ഷെയ്ഖ് മുജീബുർ റഹ്മാൻ
ഷേയ്ഖ് മുജീബ് ഉർ റഹ്മാൻ শেখ মুজিবুর রহমান | |
|---|---|
 ഷെയ്ഖ് മുജീബുർ റഹ്മാൻ (1950) | |
| ബംഗ്ലാദേശ് പ്രസിഡന്റ് | |
| പദവിയിൽ 11 ഏപ്രിൽ 1971 – 12 ജനുവരി 1972 | |
| പ്രധാനമന്ത്രി | താജുദ്ദീൻ അഹമ്മദ് |
| പിൻഗാമി | സയ്യദ് നസ്രുൾ ഇസ്ലാം (ആക്ടിങ്ങ്) |
| പദവിയിൽ 25 ജനുവരി 1975 – 15 ആഗസ്ത് 1975 | |
| പ്രധാനമന്ത്രി | മുഹമ്മദ് മൻസൂർ അലി |
| മുൻഗാമി | മുഹമ്മദ് മുഹമ്മദുള്ള |
| പിൻഗാമി | ഖൊണ്ടകർ മുസ്താക് അഹമ്മദ് |
| ബംഗ്ലാദേശ് പ്രധാനമന്ത്രി | |
| പദവിയിൽ 12 ജനുവരി 1972 – 24 ജനുവരി 1975 | |
| രാഷ്ട്രപതി | അബു സയ്യിദ് ചൗധരി മുഹമ്മദ് മുഹമ്മദുള്ള |
| മുൻഗാമി | താജുദ്ദീൻ അഹമ്മദ് |
| പിൻഗാമി | മുഹമ്മദ് മൻസൂർ അലി |
| വ്യക്തിഗത വിവരങ്ങൾ | |
| ജനനം | 17 മാർച്ച് 1920 തുങ്കിപ്പാറ, ബ്രിട്ടീഷ് രാജ് (ഇപ്പോൾ ബംഗ്ലാദേശിൽ) |
| മരണം | 15 ഓഗസ്റ്റ് 1975 (55 വയസ്സ്) ധാക്ക, ബംഗ്ലാദേശ് |
| ദേശീയത | ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യൻ (1920-1947) പാകിസ്താനി (1947-1971) ബംഗ്ലാദേശി(1971-1975 death) |
| രാഷ്ട്രീയ കക്ഷി | Bangladesh Krishak Sramik Awami League (1975) |
| മറ്റ് രാഷ്ട്രീയ അംഗത്വം | ആൾ ഇന്ത്യ മുസ്ലീം ലീഗ് (1949-നു മുൻപ്) അവാമി ലീഗ് (1949–1975) |
| അൽമ മേറ്റർ | മൗലാനാ അസാദ് കോളേജ് ധാക്ക സർവ്വകലാശാല |
ഷേയ്ഖ് മുജീബ് ഉർ റഹ്മാൻ (ബംഗാളി: শেখ মুজিবুর রহমান Shekh Mujibur Rôhman) (മാർച്ച് 17, 1920 - ആഗസ്ത് 15, 1975) ബംഗാളി രാഷ്ട്രീയനേതാവാണ്. ബംഗ്ലാദേശിന്റെ സ്ഥാപകനായറിയപ്പെടുന്നു.[1] അവാമി ലീഗിന്റെ ആദ്യകാല നേതാക്കളിലൊരാളായ അദ്ദേഹം, ബംഗ്ലാദേശിന്റെ ആദ്യപ്രസിഡന്റും, പിന്നീട് ബംഗ്ലാദേശിന്റെ പ്രധാനമന്ത്രിയുമായി. ഷേയ്ഖ് മുജീബ് എന്നാണ് അദ്ദേഹം പൊതുവെ അറിയപ്പെടുന്നത്. (ചുരുക്കി മുജീബ് എന്നും മുജീബുർ എന്നും പറയാറുണ്ട്). ഔദ്യോഗികമായി ബംഗബന്ധു എന്നാണറിയപ്പെടുന്നത് (বঙ্গবন্ধু Bôngobondhu, "Friend of Bengal"). 1972 മുതൽ 1975 ലെ ഒരു അട്ടിമറിയിൽ അദ്ദേഹം കൊല്ലപ്പെടുന്നതുവരെ ബംഗ്ലാദേശിന്റെ നേതാവായിരുന്നു അദ്ദേഹം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇളയ മകൾ ഷേയ്ഖ് ഹസീന അവാമി ലീഗിന്റെ ഇപ്പോഴത്തെ നേതാവും മുൻ ബംഗ്ലാദേശ് പ്രധാനമന്ത്രിയുമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദേശീയ പ്രത്യയശാസ്ത്രം, സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ, രാഷ്ട്രീയ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ എന്നിവ മൊത്തത്തിൽ മുജിബിസം എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
