും റിച്ചാർഡും സമാനമായ ഇരട്ടകളായതിനാൽ പ്രതിരോധപ്രതികരണത്തിന്റെ പ്രശ്നങ്ങൾ കുറഞ്ഞിരുന്നു. ഇതിനും പിന്നീടുള്ള ജോലികൾക്കുമായി ഡോ. മുറെയ്ക്ക് 1990 ൽ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിനുള്ള നൊബേൽ സമ്മാനം ലഭിച്ചു. സ്വീകർത്താവ് റിച്ചാർഡ് ഹെറിക്ക് മാറ്റിവയ്ക്കലിന് എട്ട് വർഷത്തിന് ശേഷം മരിച്ചു.

1955-ൽ ചാൾസ് റോബ്, വില്യം ജെയിംസ് "ജിം" ഡെംപ്‌സ്റ്റർ (സെന്റ് മേരീസ് ആൻഡ് ഹാമേഴ്‌സ്മിത്ത്, ലണ്ടൻ) യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിൽ മരണമടഞ്ഞ ആദ്യത്തെ ദാതാക്കളുടെ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് നടത്തി, അത് പരാജയപ്പെട്ടു. 1959 ജൂലൈയിൽ "ഫ്രെഡ്" പീറ്റർ റാപ്പർ (ലീഡ്സ്) യുകെയിൽ മരണപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ (8 മാസം) ദാതാക്കളുടെ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് നടത്തി. ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം, 1960 ൽ, മൈക്കൽ വുഡ്‌റൂഫ് എഡിൻ‌ബർഗിൽ സമാന ഇരട്ടകൾക്കിടയിൽ ഒന്ന് നടത്തിയപ്പോൾ യുകെയിൽ വിജയകരമായി ജീവിക്കുന്ന വൃക്ക മാറ്റിവയ്ക്കൽ നടന്നു.[11]

1994 നവംബറിൽ ഒമാനിലെ സുൽത്താൻ ഖാബൂസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഹോസ്പിറ്റൽ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ കഡാവെറിക് വൃക്ക മാറ്റിവയ്ക്കൽ വിജയകരമായി നടത്തി. 33 ആഴ്ച പ്രായമുള്ള ഒരു നവജാതശിശുവിന്റെ വൃക്ക 17 മാസം പ്രായമുള്ള ഒരു സ്വീകർത്താവിലേക്ക് മാറ്റിവയ്ക്കുകയും അയാൾ 22 വർഷം ജീവിക്കുകയും ചെയ്തു. (അവനിലേക്ക് പറിച്ചുനട്ട രണ്ട് അവയവങ്ങൾക്ക് നന്ദി).[12]

1964 ൽ അവതരിപ്പിച്ച നിശിത തിരസ്കരണത്തെ തടയുന്നതിനും ചികിത്സിക്കുന്നതിനുമുള്ള മരുന്നുകളുടെ പതിവ് ഉപയോഗം വരെ, മരണപ്പെട്ട ദാതാക്കളുടെ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറേഷൻ നടത്തിയിരുന്നില്ല. പറിച്ചുനടാനുള്ള ഏറ്റവും എളുപ്പമുള്ള അവയവമായിരുന്നു വൃക്ക: ടിഷ്യു ടൈപ്പിംഗ് ലളിതമായിരുന്നു; അവയവം നീക്കംചെയ്യാനും ഇംപ്ലാന്റ് ചെയ്യാനും താരതമ്യേന എളുപ്പമായിരുന്നു; തത്സമയ ദാതാക്കളെ പ്രയാസമില്ലാതെ ഉപയോഗിക്കാം; ഇനിയെങ്ങാൻ പരാജയപ്പെട്ടാൽ, 1940 മുതൽ വൃക്ക ഡയാലിസിസ് ലഭ്യമാണുതാനും.

ജനിതകപരമായി സമാനമല്ലാത്ത രോഗികൾക്കിടയിൽ അവയവം മാറ്റിവയ്ക്കുന്നതിനുള്ള പ്രധാന തടസ്സം സ്വീകർത്താവിന്റെ രോഗപ്രതിരോധ സംവിധാനത്തിലാണ്, ഇത് പറിച്ചുനട്ട വൃക്കയെ 'സ്വന്തമല്ലാത്തതായി' കണക്കാക്കുകയും ഉടനടി അല്ലെങ്കിൽ കാലാനുസൃതമായി നിരസിക്കുകയും ചെയ്യും. അതിനാൽ, രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി ഇല്ലാതാക്കാൻ മരുന്ന് കഴിക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ഒരു വ്യക്തിയുടെ രോഗപ്രതിരോധശേഷി അടിച്ചമർത്തുന്നത് മരുന്നുകളുടെ പാർശ്വഫലങ്ങൾക്ക് പുറമേ, അണുബാധയ്ക്കും ക്യാൻസറിനും (പ്രത്യേകിച്ച് ത്വക്ക് അർബുദം, ലിംഫോമ) അപകടസാധ്യത കൂടുതലാക്കുന്നുണ്ട്.

കോർട്ടികോസ്റ്റീറോയിഡ് ആയ പ്രെഡ്നിസോലോൺ ആണ് മിക്ക രോഗപ്രതിരോധ മരുന്നുകളുടെയും അടിസ്ഥാനം. പ്രെഡ്നിസോലോൺ രോഗപ്രതിരോധ സംവിധാനത്തെ അടിച്ചമർത്തുന്നു, പക്ഷേ ഉയർന്ന അളവിൽ ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഗ്ലൂക്കോസ് അസഹിഷ്ണുതയും പ്രമേഹവും, ശരീരഭാരം, ഓസ്റ്റിയോപൊറോസിസ്, പേശികളുടെ ബലഹീനത, ഹൈപ്പർ കൊളസ്ട്രോളീമിയ, തിമിര രൂപീകരണം എന്നിവ ഉൾപ്പെടെയുള്ള അനേകം പാർശ്വഫലങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നു. പറിച്ചുനട്ട വൃക്ക നിരസിക്കുന്നത് തടയാൻ പ്രെഡ്‌നിസോലോൺ മാത്രം അപര്യാപ്തമാണ്. അതിനാൽ, മറ്റ് നോൺ-സ്റ്റിറോയിഡ് ഇമ്മ്യൂണോ സപ്രസ്സീവ് ഏജന്റുകൾ ആവശ്യമാണ്, ഇത് കുറഞ്ഞ അളവിൽ പ്രെഡ്നിസോലോണിനെ അനുവദിക്കുന്നു. ഇവയിൽ അസാത്തിയോപ്രിൻ, മൈകോഫെനോലേറ്റ്, സിക്ലോസ്പോരിൻ, ടാക്രോലിമസ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു: .

സൂചനകൾ[തിരുത്തുക]

പ്രാഥമിക കാരണം പരിഗണിക്കാതെ തന്നെ വൃക്കമാറ്റിവയ്ക്കൽ സൂചന എൻഡ്-സ്റ്റേജ് വൃക്കസംബന്ധമായ രോഗമാണ് (ESRD). 15 മില്ലി / മിനിറ്റ് / 1.73 മീ 2 ന് താഴെയുള്ള ഗ്ലോമെറുലാർ ഫിൽട്ടറേഷൻ റേറ്റായി ഇതിനെ നിർവചിച്ചിരിക്കുന്നു. റെനോവാസ്കുലർ ഡിസീസ്, അണുബാധ, ഡയബറ്റിസ് മെലിറ്റസ്, ക്രോണിക് ഗ്ലോമെറുലോനെഫ്രൈറ്റിസ്, ല്യൂപ്പസ് പോലുള്ള സ്വയം രോഗപ്രതിരോധ അവസ്ഥകൾ എന്നിവയാണ് ഇഎസ്ആർഡിയിലേക്ക് നയിക്കുന്ന സാധാരണ രോഗങ്ങൾ; ജനിതക കാരണങ്ങളിൽ പോളിസിസ്റ്റിക് വൃക്കരോഗം, ഉപാപചയ പ്രവർത്തനത്തിലെ പല ജന്മതകരാറുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഏറ്റവും സാധാരണമായ 'കാരണം' ഇഡിയൊപാത്തിക് ആണ് (അതായത് അജ്ഞാതം).

വൃക്കമാറ്റിവയ്ക്കലിന് ഏറ്റവും സാധാരണമായ കാരണം പ്രമേഹമാണ്, ഇത് യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിൽ ഏകദേശം 25% വരും. വൃക്കമാറ്റിവയ്ക്കൽ സ്വീകർത്താക്കളിൽ ഭൂരിഭാഗവും ട്രാൻസ്പ്ലാൻറേഷൻ സമയത്ത് ഡയാലിസിസിൽ (പെരിറ്റോണിയൽ ഡയാലിസിസ് അല്ലെങ്കിൽ ഹെമോഡയാലിസിസ്) ആണ്. എന്നിരുന്നാലും, വൃക്കരോഗം ബാധിച്ച വ്യക്തികൾക്ക് ഡയാലിസിസ് ആവശ്യമായി വരുന്നതിന് മുമ്പായി പ്രീ-എംപ്റ്റീവ് ട്രാൻസ്പ്ലാൻറേഷൻ നടത്താം. മരണമടഞ്ഞ ദാതാക്കളുടെ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറിനായി ഒരു രോഗിയെ വെയിറ്റിംഗ് ലിസ്റ്റിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഇത് ഡയാലിസിസ് തുടങ്ങുന്നതിനു മുൻപേതന്നെയാവാം.

ദോഷഫലങ്ങളും ആവശ്യകതകളും[തിരുത്തുക]

ദോഷഫലങ്ങളിൽ ഹൃദയ, ശ്വാസകോശ സംബന്ധമായ അപര്യാപ്തത, ഹെപ്പാറ്റിക് രോഗം, ചില അർബുദങ്ങൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഒരേസമയം പുകയില ഉപയോഗം, രോഗാവസ്ഥയിലുള്ള അമിതവണ്ണം എന്നിവയും ഒരു രോഗിയെ ശസ്ത്രക്രിയാ സങ്കീർണതകൾക്കുള്ള അപകടസാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിന്റെ സൂചകങ്ങളിൽപ്പെടുത്തുന്നു.

വൃക്കമാറ്റിവയ്ക്കൽ ആവശ്യകതകൾ രീതികൾ മുതൽ രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലും വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. പലയിടത്തും പ്രായത്തിന് പരിധി നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ട്. (ഉദാ. വ്യക്തി വെയിറ്റിംഗ് ലിസ്റ്റിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിന് ഒരു നിശ്ചിത പ്രായത്തിൽ താഴെയായിരിക്കണം) കൂടാതെ ഒരാൾ മറ്റുതരത്തിൽ ആരോഗ്യവാനായിരിക്കണം (വൃക്കരോഗം മാറ്റിനിർത്തിയാൽ). ഗണ്യമായ ഹൃദയ രോഗങ്ങൾ, ചികിത്സിക്കാൻ കഴിയാത്ത ടെർമിനൽ പകർച്ചവ്യാധികൾ, കാൻസർ എന്നിവ പലപ്പോഴും ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് ഒഴിവാക്കൽ മാനദണ്ഡമാണ്. കൂടാതെ, സ്ഥാനാർത്ഥികൾ അവരുടെ മരുന്നുകളുമായി പൊരുത്തപ്പെടുമോ എന്ന് നിർണ്ണയിക്കാൻ സാധാരണയായി പരിശോധന നടത്തുന്നു, ഇത് ട്രാൻസ്പ്ലാൻറിന്റെ നിലനിൽപ്പിന് അത്യാവശ്യമാണ്. മാനസികരോഗമുള്ളവരും കൂടാതെ/അല്ലെങ്കിൽ കാര്യമായ ലഹരിവസ്തുക്കളുടെ ദുരുപയോഗ പ്രശ്നങ്ങളുമുള്ള ആളുകളെ ഒഴിവാക്കാം.

എച്ച് ഐ വി ഒരു ഘട്ടത്തിൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറേഷന് വിരുദ്ധമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. പ്രതിരോധത്തെ തടയുന്ന മരുന്നുകൾ രോഗപ്രതിരോധശേഷി കുറഞ്ഞവർ കഴിക്കുമ്പോൾ പുരോഗതിയെ തടയുന്നതിൽ കലാശിച്ചേക്കാം എന്ന ഭയം ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ചില ഗവേഷണങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത് എച്ച് ഐ വി വൈറൽ ലോഡുകൾ / സിഡി 4 സെൽ എണ്ണങ്ങൾ എന്നിവയെ സഹായിക്കുന്നതിനും സജീവമായി നിരസിക്കുന്നത് തടയുന്നതിനും രോഗപ്രതിരോധ മരുന്നുകളും ആന്റി റിട്രോവൈറലുകളും സഹവർത്തിത്വത്തോടെ പ്രവർത്തിച്ചേക്കാം എന്നാണ്.

വൃക്കകളുടെ ഉറവിടങ്ങൾ[തിരുത്തുക]

നിരസിക്കുന്നത് തടയുന്നതിനുള്ള മരുന്നുകൾ വളരെ ഫലപ്രദമായതിനാൽ, ദാതാക്കൾ അവരുടെ സ്വീകർത്താവിനോട് സാമ്യമുള്ളവരാകേണ്ടതില്ല. സംഭാവന ചെയ്ത മിക്ക വൃക്കകളും മരണപ്പെട്ട ദാതാക്കളിൽ നിന്നാണ്; എന്നിരുന്നാലും, യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിലെ ജീവനുള്ള ദാതാക്കളുടെ ഉപയോഗം വർദ്ധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. 2006 -ൽ, സംഭാവന ചെയ്ത വൃക്കകളിൽ 47% ജീവനുള്ള ദാതാക്കളിൽ നിന്നുള്ളതാണ്.[13] ഇത് രാജ്യം അനുസരിച്ച് വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു: ഉദാഹരണത്തിന്, 2006 ൽ സ്പെയിനിൽ പറിച്ചുനട്ട വൃക്കയുടെ 3% മാത്രമാണ് ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ദാതാക്കളിൽ നിന്ന് വന്നത്.[14] സ്പെയിനിൽ എല്ലാ പൗരന്മാരും അവരുടെ മരണസമയത്ത് അവയവ ദാതാക്കളാണ്, അവർ അവരുടെ ജീവിതകാലത്ത് വ്യക്തമായി വേണ്ടെന്നു പറയുന്നില്ലെങ്കിൽ.[15]

ജീവനുള്ള ദാതാക്കൾ[തിരുത്തുക]

യുഎസ്, യുകെ, ഇസ്രായേൽ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഏകദേശം മൂന്ന് സംഭാവനകളിൽ ഒന്ന് ഇപ്പോൾ ഒരു ജീവനുള്ള ദാതാവിൽ നിന്നുള്ളതാണ്.[16][17] സാധ്യതയുള്ള ദാതാക്കളെ മെഡിക്കൽ, മനഃശാസ്ത്രപരമായ കാരണങ്ങളാൽ ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം വിലയിരുത്തുന്നു. ഇത് ദാതാവിന് ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്ക് അനുയോജ്യമാണെന്നും ദാതാവിനോ സ്വീകർത്താവിനോ അനാവശ്യമായ അപകടസാധ്യതയോ മോശം ഫലമോ ഉണ്ടാക്കുന്ന രോഗമോ ഇല്ലെന്നും ഇത് ഉറപ്പാക്കുന്നു. മനഃശാസ്ത്രപരമായ വിലയിരുത്തൽ ദാതാവ് വിവരമറിഞ്ഞുള്ള സമ്മതം നൽകുന്നുവെന്നും നിർബന്ധിതമല്ലെന്നും ഉറപ്പാക്കലാണ്. അവയവങ്ങൾക്ക് പണം നൽകുന്നത് നിയമവിരുദ്ധമായ രാജ്യങ്ങളിൽ, ഒരു സാമ്പത്തിക ഇടപാടിന്റെ ഫലമായി സംഭാവന ലഭിച്ചിട്ടില്ലെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്താനും അധികാരികൾ ശ്രമിച്ചേക്കാം.

തത്സമയ ദാതാക്കളിൽ നിന്ന് പറിച്ചുനടാനുള്ള വൃക്ക

ദാതാവിന് സ്വീകർത്താവുമായുള്ള ബന്ധം വർഷങ്ങളായി വികസിച്ചുവരുന്നതാണ്. 1950 കളിൽ, വിജയകരമായ ആദ്യത്തെ ദാതാക്കളുടെ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് സമാന ഇരട്ടകൾക്കിടയിലായിരുന്നു. 1960-70 കാലഘട്ടത്തിൽ, ജീവനുള്ള ദാതാക്കൾ സ്വീകർത്താവുമായി ജനിതകമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിന്നു. എന്നിരുന്നാലും, 1960-70 കാലഘട്ടത്തിൽ, ദാതാക്കളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ വൈകാരികമായി ബന്ധപ്പെട്ട വ്യക്തികളിലേക്ക് (പങ്കാളികൾ, സുഹൃത്തുക്കൾ) കൂടുതൽ വികസിപ്പിച്ചു. പരിചയക്കാരെയും അപരിചിതരെയും ('പരോപകാര ദാതാക്കൾ') ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിനായി ദാതാവിന്റെ ബന്ധത്തിന്റെ ഇലാസ്തികത നീട്ടിയിരിക്കുന്നു. 2009 ൽ യുഎസ് ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് സ്വീകർത്താവ് ക്രിസ് സ്ട്രോത്തിന് ഒരു ദാതാവിന് ട്വിറ്ററിലൂടെ ബന്ധപ്പെട്ടതിൽക്കൂടി ഒരു വൃക്ക ലഭിച്ചു, ഇത് സോഷ്യൽ നെറ്റ്‌വർക്കിംഗിലൂടെ പൂർണ്ണമായും ക്രമീകരിച്ച ആദ്യത്തെ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് ആണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.[18][19]

ജീവനുള്ള ദാതാക്കളുടെ സഞ്ചയം വിപുലീകരിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പുതിയ സമീപനമാണ് എക്സ്ചേഞ്ചുകളും ശൃംഖലകളും. 2012 ഫെബ്രുവരിയിൽ, ലിവിംഗ് ദാതാക്കളുടെ സഞ്ചയം വിപുലീകരിക്കുന്നതിനുള്ള ഈ പുതിയ സമീപനം ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ശൃംഖലയിൽ കലാശിച്ചു, ഇതിൽ ദേശീയ വൃക്ക രജിസ്ട്രി സംഘടിപ്പിച്ച 60 പേർ പങ്കെടുത്തു. 70 പേർ പങ്കെടുത്ത ഒരു സ്വാപ്പ് 2014 ൽ ഏറ്റവും വലിയ ശൃംഖലയുടെ റെക്കോർഡ് വീണ്ടും തകർത്തു. പരോപകാര ദാതാക്കളുടെ സ്വീകാര്യത ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് ശൃംഖലകൾ രൂപപ്പെടുത്താൻ പ്രാപ്തമാക്കി. ഒരു പരോപകാര ദാതാവ് ഒരു രോഗിക്ക് ഒരു വൃക്ക ദാനം ചെയ്യുമ്പോഴാണ് വൃക്ക ശൃംഖല ആരംഭിക്കുന്നത്. പൊരുത്തപ്പെടാത്ത ഈ ദാതാവ് 'അത് മുന്നോട്ട് നൽ‌കുന്നു' ഒപ്പം മറ്റൊരു സ്വീകർ‌ത്താവിന് ഔദാര്യം കൈമാറുകയും സന്നദ്ധനും അനുയോജ്യമല്ലാത്തതുമായ ദാതാവിന് നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. ടോളിഡോ സർവകലാശാലയിൽ നിന്നുള്ള മൈക്കൽ റീസ് ഓപ്പൺ എൻഡ് ചെയിനുകൾ എന്ന ആശയം വികസിപ്പിച്ചു.[20] ജോൺസ് ഹോപ്കിൻസ് സർവകലാശാലയിൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഒരു ആശയത്തിൽനിന്നുള്ള വ്യതിയാനമാണിത്.[21] 2008 ജൂലൈ 30 ന്, ഒരു പരോപകാര ദാതാവിന്റെ വൃക്ക കോർണലിൽ നിന്ന് യു‌സി‌എൽ‌എയിലേക്ക് വാണിജ്യ എയർലൈൻ വഴി കയറ്റി അയച്ചു, അങ്ങനെ ഒരു ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് ആരംഭിച്ചു. [22] ജീവനുള്ള ദാതാക്കളുടെ വൃക്ക, കമ്പ്യൂട്ടർ പൊരുത്തപ്പെടുന്ന സോഫ്റ്റ്വെയർ അൽഗോരിതം, ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് സെന്ററുകൾ തമ്മിലുള്ള സഹകരണം എന്നിവ ദീർഘനേരം വിപുലമായ ശൃംഖലകൾ രൂപപ്പെടുത്താൻ പ്രാപ്തമാക്കി.

ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം പരിശോധിച്ച വൃക്ക ദാതാക്കളിൽ, അതിജീവനവും അവസാനഘട്ട വൃക്കസംബന്ധമായ അസുഖത്തിന്റെ സാധ്യതയും സാധാരണ ജനസംഖ്യയിൽ സമാനമാണ്.[23] എന്നിരുന്നാലും, അടുത്തിടെയുള്ള ചില പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത് വൃക്ക ദാതാക്കളിൽ വിട്ടുമാറാത്ത വൃക്കരോഗത്തിന്റെ ആജീവനാന്ത അപകടസാധ്യത പല മടങ്ങ് കൂടുതലാണെങ്കിലും സമ്പൂർണ്ണ അപകടസാധ്യത ഇപ്പോഴും വളരെ ചെറുതാണ്.[24] ന്യൂ ഇംഗ്ലണ്ട് ജേണൽ ഓഫ് മെഡിസിനിൽ 2017 ലെ ഒരു ലേഖനം സൂചിപ്പിക്കുന്നത്, ഒരു വൃക്ക മാത്രമുള്ളവർ, ട്രാൻസ്പ്ലാൻറേഷനായി വൃക്ക ദാനം ചെയ്തവർ ഉൾപ്പെടെ, വിട്ടുമാറാത്ത വൃക്കരോഗത്തിന്റെ ദീർഘകാല അപകടസാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നതിന് ഉയർന്ന പ്രോട്ടീൻ ഭക്ഷണക്രമം ഒഴിവാക്കുകയും പ്രോട്ടീൻ ഉപഭോഗം ഒരു കിലോഗ്രാം ശരീരഭാരത്തിന് ഒരു ഗ്രാമിൽ താഴെയായി പരിമിതപ്പെടുത്തുകയും വേണം.[25] അടിസ്ഥാന ആരോഗ്യത്തിന്റെ സമാന സൂചകങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്ന നോൺ‌ഡോണറുകളേക്കാൾ വൃക്ക ദാനം ചെയ്ത സ്ത്രീകൾക്ക് ഗർഭാവസ്ഥയിലുള്ള രക്താതിമർദ്ദവും പ്രീക്ലാമ്പ്‌സിയയും കൂടുതലാണ്.[26] പരമ്പരാഗതമായി, ദാതാവിന്റെ മുറിവ് 4–7 inches (10–18 സെ.മീ), പക്ഷേ ജീവനുള്ളവരിൽ നിന്നുമുള്ള സംഭാവന ലാപ്രോസ്കോപ്പിക് ശസ്ത്രക്രിയയിലൂടെ കൂടുതൽകൂടുതലായി നടക്കുന്നു. ഇത് വേദന കുറയ്ക്കുകയും ദാതാവിന്റെ വീണ്ടെടുക്കൽ ത്വരിതപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ഒരു ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ധൻ 150 കേസുകൾ നടത്തിയശേഷം പ്രവർത്തന സമയവും സങ്കീർണതകളും ഗണ്യമായി കുറഞ്ഞുവരുന്നതായും കണ്ടുവരുന്നു. മരണമടഞ്ഞ ദാതാക്കളേക്കാൾ ജീവനുള്ള ദാതാവിന്റെ വൃക്ക ഗ്രാഫ്റ്റുകൾക്ക് ദീർഘകാല വിജയനിരക്ക് കൂടുതലാണ്.[27] ലാപ്രോസ്കോപ്പിക് ശസ്ത്രക്രിയയുടെ ഉപയോഗം വർദ്ധിച്ചതിനുശേഷം, ജീവനുള്ള ദാതാക്കളുടെ എണ്ണം വർദ്ധിച്ചു. വേദനയും മുറിവുകളും വേഗത്തിലുള്ള വീണ്ടെടുക്കലും കുറയുന്നതിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ഏതൊരു മുന്നേറ്റത്തിനും ദാതാക്കളുടെ എണ്ണം വർദ്ധിപ്പിക്കാനുള്ള കഴിവുണ്ട്. 2009 ജനുവരിയിൽ സെന്റ് ബർണബാസ് മെഡിക്കൽ സെന്ററിൽ രണ്ട് ഇഞ്ച് മുറിവുകളിലൂടെ ആദ്യത്തെ സമ്പൂർണ്ണറോബോട്ടിക് വൃക്ക മാറ്റിവയ്ക്കൽ നടത്തി. തുടർന്നുള്ള ആറുമാസത്തിനുള്ളിൽ, അതേ ടീം എട്ട് റോബോട്ടിക് സഹായത്തോടെയുള്ള ട്രാൻസ്പ്ലാൻറുകൾ കൂടി നടത്തി.[28]

2004 ൽ എഫ്ഡി‌എ സിഡാർസ്-സിനായി ഹൈ ഡോസ് ഐവിഐജി തെറാപ്പിക്ക് അംഗീകാരം നൽകി, ഇത് ജീവനുള്ള ദാതാവിന് ഒരേ രക്തതരം (എബി‌ഒ അനുയോജ്യമായത്) അല്ലെങ്കിൽ ടിഷ്യു പൊരുത്തം പോലും ആയിരിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത കുറയ്ക്കുന്നു.[29][30] ഈ തെറാപ്പി ഉയർന്നസംവേദനക്ഷമതയുള്ള രോഗികളുടെ ശരീരപ്രതിരോധവ്യവസ്ഥ വൃക്ക തിരസ്കരിക്കുന്നതിന്റെ എണ്ണം നന്നായി കുറച്ചു.

