ബംഗ്ലാദേശ് വിമോചനയുദ്ധം

വിക്കിപീഡിയ, ഒരു സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനകോശം.
Jump to navigation Jump to search
Bangladesh Liberation War
মুক্তিযুদ্ধ Muktijuddho
BangladeshLiberationWarMontage.jpg
Clockwise from top left: Martyred Intellectuals Memorial, Bangladesh Forces howitzer, Surrender of Pakistan to Indian and Bangladesh forces,[1] The sunken PNS Ghazi.
ദിവസം 26 March 1971 – 16 December 1971
യുദ്ധക്കളം East Pakistan
(In modern times, Bangladesh)
ഫലം Decisive Indian and Bangladeshi victory
കൈവശഭൂമിലുള്ള
മാറ്റങ്ങൾ
Independence of East Pakistan from Pakistan as a sovereign Peoples' Republic of Bangladesh
പോരാളികൾ
ബംഗ്ലാദേശ് Bangladesh

 ഇന്ത്യ


Supported by:
 Soviet Union
 People's Republic of Bulgaria
 East Germany
 Czechoslovakia
 Poland
 Hungarian People's Republic
 Socialist Republic of Romania
 Cuba

 പാകിസ്താൻ

Supported by:
 China
 United States
 United Kingdom
 Turkey


പടനായകർ
ബംഗ്ലാദേശ് Sheikh Mujibur Rahman
(President of Provisional Government of Bangladesh)

ബംഗ്ലാദേശ് Tajuddin Ahmad
(Prime Minister of Provisional Government of Bangladesh)
M. A. G. Osmani
(Cdr-in-C, Bangladesh Forces)
Maj. K.M. Shafiullah
(Commander, S Force)
Maj. Ziaur Rahman
(Commander, Z Force)
Maj. Khaled Mosharraf
(Commander, K Force)


ഇന്ത്യ V. V. Giri
(President of India)
ഇന്ത്യ Indira Gandhi
(Prime Minister of India)
ഇന്ത്യ Swaran Singh
(External Minister of India)
Flag of Indian Army.svg Gen Sam Manekshaw
(Chief of Army Staff)
Flag of Indian Army.svg Lt.Gen J.S. Arora
(GOC-in-C, Eastern Command)
Flag of Indian Army.svg Lt.Gen Sagat Singh
(GOC-in-C, IV Corps)
Flag of Indian Army.svg Maj.Gen Inderjit Singh Gill
(Dir., Military Operations)
Flag of Indian Army.svg MajGen Om Malhotra
(COS, IV Corps)
Flag of Indian Army.svg MajGen Farj R. Jacob
(COS, Eastern Command)
Flag of Indian Army.svgMajGen Shabeg Singh
(GOC, Garhwal Rifles/Training MB)
Naval Ensign of India.svgV.Adm Nilakanta Krishnan
(FOC-in-C, Eastern Naval Command)
Air Force Ensign of India.svgAM Hari Chand Dewan
(AOC-in-C, Eastern Air Command)
RAW India.jpgK. Sankaran Nair
(Deputy Director, RA&W)

പാകിസ്താൻAbdul Motaleb Malik
(Governor of East Pakistan)
പാകിസ്താൻGhulam Azam
(Chair, Nagorik Shanti Committee)
പാകിസ്താൻMotiur Rahman Nizami
(Emir of Jamaat-e-Islami)
പാകിസ്താൻAbdul Quader Molla
(Leader, Al-Badr)
പാകിസ്താൻAbul Kalam Azad
(Leader, Razakar)
പാകിസ്താൻFazlul Qadir Chaudhry
(Leader, Al-Shams)

പാകിസ്താൻ Yahya Khan
(President of Pakistan)
പാകിസ്താൻ Nurul Amin
(Prime Minister of Pakistan)
Flag of the Pakistani Army.svg Gen. A.H. Khan
(Chief of Staff, Army GHQ)
Flag of the Pakistani Army.svg Lt.Gen A.A.K. Niazi Surrendered
(Commander, Eastern Command)
Flag of the Pakistani Army.svgMGen Rao Farman Ali Surrendered
(Mil.Adv., Govt. EPk)
Flag of the Pakistani Army.svgMGen Khadim Hussain Surrendered
(GOC, 14th Infantry Division)
Naval Jack of Pakistan.svgRAdm Moh'd Shariff Surrendered
(Cdr, Eastern Naval Command)
Naval Jack of Pakistan.svgCapt. Ahmad Zamir Surrendered
(CO, Pakistan Marines East)
Naval Jack of Pakistan.svgCdr Zafar Muhammad 
(CO, PNS Ghazi)
Air Force Ensign of Pakistan.svg Air Cdre Inamul Haque Surrendered
(AOC, Eastern Air Command)
Air Force Ensign of Pakistan.svgAir Cdre Mitty Masud
(AOC, Eastern Air Cmnd. (1969–71))

നേരിട്ടുള്ള യുദ്ധക്കെടുതികൾ
~30,000 killed[2][3]
1,426–1,525 killed[4]
3,611–4,061 wounded[4]
പാകിസ്താൻ ~8,000 killed
~10,000 wounded
90,000—93,000 captured[5] (including 79,676 troops and 10,324—12,192 local militiamen)[4][6][7]
Civilian death:[3] Estimates range between 300,000 and 3 million.

