ലിവിവ്
Lviv
Львів | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
City | ||||||||
| ||||||||
| ||||||||
| വിളിപ്പേരുകൾ: Ukrainian Piedmont,[1] Banderstadt | ||||||||
| Motto(s): | ||||||||
| Coordinates: 49°50′33″N 24°01′56″E / 49.84250°N 24.03222°E | ||||||||
| Country | ||||||||
| Oblast | ||||||||
| Raion | ||||||||
| Founded | 1256 | |||||||
| Magdeburg law | 1356 | |||||||
| സർക്കാർ | ||||||||
| • Mayor | Andriy Sadovyi | |||||||
| വിസ്തീർണ്ണം | ||||||||
• ആകെ | 148.9 ച.കി.മീ. (57.5 ച മൈ) | |||||||
| ഉയരം | 296 മീ (971 അടി) | |||||||
| ജനസംഖ്യ (2021) | ||||||||
• ആകെ | 7,17,486 | |||||||
| • റാങ്ക് | 6th in Ukraine | |||||||
| • ജനസാന്ദ്രത | 4,800/ച.കി.മീ. (12,000/ച മൈ) | |||||||
| • Demonym | Leopolitan | |||||||
| സമയമേഖല | UTC+2 (EET) | |||||||
| • Summer (DST) | UTC+3 (EEST) | |||||||
| Postal codes | 79000–79490 | |||||||
| ഏരിയ കോഡ് | +380 32(2) | |||||||
| Licence plate | BC (before 2004: ТА, ТВ, ТН, ТС) | |||||||
| Sister cities | Plovdiv, Freiburg, Chengdu, Kraków, Lublin, Novi Sad, Przemyśl, Tbilisi, Kutaisi, Winnipeg, Vilnius, Banja Luka, Budapest, Rishon LeZion, Lodz, Rzeszów, Wroclaw, Rochdale, Corning | |||||||
| വെബ്സൈറ്റ് | city-adm | |||||||
| Official name | L'viv – the Ensemble of the Historic Centre | |||||||
| Criteria | Cultural: ii, v | |||||||
| Reference | 865 | |||||||
| Inscription | 1998 (22-ആം Session) | |||||||
| Area | 2,441 ha | |||||||
ലിവിവ്[a] ഉക്രെയ്നിലെ അഞ്ചാമത്തെ വലിയ നഗരമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗത്തെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരം കൂടിയായ ഇതിന്റെ ജനസംഖ്യ 723,403 ആണ് (2025 കണക്ക് പ്രകാരം).[3] ഇത് ലിവിവ് ഒബ്ലാസ്റ്റിന്റെയും ലിവിവ് റയോണിന്റെയും ഭരണ കേന്ദ്രമായി വർത്തിക്കുന്നു,[4] ഉക്രെയ്നിലെ പ്രധാന സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ലിവിവ് അർബൻ ഹ്രോമഡയുടെ ഭരണവും നഗരം നടത്തുന്നു. റുഥേനിയ രാജാവായ ഡാനിയേലിന്റെ മൂത്ത മകനായ ലിയോ ഒന്നാമന്റെ പേരിലാണ് ലിവിവ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചരിത്രത്തിൽ നഗരത്തിന് പല പേരുകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
