പ്രാചീന ഗ്രീക്ക് നാഗരികത

വിക്കിപീഡിയ, ഒരു സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനകോശം.

പാര്‍ഥിനോണ്‍ ക്ഷേത്രം:പ്രാചീന ഗ്രീക്കു വാസ്തുകലയുടെ പ്രതീകം.ഏതന്‍സിലെ 'അക്രോപൊളിസ്‌' എന്ന സ്ഥലത്താണിത്‌.

മിനോ‍യന്‍,മൈസീനിയന്‍‍ നാഗരികതകള്‍ക്കും ഇരുണ്ടയുഗത്തിനും ശേഷം കൊറിന്തിലെ റോമന്‍ പടയോട്ടം വരെയുള്ള ഗ്രീസിന്റെ ചരിത്രവും ജനജീവിതവുമാണ്‌ പ്രാചീന ഗ്രീക്ക് നാഗരികത എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ആധുനിക യൂറോപ്യന്‍ സംസ്കാരത്തിന്‌ അടിത്തറ പാകിയത്‌ പ്രാചീന ഗ്രീക്ക്‌ സംസ്കാരമാണ്‌. ലോകത്തെ തന്നെ ഏറ്റവും മഹത്തരമെന്നു വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ഈ നാഗരികത നവോദ്ധാന കാലഘട്ടത്തിലെ കല, സാഹിത്യം, ഭാഷ, തത്വചിന്ത, ശാസ്ത്രം, വിദ്യാഭ്യാസം തുടങ്ങിയവയുടെ വളര്‍ച്ചയ്ക്ക്‌ നിരവധി സംഭാവനകള്‍ നല്‍കി.

ഉള്ളടക്കം

[തിരുത്തുക] ഭൂപ്രകൃതി

തെക്കു കിഴക്കേ യൂറോപ്പില്‍ ബാള്‍ക്കന്‍ ഉപദ്വീപിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്ത്‌ ഉള്‍ക്കടലുകളാല്‍ ചുറ്റപ്പെട്ട് കിടക്കുന്ന പ്രദേശമാണ്‌ ഗ്രീസ്‌. കടലിനോടുള്ള സാമിപ്യവും വാസയോഗ്യമായ നിരവധി താഴ്‌വരകളോടു കൂടിയ ഭൂപ്രകൃതിയും സുഖകരമായ സമശീതോഷ്ണ കാലാവസ്ഥയുമാണ്‌ ഗ്രീക്ക് സംസ്കാരത്തിന്റെ വളര്‍ച്ചയ്ക്കു സഹായകമായ ഘടകങ്ങള്‍.[1]

നിരപ്പല്ലാത്ത ഭൂഘടനയാണ്‌ ഗ്രീസിനുള്ളത്.ആകെ ഭൂഭാഗത്തിന്റെ എഴുപതുശതമാനവും കുന്നുകളും ചെറുപര്‍വതങ്ങളും ശേഷിക്കുന്ന മുപ്പതു ശതമാനം സമുദ്രനിരപ്പില്‍നിന്ന് 3000 മുതല്‍ 8000 അടി വരെ ഉയരത്തിലുള്ള വാസയോഗ്യമായ താഴ്വരകളുമാണ്‌‌.[2]ഒറ്റപ്പെട്ടു കിടന്നിരുന്ന ഈ താഴ്വരകള്‍ തമ്മില്‍ കരഗതാഗതം ദുഷ്കരമായിരുന്നു. എന്നാല്‍ തെക്കു കിഴക്കന്‍ ഭൂഭാഗങ്ങള്‍ പ്രകൃതിദത്തമായയ ജലപാതകളല്‍ സമ്പന്നമായിരുന്നു. ഈജിയന്‍ കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള ജലഗതാഗതം ഗ്രീക്കുകാരെ ഈജിപ്റ്റുമായും കിഴക്കന്‍ രാജ്യങ്ങളുമായുമുള്ള വ്യാപാരം ശക്തിപ്പെടുത്താന്‍ സഹായിച്ചു.[1]

ദൈര്‍ഘ്യമേറിയ വേനലും ദൈര്‍ഘ്യം കുറഞ്ഞ തണുപ്പുകാലവുമുള്ള മെഡിറ്ററേനിയന്‍ കാലാവസ്ഥയായിരുന്നു ഗ്രീസിന്റെ മറ്റൊരു സവിശേഷത. കടല്‍ കരയിലെ താപനില മിതമായി നിലനിര്‍ത്താന്‍ സഹായിച്ചു. തണുപ്പുകാലത്താണ്‌ ആകെ മഴയിലധികവും ലഭിച്ചിരുന്നത്.[2] താഴ്വരകളിലെ മണ്ണ് ധാന്യം,മുന്തിരി,ഒലീവ് എന്നിവയുടെ കൃഷിക്കനുയോജ്യമായ എക്കല്‍ നിക്ഷേപങ്ങളാല്‍ സമ്പന്നമായിരുന്നു. ജലസേചനം സാധ്യമായിരുന്നില്ല. വാര്‍ഷിക വര്‍ഷപാതത്തെ ആശ്രയിച്ചായിരുന്നു കൃഷി.[1]

[തിരുത്തുക] കാലഘട്ടം

മറ്റു പല പുരാതന സംസ്കാരങ്ങളെയും പോലെ ഗ്രീക്ക്‌ സംസ്കാരത്തിന്റെയും കൃത്യമായ കാലഘട്ടം കണക്കാക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. ബി.സി.1150-ല്‍ മൈസീനിയന്‍ നാഗരികത നശിക്കുകയും ഗ്രീക്ക് സംസ്കാരം ശക്തമാവുകയും ചെയ്തതായി ചില ചരിത്രകാരന്മാര്‍ വിശ്വസിക്കുന്നു. മറ്റു ചിലര്‍ ആദ്യ ഒളിമ്പിക്സ് നടന്ന ബി.സി.770 കാലഘട്ടം ഗ്രീക്കു സംസ്കാരത്തിന്റെ ആരംഭമായി കണക്കാക്കുന്നു. മൈസീനിയന്‍ നാഗരികതയുടെ നാശത്തിനും ആദ്യ ഒളിമ്പിക്സിനുമിടയ്ക്കുള്ള കാലഘട്ടത്തെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായവിവരങ്ങള്‍ ലഭ്യമല്ല. ഈ കാലഘട്ടം ഇരുണ്ട യുഗം എന്നറിയപ്പെടുന്നു.

ബി.സി.323-ല്‍ അലക്സാണ്ടര്‍ ചക്രവര്‍ത്തിയുടെ മരണത്തോടെ ഹെല്ലനിക്‌ യുഗം ആരംഭിച്ചു. എങ്കിലും ബി.സി.146-ലെ റോമന്‍ പടയോട്ടം വരെ ഗ്രീക്ക്‌ സംസ്കാരം നിലനിന്നു.

[തിരുത്തുക] ജനങ്ങള്‍

ഗ്രീക്ക്‌ നാഗരികതയുടെ ആവിര്‍ഭാവത്തിനു മുന്‍പ്‌ ഗ്രീസില്‍ നിലനിന്നിരുന്നത്‌ ഈജിയന്‍ നാഗരികതയായിരുന്നു. പിന്നീട്‌ അയോണിയന്മാരും ബി.സി 2000-ത്തിനും 1500-നും ഇടയ്ക്ക്‌ ഡാന്യൂബ്‌ നദീതടത്തിലെ ഇടയന്മാരായിരുന്ന അക്കേയന്മാരും ഗ്രീസിലേയ്ക്ക്‌ കുടിയേറി. ഇവരില്‍ നിന്നാണ്‌ 'ഗ്രീക്ക്‌' എന്ന പേര്‌ ഉത്ഭവിച്ചത്‌. തുടര്‍ന്നു വന്ന ഡോറിയന്മാര്‍ ബി.സി 12-ആം നൂറ്റാണ്ടു മുതല്‍ 200വര്‍ഷം ഗ്രീസ്‌ ഭരിച്ചു. ആദിപിതാവായ ഹെല്ലന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി അവര്‍ ഹെല്ലന്മാര്‍ എന്ന പേരു സ്വീകരിച്ചു.

ഡോറിയന്മാരുടെ ഭാഷയും ജീവിതശൈലിയും അക്കേയരില്‍ നിന്നും അയൊണിയരില്‍ നിന്നും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു.അവര്‍ ആഢംബരജീവിതം നയിക്കാനിഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്ന യുദ്ധപ്രിയരായിരുന്നു.ആര്‍ക്കിപലെഗോയിലെ ദീപസമൂഹങ്ങളും സിസിലിയും അവരുടെ ശക്തികേന്ദ്രങ്ങളായിരുന്നു.അയോണിയര്‍ കലയില്‍ നിപുണരായിരുന്നു.അവര്‍ സമാധാനപ്രിയരഅയിരുന്നു.അക്കാലത്തെ പ്രമുഖ പട്ടണങ്ങളിലൊന്നായിരുന്ന Attica അവരുടെ കൈവശമായിരുന്നു.[3]‌.

ഗ്രീക്കു കാരും ഇന്ത്യയിലെ ആര്യന്മാരും ഇറാനിയന്മാരും ഒരേവര്‍ഗത്തില്‍പ്പെട്ടവരാണെന്ന്‌ ചില നരവംശശാസ്ത്രജ്ഞര്‍ വിശ്വസിക്കുന്നു.ഇന്ത്യയിൽ, യവനർ എന്നാണ് ഗ്രീക്കുകാരെ വിളിക്കുന്നത്. അയോണിയ എന്ന വാക്കിൽ നിന്നുമാണ് യവനർ എന്ന പദം ഉണ്ടായത്. അക്കാമെനിഡ് കാലഘട്ടത്തിലെ പുരാതന പേർഷ്യൻ ലിഖിതങ്ങളിൽ യോന എന്നാണ് ഗ്രീക്കുകാരെ പറയുന്നത്[4]‌.