2009 ൽ ജോൺസ് ഹോപ്കിൻസ് മെഡിക്കൽ സെന്ററിൽ, ദാതാവിന്റെ യോനിയിലൂടെ ആരോഗ്യകരമായ വൃക്ക നീക്കം ചെയ്തു. യോനിവഴിയുള്ള സംഭാവന ആരോഗ്യം വേഗത്തിൽ വീണ്ടെടുക്കാനും മുറിവുകുറയ്ക്കാനും സാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. മുമ്പ് ഒരു ഹിസ്റ്റെരെക്ടമി നടത്തിയിട്ടുള്ളതിനാലാണ് ഈ രീതിക്ക് ആദ്യ ദാതാവിനെ തിരഞ്ഞെടുത്തത്. സ്വാഭാവിക ഓറിഫൈസ് ട്രാൻസ്‌ലൂമിനൽ എൻ‌ഡോസ്കോപ്പിക് സർജറി ഉപയോഗിച്ചാണ് എക്സ്ട്രാക്ഷൻ നടത്തിയത്, അവിടെ ഒരു ഓറിഫൈസിലൂടെ ഒരു എൻ‌ഡോസ്കോപ്പ് ചേർക്കുന്നു, തുടർന്ന് ആന്തരിക മുറിവുകളിലൂടെ, ബാഹ്യ മുറിവുകൾ ഉണ്ടാകാതിരിക്കാൻ. നാഭിയിൽ ഒരു എൻ‌ട്രി പോയിൻറ് മാത്രം ആവശ്യമുള്ള സിംഗിൾ പോർട്ട് ലാപ്രോസ്കോപ്പിയുടെ സമീപകാല മുന്നേറ്റം കൂടുതൽ പതിവ് ഉപയോഗത്തിനുള്ള മറ്റൊരു മുന്നേറ്റമാണ്.

അവയവവ്യാപാരം[തിരുത്തുക]

വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിൽ ചിലർ തങ്ങളുടെ അവയവങ്ങൾ നിയമവിരുദ്ധമായി വിൽക്കുന്നു. അത്തരം ആളുകൾ പലപ്പോഴും കടുത്ത ദാരിദ്ര്യത്തിലാണ് അല്ലെങ്കിൽ വിൽപ്പനക്കാർ ചൂഷണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഈ വൃക്കകൾ ഉപയോഗിക്കാൻ യാത്ര ചെയ്യുന്നവരെ 'ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് ടൂറിസ്റ്റുകൾ' എന്ന് വിളിക്കാറുണ്ട്. അനധികൃത അന്താരാഷ്ട്ര അവയവ വിൽപ്പന വലയങ്ങൾ തുറന്നുകാട്ടുന്നതിൽ നിർണായകമായ മെഡിക്കൽ നരവംശശാസ്ത്രജ്ഞർ സ്ഥാപിച്ച ഓർഗൻസ് വാച്ച് ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിവിധ മനുഷ്യാവകാശ ഗ്രൂപ്പുകൾ ഈ രീതിയെ എതിർക്കുന്നു. അണുബാധ നിയന്ത്രണവും മെഡിക്കൽ, ശസ്ത്രക്രിയാ നിലവാരവും കുറവായതിനാൽ ഈ രോഗികൾക്ക് സങ്കീർണതകൾ വർദ്ധിച്ചിരിക്കാം. അത്തരം ടൂറിസം തടയുന്നതിന് യുകെയിൽ അവയവക്കച്ചവടം നിയമവിധേയമാക്കാമെന്ന് ഒരു സർജൻ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്, എന്നാൽ ദേശീയ വൃക്ക ഗവേഷണ ഫണ്ട് ഇത് ദാതാക്കളുടെ ക്ഷാമത്തിന് ഉത്തരമായി കാണുന്നില്ല.[31]

നിയമവിരുദ്ധമായ കരിഞ്ചന്തയിൽ, ദാതാക്കൾക്ക് ശസ്ത്രക്രിയാനന്തര പരിചരണം ലഭിക്കാനിടയില്ല,[32] വൃക്കയുടെ വില 160,000 ഡോളറിനു മുകളിലായിരിക്കാം,[33] ഇടനിലക്കാർ കൂടുതൽ പണം എടുക്കുന്നു, ഇത് ദാതാവിനും സ്വീകർത്താവിനും കൂടുതൽ അപകടകരമാണ്, വാങ്ങുന്നയാൾക്ക് പലപ്പോഴും ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ് അല്ലെങ്കിൽ എച്ച്ഐവി ലഭിക്കുന്നു. ഇറാനിലെ നിയമപരമായ വിപണികളിൽ വൃക്കയുടെ വില 2,000 മുതൽ 4,000 ഡോളർ വരെയാണ്.[34]

"ലൈവ്, കഡാവെറിക് അവയവ സംഭാവനകൾക്കായി വിപണിയിൽ പ്രോത്സാഹനങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നു" എന്ന വിഷയത്തിൽ ഗാരി ബെക്കറും ജൂലിയോ ഏലിയാസും എഴുതിയ ലേഖനത്തിൽ അവയവമാറ്റ ശസ്ത്രക്രിയയിലെ ക്ഷാമം പരിഹരിക്കാൻ ഒരു സ്വതന്ത്ര കമ്പോളത്തിന് കഴിയുമെന്ന് പറഞ്ഞു. മനുഷ്യന്റെ വൃക്കകൾക്കും (15,000 ഡോളർ) മനുഷ്യ കരളിനും (32,000 ഡോളർ) വില കണക്കാക്കാൻ അവരുടെ സാമ്പത്തിക മോഡലിംഗിന് കഴിഞ്ഞു.

അവയവങ്ങൾക്കായുള്ള കമ്പോളത്തോടുള്ള ധാർമ്മിക എതിർപ്പുകൾ വിപണിയിൽ അന്തർലീനമല്ല, മറിച്ച് ആ പരിപാടി തന്നെയാണെന്ന് ജോർജ്ജ്ടൗൺ സർവകലാശാലയിലെ ജേസൺ ബ്രെനൻ, പീറ്റർ ജാവോർസ്‌കി എന്നിവരും വാദിച്ചു.[35]

അവയവദാതാക്കളുടെ സാമ്പത്തിക നഷ്ടപരിഹാരം ഓസ്‌ട്രേലിയയിലും സിംഗപ്പൂരിലും നിയമവിധേയമാക്കി. ഇരു രാജ്യങ്ങളിലെയും വൃക്കരോഗ സംഘടനകൾ പിന്തുണ അറിയിച്ചിട്ടുണ്ട്.[36][37]

ദാതാക്കൾ[തിരുത്തുക]

മരണമടഞ്ഞ ദാതാക്കൾ[തിരുത്തുക]

ഇംഗ്ലണ്ടിൽ നിന്നുള്ള വൃക്ക ദാതാക്കളുടെ കാർഡുകൾ, 1971–1981. ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു അപകടത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടാൽ വൃക്ക ദാനം ചെയ്യാൻ അവർ തയ്യാറാണെന്നതിന്റെ തെളിവായി കാർഡുകൾ ദാതാക്കളാണ് കൊണ്ടുപോകേണ്ടത്.

മരണമടഞ്ഞ ദാതാക്കളെ രണ്ട് ഗ്രൂപ്പുകളായി തിരിക്കാം:

മസ്തിഷ്ക മരണം സംഭവിച്ച (അല്ലെങ്കിൽ 'ഹൃദയമിടിപ്പ്') ദാതാക്കളെ മരിച്ചവരായി കണക്കാക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ദാതാവിന്റെ ഹൃദയം രക്തചംക്രമണം തുടരുകയും നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. അവയവങ്ങൾ പെർഫ്യൂസ് ചെയ്യുമ്പോൾ (വിതരണം ചെയ്ത രക്തം) ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ധർക്ക് ശസ്ത്രക്രിയ ആരംഭിക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു. ഓപ്പറേഷൻ സമയത്ത്, അയോർട്ട കാൻ‌യുലേറ്റ് ചെയ്യും, അതിനുശേഷം ദാതാവിന്റെ രക്തത്തിന് പകരം യു‌ഡബ്ല്യു (വിയാസ്പാൻ), എച്ച്ടി‌കെ അല്ലെങ്കിൽ പെർഫാഡെക്സ് പോലുള്ള ഐസ്-കോൾഡ് സ്റ്റോറേജ് സൊല്യൂഷൻ നൽകും.. ഏത് അവയവങ്ങൾ പറിച്ചുനടുന്നു എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ച്, ഒന്നിലധികം സൊല്യൂഷനുകൾ ഒരേസമയം ഉപയോഗിക്കാം. ലായനിയിലെ താപനില കാരണം, ദ്രുതഗതിയിലുള്ള തണുപ്പിക്കലിനായി വലിയ അളവിൽ തണുത്ത NaCl- പരിഹാരം അവയവങ്ങളിൽ പകരുന്നതിനാൽ, ഹൃദയം പമ്പ് ചെയ്യുന്നത് നിർത്തും.

മസ്തിഷ്ക മരണം സംഭവിച്ച മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കാത്ത രോഗികളാണ് 'കാർഡിയാക് ഡെത്തിന് ശേഷമുള്ള സംഭാവന' ദാതാക്കൾ, എന്നാൽ വീണ്ടെടുക്കാനുള്ള സാധ്യതയില്ലാത്തതിനാൽ, ഒരു ജീവിത ഇച്ഛാശക്തിയിലൂടെയോ അല്ലെങ്കിൽ കുടുംബത്തിലൂടെയോ പിന്തുണ ജീവൻരക്ഷാമാർഗങ്ങൾ പിൻവലിക്കാനായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്നു. ഈ പ്രക്രിയയിൽ, ചികിത്സ നിർത്തലാക്കുന്നു (മെക്കാനിക്കൽ വെന്റിലേഷൻ അടച്ചു). മരണസമയം നിശ്ചയിച്ചശേഷം, അവയവങ്ങൾ വീണ്ടെടുക്കുന്ന ഓപ്പറേറ്റിംഗ് റൂമിലേക്ക് രോഗിയെ കൊണ്ടുപോകുന്നു. സംഭരണ സൊല്യൂഷൻ അവയവങ്ങളിലൂടെ ഒഴുക്കുന്നു. രക്തം ഇപ്പോൾ രക്തചംക്രമണം ചെയ്യപ്പെടാത്തതിനാൽ, ഹെപ്പാരിൻ പോലുള്ള വലിയ അളവിലുള്ള ആന്റി-കോഗ്യുലേഷൻ ഏജന്റുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ശീതീകരണം തടയണം. നിരവധി ധാർമ്മികവും നടപടിക്രമപരവുമായ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ പാലിക്കേണ്ടതുണ്ട്; ഏറ്റവും പ്രധാനമായി, മരണം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതുവരെ അവയവ വീണ്ടെടുക്കൽ ടീം ഒരു തരത്തിലും രോഗിയുടെ പരിചരണത്തിൽ പങ്കെടുക്കരുത്.