14-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഹാലിച്ച്, ഖെൽമ്, ബെൽസ്, പ്രെസെമിസ്ൽ എന്നിവയെ പിന്തള്ളി ലിവിവ് റെഡ് റുഥേനിയ, ഗലീഷ്യ എന്നീ ചരിത്രപ്രദേശങ്ങളുടെ കേന്ദ്രമായി ഉയർന്നുവന്നു. 1272 മുതൽ 1340 വരെ കിംഗ്ഡം ഓഫ് ഗലീഷ്യ-വോൾഹീനിയയുടെ തലസ്ഥാനമായിരുന്നു ഇത്.[5] പിന്നീട് പിൻതുടർച്ചാവകാശ യുദ്ധത്തിൽ പോളണ്ടിലെ കാസിമിർ മൂന്നാമൻ രാജാവിന് ലഭിച്ചു. 1356-ൽ കാസിമിർ രാജാവ് ഇതിന് നഗര അവകാശങ്ങൾ നൽകി. 1434 മുതൽ പോളണ്ട് രാജ്യത്തിലെ റുഥേനിയൻ വോയിവോഡ്ഷിപ്പിന്റെ പ്രാദേശിക തലസ്ഥാനമായിരുന്നു ഇത്. 1772-ൽ പോളണ്ടിന്റെ ആദ്യ വിഭജനത്തിന് ശേഷം, ഹബ്സ്ബർഗ് അർദ്ധ സ്വയംഭരണ പോളിഷ് ഭൂരിപക്ഷമുള്ള കിംഗ്ഡം ഓഫ് ഗലീഷ്യ ആൻഡ് ലൊഡോമേറിയയുടെ തലസ്ഥാനമായി നഗരം മാറി. 1918-നും 1939-നും ഇടയിൽ രണ്ടാമത്തെ പോളിഷ് റിപ്പബ്ലിക്കിലെ എൽവോവ് വോയിവോഡ്ഷിപ്പിന്റെ കേന്ദ്രമായിരുന്നു നഗരം. ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ നഗരത്തിന്റെ സംസ്കാരവും വ്യവസായവും വികസിച്ചു, എൽവോവ് സ്കൂൾ ഓഫ് മാത്തമാറ്റിക്സ്, എൽവോവ് ഹിസ്റ്റോറിക്കൽ സ്കൂൾ, എൽവോവ് സ്കൂൾ ഓഫ് എക്കണോമിക്സ് തുടങ്ങിയ അക്കാദമിക് സ്ഥാപനങ്ങളും വളർന്നു. 1939-ൽ ജർമ്മൻ-സോവിയറ്റ് പോളണ്ട് അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം എൽവോവ് സോവിയറ്റ് യൂണിയനുമായി കൂട്ടിച്ചേർക്കപ്പെട്ടു. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് സോവിയറ്റ്, ജർമ്മൻ അധിനിവേശങ്ങളെ നഗരം വലിയ കേടുപാടുകൾ കൂടാതെ അതിജീവിച്ചു. 1946 ഫെബ്രുവരിയിൽ നഗരം ഉക്രേനിയൻ സോവിയറ്റ് സോഷ്യലിസ്റ്റ് റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ ഭാഗമായി, യുദ്ധത്തിന് മുമ്പുള്ള ജനസംഖ്യയുടെ 80-90% നഷ്ടപ്പെട്ടു. 1991-ൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ തകർന്നതോടെ ലിവിവ് ഉക്രെയ്നിന്റെ ഭാഗമായി തുടർന്നു.
നഗരത്തിന്റെ ചരിത്രപ്രാധാന്യമുള്ള ഹൃദയഭാഗത്ത് കോബിൾസ്റ്റോൺ തെരുവുകളും നവോത്ഥാന, ബറോക്ക്, നിയോ-ക്ലാസിക്, ആർട്ട് നോവ്യൂ വാസ്തുവിദ്യകളുടെ സമ്മിശ്രണവും ഉണ്ട്. ചരിത്ര നഗര കേന്ദ്രം യുനെസ്കോ ലോക പൈതൃക പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഉക്രെയ്നിലെ റഷ്യൻ അധിനിവേശം കാരണം ഇത് വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന സ്ഥലമായി പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
ലിവിവിൽ നിരവധി വ്യവസായങ്ങളും ലിവിവ് സർവകലാശാല, ലിവിവ് പോളിടെക്നിക് തുടങ്ങിയ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളുമുണ്ട്. അക്കാദമിക് സിംഫണി ഓർക്കസ്ട്ര ഓഫ് ദി ലിവിവ് ഫിൽഹാർമോണിക്, ലിവിവ് തിയേറ്റർ ഓഫ് ഓപ്പറ ആൻഡ് ബാലെ എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഒന്നിലധികം സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനങ്ങൾ നഗരത്തിലുണ്ട്.[6]