ബംഗ്ലാദേശ് വിമോചനയുദ്ധം The Bangladesh Liberation War[lower-alpha 1] (ബംഗാളി: মুক্তিযুদ্ধ Muktijuddho), ബംഗ്ലാദേശ് സ്വാതന്ത്ര്യസമരം Bangladesh War of Independence, എന്നും ബംഗ്ലാദേശിന്റെ വിമോചനയുദ്ധം Liberation War എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന യുദ്ധം ഒരു വിപ്ലവവും സൈനികസമരവും ആയിരുന്നു. അന്നത്തെ കിഴക്കൻ പാകിസ്താൻ എന്നറിയപ്പെടുന്ന പ്രദേശത്തെ ബംഗ്ലാദേശി ദേശീയതയുടെയും സ്വയം നിർണ്ണയാവകാശത്തിന്റെയും സംഘടനാപ്രവർത്തനഫലമായി 1971ലെ ബംഗ്ലാദേശ് കൂട്ടക്കൊലയോടനുബന്ധിച്ച് നടന്ന സമരമാണിത്. ഈ യുദ്ധഫലമായി ബംഗ്ലാദേശ് ജനകീയ റിപ്പബ്ലിക്ക് നിലവിൽ വന്നു. 1971 മാർച്ച് 25നു രാത്രിയിൽ പടിഞ്ഞാറൻ പാകിസ്താനിലെ സൈനികഭരണകൂടം ഓപ്പറേഷൻ സെർച്ച് ലൈറ്റ് എന്ന പേരിൽ കിഴക്കൻ പാകിസ്താനിലെ ജനങ്ങൾക്കെതിരായി നീങ്ങിയതിന്റെ ഫലമായാണ് ഈ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചത്. കിഴക്കൻ പാകിസ്താനിൽ ആന്ന് പടിഞ്ഞാറൻ പാകിസ്താനിലെ ഭരണകൂടത്തിനെതിരായി അണിനിരന്ന ബംഗാളി ദേശീയപ്രസ്ഥാനത്തിലെ അംഗങ്ങളായ സാധാരണപൗരന്മാർ, വിദ്യാർത്ഥികൾ, ബുദ്ധിജീവികൾ, മതന്യൂനപക്ഷക്കാർ, സൈനികരും പൊലീസുകാരും ആയ ഉദ്യോഗസ്ഥർ എന്നിവരെ തരംതിരിച്ച് ഇല്ലാതാക്കുവാനായി ലക്ഷ്യമിട്ട അക്രമമായിരുന്നു തുടങ്ങിയത്. സൈനികഭരണകൂടം 1970ൽ നടന്ന ഇലക്ഷൻ ഫലം റദ്ദാക്കുകയും ബംഗ്ലാദേശിന്റെ പ്രധാനമന്ത്രിയായി ജനങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുത്ത ഷേഖ് മുജീബുർ റഹ്മാനെ അറസ്റ്റു ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. 1971 ഡിസംബർ 16നു പടിഞ്ഞാറൻ പാകിസ്താന്റെ കീഴടങ്ങലോടെ ആ യുദ്ധം അവസാനിച്ചു.

പശ്ചാത്തലം[തിരുത്തുക]

Map of the British Raj in 1909 showing Muslim majority areas in green, including modern-day Bangladesh on the east and Pakistan on the west.

ഇതും കാണൂ[തിരുത്തുക]

  • Timeline of Bangladesh Liberation War
  • Mukti Bahini
  • Awards and decorations of the Bangladesh Liberation War
  • Movement demanding trial of war criminals (Bangladesh)
  • Liberation War Museum
  • The Concert for Bangladesh

Footnotes[തിരുത്തുക]

  1. This war is known in Bangla as Muktijuddho or Shawdhinota Juddho.[8] This war is also called the Civil War in Pakistan[9]
  1. http://www.mea.gov.in/bilateral-documents.htm?dtl/5312/Instrument+of+Surrender+of+Pakistan+forces+in+Dacca "The Pakistan Eastern Command agree to surrender all Pakistan Armed Forces in Bangladesh to Lieutenant General Jagjit Singh Aurora, General Officer Commanding-in –chief of the Indian and Bangladesh forces in the eastern theatre."
  2. Thiranagama, edited by Sharika; Kelly, Tobias (2012). Traitors : suspicion, intimacy, and the ethics of state-building. Philadelphia, Pa.: University of Pennsylvania Press. ISBN 0812222377.CS1 maint: Extra text: authors list (link)
  3. 3.0 3.1 "Bangladesh Islamist leader Ghulam Azam charged". BBC. 13 May 2012. ശേഖരിച്ചത് 13 May 2012.
  4. 4.0 4.1 4.2 Figures from The Fall of Dacca by Jagjit Singh Aurora in The Illustrated Weekly of India dated 23 December 1973 quoted in Indian Army after Independence by KC Pravel: Lancer 1987 ISBN 81-7062-014-7
  5. Khan, Shahnawaz (19 January 2005). "54 Indian PoWs of 1971 war still in Pakistan". Daily Times. Lahore. ശേഖരിച്ചത് 11 October 2011.
  6. Figure from Pakistani Prisoners of War in India by Col S.P. Salunke p.10 quoted in Indian Army after Independence by KC Pravel: Lancer 1987 (ISBN 81-7062-014-7)
  7. Orton, Anna (2010). India's Borderland Disputes: China, Pakistan, Bangladesh, and Nepal. Epitome Books. p. 117. ISBN 9789380297156.
  8. Historical Dictionary of Bangladesh, Page 289
  9. Moss, Peter (2005). Secondary Social Studies For Pakistan. Karachi: Oxford University Press. p. 93. ISBN 9780195977042. ശേഖരിച്ചത് 10 June 2013.

കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്[തിരുത്തുക]