ദാതാക്കളുടെ എണ്ണം വർദ്ധിച്ചുവരുന്നത്[തിരുത്തുക]

വെൽഷ് സർക്കാർ ആരോഗ്യമന്ത്രി വോൺ ഗെത്തിംഗ് വൃക്ക ഗവേഷണ യുകെ വാർഷിക ഫെലോ ദിനത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നു; 2017

ദാതാക്കളുടെ എണ്ണം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി സ്ഥിരസ്ഥിതി ഒരു ഓപ്റ്റ്-ഇൻ സംവിധാനമായ പല സർക്കാരുകളും നിയമങ്ങൾ പാസാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

2015 ഡിസംബർ മുതൽ, വെൽഷ് സർക്കാർ പാസാക്കിയ ഹ്യൂമൻ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറേഷൻ (വെയിൽസ്) ആക്റ്റ് 2013, അവയവ ദാന രജിസ്റ്റർ ഒഴിവാക്കാൻ പ്രാപ്തമാക്കി; ഈ നിയമം കൊണ്ടുവന്ന യുകെയിലെ ആദ്യത്തെ രാജ്യമാണ് വെയിൽസ്. ഈ നിയമനിർമ്മാണം 'സമ്മതമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു', അതിനാൽ ഈ രജിസ്റ്ററിൽ നിന്ന് ഒഴിവാകുന്നില്ലെങ്കിൽ എല്ലാ പൗരന്മാർക്കും ദാതാക്കളാകുന്നതിന് എതിർപ്പില്ലെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. [38]

അനുയോജ്യത[തിരുത്തുക]

പൊതുവേ, ദാതാവും സ്വീകർത്താവും എബി‌ഒ ബ്ലഡ് ഗ്രൂപ്പും ക്രോസ് മാച്ചും (ഹ്യൂമൻ ല്യൂകോസൈറ്റ് ആന്റിജനും ആയിരിക്കണം - HLA) അനുയോജ്യമാണ്. ജീവിക്കാൻ സാധ്യതയുള്ള ഒരു ദാതാവിന് അവരുടെ സ്വീകർത്താവുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നില്ലെങ്കിൽ, ദാതാവിനെ അനുയോജ്യമായ വൃക്കയ്ക്കായി കൈമാറ്റം ചെയ്യാം. "വൃക്ക ജോടിയാക്കിയ സംഭാവന" അല്ലെങ്കിൽ "ശൃംഖലകൾ" എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന വൃക്ക കൈമാറ്റം അടുത്തിടെ ജനപ്രീതി നേടി.

പൊരുത്തപ്പെടാത്ത ട്രാൻസ്പ്ലാൻറേഷൻ സമയത്ത് നിരസിക്കാനുള്ള സാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നതിനുള്ള ശ്രമത്തിൽ, ഇൻട്രാവൈനസ് ഇമ്യൂണോഗ്ലോബുലിൻ (ഐവിഐജി) ഉപയോഗിക്കുന്ന എബിഒ-പൊരുത്തപ്പെടാത്തതും സാന്ദ്രതയില്ലാത്തതുമായ സ്വീകർത്താവിന് ദാതാവിന് ഉണ്ടാകാനിടയുള്ള എബി‌ഒ, എച്ച്എൽ‌എ ആന്റിബോഡികൾ കുറയ്ക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ പ്രോട്ടോക്കോളുകൾ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട്, .

1980 കളിൽ, എബി‌ഒ-പൊരുത്തപ്പെടാത്ത ട്രാൻസ്പ്ലാൻറുകൾക്കായി വർദ്ധിച്ച രോഗപ്രതിരോധ ശേഷിയും പ്ലാസ്മാഫെറെസിസും ഉപയോഗിച്ച് പരീക്ഷണാത്മക പ്രോട്ടോക്കോളുകൾ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. 1990 കളിൽ ഈ വിദ്യകൾ മെച്ചപ്പെടുകയും ജപ്പാനിലെ ദീർഘകാല ഫലങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു പ്രധാന പഠനം പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.[39] ഇപ്പോൾ, ലോകമെമ്പാടുമുള്ള നിരവധി പ്രോഗ്രാമുകൾ പതിവായി എബി‌ഒ-പൊരുത്തപ്പെടാത്ത ട്രാൻസ്പ്ലാൻറുകൾ നടത്തുന്നു.[40]

ദാതാവിന് എച്ച്‌എൽ‌എ ആന്റിജനുകൾക്കുള്ള സംവേദനക്ഷമത നിർണ്ണയിക്കുന്നത് സ്വീകർത്താവിന് പാനൽ റിയാക്ടീവ് ആന്റിബോഡി പരിശോധന നടത്തുക എന്നതാണ്. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ, മരണമടഞ്ഞ ദാതാക്കളുടെ വൃക്ക മാറ്റിവയ്ക്കൽ 17% വരെ എച്ച്എൽഎ പൊരുത്തക്കേട് ഇല്ല. എന്നിരുന്നാലും, ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് ഫലങ്ങളുടെ താരതമ്യേന ചെറിയ പ്രവചനമാണ് എച്ച്എൽ‌എ പൊരുത്തപ്പെടുത്തൽ. വാസ്തവത്തിൽ, ബന്ധമില്ലാത്ത ദാതാക്കളെ ജീവിക്കുന്നത് (ജനിതകപരമായി) ബന്ധമുള്ള ദാതാക്കളെപ്പോലെ ഇപ്പോൾ സാധാരണമാണ്.

നടപടിക്രമം[തിരുത്തുക]

വൃക്കമാറ്റിവയ്ക്കൽ

മിക്ക കേസുകളിലും നിലവിലുള്ള വൃക്കകൾ നീക്കം ചെയ്യപ്പെടുന്നില്ല, കാരണം നീക്കംചെയ്യുന്നത് ശസ്ത്രക്രിയാ രോഗാവസ്ഥയുടെ തോത് വർദ്ധിപ്പിക്കുമെന്ന് കാണിക്കുന്നു. അതിനാൽ, വൃക്ക സാധാരണയായി യഥാർത്ഥ വൃക്കയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ ഒരു സ്ഥലത്താണ് സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നത്. മിക്കപ്പോഴും ഇത് ഇലിയാക് ഫോസയിലാണ്, അതിനാൽ പലപ്പോഴും മറ്റൊരു രക്ത വിതരണം ഉപയോഗിക്കേണ്ടത് ആവശ്യമാണ്:

  • പുതിയ വൃക്കയുടെ വൃക്കസംബന്ധമായ ധമനിയെ, മുമ്പ് ദാതാവിന്റെ വയറിലെ അയോർട്ടയിൽ നിന്ന് ശാഖകളായി, പലപ്പോഴും സ്വീകർത്താവിന്റെ ബാഹ്യ ഇലിയാക് ധമനിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.
  • പുതിയ വൃക്കയുടെ വൃക്കസംബന്ധമായ സിര , മുമ്പ് ദാതാവിന്റെ നിലവാരമില്ലാത്ത വെന കാവയിലേക്ക് ഒഴുകുന്നു, പലപ്പോഴും സ്വീകർത്താവിന്റെ ബാഹ്യ ഇലിയാക് സിരയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ദാതാവിന്റെ മൂത്രനാളി ഉപയോഗിച്ച് സ്വീകർത്താവിന്റെ യുറീറ്റർ അനാസ്റ്റോമോസ് ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ചില സന്ദർഭങ്ങളിൽ അനാസ്റ്റോമോസിസ് സമയത്ത് മികച്ച ഡ്രെയിനേജ്, രോഗശാന്തി എന്നിവയ്ക്ക് അനുവദിക്കുന്നു എന്ന അനുമാനത്തോടെ ഒരു യൂറിറ്ററൽ സ്റ്റെന്റ് സ്ഥാപിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, പരിഷ്കരിച്ച ലിച്ച്-ഗ്രെഗോയിർ സാങ്കേതികത ഉപയോഗിച്ച് ഗെയ്റ്റാനോ സിയാൻ‌സിയോ ഒരു സാങ്കേതികവിദ്യ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു, അതിനാൽ ഇപ്പോൾ യൂററ്ററൽ സ്റ്റെന്റിംഗ് ആവശ്യമില്ല, സ്റ്റെന്റുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി സങ്കീർണതകൾ ഒഴിവാക്കുന്നു. [41]

ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് സ്വീകരിക്കുന്നതിന് സ്വീകർത്താവിന്റെ പെൽവിസിന്റെ ഏത് വശമാണ് ഉപയോഗിക്കേണ്ടതെന്ന് ശസ്ത്രക്രിയാ പാഠപുസ്തകങ്ങളിൽ അഭിപ്രായ വ്യത്യാസമുണ്ട്. ഭാവിയിലെ ശസ്ത്രക്രിയകൾ ആവശ്യമായി വരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ വൃക്കസംബന്ധമായ പെൽവിസും യൂറിറ്ററും മുൻ‌തൂക്കമാണെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തുന്നതിനായി ദാതാവിന്റെ വൃക്ക സ്വീകർത്താവിന്റെ എതിർവശത്ത് സ്ഥാപിക്കാൻ ക്യാമ്പ്‌ബെല്ലിന്റെ യൂറോളജി (2002) ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു. ദാതാവിന്റെ വൃക്കയ്ക്ക് സ്വീകർത്താവിന്റെ പെൽവിസിൽ മതിയായ ഇടമുണ്ടോ എന്ന കാര്യത്തിൽ സംശയമുള്ള ഒരു സന്ദർഭത്തിൽ, പാഠപുസ്തകം വലതുവശത്ത് ഉപയോഗിക്കാൻ ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു, കാരണം വലതുവശത്ത് വിശാലമായ ധമനികളും സിരകളും പുനർനിർമ്മാണത്തിനായി തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. സ്വീകർത്താവിന്റെ പെൽവിസിന്റെ ഇരുവശവും സ്വീകാര്യമാണെന്ന് സ്മിത്തിന്റെ യൂറോളജി (2004) പറയുന്നു; എന്നിരുന്നാലും വലത് പാത്രങ്ങൾ പരസ്പരം കൂടുതൽ തിരശ്ചീനമാണ്, അതിനാൽ അനസ്റ്റോമോസുകളിൽ ഉപയോഗിക്കാൻ എളുപ്പമാണ്. 'കൂടുതൽ തിരശ്ചീനമായി' എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥമെന്താണെന്ന് വ്യക്തമല്ല. എല്ലാ സാഹചര്യങ്ങളിലും വൃക്കയെ എതിർവശങ്ങളിൽ നിർത്താൻ ഗ്ലെൻസ് യൂറോളജിക്കൽ സർജറി (2004) ശുപാർശ ചെയ്യുന്നുണ്ടെങ്കിലും ഇതിന് ഒരു കാരണവും വ്യക്തമായി മുന്നോട്ട് വച്ചിട്ടില്ല; എന്നിരുന്നാലും, ഇതു യുക്തിഭദ്രമാണെന്നും ക്യാമ്പ്‌ബെല്ലിന് സമാനമാണെന്നും അനുമാനിക്കാം, അതായത് ഭാവിയിലെ ശസ്ത്രക്രിയാ തിരുത്തൽ ആവശ്യമായി വന്നാൽ വൃക്കസംബന്ധമായ പെൽവിസും യൂറിറ്ററും ശരീരത്തിന്റെ ഏറ്റവും മുന്നിലാണെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്താൻ.

വൃക്ക-പാൻക്രിയാസ് ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്[തിരുത്തുക]

വൃക്ക-പാൻക്രിയാസ് ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്

ചിലപ്പോൾ, പാൻക്രിയാസിനൊപ്പം വൃക്ക മാറ്റിവയ്ക്കുന്നു. മിനസോട്ട യൂണിവേഴ്സിറ്റി സർജന്മാരായ റിച്ചാർഡ് ലില്ലെഹിയും വില്യം കെല്ലിയും 1966 ൽ ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ പാൻക്രിയാസ്-വൃക്ക മാറ്റിവയ്ക്കൽ നടത്തി. [42] പ്രമേഹം മെലിറ്റസ് ടൈപ്പ് 1 ഉള്ള രോഗികളിലാണ് ഇത് ചെയ്യുന്നത്, ഇതിൽ പാൻക്രിയാസിന്റെ ബീറ്റാ കോശങ്ങൾ നശിച്ചതും പ്രമേഹം വൃക്ക തകരാറിന് കാരണമായതുമാണ് ( ഡയബറ്റിക് നെഫ്രോപതി ). ഇത് എല്ലായ്പ്പോഴും മരണപ്പെട്ട ദാതാക്കളുടെ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറാണ്. കുറച്ച് ജീവനുള്ള ദാതാക്കളുടെ (ഭാഗിക) പാൻക്രിയാസ് ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് മാത്രമാണ് നടത്തിയത്. പ്രമേഹവും വൃക്ക തകരാറുമുള്ള വ്യക്തികൾക്ക്, മരണപ്പെട്ട ദാതാവിൽ നിന്ന് വൃക്കയും പാൻക്രിയാസും സംയോജിച്ച് ലഭ്യമാകുന്നതുവരെ ജീവനുള്ള ദാതാക്കളിൽ നിന്ന് മുമ്പത്തെ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് ചെയ്യുന്നതിന്റെ ഗുണങ്ങൾ (ലഭ്യമാണെങ്കിൽ) തുടർച്ചയായ ഡയാലിസിസിന്റെ അപകടസാധ്യതകളേക്കാൾ വളരെ മികച്ചതാണ്.  ഒരു രോഗിക്ക് ജീവനുള്ള വൃക്കയും അതിനുശേഷം പിന്നീടൊരു സമയത്ത് ദാതാവിന്റെ പാൻക്രിയാസും (പി‌എകെ, അല്ലെങ്കിൽ പാൻക്രിയാസ്-വൃക്കയ്ക്ക് ശേഷമുള്ളത്) അല്ലെങ്കിൽ ഒരു ദാതാവിൽ നിന്ന് (എസ്‌കെപി, ഒരേസമയം വൃക്ക-പാൻക്രിയാസ്) ഒരു വൃക്ക-പാൻക്രിയാസ് ലഭിക്കും.