[തിരുത്തുക] ചരിത്രം

[തിരുത്തുക] മൈസീനിയന്‍ നാഗരികത

A Mycenaean funeral mask identified as the "Mask of Agamemnon" by Heinrich Schliemann

ഗ്രീക്ക് നഗരമായിരുന്ന മൈസീനി കേന്ദ്രീകരിച്ച് ബി.സി.1600-മുതല്‍ 1100 വരെ ,ഗ്രീസില്‍ നിലനിന്നിരുന്ന നാഗരികതയാണ്‌ മൈസീനിയന്‍ നാഗരികത. ദക്ഷിണഗ്രീസിലെ പെലോപ്പൊനീഷ്യയിലായിരുന്നു 'സുവര്‍ണനഗരം' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന മൈസീനി സ്ഥിതി ചെയ്തിരുന്നത്‌. ബി.സി.1900 -ല്‍ ഉത്തര ഗ്രീസില്‍ കുടിയേറിയ ഇന്തോ യൂറോപ്യന്‍ നരവംശത്തില്പ്പെട്ട ജനതയാണ്‌ ഈ സംസ്കാരത്തിന്‌ അടിത്തറ പാകിയത്. ബി.സി. 1400 നും 1200നും ഇടയില്‍ നോസസ്‌ നഗരത്തിന്റെ പതനത്തോടെ ഗ്രീസിലെ പ്രധാന വാണിജ്യകേന്ദ്രം എന്ന സ്ഥാനം മൈസീനിയ്ക്കു ലഭിച്ചു.[1]

അക്കാലത്തെ ഗ്രീക്ക് ലിപി ലീനിയര്‍ ബിയിലെഴുതിയ ലിഖിതങ്ങളനുസരിച്ച് മൈസീനിയന്‍ രാജാക്കന്മാര്‍ വനാക്സ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു.പുരോഹിതരും ഉദ്യോഗസ്ഥരും സേനാമേധാവികളുമായിരുന്നു സമൂഹത്തിലെ ഉപരിവര്‍ഗ്ഗം. അവര്‍ യുദ്ധതത്പരരായിരുന്നു.കളിമണ്‍പാത്ര നിര്‍മ്മാണത്തില്‍ നിപുണരുമായിരുന്നു.പ്രമുഖ ചക്രവര്‍ത്തി അഗമമ്‌നന്റെ നേതൃത്വത്തില്‍ 1250-ല്‍ മൈസീനിയന്‍ സൈന്യം ട്രോയ് നഗരം പിടിച്ചടക്കി.1150-ലെ ഡോറിയന്മാരുടെ മുന്നേറ്റം ഗ്രീസിലെ മൈസീനിയന്‍ നാഗരികതയ്ക്ക് അന്ത്യം കുറിച്ചു.[5]‌.

[തിരുത്തുക] ഇരുണ്ട യുഗം

ഗ്രീക്ക് സംസ്കാരത്തില്‍ ബി.സി.1150 മുതല്‍ 750 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായ വിവരങ്ങള്‍ ലഭ്യമല്ല.ഈ കാലമാണ്‌ ഇരുണ്ട യുഗം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.ബി.സി. 1150-ല്‍ മൈസീനിയന്‍ നാഗരികതയുടെ നാശത്തിനുശേഷം ഗ്രീസിലെ ജനസംഖ്യ ക്രമാതീതമായി കുറഞ്ഞു.കൃഷിയിലും ഗണ്യമായ കുറവു സംഭവിച്ചു.ഇക്കാലത്ത് ഗ്രീസില്‍ നിന്നു പലായനം ചെയ്ത അയോണിയര്‍ ഏഷ്യാമൈനറിന്റെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറേ തീരങ്ങളില്‍ ആധിപത്യമുറപ്പിച്ചു.ഡോറിയന്മാര്‍ പെലൊപ്പനേഷ്യയിലും ക്രെറ്റും റോഡുമുള്‍പ്പെടെയുള്ള ദക്ഷിണ ഈജിയന്‍ ദ്വീപുകളിലും ശക്തിപ്രാപിച്ചു.ബി.സി.950 ആയപ്പോഴേക്കും ആയുധ നിര്‍മ്മാണത്തില്‍ വെങ്കലത്തിനു പകരം ഇരുമ്പ് ഉപയോഗിച്ചു തുടങ്ങി.മണ്‍പാത്രനിര്‍മ്മാണശൈലിയിലും മാറ്റം സംഭവിച്ചു..[5] [6]‌.

[തിരുത്തുക] ഹോമര്‍ യുഗം

ഇലിയഡ്‌,ഒഡീസ്സി എന്നീ ഗ്രീക്ക്‌ ഇതിഹാസങ്ങള്‍ രചിച്ച അന്ധകവിയാണ്‌ ഹോമര്‍. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാവ്യങ്ങള്‍ ഇരുണ്ട യുഗത്തിലെ ഗ്രീക്ക് ജനജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് പ്രതിപാദിക്കുന്നവയാണ്‌.ഇലിയഡും ഒഡീസ്സിയും നാടന്‍പാട്ടുകളുടെ രൂപത്തിലായിരുന്നു പ്രചരിച്ചത്‌.ബി.സി.എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടു മുതല്‍ പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടു വരെയുള്ള കാലഘട്ടമാണ്‌ ഈ കാവ്യങ്ങളില്‍ ചിത്രീകരിക്കപ്പെട്ടത്.

Greece according to the Iliad

ട്രോജന്‍ യുദ്ധമാണ്‌ ഇലിയഡിലെ പ്രധാനപ്രതിപാദ്യം.സ്പാര്‍ട്ടയിലെ രാജാവിന്റെ പത്നി ഹെലനെ ട്രോയ് നഗരത്തിലെ രാജകുമാരന്‍ പാരിസ് തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുന്നതും,അതേത്തുടര്‍ന്ന് സ്പാര്‍ട്ടയിലെ രാജാവിന്റെ സഹോദരനും മൈസീനിയന്‍ രാജാവുമായ അഗമമ്‌നന്‍ പത്തു വര്‍ഷം നീണ്ടു നിന്ന ട്രോജന്‍ യുദ്ധത്തിലൂടെ ട്രോയ് നഗരം പിടിച്ചടക്കുന്നതുമാണ്‌ കഥാതന്തു.ട്രോജന്‍ യുദ്ധത്തിനു ശേഷമുള്ള ഗ്രീക്ക് വീരപുരുഷന്‍ ഒഡീസസിന്റെ ജീവിതമാണ്‌ ഒഡീസിയിലെ പ്രതിപാദ്യം .

ഹോമറിന്റെ കൃതികളിലെ ഗ്രീക്ക്‌ ജനത വെളുത്ത്‌ ഉയരം കൂടിയവരായിരുന്നു.അവര്‍ ഗ്രാമങ്ങളില്‍ ജീവിച്ചു.ഓരോ ഗ്രാമവും മറ്റുള്ളവയുമായി സമ്പര്‍ക്കമില്ലാതെ പ്രത്യേകം രാഷ്ട്രങ്ങളായി നിലനിന്നു. ഓരോ രാജ്യത്തും രാജാക്കന്മാരുമുണ്ടായിരുന്നു. സേനാനായകനും,ഭരണ കര്‍ത്താവും പുരോഹിതനും ന്യായാധിപനും രാജാവു തന്നെയായിരുന്നു. സമൂഹത്തില്‍ നിലനിന്നിരുന്ന ആചാരങ്ങളായിരുന്നു നിയമങ്ങള്‍. അവ രാജാവിനും ബാധകമായിരുന്നു. സമൂഹത്തിന്റെ മുകള്‍ത്തട്ടിലുണ്ടായിരുന്ന പ്രഭുക്കന്മാര്‍ ഭരണ നിര്‍വ്വഹണത്തില്‍ രാജാവിനെ സഹായിച്ചു പോന്നു. ജനങ്ങളുടെ തൊഴില്‍ കൃഷിയും കന്നുകാലി വളര്‍ത്തലുമായിരുന്നു. ശില്‍പകലയിലും,ചിത്രകലയിലും ശാസ്ത്രത്തിലും നിപുണരായ ഒരു പ്രത്യേക ജനവിഭാഗവുമുണ്ടായിരുന്നു. എല്ലാവരും പ്രഭുക്കന്മാരുടെ ആശ്രിതരായിരുന്നുജനങ്ങള്‍ ബഹുദൈവാരാധകരായിരുന്നു. അവര്‍ മരണാനന്തര ജീവിതത്തില്‍ വിശ്വസിച്ചിരുന്നില്ല. രാജാവു തന്നെയായിരുന്നു പ്രധാന പുരോഹിതന്‍. [7]‌.അവര്‍ "വെളിപാടു"കളില്‍ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു. വെളിച്ചപ്പാടുകളെപ്പോലെ ഒരു വിഭാഗം ജനങ്ങള്‍ "ഒറാക്കിള്‍" എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന വെളിപാടു സ്ഥലങ്ങളില്‍ 'വെളിച്ചപ്പെട്ടിരുന്നു. വാസ്തു ശില്‍പകലയില്‍ ഇവര്‍ വിദഗ്ധരായിരുന്നു. ലോഹങ്ങളിലെ കൊത്തുപണികളിലും,കെട്ടിടനിര്‍മ്മാണത്തിലും അവര്‍ ഗണ്യമായ പുരോഗതി കൈവരിച്ചു. വ്യാപാരകാര്യങ്ങളില്‍ അവര്‍ തികച്ചും അജ്ഞരായിരുന്നു. 'കച്ചവടക്കാരന്‍' എന്നര്‍ത്ഥം വരുന്ന വാക്കു പോലും അക്കാലത്ത്‌ ഗ്രീക്ക്‌ ഭാഷയിലുണ്ടായിരുന്നില്ല.[3]