ഇന്നത്തെ ബംഗ്ലാദേശിലെ തുങ്കിപാറയിലെ ഒരു ബംഗാലി ജന്മി കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച മുജീബ്, ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിന്റെ അവസാന വർഷങ്ങളിൽ ബംഗാൾ പ്രവിശ്യയിൽ ഒരു വിദ്യാർത്ഥി പ്രവർത്തകനായാണ് ഉയർന്നുവന്നത്. അദ്ദേഹം കൽക്കത്ത സർവ്വകലാശാലയിലാണ് നിയമവും പൊളിറ്റിക്കൽ സയൻസും പഠിച്ചത്. ആദ്യകാലത്ത് അഖിലേന്ത്യാ മുസ്ലീം ലീഗിലെ അംഗമായിരുന്ന അദ്ദേഹം മുസ്ലീം ദേശീയതയെ പിന്തുണയ്ക്കുകയും ആദ്യകാല രാഷ്ട്രീയ ജീവിതത്തിൽ പാകിസ്ഥാൻ രാഷ്ട്രം സ്ഥാപിക്കുന്നതിനായി വാദിക്കുകയും ചെയ്തു. 1949-ൽ അദ്ദേഹം ഒരു ലിബറൽ, മതേതര, ഇടതുപക്ഷ വിഭാഗത്തിന്റെ ഭാഗമാകുകയും, പിന്നീട് അത് അവാമി ലീഗ് എന്ന പാർട്ടിയായി മാറുകയും ചെയ്തു. ഇന്ത്യാ വിഭജനത്തിനുശേഷം നിലവിൽ വന്ന കിഴക്കൻ പാകിസ്താന്റെ സ്വയംഭരണത്തിനുവേണ്ടിയായിരുന്നു അവാമി ലീഗിന്റെ അക്കാലത്തെ പോരാട്ടം. 1950-കളിൽ പാകിസ്ഥാൻ പാർലമെന്റിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അദ്ദേഹം, അവിടെ കിഴക്കൻ ബംഗാളിന്റെ അവകാശങ്ങൾക്കായി വാദിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് രാജിന്റെയും പാകിസ്ഥാൻ ഭരണത്തിന്റെയും കാലത്ത് മുജീബ് 13 വർഷം ജയിൽവാസം അനുഭവിച്ചു. 1960-കളോടെ ബംഗാളി ദേശീയത സ്വീകരിച്ച മുജീബ് താമസിയാതെ കിഴക്കൻ പാകിസ്ഥാന്റെ അനിഷേധ്യ നേതാവായി മാറി. കിഴക്കൻ പാകിസ്ഥാനിലെ ബംഗാളികൾക്കെതിരായ പശ്ചിമ പാകിസ്ഥാന്റെ രാഷ്ട്രീയപരവും വംശീയവുമായ വിവേചനത്തെ എതിർത്തതിലൂടെ ജനപ്രിയനായ അദ്ദേഹം സിക്സ് പോയിന്റ് ഓട്ടോണമി എന്ന പ്രസ്ഥാനത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിക്കൊണ്ട് പാകിസ്ഥാൻ പ്രസിഡന്റ് അയൂബ് ഖാന്റെ ഭരണകൂടത്തെ വെല്ലുവിളിച്ചു. 1970-ൽ, പാകിസ്ഥാനിലെ ആദ്യ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ അവാമി ലീഗിനെ വിജയിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം നേതൃത്വം നൽകി. പാകിസ്ഥാൻ സൈനിക ഭരണകൂടം അധികാരം കൈമാറാൻ വിസമ്മതിച്ചപ്പോൾ, 1971 മാർച്ച് 7 ന് അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസംഗത്തിൽ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിനുള്ള ഒരു അവ്യക്ത ആഹ്വാനം നടത്തി. 1971 മാർച്ച് 25 ന് വൈകിട്ട് പാകിസ്ഥാൻ സൈന്യം ഷെയ്ഖ് മുജീബിനെ രാജ്യദ്രോഹക്കുറ്റം ചുമത്തി അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും കിഴക്കൻ പാകിസ്ഥാനിലെ ബംഗാളി സിവിലിയന്മാർക്കെതിരെ വംശഹത്യ നടത്തുകയും ചെയ്തു. അടുത്ത ദിവസം (1971 മാർച്ച് 26) അതിരാവിലെ അദ്ദേഹം ബംഗ്ലാദേശ് സ്വാതന്ത്ര്യ പ്രഖ്യാപനം പുറപ്പെടുവിച്ചു, പിന്നീട് ഷെയ്ഖ് മുജീബിനു വേണ്ടി ബംഗാളി സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥനായ മേജർ (പിന്നീട് ലെഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ) സിയാവുർ റഹ്മാൻ ഇത് പ്രക്ഷേപണം ചെയ്തതോടെ ഇത് ഒടുവിൽ ബംഗ്ലാദേശ് വിമോചന യുദ്ധത്തിന്റെ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടലായി മാറി. പശ്ചിമ പാകിസ്ഥാനിലെ ഒരു ജയിലിൽ അദ്ദേഹം തടവിലാക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ബംഗാളി ദേശീയവാദികൾ അദ്ദേഹത്തെ ബംഗ്ലാദേശ് താൽക്കാലിക സർക്കാരിന്റെ തലവനായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ബംഗ്ലാദേശിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുശേഷം, യുദ്ധത്തിൽ തകർന്ന ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ നേതാവായി മാറിയ മുജീബ് 1972 ജനുവരിയിൽ ബംഗ്ലാദേശിലേക്ക് മടങ്ങി. തുടർന്നുള്ള വർഷങ്ങളിൽ, ബംഗ്ലാദേശിനെ പുനർനിർമ്മിക്കുന്നതിലും, രാജ്യത്തിനായി ഒരു മതേതര ഭരണഘടന നിർമ്മിക്കുന്നതിലും, പാകിസ്ഥാൻ കാലഘട്ടത്തിലെ ഭരണകൂടം, ഉദ്യോഗസ്ഥവൃന്ദം, സായുധ സേന, നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥ എന്നിവയെ മാറ്റി ബംഗ്ലാദേശിനെ ഒരു സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രമാക്കി മാറ്റുന്നതിലും, ആദ്യത്തെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പിന് തുടക്കമിടുന്നതിലും, ലോകത്തിന്റെ മിക്ക ഭാഗങ്ങളുമായുള്ള നയതന്ത്ര ബന്ധം സാധാരണ നിലയിലാക്കുന്നതിലും അദ്ദേഹം ഒരു സുപ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു. "എല്ലാവരോടും സൗഹൃദം, ആരോടും വെെരമില്ല" എന്ന തത്വമായിരുന്നു അക്കാലത്തെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിദേശനയത്തിൽ ആധിപത്യം പുലർത്തിയത്. അമേരിക്കയുമായുള്ള ബന്ധം സന്തുലിതമാക്കിക്കൊണ്ട് അദ്ദേഹം ഗാന്ധിയുടെ ഇന്ത്യയുമായും ബ്രെഷ്നെവിന്റെ സോവിയറ്റ് യൂണിയനുമായും അടുത്ത സഖ്യകക്ഷിയായി തുടർന്നു. 1974 ൽ യുഎൻ പൊതുസഭയിൽ അദ്ദേഹം ആദ്യത്തെ ബംഗാളി പ്രസംഗം നടത്തി.
സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര ബംഗ്ലാദേശിലെ രാഷ്ട്രീയ, സാമ്പത്തിക അരാജകത്വവും അഴിമതിയും തടയുന്നതിൽ മുജീബിന്റെ സർക്കാർ വലിയ തോതിൽ പരാജയപ്പെട്ടു, ഇത് ഒടുവിൽ ഒരു ഇടതുപക്ഷ കലാപത്തിന് കാരണമായി. കലാപം അടിച്ചമർത്തുന്നതിനായി അദ്ദേഹം ഗസ്റ്റപ്പോയ്ക്ക് സമാനമായ ഒരു പ്രത്യേക അർദ്ധസൈനിക സേനയായ ജാതിയ രഖി ബാഹിനി രൂപീകരിച്ചു. വിവിധ മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങൾ, കൂട്ടക്കൊലകൾ, നിർബന്ധിത തിരോധാനങ്ങൾ, നിയമവിരുദ്ധ കൊലപാതകങ്ങൾ, ബലാത്സംഗങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ഈ സൈന്യം ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു. ബംഗ്ലാദേശിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏക സോഷ്യലിസ്റ്റ് കാലഘട്ടമായിരുന്നു മുജീബിന്റെ നാല് വർഷത്തെ ഭരണം. വലിയ സാമ്പത്തിക കെടുകാര്യസ്ഥതയും പരാജയവും കൊണ്ട് അടയാളപ്പെടുത്തപ്പെട്ട ഈ ഭരണം 1974 ലെ മാരകമായ ക്ഷാമത്തിൽ ഉയർന്ന മരണനിരക്കിലേക്ക് നയിച്ചതായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. 1975-ൽ ഒരു രണ്ടാം വിപ്ലവം ആരംഭിച്ച അദ്ദേം, അതിലൂടെ ഏക കക്ഷി ഭരണം സ്ഥാപിക്കുകയും എല്ലാത്തരം പൗരസ്വാതന്ത്ര്യങ്ങളും ജനാധിപത്യ സ്ഥാപനങ്ങളും നിർത്തലാക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ അതിലൂടെ അദ്ദേഹം "സ്വേച്ഛാധിപത്യത്തെ സ്ഥാപനവൽക്കരിക്കുകയും" ബംഗ്ലാദേശിന്റെ "ചോദ്യം ചെയ്യാനാവാത്ത" പ്രസിഡന്റായി സ്വയം അവരോധിക്കുയും ചെയ്തുകൊണ്ട് ഫലപ്രദമായി ഏഴ് മാസക്കാലം ഭരണം നടത്തി. 1975 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന്, ധൻമോണ്ടി 32-ലെ സ്വന്തം വസതിയിൽ വെച്ച് ഒരു അട്ടിമറിയിലൂടെ അദ്ദേഹവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മിക്ക കുടുംബാംഗങ്ങളും വധിക്കപ്പെട്ടു.