പാൻക്രിയാസിൽ നിന്ന് ഐലറ്റ് സെല്ലുകൾ പറിച്ചുനടുന്നത് ഇപ്പോഴും പരീക്ഷണ ഘട്ടത്തിലാണ്, പക്ഷേ വാഗ്ദാനം കാണിക്കുന്നു. മരിച്ചുപോയ ദാതാവിന്റെ പാൻക്രിയാസ് എടുക്കുക, അത് തുറക്കുക, ഇൻസുലിൻ നിർമ്മിക്കുന്ന ഐലറ്റ് സെല്ലുകൾ വേർതിരിച്ചെടുക്കുക എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. കോശങ്ങൾ ഒരു കത്തീറ്റർ വഴി സ്വീകർത്താവിന് കുത്തിവയ്ക്കുകയും അവ സാധാരണയായി കരളിൽ ലയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. നിരസിക്കൽ ഒഴിവാക്കാൻ സ്വീകർത്താവ് അപ്പോഴും രോഗപ്രതിരോധ മരുന്നുകൾ കഴിക്കേണ്ടതുണ്ട്, പക്ഷേ ശസ്ത്രക്രിയ ആവശ്യമില്ല. മിക്ക ആളുകൾക്കും അത്തരം രണ്ടോ മൂന്നോ കുത്തിവയ്പ്പുകൾ ആവശ്യമാണ്, കൂടാതെ പലരും പൂർണ്ണമായും ഇൻസുലിൻ രഹിതരുമല്ല.

ഓപ്പറേഷനു ശേഷം[തിരുത്തുക]

ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്ക് ഏകദേശം മൂന്ന് മണിക്കൂർ എടുക്കും. [43] ദാതാവിന്റെ വൃക്ക അടിവയറ്റിലും അതിന്റെ രക്തക്കുഴലുകളിലും ധമനികളിലും സിരകളിലും ബന്ധിപ്പിച്ച് സ്വീകർത്താവിന്റെ ശരീരത്തിൽ സ്ഥാപിക്കും. ഇത് പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ, വൃക്കയിലൂടെ രക്തം വീണ്ടും ഒഴുകാൻ അനുവദിക്കും. അവസാന ഘട്ടം ദാതാവിന്റെ വൃക്കയിൽ നിന്ന് മൂത്രസഞ്ചിയിലേക്ക് മൂത്രത്തെ ബന്ധിപ്പിക്കുക എന്നതാണ്. മിക്ക കേസുകളിലും, വൃക്ക ഉടൻ മൂത്രം ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങും.

അതിന്റെ ഗുണനിലവാരത്തെ ആശ്രയിച്ച്, പുതിയ വൃക്ക സാധാരണയായി ഉടനടി പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങും. ജീവനുള്ള ദാതാക്കളുടെ വൃക്കകൾക്ക് സാധാരണ പ്രവർത്തന നിലയിലെത്താൻ 3–5 ദിവസം ആവശ്യമാണ്, എന്നാൽ മരിച്ചുപോയവരുടേ ആ ഇടവേള 7–15 ദിവസത്തേക്ക് എത്താറുണ്ട്. ആശുപത്രി താമസം സാധാരണയായി 4-10 ദിവസമാണ്. സങ്കീർണതകൾ ഉണ്ടായാൽ, വൃക്ക മൂത്രം ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നതിന് അധിക മരുന്നുകൾ ( ഡൈയൂററ്റിക്സ്) നൽകാം.

ദാതാവിന്റെ വൃക്ക നിരസിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് രോഗപ്രതിരോധ ശേഷിയെ തടയാൻ രോഗപ്രതിരോധ മരുന്നുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഈ മരുന്നുകൾ സ്വീകർത്താവിന്റെ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ കഴിക്കണം. ടാക്രോലിമസ്, മൈകോഫെനോലേറ്റ്, പ്രെഡ്നിസോലോൺ എന്നിവയുടെ മിശ്രിതമാണ് ഇന്നത്തെ ഏറ്റവും സാധാരണമായ മരുന്ന് സമ്പ്രദായം. ചില സ്വീകർത്താക്കൾക്ക് പകരം സിക്ലോസ്പോരിൻ, സിറോളിമസ് അല്ലെങ്കിൽ അസാത്തിയോപ്രിൻ എടുക്കാം. കോർട്ടികോസ്റ്റീറോയിഡുകൾ ഒഴിവാക്കുകയോ അല്ലെങ്കിൽ പറിച്ചുനടലിനുശേഷം പിൻവലിക്കുകയോ ചെയ്താൽ പറിച്ചുനട്ട വൃക്ക നേരത്തേ നിരസിക്കാനുള്ള സാധ്യത വർദ്ധിക്കുന്നു. [44] 1980 കളിൽ ആദ്യമായി കണ്ടെത്തിയപ്പോൾ ഒരു സുപ്രധാന രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന സിക്ലോസ്പോരിൻ നെഫ്രോടോക്സിസിറ്റിക്ക് കാരണമാകുകയും പുതുതായി പറിച്ചുനട്ട വൃക്കയ്ക്ക് അയട്രോജനിക് നാശമുണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യും. സമാനമായ മരുന്നായ ടാക്രോലിമസും നെഫ്രോടോക്സിസിറ്റിക്ക് കാരണമാകുന്നു. രണ്ടിന്റെയും രക്തത്തിന്റെ അളവ് സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിക്കേണ്ടതുണ്ട്, സ്വീകർത്താവിന് വൃക്കകളുടെ പ്രവർത്തനം കുറയുകയോ പ്രോട്ടീനൂറിയ ഉണ്ടെന്ന് തോന്നുകയോ ചെയ്താൽ, ഇത് നിരസിച്ചതാണോ [45] [46] അല്ലെങ്കിൽ സിക്ലോസ്പോരിൻ അല്ലെങ്കിൽ ടാക്രോലിമസ് ലഹരി മൂലമാണോ എന്ന് നിർണ്ണയിക്കാൻ വൃക്ക മാറ്റിവയ്ക്കൽ ബയോപ്സി ആവശ്യമായി വന്നേക്കാം.

ഇമേജിംഗ്[തിരുത്തുക]

ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് തിരസ്കരണത്തോടൊപ്പമുള്ള ഇമേജിംഗ്, ഫിസിയോളജിക്കൽ മാറ്റങ്ങൾ എന്നിവ വിലയിരുത്തുന്നതിന് വൃക്കകളെ ഇടയ്ക്കിടെ അൾട്രാസൗണ്ട് വിലയിരുത്തുന്നു. കാഴ്ചയിൽ സ്ഥിരതയുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്താൻ അനാസ്റ്റോമോസ്ഡ് ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് ആർട്ടറി, സിര, യൂറിറ്റർ തുടങ്ങിയ പിന്തുണാ ഘടനകളെ വിലയിരുത്താനും ഇമേജിംഗ് അനുവദിക്കുന്നു.

ക്വാണ്ടിറ്റേറ്റീവ് അൾട്രാസൗണ്ട് വിലയിരുത്തലിലെ പ്രധാന സോണോഗ്രാഫിക് സ്കെയിൽ റെസിസ്റ്റീവ് ഇൻഡെക്സിന്റെ (ആർ‌ഐ) ഒരു മൾട്ടിപോയിന്റ് വിലയിരുത്തലാണ്, പ്രധാന വൃക്കസംബന്ധമായ ധമനിയുടെയും സിരയുടെയും ആരംഭത്തിൽ നിന്നും ആർക്കുവേറ്റ് പാത്രങ്ങളിൽ അവസാനിക്കുന്നു. ഇത് ഇനിപ്പറയുന്ന രീതിയിൽ കണക്കാക്കുന്നു:

RI = (പീക്ക് സിസ്റ്റോളിക് വേഗത - അവസാന ഡയസ്റ്റോളിക് വേഗത) / പീക്ക് സിസ്റ്റോളിക് വേഗത

സാധാരണ മൂല്യം ഏതാണ്ട് 0.60 ആണ്, 0.70 സാധാരണയുടെ ഉയർന്ന പരിധിയാണ്. [47] [48]

പോസ്റ്റ്-ട്രാൻസ്പ്ലാൻറേഷൻ റേഡിയോ ഐസോടോപ്പ് റെനോഗ്രാഫി വാസ്കുലർ, യൂറോളജിക്കൽ സങ്കീർണതകൾ നിർണ്ണയിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കാം. [49] വൈകിയ ഗ്രാഫ്റ്റ് ഫംഗ്ഷന്റെ വിലയിരുത്തലിനായി ആദ്യകാല ട്രാൻസ്പ്ലാൻറേഷൻ റെനോഗ്രഫി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [50] [51]

ഡയറ്റ്[തിരുത്തുക]

വൃക്കമാറ്റിവയ്ക്കൽ സ്വീകർത്താക്കൾ മുന്തിരിപ്പഴം, മാതളനാരങ്ങ, ഗ്രീൻ ടീ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ കഴിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് നിരുത്സാഹപ്പെടുത്തുന്നു. ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് മരുന്നുകളുമായി, പ്രത്യേകിച്ച് ടാക്രോലിമസ്, സൈക്ലോസ്പോരിൻ, സിറോലിമസ് എന്നിവയുമായി സംവദിക്കാൻ ഈ ഭക്ഷ്യ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ അറിയപ്പെടുന്നു; ഈ മരുന്നുകളുടെ രക്തത്തിൻറെ അളവ് വർദ്ധിപ്പിക്കാം, ഇത് അമിത അളവിലേക്കു നയിച്ചേക്കാം. [52]

ആദ്യ 60 ദിവസങ്ങളിൽ പറിച്ചുനടലിനുശേഷം 10-25% ആളുകളിൽ നിശിത തിരസ്കരണമുണ്ടാകുന്നു. നിരസിക്കുന്നത് അവയവത്തിന്റെ നഷ്ടമാണെന്ന് അർത്ഥമാക്കുന്നില്ല, പക്ഷേ ഇതിന് അധിക ചികിത്സയും മരുന്നുകളുടെ ക്രമീകരണവും ആവശ്യമാണ്. [53]

സങ്കീർണതകൾ[തിരുത്തുക]

ട്യൂബുലാർ എപിത്തീലിയത്തിനകത്ത് ലിംഫോസൈറ്റുകളുടെ സാന്നിധ്യം, വൃക്കസംബന്ധമായ ഗ്രാഫ്റ്റിന്റെ നിശിത സെല്ലുലാർ നിരസിക്കൽ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു. ബയോപ്സി സാമ്പിൾ.

ഒരു ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് കഴിഞ്ഞുള്ള പ്രശ്നങ്ങളിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടാം:

  • രക്തസ്രാവം, അണുബാധ, വാസ്കുലർ ത്രോംബോസിസ്, മൂത്രാശയ സംബന്ധമായ പ്രശ്നങ്ങൾ [54]
  • ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് നിരസിക്കൽ (ഹൈപ്പർ‌ക്യൂട്ട്, അക്യൂട്ട് അല്ലെങ്കിൽ ക്രോണിക്)
  • നിരസിക്കാനുള്ള സാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ രോഗപ്രതിരോധ മരുന്നുകൾ മൂലമുള്ള അണുബാധകളും സെപ്സിസും
  • പോസ്റ്റ്-ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് ലിംഫോപ്രൊലിഫറേറ്റീവ് ഡിസോർഡർ (രോഗപ്രതിരോധ ശേഷി മൂലമുള്ള ലിംഫോമയുടെ ഒരു രൂപം). ഇത് ഏകദേശം 2% രോഗികളിൽ സംഭവിക്കുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് കഴിഞ്ഞ ആദ്യ 2 വർഷങ്ങളിൽ ഇത് സംഭവിക്കുന്നു
  • ചർമ്മ മുഴകൾ [55]
  • അസ്ഥി പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്ന കാൽസ്യം, ഫോസ്ഫേറ്റ് എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഇലക്ട്രോലൈറ്റുകളിലെ അസന്തുലിതാവസ്ഥ
  • പ്രോട്ടീനൂറിയ [46]
  • രക്താതിമർദ്ദം
  • വൃക്ക തകരാറിനുള്ള യഥാർത്ഥ കാരണം ആവർത്തിക്കുന്നു
  • ഗ്യാസ്ട്രോഇന്റസ്റ്റൈനൽ വീക്കം, ആമാശയത്തിലെയും അന്നനാളത്തിലെയും വൻകുടൽ, സിക്ലോസ്പോരിനുമൊത്തുള്ള ഹിർസുറ്റിസം (പുരുഷ പാറ്റേൺ വിതരണത്തിൽ അമിതമായ മുടി വളർച്ച), ടാക്രോലിമസിനൊപ്പം മുടി കൊഴിച്ചിൽ, അമിതവണ്ണം, മുഖക്കുരു, ഡയബറ്റിസ് മെലിറ്റസ് തരം 2, ഹൈപ്പർ കൊളസ്ട്രോളീമിയ, ഓസ്റ്റിയോപൊറോസിസ് എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള മരുന്നുകളുടെ മറ്റ് പാർശ്വഫലങ്ങൾ.