[തിരുത്തുക] Archaic period

ഇരുണ്ടയുഗത്തിനു ശേഷമുള്ള കാലഘട്ടമാണിത് (ബി.സി.700-500).രാഷ്ട്രീയ,സാമൂഹ്യ ,സാംസ്കാരികരംഗങ്ങളില്‍ ഗ്രീസ് വന്‍ പുരോഗതി കൈവരിച്ച ഈ കാലഘട്ടം ഗ്രീക്ക് നാഗരികതയുടെ സുവര്‍ണകാലമാണ്‌.പോളിസ് എന്ന നഗരരാഷ്ട്രങ്ങള്‍ രൂപം കൊണ്ടത് ഇക്കാലത്താണ്‌.[1]

[തിരുത്തുക] ബി.സി. എട്ടാം നൂറ്റാണ്ട്‌

വികലമായിരുന്ന മയേഷ്യന്‍ ലിപിയില്‍ നിന്നും,വ്യക്തമായ നിയമങ്ങളുള്ള ഫിനേഷ്യന്‍ ലിപിയിലേക്കുള്ള മാറ്റവും,തുടര്‍ന്ന്‌ സാക്ഷരതയിലും എഴുത്തു വിദ്യയിലും ഗ്രീക്കുകാര്‍ കൈവരിച്ച അഭൂതപൂര്‍വ്വമായ വളര്‍ച്ചയുമാണ്‌ ഈ കാലഘട്ടത്തിന്റെ മുഖമുദ്ര.നഗരരാഷ്ട്രങ്ങളുടെ(Polis) ഉദയവും വളര്‍ച്ചയുമാണ്‌ മറ്റൊരു പ്രധാന സംഭവവികാസം.ഒരു നഗരവും അതിനു ചുറ്റുമുള്ള നിരവധി കാര്‍ഷികഗ്രാമങ്ങളും ചേര്‍ന്നതായിരുന്നു ഒരു നഗരരാഷ്ട്രം.ഏതന്‍സ്‌,സ്പാര്‍ട്ട,കൊറിന്ത്‌,തെബിസ്‌ എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാന നഗരരാഷ്ട്രങ്ങള്‍.[8][9]ഹാള്‍സിസ് , എറിട്രിയ എന്നീ രണ്ടു പ്രധാനനഗരങ്ങള്‍ തമ്മിലുണ്ടായ ലെലന്റൈന്‍ യുദ്ധം(710-650 BC) നടന്നത് ഇക്കാലത്താണ്‌.[10]

[തിരുത്തുക] ഏഴാം നൂറ്റാണ്ട്‌

ഈ കാലഘട്ടത്തില്‍ രാജഭരണത്തില്‍ നിന്നും പ്രഭുത്വത്തിലേയ്ക്കും,പിന്നീട്‌ ഏകാധിപത്യഥിലേയ്ക്കും നഗരരാഷ്ട്രങ്ങള്‍ കൂപ്പുകുത്തി. ഏകാധിപതികള്‍ ആദ്യം ടൈറനോസ്‌(tyrannos) എന്നും പിന്നീട്‌ ടെറന്റ്‌(terrent)എന്നും അറിയപ്പെട്ടു.ഇന്ന്‌ ഇംഗ്ലീഷില്‍ 'ടെറന്റ്‌' എന്ന പദത്തിനര്‍ത്ഥം "ജനദ്രോഹിയായ ഏകാധിപതി" എന്നാണ്‌.എന്നാല്‍ ഗ്രീസിലെ ടെറന്റുകള്‍ പ്രഭുക്കന്മാരുടെ സ്വേച്ഛാധികാരം അടിച്ചമര്‍ത്തി ജനക്ഷേമത്തിനായി പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നവരായിരുന്നു[11][9]

ഈ നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യ പകുതിയിലാണ്‌ ഗ്രീസില്‍ 'വ്യാപാരികള്‍' എന്ന പുതിയ വര്‍ഗ്ഗം ഉദയം ചെയ്തത്‌. നാണയസമ്പ്രദായവും ക്രയവിക്രയ സംസ്കാരവും അവരുടെ സംഭാവനകളായിരുന്നു. കുറഞ്ഞകാലം കൊണ്ടു തന്നെ അവര്‍ ഗ്രീക്ക്‌ സാമ്പത്തികവ്യവസ്ഥയില്‍ ഗണ്യമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തി. അവരുടെ ദ്രുതഗതിയിലുള്ള സാമ്പത്തിക വളര്‍ച്ച അക്കാലത്തെ ഭരണാധികാരികളില്‍ ഭീതിയുളവാക്കി.

ബി.സി അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടില്‍ ഏതന്‍സില്‍ നിലനിന്നിരുന്ന ഒരു നാണയം ;ബ്രിട്ടീഷ്‌ മ്യൂസിയത്തില്‍ നിന്ന്‌.

വര്‍ധിച്ച ജനസംഖ്യയും,സ്ഥലപരിമിതിയും, ഒരു ചെറിയ വിഭാഗത്തിന്റെ കൈവശം കുന്നു കൂടിയ കണക്കറ്റ സമ്പത്തും സാമൂഹിക അസമത്വത്തിനും, അധികാര മത്സരങ്ങള്‍ക്കും കളമൊരുക്കി.[12] സ്പാര്‍ട്ടയില്‍ വളര്‍ന്നു വന്ന പ്രഭുവര്‍ഗ്ഗം അയല്‍ രാജ്യമായ മൈസീനിയ ആക്രമിച്ചു. ഇരുപതു കൊല്ലത്തെ സുദീര്‍ഘമായ ചെറുത്തു നില്‍പിനു ശേഷം മൈസീനിയ സ്പാര്‍ട്ടയില്‍ ലയിച്ചു.പിന്നീട്‌ ഇടയ്ക്കിടെയുണ്ടായ ആഭ്യന്തരകലഹങ്ങള്‍ അടിച്ചമര്‍ത്താനായി,ഓരോ സ്പാര്‍ട്ടന്‍ പൗരനും നിര്‍ബന്ധിത സൈനികസേവനം വേണമെന്ന നിയമം നിലവില്‍ വരുത്തി. ഈ കാലഘട്ടത്തില്‍ ഏതന്‍സും സമാനമായ മാറ്റങ്ങളിലൂടെ കടന്നു പോകയായിരുന്നു. നിരവധി ആഭ്യന്തര സംഘര്‍ഷങ്ങള്‍ക്കു ശേഷം,ആര്‍ക്കണ്‍ രാജാവിന്റെ നേതൃത്വത്തില്‍, ബി.സി.621-ല്‍, ഏതന്‍സില്‍ ഒരു ഏകീകൃത നിയമസംഹിത നിലവില്‍ വന്നു.

ചുരുക്കത്തില്‍ ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനമായപ്പോഴേയ്ക്കും സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക ഉച്ചനീചത്വങ്ങള്‍ ഗ്രീസില്‍ കൊടികുത്തി വാണു.

[തിരുത്തുക] ആറാം നൂറ്റാണ്ട്‌

ആറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഗ്രീക്ക്‌ അധിനിവേശപ്രദേശങ്ങള്‍ .

ഏതന്‍സും,കൊറിന്തും വാണിജ്യകേന്ദ്രങ്ങളായി ഉയര്‍ന്നു. ദ്രുതഗതിയിലുള്ള ജനസംഖ്യാവര്‍ധനവും, സ്ഥലപരിമിതിയും യൂറോപ്പിന്റെ മറ്റുഭാഗങ്ങളിലേയ്ക്ക്‌ കുടിയേറിപ്പാര്‍ക്കാന്‍ ഗ്രീക്കുകാരെ നിര്‍ബന്ധിതരാക്കി.ദക്ഷിണ ഇറ്റലിയിലേയ്ക്കും,സിസിലിയിലേയ്ക്കും,ഏഷ്യാമൈനറിലേയ്ക്കുമുള്ള കുടിയേറ്റം കോളനികളുടെ രൂപീകരണത്തിനും ഗ്രീക്ക്‌ സംസ്കാരത്തിന്റെ വ്യാപനത്തിനും കാരണമായി.[9]പുത്തന്‍ വ്യാപാര സാധ്യതകള്‍ ഗ്രീക്കുകാരുടെ ജീവിത നിലവാരം അഞ്ചിരട്ടി വരെ ഉയര്‍ത്തി.

