അഡിപിക് ആസിഡ്

വിക്കിപീഡിയ, ഒരു സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനകോശം.
Jump to navigation Jump to search
Adipic acid
Skeletal formula of adipic acid
Ball-and-stick model of the adipic acid molecule
Names
Preferred IUPAC name
Hexanedioic acid
Other names
Adipic acid
Butane-1,4-dicarboxylic acid
Hexane-1,6-dioic acid
1,4-butanedicarboxylic acid
Identifiers
CAS number 124-04-9
PubChem 196
UN number 3077
KEGG D08839
ChEBI 30832
RTECS number AU8400000
SMILES
 
InChI
 
Beilstein Reference 1209788
Gmelin Reference 3166
ChemSpider ID 191
Properties
തന്മാത്രാ വാക്യം C6H10O4
Molar mass 146.14 g mol−1
Appearance White crystals[1]
Monoclinic prisms[2]
Odor Odorless
സാന്ദ്രത 1.360 g/cm3
ദ്രവണാങ്കം 152.1 °C (305.8 °F; 425.2 K)
ക്വഥനാങ്കം

337.5 °C, 611 K, 640 °F

Solubility in water 14 g/L (10 °C)
24 g/L (25 °C)
1600 g/L (100 °C)
Solubility Very soluble in methanol, ethanol
soluble in acetone, acetic acid
slightly soluble in cyclohexane
negligible in benzene, petroleum ether
log P 0.08
ബാഷ്പമർദ്ദം 0.097 hPa (18.5 °C) = 0.073 mmHg
അമ്ലത്വം (pKa) 4.43, 5.41
വിസ്കോസിറ്റി 4.54 cP (160 °C)
Structure
Monoclinic
Thermochemistry
Std enthalpy of
formation
ΔfHo298
−994.3 kJ/mol[3]
Hazards
Safety data sheet External MSDS
GHS pictograms GHS07: Harmful
GHS Signal word Warning
H319
P264, P280, P305+351+338, P337+313
Flash point {{{value}}}
Lethal dose or concentration (LD, LC):
3600 mg/kg (rat)
Except where otherwise noted, data are given for materials in their standard state (at 25 °C [77 °F], 100 kPa).
 checkY verify (what ischeckY/☒N?)
Infobox references

(CH2)4(COOH)2 എന്ന രാസസൂത്രമുള്ള ജൈവ സംയുക്തമാണ് അഡിപിക് ആസിഡ് അല്ലെങ്കിൽ ഹെക്‌സാനേഡിയോയിക് ആസിഡ് . ഒരു വ്യാവസായിക വീക്ഷണത്തിൽ, ഇത് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഡൈകാർബോക്‌സിലിക് ആസിഡാണ്. ഈ വെളുത്ത ക്രിസ്റ്റലിൻ പൊടിയുടെ ഏകദേശം 2.5 ബില്യൺ കിലോഗ്രാം പ്രതിവർഷം ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അഡിപിക് ആസിഡ് സ്വാഭാവികമായി, പ്രകൃതിയിൽ അപൂർവ്വമായി മാത്രമേ കാണപ്പെടുന്നുള്ളൂ, [4]

തയ്യാറെടുപ്പും പ്രതിപ്രവർത്തനവും[തിരുത്തുക]

സൈക്ലോഹെക്സാനോണിന്റെയും സൈക്ലോഹെക്സനോളിന്റെയും മിശ്രിതത്തിൽ നിന്നാണ് അഡിപിക് ആസിഡ് ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നത് . പ്രതികരണത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, സൈക്ലോഹെക്സാനോൾ കീറ്റോണായി പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെടുകയും നൈട്രസ് ആസിഡ് പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു:

HOC6H11 + HNO3 → OC(CH2)5 + HNO2 + H2O

നിരവധി പ്രതികരണങ്ങൾക്കിടയിൽ, സൈക്ലോഹെക്സനോൺ നൈട്രോസേറ്റ് ചെയ്യപ്പെടുന്നു, ഇത് C-C ബോണ്ടിന്റെ വിച്ഛേദനത്തിന് കളമൊരുക്കുന്നു:

HNO2 + HNO3 → NO+NO3 + H2O
OC6H10 + NO+ → OC6H9-2-NO + H+

ഇവിടെ, പാർശ്വ ഉൽപ്പന്നങ്ങളിൽ ഗ്ലൂട്ടറിക്, സുക്സിനിക് ആസിഡുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു . നൈട്രസ് ഓക്സൈഡ് അഡിപിക് ആസിഡുമായി ഏകദേശം 1 :1 മോളുകളുടെ അനുപാതത്തിൽ ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. [5][6]


പ്രതികരണങ്ങൾ[തിരുത്തുക]

അഡിപിക് ആസിഡ് ഒരു ഡൈബേസിക് ആസിഡാണ് (ഇതിന് രണ്ട് അസിഡിക് ഗ്രൂപ്പുകളുണ്ട്). അവയുടെ തുടർച്ചയായ ഡീപ്രോട്ടണേഷനുകളുടെ pKa മൂല്യങ്ങൾ 4.41, 5.41 എന്നിവയാണ്. [7]

കാർബോക്‌സൈലേറ്റ് ഗ്രൂപ്പുകളെ നാല് മെത്തിലീൻ ഗ്രൂപ്പുകളാൽ വേർതിരിക്കുമ്പോൾ, അഡിപിക് ആസിഡ് ഇൻട്രാമോളികുലാർ കണ്ടൻസേഷൻ പ്രതിപ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമാണ്. ഉയർന്ന ഊഷ്മാവിൽ ബേരിയം ഹൈഡ്രോക്സൈഡ് ഉപയോഗിച്ച് പ്രവർത്തിപ്പിക്കുമ്പോൾ , അത് കീറ്റോണൈസേഷന് വിധേയമായി സൈക്ലോപെന്റനോൺ നൽകുന്നു. [8]