പറിച്ചുനടലിനു മുമ്പുള്ള ഒരു രോഗിയുടെ പ്രായവും ആരോഗ്യസ്ഥിതിയും സങ്കീർണതകളുടെ അപകടസാധ്യതയെ ബാധിക്കുന്നു. സങ്കീർണതകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിൽ വ്യത്യസ്ത മാറ്റിവയ്ക്കൽ സെന്ററുകൾക്ക് വ്യത്യസ്ത വിജയമുണ്ട്; അതിനാൽ, സങ്കീർണത നിരക്ക് കേന്ദ്രങ്ങൾ തമ്മിൽ വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

മരണമടഞ്ഞ ദാതാവിന്റെ വൃക്കയുടെ ശരാശരി ആയുസ്സ് പത്ത് വർഷവും ജീവനുള്ള ദാതാവിന്റെ വൃക്കയ്ക്ക് പതിനഞ്ച് വർഷവുമാണ്. ഒരു മാറ്റിവയ്ക്കൽ പരാജയപ്പെടുമ്പോൾ, ഒരു രോഗിക്ക് രണ്ടാമത്തെ മാറ്റിവയ്ക്കൽ തിരഞ്ഞെടുക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ ചില ഇടനില സമയത്തേക്ക് ഡയാലിസിസിലേക്ക് മടങ്ങേണ്ടിവരാം. ചില (സാധാരണയായി പ്രായമുള്ള) രോഗികൾ ഡയാലിസിസിലേക്ക് മടങ്ങേണ്ടതില്ലെന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പുനടത്തുകയും ജീവൻ രക്ഷാപിന്തുണയിൽ ശ്രദ്ധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു (ഡയാലിസിസോ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറോ ഇല്ല).

വൃക്കമാറ്റിവയ്ക്കൽ നടത്തുന്നവരിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന രോഗപ്രതിരോധ മരുന്നുകൾ മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധകൾ മ്യൂക്കോക്യുട്ടേനിയസ് പ്രദേശങ്ങളിൽ (41%), മൂത്രനാളിയിൽ (17%), ശ്വാസകോശ ലഘുലേഖയിൽ (14%) കാണപ്പെടുന്നു. [56] ബാക്ടീരിയ (46%), വൈറൽ (41%), ഫംഗസ് (13%), പ്രോട്ടോസോവൻ (1%) എന്നിവയാണ് ഏറ്റവും സാധാരണമായ അണുബാധ ഘടകങ്ങൾ. വൈറൽ രോഗങ്ങളിൽ, ഏറ്റവും സാധാരണമായ ഏജന്റുകൾ ഹ്യൂമൻ സൈറ്റോമെഗലോവൈറസ് (31.5%), ഹെർപ്പസ് സിംപ്ലക്സ് (23.4%), ഹെർപ്പസ് സോസ്റ്റർ (23.4%) എന്നിവയാണ്. മാറ്റിവയ്ക്കൽ അപകടസാധ്യത ഘടകമായി BK വൈറസ് ഇപ്പോൾ കൂടുതലായി അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. [57] വൃക്കസംബന്ധമായ മാറ്റിവയ്ക്കൽ ഉള്ള മൂന്നിലൊന്ന് ആളുകളിൽ അണുബാധയാണ് മരണകാരണം, കൂടാതെ രോഗികളിൽ 50% മരണവും ന്യുമോണിയകളാണ്.

രോഗനിർണയം[തിരുത്തുക]

വൃക്കമാറ്റിവയ്ക്കൽ ഒരു ആയുസ്സ് നീട്ടുന്ന പ്രക്രിയയാണ്. [58] സാധാരണ രോഗി ഡയാലിസിസ് ചെയ്തതിനേക്കാൾ 10 മുതൽ 15 വർഷം വരെ വൃക്ക മാറ്റിവയ്ക്കൽ മൂലം ജീവിക്കാം. [59] ആയുർദൈർഘ്യം വർദ്ധിക്കുന്നത് പ്രായം കുറഞ്ഞ രോഗികൾക്ക് കൂടുതലാണ്, എന്നാൽ 75 വയസ്സുള്ള സ്വീകർത്താക്കൾ പോലും (ഡാറ്റയുള്ള ഏറ്റവും പഴയ ഗ്രൂപ്പ്) ശരാശരി നാല് വർഷം കൂടി ജീവിതം നേടുന്നു. പരമ്പരാഗത ഡയാലിസിസിൽ തുടരുന്നതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ ഊർജ്ജം, നിയന്ത്രണങ്ങൾ കുറഞ്ഞ ഭക്ഷണക്രമം, കുറഞ്ഞ സങ്കീർണതകൾ എന്നിവ സാധാരണയായി വൃക്കമാറ്റിവച്ചവരിൽ കണ്ടുവരുന്നു.

ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് ചെയ്യുന്നതിന് മുമ്പ് ഒരു രോഗി ഡയാലിസിസ് കൂടുതൽ കാലം ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ മാറ്റിവച്ച വൃക്ക കുറഞ്ഞകാലമേ നിലക്കുകയുള്ളൂവെന്ന് ചില പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇത് സംഭവിക്കുന്നതെന്ന് വ്യക്തമല്ല, പക്ഷേ ഒരു ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് പ്രോഗ്രാമിലേക്ക് വേഗത്തിൽ റഫറൽ ചെയ്യേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത ഇത് അടിവരയിടുന്നു. വൃക്കമാറ്റിവയ്ക്കൽ പ്രീ-എംപ്റ്റീവ് ആയിരിക്കണം, അതായത്, രോഗി ഡയാലിസിസ് ആരംഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് നടക്കുക. പറിച്ചുനടലിനുശേഷം കാലക്രമേണ വൃക്ക തകരാറിലാകാനുള്ള കാരണം അടുത്ത കാലത്തായി വ്യക്തമാണ്. യഥാർത്ഥ വൃക്കരോഗം ആവർത്തിക്കുന്നതിനു പുറമേ, നിരസിക്കൽ (പ്രധാനമായും ആന്റിബോഡി-മെഡിയേറ്റഡ് റിജക്ഷൻ), പ്രോഗ്രസീവ് സ്കാർറിംഗ് (മൾട്ടിഫാക്റ്റോറിയൽ) എന്നിവ നിർണ്ണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. [60] വൃക്കമാറ്റിവയ്ക്കൽ പരാജയപ്പെടുന്നത് ഒഴിവാക്കാൻ കർശനമായ മരുന്ന് പാലിക്കൽ വഴി നിരസിക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കേണ്ടത് വളരെ പ്രധാനമാണ്.

ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് ലഭിച്ചതിന് ശേഷം കുറഞ്ഞത് നാല് പ്രൊഫഷണൽ കായികതാരങ്ങൾ അവരുടെ കായികരംഗത്തേക്ക് തിരിച്ചുവന്നിട്ടുണ്ട്: ന്യൂസിലാന്റ് റഗ്ബി യൂണിയൻ കളിക്കാരൻ ജോനാ ലോമു, ജർമ്മൻ-ക്രൊയേഷ്യൻ സോക്കർ കളിക്കാരൻ ഇവാൻ ക്ലാസ്നിക്, എൻ‌ബി‌എ ബാസ്‌ക്കറ്റ്ബോൾ താരങ്ങളായ സീൻ എലിയട്ട്, അലോൺസോ മോർണിംഗ് . 

തത്സമയ വൃക്കദാതാക്കളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, സാധാരണ ജനസംഖ്യയേക്കാൾ ആരോഗ്യമുള്ള ആളുകൾക്കിടയിൽ വൃക്കദാതാക്കളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന ഒരു തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പക്ഷപാതത്തെ പ്രോഗ്നോസ്റ്റിക് പഠനങ്ങൾ ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാക്കുന്നു, പക്ഷേ അനുബന്ധ ആരോഗ്യ നിയന്ത്രണ ഗ്രൂപ്പുമായി പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ, മൊത്തത്തിലുള്ള ദീർഘകാല മരണനിരക്കിൽ വ്യത്യാസമില്ലെന്ന് തോന്നുന്നു. വൃക്ക ദാതാക്കളിൽ നിരക്ക്. [61]

സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ[തിരുത്തുക]

രാജ്യം, വർഷം, ദാതാവിന്റെ തരം എന്നിവ പ്രകാരം സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ
രാജ്യം വർഷം കഡാവെറിക് ദാതാവ് ജീവനുള്ള ദാതാവ് ആകെ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറുകൾ
കാനഡ [62] 2000 724 388 1,112
ഫ്രാൻസ് [63] 2003 1,991 136 2,127
ഇറ്റലി 2003 1,489 135 1,624
ജപ്പാൻ [64] 2010 208 1276 1,484
സ്പെയിൻ 2003 1,991 60 2,051
യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം 2003 1,297 439 1,736
യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് [65] 2008 10,551 5,966 16,517

ദേശീയതയ്‌ക്ക് പുറമേ, വംശം, ലിംഗം, വരുമാനം എന്നിവ അടിസ്ഥാനമാക്കി പറിച്ചുനടൽ നിരക്ക് വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ദീർഘകാല ഡയാലിസിസ് ആരംഭിക്കുന്ന രോഗികളുമായി നടത്തിയ ഒരു പഠനത്തിൽ, വൃക്കമാറ്റിവയ്ക്കൽ സംബന്ധിച്ച സാമൂഹിക-ജനസംഖ്യാ തടസ്സങ്ങൾ രോഗികൾ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് പട്ടികയിൽ വരുന്നതിന് മുമ്പുതന്നെ പ്രസക്തമാണെന്ന് തെളിയിച്ചു.[66] ഉദാഹരണത്തിന്, വ്യത്യസ്ത സാമൂഹിക-ജനസംഖ്യാ ഗ്രൂപ്പുകൾ വ്യത്യസ്ത താൽപ്പര്യങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിക്കുകയും വ്യത്യസ്ത നിരക്കിൽ വൃക്കമാറ്റിവയ്ക്കലിനു മുൻപുള്ള വർക്ക്അപ്പ് പൂർത്തിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ന്യായമായ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറേഷൻ നയങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുള്ള മുമ്പത്തെ ശ്രമങ്ങൾ നിലവിൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറേഷൻ വെയിറ്റിംഗ് ലിസ്റ്റിലുള്ള രോഗികളെ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.

യുഎസ് ആരോഗ്യ വ്യവസ്ഥയിൽ[തിരുത്തുക]

ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് സ്വീകർത്താക്കൾ വൃക്കയുടെ പ്രവർത്തനം നടക്കുന്നിടത്തോളം കാലം രോഗപ്രതിരോധ മരുന്നുകൾ കഴിക്കണം. ടാക്രോലിമസ് (പ്രോഗ്രാം), മൈകോഫെനോലേറ്റ് (സെൽസെപ്റ്റ്), പ്രെഡ്നിസോലോൺ എന്നിവയാണ് പതിവ് രോഗപ്രതിരോധ മരുന്നുകൾ; ഈ മരുന്നുകൾക്ക് പ്രതിമാസം 1,500 യുഎസ് ഡോളർ വിലവരും. 1999 ൽ യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് കോൺഗ്രസ് ഒരു നിയമം പാസാക്കി, ഈ മരുന്നുകൾക്ക് മൂന്ന് വർഷത്തിൽ കൂടുതൽ പണം നൽകുന്നത് മെഡി‌കെയറിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു, അല്ലാതെ രോഗി മെഡി‌കെയർ യോഗ്യനല്ല. മെഡി‌കെയർ കവറേജ് കാലഹരണപ്പെട്ടതിന് ശേഷം മരുന്നിനായി പണം നൽകുന്നതിന് രോഗിക്ക് ന്യായമായ പദ്ധതിയില്ലെങ്കിൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് പ്രോഗ്രാമുകൾ ഒരു രോഗിയെ പറിച്ചുനടില്ല; എന്നിരുന്നാലും, സാമ്പത്തിക കാരണങ്ങളാൽ മാത്രം രോഗികളെ ഒരിക്കലും നിരസിക്കില്ല. അവസാനഘട്ട വൃക്കസംബന്ധമായ രോഗികളിൽ പകുതി പേർക്കും മെഡി‌കെയർ കവറേജ് മാത്രമേയുള്ളൂ.

യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിലെ അവയവം മാറ്റിവയ്ക്കൽ മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്ന യുണൈറ്റഡ് നെറ്റ്വർക്ക് ഫോർ ഓർഗൻ ഷെയറിംഗ്, ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് അപേക്ഷകരെ രണ്ടോ അതിലധികമോ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് സെന്ററുകളിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യാൻ അനുവദിക്കുന്നു, ഇത് 'മൾട്ടിപ്പിൾ ലിസ്റ്റിംഗ്' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. [67] അവയവമാറ്റത്തിനുള്ള കാത്തിരിപ്പ് സമയത്തെ നാടകീയമായ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ അസമത്വം ലഘൂകരിക്കുന്നതിന് ഈ പരിശീലനം ഫലപ്രദമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്, [68] പ്രത്യേകിച്ച് ബോസ്റ്റൺ പോലുള്ള ഉയർന്ന ഡിമാൻഡുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്ന രോഗികൾക്ക്. [69] മൾട്ടിപ്പിൾ ലിസ്റ്റിംഗ് പ്രാക്ടീസ് മെഡിക്കൽ പ്രാക്ടീഷണർമാർ അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. [70] [71]

ശ്രദ്ധേയമായ സ്വീകർത്താക്കൾ[തിരുത്തുക]

  • സ്റ്റീവൻ ചൊജൊചരു (ജനനം 1970), കനേഡിയൻ ഫാഷൻ നിരൂപകൻ, ട്രാൻസ്പ്ലാന്റ് ???? 2005 ൽ
  • ആൻഡി കോൾ (ജനനം 1971), ഇംഗ്ലീഷ് ഫുട്ബോൾ, 2017 ഏപ്രിലിൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്
  • നതാലി കോൾ (1950–2015), അമേരിക്കൻ ഗായിക, 2009 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (അതിജീവനം: 6 വയസ്സ്)
  • ഗാരി കോൾമാൻ (1968–2010), അമേരിക്കൻ നടൻ, ആദ്യത്തെ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് <5 വയസ്സ്, 14 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ രണ്ടാമത്തെ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (ഏകദേശം 1981) [72]
  • ലൂസി ഡേവിസ് (ജനനം 1973), ഇംഗ്ലീഷ് നടി, 1997 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്
  • കെന്നി ഈസ്ലി (ജനനം 1959), അമേരിക്കൻ ഫുട്ബോൾ കളിക്കാരൻ, 1990 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്
  • ആരോൺ ഐസൻ‌ബെർഗ് (1969-2019), അമേരിക്കൻ നടൻ, 1986 ലും 2015 ലും ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (അതിജീവനം 23 ഉം 4 ഉം വർഷം)
  • ഡേവിഡ് അയേഴ്സ് (ജനനം 1977), കനേഡിയൻ ഹോക്കി കളിക്കാരൻ, 2004 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്
  • അമേരിക്കൻ ബാസ്കറ്റ്ബോൾ കളിക്കാരനായ സീൻ എലിയട്ട് (ജനനം 1968), 1999 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്
  • സെലീന ഗോമസ് (ജനനം 1992), അമേരിക്കൻ ഗായിക, ഗാനരചയിതാവ്, നടി, 2017 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്
  • ജെന്നിഫർ ഹർമാൻ (ജനനം 1964), അമേരിക്കൻ പോക്കർ പ്ലെയർ, ലെ ത്രംസ്പ്ലംത്സ് ???? 2004 ലും
  • കെൻ ഹോവാർഡ് (ജനനം: 1932), ഇംഗ്ലീഷ് ആർട്ടിസ്റ്റ്, 2000 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്
  • സാറാ ഹൈലാൻഡ് (ജനനം 1990), അമേരിക്കൻ നടി, 2012 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്
  • ഇവാൻ ക്ലാസ്നിക് (ജനനം 1980), ക്രൊയേഷ്യൻ ഫുട്ബോൾ കളിക്കാരൻ, 2007 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്
  • ജിമ്മി ലിറ്റിൽ (1937–2012), ഓസ്‌ട്രേലിയൻ സംഗീതജ്ഞനും നടനുമായ 2004 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (അതിജീവനം: 8 വയസ്സ്)
  • ജോനാ ലോമു (1975–2015), ന്യൂസിലാന്റ് റഗ്ബി കളിക്കാരൻ, 2004 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (അതിജീവനം: 11 വയസ്സ്)
  • ജോർജ്ജ് ലോപ്പസ് (ജനനം 1961), അമേരിക്കൻ ഹാസ്യനടനും നടനുമായ 2005 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്
  • ട്രേസി മോർഗൻ (ജനനം 1968), അമേരിക്കൻ ഹാസ്യനടനും നടനുമായ 2010 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്
  • അലോൺസോ വിലാപം (ജനനം 1970), അമേരിക്കൻ ബാസ്കറ്റ്ബോൾ കളിക്കാരൻ, 2003 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ്
  • കെറി പാക്കർ (1937–2005), ഓസ്‌ട്രേലിയൻ വ്യവസായി, 2000 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (അതിജീവനം: 5 വർഷം)
  • ചാൾസ് പെർകിൻസ് (1936–2000), ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഫുട്‌ബോളറും ആക്ടിവിസ്റ്റും, 1972 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (അതിജീവനം: 28 വയസ്സ്)
  • ബില്ലി പ്രെസ്റ്റൺ (1946-2006), അമേരിക്കൻ സംഗീതജ്ഞൻ, 2002 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (അതിജീവനം: 4 വർഷം)
  • നീൽ സൈമൺ (1927–2018), അമേരിക്കൻ നാടകകൃത്ത്, 2004 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (അതിജീവനം: 14 വയസ്സ്)
  • റോൺ സ്പ്രിംഗ്സ് (1956–2011), അമേരിക്കൻ ഫുട്ബോൾ കളിക്കാരൻ, 2007 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (അതിജീവനം: 4 വർഷം) 
  • ടോമോമി "ജംബോ" സുറുത (1951-2000), ജാപ്പനീസ് പ്രൊഫഷണൽ ഗുസ്തി, 2000 ൽ ട്രാൻസ്പ്ലാൻറ് (അതിജീവനം: 1 മാസം)

ഇതും കാണുക[തിരുത്തുക]

ഗ്രന്ഥസൂചിക[തിരുത്തുക]

  • Brook, Nicholas R.; Nicholson, Michael L. (2003). "Kidney transplantation from non heart-beating donors". Surgeon. 1 (6): 311–322. doi:10.1016/S1479-666X(03)80065-3. PMID 15570790.
  • Danovitch, Gabriel M.; Delmonico, Francis L. (2008). "The prohibition of kidney sales and organ markets should remain". Current Opinion in Organ Transplantation. 13 (4): 386–394. doi:10.1097/MOT.0b013e3283097476. PMID 18685334.
  • El-Agroudy, Amgad E.; El-Husseini, Amr A.; El-Sayed, Moharam; Ghoneim, Mohamed A. (2003). "Preventing Bone Loss in Renal Transplant Recipients with Vitamin D". Journal of the American Society of Nephrology. 14 (11): 2975–2979. doi:10.1097/01.ASN.0000093255.56474.B4. PMID 14569109.
  • El-Agroudy, Amgad E.; Sabry, Alaa A.; Wafa, Ehab W.; Neamatalla, Ahmed H.; Ismail, Amani M.; Mohsen, Tarek; Khalil, Abd Allah; Shokeir, Ahmed A.; Ghoneim, Mohamed A. (2007). "Long-term follow-up of living kidney donors: a longitudinal study". BJU International. 100 (6): 1351–1355. doi:10.1111/j.1464-410X.2007.07054.x. ISSN 1464-4096. PMID 17941927. S2CID 32904086.[പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി]
  • Grens, Kerry (9 April 2012). "Living kidney donations favor some patient groups: study". Reuters. മൂലതാളിൽ നിന്നും 2015-10-10-ന് ആർക്കൈവ് ചെയ്തത്. ശേഖരിച്ചത് 2021-05-18.
  • Gore John L, മുതലായവർ (2012). "The Socioeconomic Status of Donors and Recipients of Living Unrelated Renal Transplants in the United States". The Journal of Urology. 187 (5): 1760–1765. doi:10.1016/j.juro.2011.12.112. PMID 22425125.

അവലംബം[തിരുത്തുക]