ആറാം നൂറ്റാണ്ടില്‍ ഏതന്‍സ്‌ പെസിസ്ട്രാറ്റസിന്റെയും മക്കളായ ഹിപ്പിയസിന്റെയും ഹിപ്പാര്‍ക്കസിന്റെയും അധീനതയിലായി.ബി.സി.510-ല്‍ അഥീനിയന്‍ ഉപരിവര്‍ഗ്ഗത്തിന്റെ പ്രതിനിധിയായ ക്ലീസ്തനീസ്‌ സ്പാര്‍ട്ടയിലെ ഭരണാധികാരികളുടെ സഹായത്തോടെ ഏതന്‍സ്‌ പിടിച്ചടക്കി.അദ്ദേഹമാണ്‌ ആദ്യമായി 'ജനാധിപത്യം' എന്ന ആശയം അവതരിപ്പിച്ചത്‌.തുടര്‍ന്ന്‌ ഏതന്‍സിന്‌ വികസനത്തിന്റെ സുവര്‍ണകാലമായിരുന്നു.

[തിരുത്തുക] Classical Greece

മാസിഡോണിയന്‍ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഉദയം വരെയുള്ള കാലഘട്ടം.ഏതന്‍സിന്റെ സുവര്‍ണകാലമാണിത്.

[തിരുത്തുക] ഗ്രീക്ക്‌-പേര്‍ഷ്യന്‍ യുദ്ധങ്ങള്‍

ബി.സി. അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യകാലത്ത്‌,അയോണിയയിലെ ഗ്രീക്ക്‌ ആധിപത്യം അവസാനിപ്പിച്ച ശേഷം, പേര്‍ഷ്യന്‍ രാജാവായിരുന്ന ദാരിയസ്‌ ഒന്നാമന്‍ ബി.സി.490-ല്‍ ഗ്രീസ്‌ ആക്രമിച്ചു.മാരത്തോണ്‍ യുദ്ധം(Battle of Marathon) എന്നറിയപ്പെട്ട പ്രസ്തുത യുദ്ധത്തില്‍ അഥീനിയന്‍ പട്ടാളം ഐതിഹാസിക വിജയം നേടി.പിന്നീട്‌ പത്തു വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്കു ശേഷം,ദാരിയസ്‌ ഒന്നാമന്റെ മകന്‍ സെറസ്‌ ഒന്നാമന്‍ നടത്തിയ ആക്രമണത്തിലും ഗ്രീക്ക്‌ നഗരരാഷ്ട്രങ്ങള്‍ ഒന്നിച്ചു നിന്ന്‌ വിജയം കൈവരിച്ചു.ഗ്രീക്ക്‌ പേര്‍ഷ്യന്‍ യുദ്ധ പരമ്പര ബി.സി.449-വരെ തുടര്‍ന്നു.അവസാനം അയോണിയ അടക്കമുള്ള ഗ്രീക്ക്‌ കോളനികള്‍ പേര്‍ഷ്യന്‍ സ്വാധീനത്തില്‍ നിന്നും മുക്തമാക്കുവാന്‍ ഗ്രീക്ക്‌ പട്ടാളത്തിനു കഴിഞ്ഞു.

[തിരുത്തുക] പെരിക്ലിയന്‍ യുഗം

പെരിക്ലിസ്‌

ഗ്രീസില്‍ പെരിക്ലിസിന്റെ(492-429 BC)[13] ഭരണകാലമാണ്‌ പെരിക്ലിയന്‍ യുഗം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്‌.ഏതന്‍സിലെ നാവിക സേനാനായകനായിരുന്ന സാന്തിപ്പസിന്റെയും ഭരണകര്‍ത്താവായിരുന്ന ക്ലൈസ്തനിസിന്റെ സഹോദരിയായിരുന്ന അഗാരിസ്റ്റയുടെയും മകനായി. 5-ാ‍ം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യപാദത്തില്‍ ജനിച്ച പെരിക്ലിസ്‌ ബി.സി.461-ല്‍ ഏതന്‍സിന്റെ അനിഷേധ്യ നേതാവും ഭരണാധികാരിയുമായി[14].അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണകാലത്ത്‌ എല്ലാ മണ്ഡലങ്ങളിലും ഏതന്‍സ്‌ വളര്‍ച്ചയുടെ പൂര്‍ണത കൈവരിച്ചു.അക്രോപൊളിസില്‍ ക്ഷേത്രങ്ങള്‍ പണികഴിപ്പിക്കപ്പെട്ടതും ഇക്കാലത്താണ്‌. ഏതന്‍സിന്റെ സുവര്‍ണകാലം എന്നാണ്‌ ഈ കാലഘട്ടത്തെ ചരിത്രകാരന്മാര്‍ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്‌.[15] അക്കാലത്ത്‌ ഏതന്‍സ്‌ നഗരം ഹെല്ലാസിന്റെ പാഠശാല(The School Of Hellas) എന്നു വിഖ്യാതമായി.ചെറുപ്പം മുതല്‍ക്കേ പൗരബോധത്തിലധിഷ്ഠിതമായ വിദ്യാഭ്യാസം നല്‍കിവന്നതിനാലായിരുന്നു അത്‌.രാഷ്ട്രീയ രംഗത്ത്‌ പരിപൂര്‍ണ പ്രജാപ്രഭുത്വ ഭരണം നടപ്പിലാക്കിയത്‌ ഇക്കാലത്താണ്‌.

[തിരുത്തുക] പെലോപ്പൊനീഷ്യന്‍ യുദ്ധം

Alliances in the Pelopennesian War, 431 B.C. 1.JPG

ഗ്രീക്ക്‌-പേര്‍ഷ്യന്‍ യുദ്ധങ്ങള്‍ക്കു ശേഷം ഗ്രീക്ക്‌ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ വലിയ പങ്കും അഥീനിയന്‍ സൈന്യത്തിന്റെ കീഴിലായി.ഇത്‌ ഏതന്‍സും സ്പാര്‍ട്ടയും തമ്മിലുള്ള ആഭ്യന്തരകലഹത്തിലും ഒടുവില്‍ പെലോപ്പൊനീഷ്യന്‍ യുദ്ധത്തിലും കലാശിച്ചു.ബി.സി.431 മുതല്‍ 404 വരെയായിരുന്നു യുദ്ധം.യുദ്ധത്തിന്റെ ആദ്യഘട്ടത്തില്‍ അസാമാന്യമായ നാവികശക്തി ഏതന്‍സിന്‌ രക്ഷയായെങ്കിലും,സിസിലിയിലെ പരാജയവും(ബി.സി.413),പേര്‍ഷ്യന്‍ സഹായത്തോടെ അയോണിയയില്‍ നിന്നുള്ള ധാന്യലഭ്യത ഇല്ല്ലാതാക്കുകയെന്ന സ്പാര്‍ട്ടയുടെ തന്ത്രവും(ബി.സി.404) ഏതന്‍സിന്‌ തിരിച്ചടിയായി.ഒടുവില്‍ ബി.സി.405-ല്‍ അഥീനിയന്‍ സൈന്യം പരാജയം സമ്മതിച്ചു.അപ്പോഴേയ്ക്കും അധീനതയിലുണ്ടായിരുന്ന കോളനികളുടെ മുക്കാല്‍ പങ്കും ഏതന്‍സിനു നഷ്ടമായിരുന്നു.

അഥീനിയന്‍ സാമ്രാജ്യം:പെലൊപ്പനേഷ്യന്‍ യുദ്ധത്തിനു തൊട്ടു മുന്‍പ്‌.(431BC)

പെലോപ്പൊനീഷ്യന്‍ യുദ്ധത്തിലുണ്ടായ വിജയം ഗ്രീസില്‍ സ്പാര്‍ട്ടയ്ക്ക്‌ സര്‍വാധികാരം നേടിക്കൊടുത്തു.എന്നാല്‍ ബി.സി 395-ല്‍ ഏതന്‍സും,തെബിസും,കൊറിന്തും അടക്കമുള്ള ഒരു കൂട്ടം നഗരരാഷ്ട്രങ്ങള്‍ ഒരുമിച്ചുനിന്ന്‌ സ്പാര്‍ട്ടയുടെ സര്‍വ്വാധിപത്യത്തെ ചോദ്യം ചെയ്തു.താഴേക്കിടയില്‍ നിന്നാരംഭിച്ച ഈ ചലനങ്ങള്‍ ഒടുവില്‍ കൊറിന്ത്യന്‍ യുദ്ധത്തില്‍ (ബി.സി.395-387)അവസാനിച്ചു.പിന്നെയും 16 വര്‍ഷം കൂടി സ്പാര്‍ട്ടന്‍ ആധിപത്യം നില നിന്നു.ബി.സി.371-ല്‍ തെബിസുമായുണ്ടായ ലെറ്റ്ച്യൂറായുദ്ധത്തിലേറ്റ പരാജയത്തോടെ ഗ്രീസിലെ സ്പാര്‍ട്ടന്‍ ആധിപത്യം അവസാനിച്ചു.

സ്പാര്‍ട്ട സമ്പത്തിലും സൈനികശക്തിയിലും രണ്ടാം സ്ഥാനത്തേയ്ക്ക്‌ പിന്തള്ളപ്പെട്ടപ്പോള്‍ തെബിസ്‌ ഒരു പുതിയ ശക്തിയായി ഉയര്‍ന്നു.ബി.സി.361-ഓടു കൂടി തെബിസിന്റെയും ശക്തി ക്ഷയിച്ചു.