ഉപയോഗം[തിരുത്തുക]

പ്രതിവർഷം ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന 2.5 ബില്യൺ കിലോഗ്രാം അഡിപിക് ആസിഡിന്റെ 60% നൈലോൺ [9] ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നതിന് മോണോമറായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഹെക്സാമെത്തിലീൻ ഡയമിൻ നൈലോൺ 66 രൂപപ്പെടുന്ന പോളികണ്ടൻസേഷൻ പ്രതിപ്രവർത്തനത്തിലൂടെയാണ്. ഇത് പോളിയുറീൻ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മോണോമറാണ്. ഇതിന്റെ എസ്റ്ററുകൾ പ്ലാസ്റ്റിസൈസറുകളാണ്.

വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ[തിരുത്തുക]

അഡിപിക് ആസിഡ് നിയന്ത്രിത-റിലീസ് ഫോർമുലേഷൻ മാട്രിക്സ് ഗുളികകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്[10]

ഭക്ഷണങ്ങളിൽ[തിരുത്തുക]

അഡിപിക് ആസിഡ് ചെറിയ അളവിൽ ഭക്ഷണ ഘടകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [11] ചില കാൽസ്യം കാർബണേറ്റ് ആന്റാസിഡുകളിൽ രുചിയുള്ളതാക്കാൻ ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു. [2] പ്രകൃതിയിൽ അപൂർവമായ അഡിപിക് ആസിഡ് ബീറ്റ്റൂട്ടിൽ സ്വാഭാവികമായി കാണപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ വ്യാവസായിക ആവശ്യത്തിന് സ്രോതസ്സല്ല. [12]

സുരക്ഷ[തിരുത്തുക]

മിക്ക കാർബോക്‌സിലിക് ആസിഡുകളെയും പോലെ അഡിപിക് ആസിഡും ചർമ്മത്തെ പൊള്ളിക്കുന്നതും നേരിയ തോതിൽ വിഷാംശമുള്ളതുമാണ്. [13]

പരിസ്ഥിതി[തിരുത്തുക]

അഡിപിക് ആസിഡിന്റെ ഉത്പാദനം N
2
O
പുറത്തുവിടുന്നു.[14] ഇത് സ്ട്രാറ്റോസ്ഫെറിക് ഓസോൺ ശോഷണത്തിന് കാരണമാവും.[15]

അവലംബം[തിരുത്തുക]

  1. Mac Gillavry, C. H. (2010). "The crystal structure of adipic acid". Recueil des Travaux Chimiques des Pays-Bas. 60 (8): 605–617. doi:10.1002/recl.19410600805.
  2. 2.0 2.1 ഫലകം:Cite Merck Index
  3. ഫലകം:CRC94
  4. Musser, M. T. (2005). "Adipic Acid". Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. Weinheim: Wiley-VCH. doi:10.1002/14356007.a01_269. ISBN 3527306730.
  5. Parmon, V. N.; Panov, G. I.; Uriarte, A.; Noskov, A. S. (2005). "Nitrous oxide in oxidation chemistry and catalysis application and production". Catalysis Today. 100 (2005): 115–131. doi:10.1016/j.cattod.2004.12.012.
  6. Musser, M. T. (2005). "Adipic Acid". Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. Weinheim: Wiley-VCH. doi:10.1002/14356007.a01_269. ISBN 3527306730.Musser, M. T. (2005).
  7. "Dicarboxylic Acids, Aliphatic", Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry, Weinheim: Wiley-VCH, 2005, doi:10.1002/14356007.a08_523
  8. "Cyclopentanone", Org. Synth., 1925
  9. "Archived copy". മൂലതാളിൽ നിന്നും 2015-05-18-ന് ആർക്കൈവ് ചെയ്തത്. ശേഖരിച്ചത് 2015-05-09.CS1 maint: archived copy as title (link)
  10. Roew, Raymond (2009), "Adipic Acid", Handbook of Pharmaceutical Excipients, പുറങ്ങൾ. 11–12
  11. "Cherry Jell-O Nutrition Facts". Kraft Foods. മൂലതാളിൽ നിന്നും 24 September 2019-ന് ആർക്കൈവ് ചെയ്തത്. ശേഖരിച്ചത് 21 Mar 2012.
  12. American Chemical Society (9 February 2015). "Molecule of the Week: Adipic Acid".
  13. Musser, M. T. (2005). "Adipic Acid". Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. Weinheim: Wiley-VCH. doi:10.1002/14356007.a01_269. ISBN 3527306730.Musser, M. T. (2005).
  14. US EPA. "U.S. Greenhouse Gas Inventory Report, Chapter 4. Industrial Processes" (PDF). ശേഖരിച്ചത് 2013-11-29.
  15. Reimer, R. A.; Slaten, C. S.; Seapan, M.; Koch, T. A.; Triner, V. G. (2000). "Adipic Acid Industry — N2O Abatement". Non-CO2 Greenhouse Gases: Scientific Understanding, Control and Implementation. Netherlands: Springer. പുറങ്ങൾ. 347–358. doi:10.1007/978-94-015-9343-4_56. ISBN 978-94-015-9343-4.

 

"https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=അഡിപിക്_ആസിഡ്&oldid=3696959" എന്ന താളിൽനിന്ന് ശേഖരിച്ചത്