  1. 1.0 1.1 "20 Common Kidney Transplant Questions and Answers". National Kidney Foundation. 26 January 2017. മൂലതാളിൽ നിന്നും 21 March 2021-ന് ആർക്കൈവ് ചെയ്തത്. ശേഖരിച്ചത് 23 March 2021.
  2. "The Kidney Transplant Waitlist – What You Need to Know". National Kidney Foundation. 10 February 2017. ശേഖരിച്ചത് 26 March 2021.
  3. "Management of Kidney Transplant Recipients by General Nephrologists: Core Curriculum 2019". American Journal of Kidney Diseases. 73 (6): 866–879. June 2019. doi:10.1053/j.ajkd.2019.01.031. PMID 30981567.
  4. "International Report on Organ Donation And Transplantation Activities: Executive Summary 2018" (PDF). Global Observatory on Donation and Transplantation. ONT/WHO. October 2020. മൂലതാളിൽ (PDF) നിന്നും 21 March 2021-ന് ആർക്കൈവ് ചെയ്തത്. ശേഖരിച്ചത് 24 March 2021.
  5. "Historical Perspectives in Kidney Transplantation: An Updated Review". Progress in Transplantation. 25 (1): 64–69. March 2015. doi:10.7182/pit2015789. PMID 25758803.
  6. MAY TRANSPLANT THE HUMAN HEART (.PDF), The New York Times, 2 January 1908
  7. "Surgeon Yurii Voronoy (1895–1961) – a pioneer in the history of clinical transplantation: in Memoriam at the 75th Anniversary of the First Human Kidney Transplantation". Transplant International. 22 (12): 1132–1139. Dec 2009. doi:10.1111/j.1432-2277.2009.00986.x. PMID 19874569.
  8. Stressmarq.com; Indiatoday.intoday.in; Healthcentral.com (retrieved 12 February 2018)
  9. David Petechuk (2006). Organ transplantation. Greenwood Publishing Group. p. 11. ISBN 978-0-313-33542-6.
  10. Legendre, Ch; Kreis, H. (November 2010). "A Tribute to Jean Hamburger's Contribution to Organ Transplantation". American Journal of Transplantation. 10 (11): 2392–2395. doi:10.1111/j.1600-6143.2010.03295.x. PMID 20977631.
  11. Hakim, Nadey (2010). Living Related Transplantation. World Scientific. p. 39. ISBN 978-1-84816-497-0.
  12. Daar, Abdallah S.; Al Lawati, Nabil Mohsin (December 1, 2016). "The World's Youngest Cadaveric Kidney Transplant: Medical, Surgical and Ethical Issues". Transplant Direct. 2 (12 (Article number: e117)): e117. doi:10.1097/TXD.0000000000000631. ISSN 2373-8731. OCLC 8892768132. PMC 5142357. PMID 27990482.
  13. Organ Procurement and Transplantation Network, 2007
  14. Organización Nacional de Transplantes (ONT), 2007
  15. "How Spain became the world leader in organ transplants". The Local. 15 September 2017.
  16. HighBeam Judy Siegel, "Live liver and lung donations approved. New regulations will give hope to dozens." 'Jerusalem Post', 9 May 1995 "(subscription required)
  17. "National Data Reports". The Organ Procurement and Transplant Network (OPTN). dynamic. Retrieved 22 October 2013. (the link is to a query interface; Choose Category = Transplant, Organ = Kidney, and select the 'Transplant by donor type' report link)
  18. Kiser, Kim (August 2010). "More than Friends and Followers: Facebook, Twitter, and other forms of social media are connecting organ recipients with donors". Minnesota Medicine. ശേഖരിച്ചത് 17 October 2014.
  19. To Share or Not to Share on Social Media.
  20. Rees M. A.; Kopke J. E.; Pelletier R. P.; Segev D. L.; Rutter M. E.; Fabrega A. J.; മുതലായവർ (2009). "A nonsimultaneous, extended, altruistic-donor chain". The New England Journal of Medicine. 360 (11): 1096–1101. doi:10.1056/NEJMoa0803645. PMID 19279341.
  21. Montgomery R. A.; Gentry S. E.; Marks W. H.; Warren D. S.; Hiller J.; Houp J.; മുതലായവർ (2006). "Domino paired kidney donation: a strategy to make best use of live non-directed donation". Lancet. 368 (9533): 419–421. doi:10.1016/S0140-6736(06)69115-0. PMID 16876670.
  22. Butt F. K.; Gritsch H. A.; Schulam P.; Danovitch G. M.; Wilkinson A.; Del Pizzo J.; മുതലായവർ (2009). "Asynchronous, Out-of-Sequence, Transcontinental Chain Kidney Transplantation: A Novel Concept". American Journal of Transplantation. 9 (9): 2180–2185. doi:10.1111/j.1600-6143.2009.02730.x. PMID 19563335.
  23. Ibrahim, H. N.; Foley, R; Tan, L; Rogers, T; Bailey, RF; Guo, H; Gross, CR; Matas, AJ (2009). "Long-Term Consequences of Kidney Donation". N Engl J Med. 360 (5): 459–46. doi:10.1056/NEJMoa0804883. PMC 3559132. PMID 19179315.
  24. "Risk of end-stage renal disease following live kidney donation". JAMA. 311 (6): 579–86. 12 February 2014. doi:10.1001/jama.2013.285141. PMC 4411956. PMID 24519297.
  25. "Nutritional management of chronic kidney disease". N. Engl. J. Med. 377 (18): 1765–1776. 2 November 2017. doi:10.1056/NEJMra1700312. PMID 29091561.
  26. Garg, Amit X.; Nevis, Immaculate F.; McArthur, Eric; Sontrop, Jessica M.; Koval, John J.; Lam, Ngan N.; Hildebrand, Ainslie M.; Reese, Peter P.; Storsley, Leroy (2014). "Gestational Hypertension and Preeclampsia in Living Kidney Donors". New England Journal of Medicine. 372 (2): 124–133. doi:10.1056/NEJMoa1408932. ISSN 0028-4793. PMC 4362716. PMID 25397608.
  27. "Kidney Transplant". National Health Service. 29 March 2010. ശേഖരിച്ചത് 19 November 2011.
  28. New Robot Technology Eases Kidney Transplants Archived 4 August 2009 at the Wayback Machine., CBS News, 22 June 2009 – accessed 8 July 2009
  29. "Kidney and Pancreas Transplant Center – ABO Incompatibility". Cedars-Sinai Medical Center. ശേഖരിച്ചത് 12 October 2009.
  30. "Evaluation of intravenous immunoglobulin as an agent to lower allosensitization and improve transplantation in highly sensitized adult patients with end-stage renal disease: report of the NIH IG02 trial". J Am Soc Nephrol. 15 (12): 3256–62. December 2004. doi:10.1097/01.ASN.0000145878.92906.9F. PMID 15579530.
  31. "Call to legalise live organ trade". 19 May 2003.
  32. The Meat Market, The Wall Street Journal, 8 January 2010.
  33. Martinez, Edecio (27 July 2009). "Black Market Kidneys, $160,000 a Pop". CBS News. മൂലതാളിൽ നിന്നും 4 November 2012-ന് ആർക്കൈവ് ചെയ്തത്. ശേഖരിച്ചത് 12 June 2011.
  34. Schall, John A. (May 2008). "A New Outlook on Compensated Kidney Donations". RENALIFE. American Association of Kidney Patients. മൂലതാളിൽ നിന്നും 27 September 2011-ന് ആർക്കൈവ് ചെയ്തത്. ശേഖരിച്ചത് 14 June 2011.
  35. Comments; Tweet; Like; Submit; Plus (2 November 2015). "If You May Do It for Free, You May Do It for Money". Cato Unbound.
  36. Live donors to get financial support, RASHIDA YOSUFZAI, AAP, 7 April 2013
  37. Bland, B (2008). "Singapore legalises compensation payments to kidney donors". BMJ. 337: a2456. doi:10.1136/bmj.a2456. PMID 18996933.
  38. "Organ donation law in Wales". NHS Wales. ശേഖരിച്ചത് 31 January 2021.
  39. "Archived copy" (PDF). മൂലതാളിൽ (PDF) നിന്നും 29 May 2008-ന് ആർക്കൈവ് ചെയ്തത്. ശേഖരിച്ചത് 4 May 2008.CS1 maint: archived copy as title (link)
  40. "Overcoming Antibody Barriers to Kidney Transplant". discoverysedge.mayo.edu. മൂലതാളിൽ നിന്നും 28 August 2009-ന് ആർക്കൈവ് ചെയ്തത്. ശേഖരിച്ചത് 20 July 2009.
  41. Gołębiewska, Justyna; Ciancio, Gaetano; Farag, Ahmed; Gonzalez, Javier; Vincenzi, Paolo; Gaynor, Jeffrey J. (2021). "Results of a previously unreported extravesical ureteroneocystostomy technique without ureteral stenting in 500 consecutive kidney transplant recipients". PLOS ONE. 16 (1): e0244248. doi:10.1371/journal.pone.0244248. ISSN 1932-6203. PMC 7799771. PMID 33428659.
  42. David E. R. Sutherland; Rainer W. G. Gruessner; David L. Dunn; Arthur J. Matas; Abhinav Humar; Raja Kandaswamy; S. Michael Mauer; William R. Kennedy; Frederick C. Goetz (April 2001). "Lessons Learned From More Than 1,000 Pancreas Transplants at a Single Institution". Ann. Surg. 233 (4): 463–501. doi:10.1097/00000658-200104000-00003. PMC 1421277. PMID 11303130.
  43. "Kidney transplant: MedlinePlus Medical Encyclopedia". National Institutes of Health. 22 June 2009. ശേഖരിച്ചത് 19 December 2010.
  44. Haller, Maria C.; Royuela, Ana; Nagler, Evi V.; Pascual, Julio; Webster, Angela C. (22 August 2016). "Steroid avoidance or withdrawal for kidney transplant recipients". The Cochrane Database of Systematic Reviews (8): CD005632. doi:10.1002/14651858.CD005632.pub3. ISSN 1469-493X. PMID 27546100.
  45. Nankivell, B (2011). "Diagnosis and prevention of chronic kidney allograft loss". Lancet. 378 (9800): 1428–37. doi:10.1016/s0140-6736(11)60699-5. PMID 22000139.
  46. 46.0 46.1 Naesens (2015). "Proteinuria as a Noninvasive Marker for Renal Allograft Histology and Failure: An Observational Cohort Study". J Am Soc Nephrol. 27 (1): 281–92. doi:10.1681/ASN.2015010062. PMC 4696583. PMID 26152270.
  47. Krumme, B; Hollenbeck, M (March 2007). "Doppler sonography in renal artery stenosis—does the Resistive Index predict the success of intervention?". Nephrology, Dialysis, Transplantation. 22 (3): 692–6. doi:10.1093/ndt/gfl686. PMID 17192278.
  48. "Postoperative Ultrasound in Kidney Transplant Recipients: Association Between Intrarenal Resistance Index and Cardiovascular Events". Transplant Direct. 6 (8): e581. 2020. doi:10.1097/TXD.0000000000001034. PMC 7581034. PMID 33134505.
  49. "Renal scintigraphy for post-transplant monitoring after kidney transplantation". Transplantation Reviews. 32 (2): 102–109. 2018. doi:10.1016/j.trre.2017.12.002. PMID 29395726.
  50. "Can transplant renal scintigraphy predict the duration of delayed graft function? A dual center retrospective study". PLOS ONE. 13 (3): e0193791. 2018. Bibcode:2018PLoSO..1393791B. doi:10.1371/journal.pone.0193791. PMC 5862448. PMID 29561854.
  51. "Limited clinical value of two consecutive post-transplant renal scintigraphy procedures". European Radiology. 30 (1): 452–460. 2020. doi:10.1007/s00330-019-06334-1. PMC 6890596. PMID 31338652.
  52. "Transplant Medication Questions". Piedmont Hospital. 13 May 2011. മൂലതാളിൽ നിന്നും 17 September 2011-ന് ആർക്കൈവ് ചെയ്തത്. ശേഖരിച്ചത് 5 June 2011.
  53. "Kidney transplant". www.webmd.com. ശേഖരിച്ചത് 20 July 2009.
  54. Kim, Nancy; Juarez, Roxanna; Levy, Angela D. (October 2018). "Imaging non-vascular complications of renal transplantation". Abdominal Radiology (ഭാഷ: ഇംഗ്ലീഷ്). 43 (10): 2555–2563. doi:10.1007/s00261-018-1566-4. ISSN 2366-004X. PMID 29550956.
  55. "Malignant and Noninvasive Skin Tumours in Renal Transplant Recipients". Dermatology Research and Practice. 409058. 2014. doi:10.1155/2014/409058. PMID 25302063.
  56. Renal Transplants > Renal Transplantation Complications from eMedicine. Author: Mert Erogul, MD; Chief Editor: Erik D Schraga, MD. Updated: 5 December 2008
  57. "BK virus: Current understanding of pathogenicity and clinical disease in transplantation" (PDF). Reviews in Medical Virology. 29 (4): e2044. July 2019. doi:10.1002/rmv.2044. PMID 30958614.
  58. "Survival of recipients of cadaveric kidney transplants compared with those receiving dialysis treatment in Australia and New Zealand, 1991–2001". Nephrol. Dial. Transplant. 17 (12): 2212–9. 2002. doi:10.1093/ndt/17.12.2212. PMID 12454235.
  59. "Comparison of Mortality in All Patients on Dialysis, Patients on Dialysis Awaiting Transplantation, and Recipients of a First Cadaveric Transplant". NEJM. 341 (23): 1725–1730. 1999. doi:10.1056/nejm199912023412303. PMID 10580071.
  60. Naesens, M (2014). "The Histology of Kidney Transplant Failure: A Long-Term Follow-Up Study". Transplantation. 98 (4): 427–435. doi:10.1097/TP.0000000000000183. PMID 25243513.
  61. Morgan, Benjamin R.; Ibrahim, Hassan N. (2019). "Long-term outcomes of kidney donors". Arab Journal of Urology. 9 (2): 79–84. doi:10.1016/j.aju.2011.06.006. ISSN 2090-598X. PMC 4150560. PMID 26579273.
  62. "Facts and FAQs". Canada's National Organ and Tissue Information Site. Health Canada. 16 July 2002. മൂലതാളിൽ നിന്നും 4 April 2005-ന് ആർക്കൈവ് ചെയ്തത്. ശേഖരിച്ചത് 6 January 2007.
  63. "European Activity Comparison 2003". UK Transplant. March 2004. മൂലതാളിൽ (gif) നിന്നും 12 March 2007-ന് ആർക്കൈവ് ചെയ്തത്. ശേഖരിച്ചത് 6 January 2007.
  64. "Kidney Transplantation Factbook 2011" (PDF).
  65. "National Data Reports". The Organ Procurement and Transplant Network (OPTN). മൂലതാളിൽ നിന്നും 17 April 2009-ന് ആർക്കൈവ് ചെയ്തത്. ശേഖരിച്ചത് 7 May 2009. (the link is to a query interface; Choose Category = Transplant, Organ = Kidney, and select the 'Transplant by donor type' report link)
  66. Alexander, G. C.; Sehgal, A. R. (1998). "Barriers to Cadaveric Renal Transplantation Among Blacks, Women, and the Poor". Journal of the American Medical Association. 280 (13): 1148–1152. doi:10.1001/jama.280.13.1148. PMID 9777814.
  67. "Questions & Answers for Transplant Candidates about Multiple Listing and Waiting Time Transfer" (PDF). United Network for Organ Sharing. മൂലതാളിൽ (PDF) നിന്നും 8 July 2014-ന് ആർക്കൈവ് ചെയ്തത്. ശേഖരിച്ചത് 6 March 2015.
  68. Sommer Gentry (2013). "Addressing Geographic Disparities in Organ Availability" (PDF). Scientific Registry of Transplant Recipients (SRTR). മൂലതാളിൽ (PDF) നിന്നും 4 September 2014-ന് ആർക്കൈവ് ചെയ്തത്. ശേഖരിച്ചത് 6 March 2015.
  69. Leamanczyk, Lauren (29 November 2014). "I-Team: Professor Helps Organ Transplant Patients On Multiple Waiting Lists". WBZ-TV. ശേഖരിച്ചത് 30 November 2014.
  70. Ubel, P. A. (2014). "Transplantation Traffic — Geography as Destiny for Transplant Candidates". New England Journal of Medicine. 371 (26): 2450–2452. doi:10.1056/NEJMp1407639. PMID 25539104.
  71. Neidich, E.; Neidich, A. B.; Axelrod, D. A.; Roberts, J. P. (2013). "Consumerist Responses to Scarcity of Organs for Transplant". Virtual Mentor. 15 (11): 966–972. doi:10.1001/virtualmentor.2013.15.11.pfor2-1311. PMID 24257089.
  72. "Coleman battled lifelong health woes: transplants, kidney problems - CNN.com". www.cnn.com (ഭാഷ: ഇംഗ്ലീഷ്). ശേഖരിച്ചത് 27 June 2019.

പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ[തിരുത്തുക]

Classification
"https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=വൃക്ക_മാറ്റിവയ്ക്കൽ&oldid=3645441" എന്ന താളിൽനിന്ന് ശേഖരിച്ചത്