[തിരുത്തുക] മാസിഡോണിയന്‍ സാമ്രാജ്യം

നിരന്തരമായ യുദ്ധങ്ങള്‍ ഗ്രീക്ക്‌ സംസ്കാരത്തിന്റെ പ്രൗഢി ക്ഷയിപ്പിച്ചു. ആ കാലഘട്ടത്തിലാണ്‌ പടിഞ്ഞാറന്‍ ഗ്രീക്കിലെ മാസിഡോണിയന്‍ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഉദയം.മാസിഡോണിയന്‍ ചക്രവര്‍ത്തിയായിരുന്ന മഹാനായ ഫിലിപ്‌ രണ്ടാമന്‍, തെസ്സാലിയും ത്രേസ്സുമടക്കമുള്ള ഗ്രീക്ക്‌ നഗരരാഷ്ട്രങ്ങള്‍ കീഴടക്കി പടയോട്ടം ആരംഭിച്ചത്‌.ഏതന്‍സിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള കോണ്‍ഫെഡറേഷന്‍ മാസിഡോണിയന്‍ ആക്രമണത്തെ ചെറുത്തുവെങ്കിലും ബി.സി.338-ല്‍ നടന്ന ഷീറോണിയാ യുദ്ധത്തില്‍ അവര്‍ പരാജയപ്പെടുകയും സ്പാര്‍ട്ടയൊഴികെയുള്ള എല്ലാ ഗ്രീക്ക്‌ രാഷ്ട്രങ്ങളും ഫിലിപ്പിന്‌ കീഴടങ്ങുകയും ചെയ്തു.തുടര്‍ന്ന്‌ ഏഷ്യാമൈനര്‍ ആക്രമിച്ചു കീഴടക്കാന്‍ പദ്ധതിയിട്ടെങ്കിലും, ബി.സി.336-ല്‍ തന്റെ അനുയായിയുടെ കൈയാല്‍ ഫിലിപ്‌ ചക്രവര്‍ത്തി കൊല്ലപ്പെട്ടു.

ഫിലിപ് രണ്ടാമന്റെ പുത്രനായ അലക്സാണ്ടര്‍ ബി.സി.337-ലാണ്‌ അധികാരമേറ്റത്‌.പേര്‍ഷ്യന്‍ രാജാവായിരുന്ന ദാരിയസ്‌ മൂന്നാമനെയും സിറിയന്‍, പാലസ്തീനി,ഈജിപ്ഷ്യന്‍ ഭരണാധികാരികളെ പരാജയപ്പെടുത്തി, ഗംഗാ സമതലപ്രദേശം വരെയെത്തിയ മഹാനായ അലക്സാണ്ടര്‍ ചക്രവര്‍ത്തി ബി.സി.323-ാ‍മാണ്ടില്‍ അന്തരിച്ചു.

[തിരുത്തുക] ഹെല്ലനിസ്റ്റിക് യുഗം

അലക്സാണ്ടറുടെ മരണത്തിനും റോമാക്കാര്‍ ഗ്രീസ്‌ ആക്രമിയ്ക്കുന്നതിനും ഇടയിലുള്ള കാലഘട്ടമാണ്‌ ഹെല്ലനിസ്റ്റിക്‌ യുഗം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്‌. അലക്സാണ്ടറുടെ ഭരണകാലത്ത്‌ യവനസംസ്കാരത്തിന്റെ പ്രശസ്തി വാനോളം ഉയര്‍ന്നുവെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷം പ്രധാന സേനാനായകന്മാര്‍ തമ്മില്‍ രാജ്യം പങ്കു വയ്ക്കുന്നതിനെച്ചൊല്ലിയുണ്ടായ തര്‍ക്കം ബി.സി.331-ഓടു കൂടി മൂര്‍ധന്യതയിലെത്തുകയും ബി.സി.301-ലെ ഇപ്സസ്‌ യുദ്ധത്തോടെ വിഭജനം പൂര്‍ത്തിയാകുകയും ചെയ്തു.ഈജിപ്റ്റും ഫിനീഷ്യയും പാലസ്തീനും ടോളമിയുടെ അധികാരപരിധിയിലായിരുന്നു. സെല്യൂക്കസ്‌ മെസപ്പൊട്ടോമിയയുടെയും പേഴ്സ്യയുടെയും സിറിയയുടെയും അധിപനായി. ലിസിമാക്കസിന്‌ ഏഷ്യാമൈനറിന്റെയും ത്രെയിസിന്റെയും ആധിപത്യം ലഭിച്ചു

മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനം റോമന്‍ ആക്രമണത്തോടെ ഹെല്ലനിസ്റ്റിക്‌ യുഗം അവസാനിച്ചു. ബി.സി. 275-ല്‍ സിസിലിയും ബി.സി.201-ല്‍ സ്പെയിനും റോമന്‍ സൈന്യത്ത്തിന്റെ അധീനതയിലായി.സെല്യൂക്കിഡ് സാമ്രാജ്യം ബി.സി. 64 വരെയും ടോളമിയുടെ സാമ്രാജ്യം ബി.സി.30 വരെയും റോമന്‍ പടയോട്ടത്തെ ചെറുത്തു നിന്നുവെങ്കിലും ഒടുവില്‍ റോമിന്‌ കീഴ്പ്പെട്ടു. റോമിന്റെ ആധിപത്യം യവനസംസ്കാരത്തെ പൂര്‍ണമായി തളര്‍ത്തിയില്ല. ഗ്രീസില്‍ ക്രിസ്തുമതത്തിന്റെ വ്യാപനം പൂര്‍ണമാകുന്നതുവരെ ഗ്രീക്ക് നാഗരികത നിലനിന്നു.

[തിരുത്തുക] സാമൂഹ്യ ജീവിതം

ഏതന്‍സില്‍ സമ്പത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തില്‍ ജനങ്ങളെ നാലു തട്ടുകളായി തിരിച്ചിരുന്നു.കൂടുതല്‍ സമ്പത്തു നെടുന്നവര്‍ക്ക്‌ താഴ്‌ന്ന തട്ടില്‍ നിന്ന്‌ ഉയര്‍ന്ന തട്ടുകളിലേയ്ക്‌ ഉയരാന്‍ അവസരമുണ്ടായിരുന്നു.കൃഷിക്കാരും കന്നുകാലി വളര്‍ത്തുന്നവരുമായിരുന്നു എന്നും സമൂഹത്തിന്റെ അടിത്തട്ടില്‍ ജീവിച്ചിരുന്നത്‌.ശില്‍പകലയിലും, വാസ്തുവിദ്യയിലും വിദഗ്ദരായിരുന്ന മറ്റൊരു വിഭാഗവും ഉണ്ടായിരുന്നു. അവരെല്ലാം ഉപരി വര്‍ഗ്ഗമായിരുന്ന ഭൂവുടമകളുടെ ആശ്രിതരായിരുന്നു. . ബി.സി. ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടോടു കൂടി വ്യാപാരികള്‍ എന്ന പുതിയ വര്‍ഗ്ഗം ഉദയം ചെയ്തു.സമ്പത്ത്‌ ആ ചെറിയ വിഭാഗത്തിന്റെ കൈയില്‍ കുന്നു കൂടുകയും, സ്വാഭാവികമായും അവര്‍ സമൂഹത്തിന്റെ മുകള്‍ത്തട്ടിലേയ്ക്കുയരുകയും ചെയ്തു.

സ്പാര്‍ട്ടയില്‍ ശിക്ഷണം പൂര്‍ത്തിയാക്കിയ പുരുഷന്മാര്‍ക്കെല്ലാം തുല്യപരിഗണന നല്‍കപ്പെട്ടിരുന്നു.എങ്കിലും പുരോഹിതന്‍ കൂടിയായിരുന്ന ഭരണാധികാരി ഉയര്‍ന്ന കുടുംബ പാരമ്പര്യമുള്ളവരായിരിക്കണമെന്ന്‌ വ്യവസ്ഥയുണ്ടായിരുന്നു. അടിമകള്‍ ഗ്രീസില്‍ ധാരാളമായുണ്ടായിരുന്നു.അവര്‍ക്ക്‌ കുടുംബജീവിതം നയിയ്ക്കാനും,വസ്തുവകകള്‍ കൈവശം വയ്ക്കാനും അധികാരമുണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും രാഷ്ട്രീയാവകാശങ്ങള്‍ നല്‍കിയിരുന്നില്ല.ബി.സി.5-ാ‍ം നൂറ്റാണ്ടോടു കൂടി ഗ്രീക്കിലെ ആകെ ജനതയുടെ മൂന്നിലൊരു ഭാഗം അടിമകളായിരുന്നു.

താഴേക്കിടയിലുള്ള കര്‍ഷകകുടുംബങ്ങള്‍ പോലും അടിമകളെ പോറ്റിയിരുന്നു.റോമന്‍ സമൂഹത്തില്‍ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി, അടിമകളെ സ്വതന്ത്രരാക്കാന്‍ ഉടമകള്‍ക്ക്‌ അവകാശമുണ്ടായിരുന്നു.അടിമകളെ ഉപദ്രവിയ്ക്കാനോ കൊല്ലാനോ ഉള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം ഉടമകള്‍ക്കുണ്ടായിരുന്നില്ല.

വ്യക്തികള്‍ക്കും കുടുംബങ്ങള്‍ക്കുമെന്ന പോലെ രാഷ്ട്രങ്ങള്‍ക്കും സ്വന്തമായി അടിമകള്‍ ഉണ്ടായിരുന്നു.പൗരന്മാരുടെ സുരക്ഷയും ആരാധനാലയങ്ങ്ലുടെ പരിപാലനവുമായിരുന്നു അവരുടെ പ്രധാന ചുമതല.

[തിരുത്തുക] മതവിശ്വാസങ്ങള്‍

ബഹുദൈവവിശ്വാസികളായിരുന്നു ഗ്രീക്കുകാര്‍.ഒളിമ്പസ്‌ പര്‍വ്വതത്തില്‍ നിവസിച്ചിരുന്നതായി വിശ്വസിച്ചിരുന്ന 12 ഒളിമ്പ്യന്മാരായിരുന്നു പ്രധാന ദേവന്മാര്‍.ആകാശത്തിന്റെയും ഇടിമിന്നലിന്റെയും ദേവനായിരുന്ന സീയൂസ്‌,അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യ ഹീര,വരുണ ദേവനായ പോസിഡണ്‍,സൂര്യദേവന്‍ അപ്പോളോ,കലയുടെ ദേവതയായ അഥീന,യുദ്ധദേവനായ അറീസ്‌,ധാന്യങ്ങളുടെയും ഐശ്വര്യത്തിന്റെയും ദേവതയായ ഡിമിറ്റര്‍,സൗന്ദര്യത്തിന്റെയും സ്നേഹത്തിന്റെയും ദേവതയായ ആഫ്രോഡിറ്റി,അടുപ്പിന്റെ ദേവിയായ ഹെസ്റ്റിയ,കര്‍ഷകരുടെയും ഇടയന്മാരുടെയും ദേവനായ ഹെര്‍മസ്‌,പ്രേമത്തിന്റെ ദേവനായ ഇറോസ്‌,കുഞ്ഞുങ്ങളുടെയും സ്ത്രീകളുടെയും രക്ഷകയായ ആര്‍ടിമിസ്‌ ദേവി എന്നിവരായിരുന്നു ഒളിമ്പ്യന്മാര്‍.യുദ്ധവിജയത്തിനും കാര്‍ഷിക സമൃദ്ധിയ്ക്കും വേണ്ടി ഗ്രീക്ക്‌ ജനത ദേവന്മാരെ സമ്പ്രീതരാക്കാന്‍ ശ്രമിച്ചു.ശകുനങ്ങളിലും വെളിപാടുകളിലും പുനര്‍ജന്മത്തിലും അവര്‍ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു.

[തിരുത്തുക] രാഷ്ട്രീയം

ഗ്രീക്കുകാര്‍ ആദ്യം ഗ്രാമങ്ങളിലാണ്‌ ജീവിച്ചിരുന്നത്‌.ഗ്രീസിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പ്രത്യേകതകള്‍ കാരണം ഓരോ ഗ്രാമവും മറ്റുള്ളവയില്‍ നിന്ന്‌ വേര്‍തിരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.കാലക്രമത്തില്‍ ഗ്രാമങ്ങള്‍ ഒന്നു ചേര്‍ന്ന്‌ പൊതു സമുദായങ്ങള്‍ സംഘടിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ടു.ഇങ്ങനേ സംഘടിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ട സമുദായങ്ങള്‍ "പോളിസ്‌" എന്നറിയപ്പെട്ടു.ഈ പോളിസുകള്‍ പിന്നീട്‌ നഗരരാഷ്ട്രങ്ങളായി വളര്‍ന്നു. ഒരുനഗരവും കുറെ കാര്‍ഷിക ഗ്രാമങ്ങളും ചെര്‍ന്നതായിരുന്നു ഒരു നഗരരാഷ്ട്രം.മതപരമായ ഉത്സവങ്ങള്‍ എല്ലാ നഗരരാഷ്ട്രങ്ങളെയും ഒന്നിച്ചു കൂടാന്‍ സഹായിച്ചു.ഒളിമ്പിക്‌ കായിക മത്സരങ്ങളും ഹോമറുടെ ഇതിഹാസങ്ങളും അവരില്‍ ഐക്യം വളര്‍ത്തി. നഗരരാഷ്ട്രങ്ങളുടെ ഭരണം രാജാക്കന്മാരില്‍ നിന്നും പ്രഭുക്കന്മാരിലേയ്ക്ക്‌ മാറിമറിഞ്ഞു.വ്യാപാരികളെന്ന സമ്പന്ന വര്‍ഗ്ഗത്തിന്റെ ഉദയത്തോടെ പ്രഭുത്വഭരണം അവസാനിപ്പിച്ച്‌ ഏകാധിപതികളായ ടെറന്റുകള്‍ ഭരണം കൈയടക്കി.കലയു സാഹിത്യവും തത്വചിന്തയും പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചിരുന്നവരായിരുന്നു ടെറന്റുകള്‍.കൊറിന്ത്‌ എന്ന നഗരരാഷ്ട്രത്തിന്റെ ടെരന്റായിരുന്ന പെരിയാന്‍ഡര്‍ പ്രജാക്ഷേമതത്പരനായിരുന്നു. ഗ്രീക്ക്‌ നഗരരാഷ്ട്രങ്ങളില്‍ ജനായത്ത ഭരണത്തിന്‌ കളമൊരുക്കിയത്‌ ടെറന്റുകളാണെന്നു പറയാം.പ്രജാപ്രഭുത്വത്തിന്‌ ഗ്രീക്കുകാര്‍ നല്‍കിയ പേര്‌ "ഡെമോക്രസി" എന്നാണ്‌.ജനങ്ങള്‍ എന്നര്‍ത്ഥം വരുന്ന "ഡെമോസ്‌" എന്ന വാക്കില്‍ നിന്നാണ്‌ "ഡെമോക്രസി" യുടെ ഉദയം.എന്നാള്‍ ഗ്രീക്ക്‌ ഡെമോക്രസിയില്‍ പങ്കു ചേരാന്‍ അവകാശമുള്ളവര്‍ വളരെ കുറവായിരുന്നു.അടിമകള്‍ക്കും സ്ത്രീകള്‍ക്കും വോട്ടവകാശമുണ്ടായിരുന്നില്ല.കാലക്രമത്തില്‍ ഗ്രീക്ക്‌ ജനാധിപത്യം അധ്പതിയ്ക്കുകയും സ്വയം നശിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു.

[തിരുത്തുക] വിദ്യാഭ്യാസം

വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലാത്ത്‌ ശിക്ഷണമായിരുന്നു പ്രാചീന ഗ്രീക്ക്‌ നഗരരാഷ്ട്രങ്ങളിലെ പ്രഭുകുടുംബങ്ങളില്‍ ജനിക്കുന്ന പൗരന്‌ വിധിയ്ക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്‌.വളരെ ചെറുപ്പത്തില്‍ തന്നെ കുട്ടികളെ കുടുംബത്തില്‍ നിന്നു വെര്‍പെടുത്തി പ്രത്യേകം പരിശീലനകെന്ദ്രങ്ങളില്‍ കൊണ്ടുപോയി ആയോധനമുറകളിലും തത്വചിന്തയിലും പരിശീലനം നല്‍കിയിരുന്നു.വിദ്യാഭ്യാസത്തിനു ശേഷം സൈനിക സേവനം നടത്താന്‍ ഓരോ പൗരനും നിര്‍ബന്ധിതനായിരുന്നു. പെരിക്ലിസിന്റെ ഭരണകാലത്ത്‌ ഏതന്‍സ്‌ "ഹെല്ലാസിന്റെ പാഠശാല" എന്ന വിശേഷണത്തിനര്‍ഹമായി.മറ്റു നഗരരാഷ്ട്രങ്ങളില്‍ നിന്നും പൗരന്മാര്‍ ശിക്ഷണത്തിന്‌ ഏതന്‍സില്‍ വന്നു ചേര്‍ന്നു.രാഷ്ട്രമീമാംസയും,പൗരധര്‍മ്മവുമായിരുന്നു പ്രധാന പഠനവിഷയങ്ങള്‍.

[തിരുത്തുക] നിയമവ്യവസ്ഥ

പ്രാചീന ഗ്രീസിലെ നിയമ വ്യവസ്ഥ മതാചാരങ്ങളില്‍ അധിഷ്ഠിതമായിരുന്നു.പ്രധാന പുരോഹിതന്‍ കൂടിയായിരുന്ന രാജാവും നിയമങ്ങള്‍നുഷ്ഠിയ്ക്കാന്‍ ബാധ്യസ്ഥനായിരുന്നു.

[തിരുത്തുക] സാംസ്കാരിക സംഭാവനകള്‍

[തിരുത്തുക] കല

ഇന്നു യൂറോപ്പില്‍ പ്രബലമായി നിലനില്‍ക്കുന്ന പല ചിത്ര,വാസ്തുകലാ സങ്കേതങ്ങളും പ്രാചീന ഗ്രീക്ക്‌ കലാസംസ്കാരത്തിന്റെ ബാക്കിപത്രങ്ങളാണ്‌.പെരിക്ലിയന്‍ കാലഘട്ടത്തോടെ വളര്‍ച്ചയുടെ പൂര്‍ണത കൈവരിച്ച്‌ ഗ്രീക്ക്‌ കല,അലക്സാണ്ടറുടെ പടയോട്ടത്തോടെ ലോകത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലേയ്ക്കും വ്യാപിച്ചു.ലോഹപ്പാത്രങ്ങളിലെയും മണ്‍പാത്രങ്ങളിലെയും കൊത്തുപണികളും മാര്‍ബിള്‍ ശില്‍പനിര്‍മാണവും ചിത്രകലയും അവരുടെ പ്രത്യേകതകളായി വളര്‍ന്നു. ബി.സി.1000-നും 700 നുമിടയ്ക്ക് പാത്രങ്ങളില്‍ ജ്യാമിതീയ രൂപങ്ങള്‍ രച്ചു ചേര്‍ക്കുന്ന രീതി നിലവില്‍ വന്നു.ബി.സി.500 നവരെ പാത്രങ്ങളില്‍ കറുത്ത ചായം കൊണ്ട് ചിത്രങ്ങള്‍ വരച്ചു.ബി.സി.500നു ശേഷം കറുപ്പില്‍ കടും ചുവപ്പ് ചായമുപയോഗിച്ച് ദേവകളുടെ ചിത്രങ്ങള്‍ വരച്ചു തുടങ്ങി.[16]

ബിസി 5-ആം നൂറ്റാണ്ടില്‍ കൊറിന്ത്യയില്‍ നിര്‍മിയ്ക്കപ്പെട്ട പാത്രം

സ്വര്‍ണവും വെള്ളീയും പ്രാചീന ഗ്രീസിലെ വില പിടിച്ച ലോഹങ്ങളായിരുന്നു.വെങ്കലമാണ്‌ ശില്പനിര്‍മാണത്തിനുപയോഗിച്ചിരുന്നത്. ശില്പികള്‍ കൂട്ടമായി ഗ്രീക്ക് അഗ്നിദേവനായ ഹെഫെസ്റ്റസിന്റെ ക്ഷേത്രത്തിനു സമീപം വസിച്ചു.മരണാനന്തരജീവിതത്തില്‍ വിശ്വസിച്ചിരുന്ന ഗ്രീക്കുകാര്‍ കല്ലറയില്‍ സൂക്ഷിക്കാന്‍ സ്വര്‍ണത്തിലും വെള്ളിയിലും ഗൃഹോപകരണങ്ങളും പണികഴിപ്പിച്ചിരുന്നു. ബി.സി.575-ല്‍ ഏതന്‍സില്‍ ചെമ്പു നാണയങ്ങള്‍ പ്രചാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു.[17]

മിനോവന്‍ കാലഘട്ടം മുതല്‍ക്കു തന്നെ ഗ്രീസില്‍ ചുവര്‍ചിത്രകല നിലനിന്നിരുന്നു.ബി.സി.450-ല്‍ ഏതന്‍സില്‍ ജീവിച്ചിരുന്ന പോളിഗ്നോട്ടസ് ചുവര്‍ചിത്രകലയില്‍ അഗ്രഗണ്യനായിരുന്നു.ദേവകള്‍ക്കു പുറമേ യുദ്ധവീരന്മാരും ചിത്രങ്ങളുടെ വിഷയമായി.[17]

[തിരുത്തുക] വാസ്തുവിദ്യ

ചുണ്ണാമ്പു കല്ലുകളില്‍ നിര്‍മ്മിയ്ക്കപ്പെട്ടവയായിരുന്നു സാധാരണ കെട്ടിടങ്ങളില്‍ പലതും.ഗ്രീക്ക്‌ വാസ്തുവിദ്യാമികവിന്റെ മകുടോദാഹരണമാണ്‌ ഏതന്‍സിലെ പാര്‍ഥിനോണ്‍ ക്ഷേത്രം.മനോഹരമായി അലങ്കരിച്ച ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളില്‍ സ്വര്‍ണവും ആനക്കൊമ്പും കൊണ്ടു തീര്‍ത്ത അഥീനാദേവിയുടെ ശില്പവുമുണ്ട്.[18].ഏതന്‍സിലെ തന്നെ ഹെപ്പാസ്റ്റസിന്റെ ക്ഷേത്രം മറ്റൊരു ഉദാത്ത സൃഷ്ടിയാണ്‌.ഏതന്‍സിലെ തന്നെ എറിക്ത്യോണ്‍ രാജാവ് പണിയിച്ച അഥീനാക്ഷേത്രവും അതിമനോഹരമയ ശില്പങ്ങളാല്‍ അലംകൃതമാണ്‌.

പുരാതന ലോകാത്ഭുതങ്ങളില്‍ ഒന്നായിരുന്ന, എഫീസസ്സിലെ ക്ഷേത്രം മറ്റൊരു മനോഹര സൃഷ്ടിയാണ്‌.ബി.സി. 356-ല്‍ ആ ക്ഷേത്രം കത്തി നശിച്ചു.ആ രാത്രിയിലാണ്‌ മഹനായ അലക്സാണ്ടര്‍ ജനിച്ചത്.

ഏതന്‍സിലെ ഹെപ്പാസ്റ്റസ്‌ ക്ഷേത്രം;ബി.സി.5-ം നൂറ്റാണ്ടില്‍ നിര്‍മ്മിയ്ക്കപ്പെട്ടത്‌.

[തിരുത്തുക] സാഹിത്യം

ലിഖിത വിദ്യയുടെ പ്രചാരത്തിനു മുന്‍പു തന്നെ ഗ്രീസില്‍ സാഹിത്യരംഗം ശക്തിപ്പെട്ടിരുന്നു.ഹോമറുടെ പ്രശസ്ത കൃതികളായ "ഇലിയഡും" "ഒഡീസ്സിയും" വായ്മൊഴി രൂപത്തിലാണ്‌ പ്രചരിയ്ക്കപ്പെട്ടത്‌[19].പിന്നീട്‌ പെരിക്ലിയന്‍ യുഗത്തില്‍ ഗീതകങ്ങള്‍ എന്ന സാഹിത്യ ശാഖ പുഷ്ടിപ്പെട്ടു.5-ാ‍ം നൂറ്റാണ്ടിലെ തന്നെ ഈസ്കിലസ്‌ ഗ്രീക്ക്‌ ദുരന്തനാടകശാഖയ്ക്ക്‌ തുടക്കം കുറിച്ചു.സോഫോക്ലിസ്, യൂറിപ്പിഡസ് എന്നിവര്‍ അക്കാലത്തെ പ്രമുഖ നാടകകൃത്തുക്കളായിരുന്നു[6].ചരിത്രത്തിന്റെ പിതാവെന്നു വിഖ്യാതനായ ഹെറഡോട്ടസും തത്വചിന്തകരായിരുന്ന അരിസ്റ്റോട്ടിലും പ്രസംഗകലാവിദഗ്ധനായിരുന്ന ഡെമോസ്തനീസും അവരുടെതായ സംഭാവനകള്‍ സാഹിത്യത്തിനു നല്‍കി.

[തിരുത്തുക] തത്വചിന്ത

ബി.സി.ആറാം നൂറ്റാണ്ടില്‍ ജീവിച്ചിരുന്ന ഥേല്‍സില്‍ നിന്നാണ്‌ ഗ്രീക്ക്‌ തത്വചിന്തയുടെ വേരുകള്‍ ആരംഭിയ്ക്കുന്നത്‌.മൈലീഷ്യന്‍ സ്കൂള്‍ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ തത്വചിന്താധാരയില്‍ ജപ്രപഞ്ചത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം ജലമാണെന്നും ഭൂമി ഒരു കുമിള പോലെ വെള്ളത്തില്‍ പൊങ്ങിക്കിടക്കുന്നുവെന്നും ഭൂമിയിലെഎല്ലാ ജീവജാലങ്ങളും ദൈവികചൈതന്യം നിറഞ്ഞവയാണെന്നും സിദ്ധാന്തിച്ചു.അനാക്സിമാന്‍ഡര്‍,അനാക്സിമെനസ് എന്നിവര്‍ ഈ ചിന്താസരണിയുടെ പ്രയോക്താക്കളായിരുന്നു.[20] മൈലീഷ്യന്‍ ചിന്താസരണിക്കെതിരായി ഉയര്‍ന്നു വന്നവരാണ്‌ പൈതഗോറിയന്മാര്‍.ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞന്‍ കൂടിയായിരുന്ന പൈതഗോറസിന്റെ നേതൃത്വത്തില്‍ ഉയര്‍ന്നു വന്ന ഈ വിഭാഗം ജീവനും പ്രകൃതിയും ഗണിതശാസ്ത്രത്തിലധിഷ്ടിതമാണെന്നു സിദ്ധാന്തിച്ചു.ആത്മാവ് അനശ്വരമാണെന്നും മരണശേഷം അവ ഒരു ശരീരത്തില്‍ നിന്നും മറ്റൊന്നിലേക്കു പ്രവേശിക്കുന്നുവെന്നും അവര്‍ വിശ്വസിച്ചു.[21]

ബി.സി.5-ാ‍ം നൂറ്റാണ്ടിലാണ്‌ സോഫിസ്റ്റ്‌ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഉദയം.[22]. "വിവേകം" എന്നര്‍ഥം വരുന്ന സോഫിയ എന്ന പദത്തില്‍ നിന്നാണ്‌ ഈ വാക്ക്‌ ഉദയം ചെയ്തത്‌.സദാചാരമെന്നൊന്നില്ലെന്നും സാഹചര്യങ്ങള്‍ക്കനുസൃതമായി സദാചാരമാനദണ്ഡങ്ങള്‍ മാറ്റപ്പെടണമെന്നുമായിരുന്നു അവരുടെ വാദം.തര്‍ക്ക ശാസ്ത്രവും വ്യാകരണവും സോഫിസ്റ്റുകളുടെ സംഭാവനകളാണ്‌.സോക്രട്ടീസും പ്ലേറ്റോയും സോഫിസ്റ്റുകളെ ശക്തമായി വിമര്‍ശിച്ചു.[20]

പ്ലേറ്റോയും അരിസ്റ്റോട്ടിലും

വിജ്ഞാനത്തിന്റെ മഹത്വം വ്യക്തമാക്കുന്നവയായിരുന്നു മഹാനായ സോക്രട്ടീസിന്റെയും, ശിഷ്യനായ പ്ലേറ്റൊയുടെയും ചിന്താഗതികള്‍.അവര്‍ അന്ധമായ പാരമ്പര്യവാദത്തെ എതിര്‍ക്കുകയും വിപ്ലവകരമായ മാറ്റത്തിനു വേണ്ടി വാദിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു.പ്ലേറ്റോ ബി.സി.387-ല്‍ സ്ഥാപിച്ച[23] അക്കാദമി എന്ന സര്‍വ്വകലാശാല പ്രാചീന ഗ്രീസിന്റെ ധിഷണാകേന്ദ്രമായി വളര്‍ന്നു. പ്ലേറ്റോയുടെ ശിഷ്യനായിരുന്നു മഹാനായ അരിസ്റ്റോട്ടില്‍.ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിലും,തര്‍ക്കശാസ്ത്രത്തിലും സാഹിത്യത്തിലും രാഷ്ട്രമീമാംസയിലും വിഖ്യാതനായിരുന്ന അദ്ദേഹം അലക്സാണ്ടര്‍ ചക്രവര്‍ത്തിയുടെ ഗുരു കൂടിയായിരുന്നു.

[തിരുത്തുക] ശാസ്ത്രം

ക്ഷേത്രഗണിതം,ഭൗതികശാസ്ത്രം,ജ്യോതിശാസ്ത്രം,ജീവശാസ്ത്രം എന്നീ മേഖലകളിലെ ഇന്നു നിലനില്‍ക്കുന്ന പല ശാസ്ത്രതത്വങ്ങളും രൂപം കൊണ്ടത് പ്രാചീന ഗ്രീസിലാണ്‌.വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവ്‌ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഹിപ്പോക്രാറ്റസും‌(460-377 ബി.സി.) ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞനായിരുന്ന പൈതഗോറസും,തത്വചിന്തകനും ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞനുമായിരുന്ന അരിസ്റ്റോട്ടിലും ആര്‍ക്കിമിഡീസുമെല്ലാം ശാസ്ത്രപുരോഗതിയ്ക്ക്‌ ഗണ്യമായ സംഭാവനകള്‍ നല്‍കി.

[തിരുത്തുക] കായികമത്സരങ്ങള്‍

യുദ്ധപരിശീലനത്തിന്റെയും ദേവാരാധനയുടെയും ഭാഗമായിരുന്നു ഗ്രീക്കുകാര്‍ക്ക് കായിക മത്സരങ്ങള്‍.മിക്ക നഗരരാഷ്ട്രങ്ങളിലും സൈനികസേവനം നിര്‍ബന്ധിതമാക്കിയിരുന്നതിനാല്‍ ആരോഗ്യ പരിപാലനത്തിനായി ചെറുപ്പക്കാര്‍ കായികവിനോദങ്ങളില്‍ ഏര്‍പ്പെട്ടു.പ്രാദേശികമത്സരങ്ങള്‍ കൂടാതെ വളരെ വലിയ കായിക മേളകളും നടന്നിരുന്നു.

മാരത്തോണ്‍ എന്ന ദീര്‍ഘദൂര ഓട്ടത്തിന്റെ ജന്മദേശം ഗ്രീസാണ്‌.ബി.സി.490-ലെ ഗ്രീക്ക്-പേര്‍ഷ്യന്‍ യുദ്ധത്തില്‍ സ്പാര്‍ട്ടയുടെ സഹായം അഭ്യര്‍ഥിച്ചുകൊണ്ട് ഏതന്‍സിലെ മാരത്തോണില്‍ നിന്നും സ്പാര്‍ട്ടയിലേക്ക് ഏകദേശം 150 മൈല്‍ രണ്ടു ദിവസം കൊണ്ട് ഓടിയെത്തിയ ഫിഡിപ്പിഡസാണ്‌ ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യ ദീര്‍ഘദൂര ഓട്ടക്കാരന്‍. [24]

ബി.സി.776-ല്‍ പശ്ചിമ ഗ്രീസിലെ ഒളിമ്പിയയിലാണ്‌ ആദ്യ ഒളിമ്പിക്സ് നടന്നതെന്നു വിശ്വസിക്കുന്നു.ഒളിമ്പിയയിലെ ദേവന്മാരുടെ അഥിപനായ് സ്യൂസിനെ പ്രീതിപ്പെടുത്താനായിരുന്നു അത്[25].രഥയോട്ടം,ദ്വന്ദയുദ്ധം,പെന്റാത്തലോണ്‍ എന്നിവയായിരുന്നു പ്രമുഖ മല്‍സരയിനങ്ങള്‍.പെന്റാത്ത്‌ലോണില്‍ ഓട്ടം,ചാട്ടം,രഥയോട്ടം,ജാവലിന് ത്രോ‍,ഡിസ്കസ് ത്രോ എന്നീയിനങ്ങളുള്‍പ്പെട്ടിരുന്നു[26] ഒലിവ് ചില്ലകള്‍കൊണ്ടുള്ള കിരീടമായിരുന്നു വിജയിക്കുള്ള സമ്മാനം. അവ സമാധാനത്തിന്റെയും പ്രതീക്ഷയുടെയും ചിഹ്നമായിരുന്നു..ബി.സി.776 മുതല്‍ എ.ഡി.393 വരെ പ്രാചീന ഒളിമ്പിക്സ് നിലനിന്നു.[25][27]

[തിരുത്തുക] അവലംബം

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 B. Pomeroy, Sarah (1999). Ancient Greece: a political, social, and cultural history. Oxford University Press. ISBN 0195097432. 
  2. 2.0 2.1 Ann Apel, Melanie (2004). Land and resources of ancient Greece. The Rosen Publishing Group. ISBN 0823967697. 
  3. 3.0 3.1 Ludwig Heeren, Arnold Hermann; George Bancroft (1845). "2 -Earliest Condition of the Nation and its branches". Ancient Greece. Henry G. Bohn. pp. 42-48. 
  4. Voglesang, Willem (2002). "8 - The Greeks". The Afghans. LONDON: Willey-Blackwell, John Willey & SOns, Ltd, UK.. pp. 127. ISBN 978-1-4051-8243-0. 
  5. 5.0 5.1 Spielvogel, Jackson J. (2008). "3 - Early Greece". Western Civilization: To 1500, Volume 1. Cengage Learning,. pp. 56-57. ISBN 049550288X. 
  6. 6.0 6.1 Edwards, I. E. S.; C. J. Gadd, N. G. L. Hammond (1975). "38 - Greek Settlement in Asia Minor‍". The Cambridge Ancient History, Part 2, Volume 1. Cambridge University Press. pp. 796. ISBN 049550288X. 
  7. Launderville, Dale. (2003). Piety and politics: the dynamics of royal authority in Homeric Greece, biblical Israel, and old Babylonian Mesopotamia. Wm. B. Eerdmans Publishing. ISBN 0802839940. 
  8. Osborne, Robin (2004). Greek history (illustrated ed.). Routledge. ISBN 0415317177. 
  9. 9.0 9.1 9.2 Ehrenberg, Victor. From Solon to Socrates: Greek history and civilization during the sixth and fifth centuries B.C.. 
  10. Hall, Jonathan M (2007). "A Practice of History". A history of the archaic Greek world, ca. 1200-479 BCE (illustrated ed.). Wiley-Blackwell. pp. 4-5. ISBN 9780631226673. 
  11. tyrant—Definitions from Dictionary.com. Dictionary.reference.com. ശേഖരിച്ചത് 2009-01-06.
  12. Holland T. Persian Fire p69-70. ISBN 978-0-349-11717-1
  13. Wilson, Nigel Guy authorlink= (2006). "Chronological List of Individuals". in Nigel Guy Wilson. Encyclopedia of ancient Greece (illustrated ed.). Routledge. pp. xxii. ISBN 9780415973342. 
  14. Herodotus, VI, 131.Plutarch, Pericles, III.
  15. Malam, John (2003). Exploring Ancient Greece (illustrated ed.). Evans Brothers. pp. 20-21. ISBN 9780631226673. 
  16. ഗ്രീക്ക് സംസ്കാരം - ബാലരമ ഡൈജസ്റ്റ്,2002 ഫെബ്രുവരി 2,പേജ് 26-27
  17. 17.0 17.1 Morris, Ting (2004). Arts and crafts of the ancient world (illustrated ed.). pp. 1-26. ISBN 9781583409121. 
  18. Tarbell, F.B. A History of Ancient Greek Art. (online book).
  19. Porter, John. “The Iliad as Oral Formulaic Poetry.” The Iliad as Oral Formulaic Poetry. 8 May 2006. University of Saskatchewan. Accessed 26 November 2007.
  20. 20.0 20.1 Burnet, John (2003). Early Greek Philosophy. Kessinger Publishing. ISBN 9780766128262. 
  21. Pythagoreans
  22. Sprague, Rosamond Kent, The Older Sophists, Hackett Publishing Company (ISBN 0-87220-556-8)
  23. About Academy
  24. History Of Marathon
  25. 25.0 25.1 Ancient Olympic Games: History. International Olympic Committee. ശേഖരിച്ചത് 2006-12-28.
  26. Covert, Kim (2004). "1-The Ancient Olympics". Ancient Greece. Early civilizations (illustrated ed.). pp. 5-6. ISBN 9780736824682. 
  27. McCann, Liam (2006). The Olympics Facts, Figures & Fun (illustrated ed.). AAPPL. ISBN 9781904332404. 

[തിരുത്തുക] പുറമേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികള്‍

താളിന്റെ അനുബന്ധങ്ങള്‍
ആശയവിനിമയം