പേരുകളും ചിഹ്നങ്ങളും
[തിരുത്തുക]ലിവിവ് നഗരം പല പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇവയിൽ ചിലത്: Ukrainian: Львів (Lʹviv) [ˈlʲwiu̯] ⓘ; Polish: Lwów [ˈlvuf] ⓘ; German: Lwiw [l(ə)ˈviːf] ⓘ, Lemberg [ˈlɛmbɛʁk] ⓘ; Yiddish: לעמבעריק (Lemberik) [ˈlɛmbɛrɪk]; Russian: Львов (Lʹvov) [ˈlʲvof]; Belarusian: Львоў (Lʹvow) [ˈlʲvou̯]; Armenian: Լվով (Lvov) [ˈlvɔv], Իլով (Ilov) [iˈlov]; Hungarian: Ilyvó [ˈijvoː], Latin: Leopolis.[7]

ലിവിവ് സിറ്റി കൗൺസിലിന്റെ ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നം, ലോഗോ, ബാനർ എന്നിവയാണ് ലിവിവിന്റെ ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നങ്ങൾ. വാസ്തുവിദ്യാ, ചരിത്ര സ്മാരകങ്ങളുടെ പേരുകളോ ചിത്രങ്ങളോ നഗരത്തിന്റെ ചിഹ്നങ്ങളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.[8] നഗരത്തിന്റെ ആധുനിക ചിഹ്നം 14-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തിലുള്ള ഒരു മുദ്രയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. മൂന്ന് ഗോപുരങ്ങളുള്ള ഒരു കവാടവും അതിന്റെ തുറന്ന ഭാഗത്ത് നടക്കുന്ന ഒരു സ്വർണ്ണ സിംഹവുമാണ് ആധുനിക മുദ്രയിലുള്ളത്. ലിവിവിന്റെ വലിയ ചിഹ്നം നഗരത്തിന്റെ ചിഹ്നമുള്ള ഒരു കവചമാണ്, മൂന്ന് അരികുകളുള്ള ഒരു വെള്ളി കിരീടം ധരിച്ചിരിക്കുന്നു, ഒരു സിംഹവും ഒരു പുരാതന യോദ്ധാവും അത് പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.
ലിവിവിന്റെ പതാക നീല നിറത്തിലുള്ള ഒരു ചതുര ബാനറാണ്, അതിൽ നഗര ചിഹ്നവും അരികുകളിൽ മഞ്ഞ, നീല ത്രികോണങ്ങളുമുണ്ട്. ലിവിവിലെ അഞ്ച് വർണ്ണാഭമായ ഗോപുരങ്ങളുടെ ചിത്രവും അതിനു താഴെ "ലിവിവ് - ലോകത്തിന് മുന്നിൽ തുറന്നിരിക്കുന്നു" എന്ന മുദ്രാവാക്യവുമാണ് ലിവിവിന്റെ ലോഗോ.[9] 1936-1939 കാലത്തെ പഴയ ചിഹ്നത്തിൽ ലാറ്റിൻ പദമായ സെമ്പർ ഫിഡെലിസ് ('എപ്പോഴും വിശ്വസ്തൻ') ഒരു മുദ്രാവാക്യമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു, എന്നാൽ രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന് ശേഷം ഇത് ഉപയോഗിച്ചിട്ടില്ല.
ചരിത്രം
[തിരുത്തുക]
കിംഗ്ഡം ഓഫ് ഗലീഷ്യ-വോൾഹീനിയ ഏകദേശം 1250–1340
പോളണ്ട് രാജ്യം 1340–1569
പോളണ്ട് (ഒന്നാം റിപ്പബ്ലിക്) 1569–1772
ഓസ്ട്രിയ/ഓസ്ട്രോ-ഹംഗേറിയൻ സാമ്രാജ്യം 1772–1918
ഫലകം:Country data Second Polish Republic പോളണ്ട് (രണ്ടാം റിപ്പബ്ലിക്) 1918–1939
Soviet Union (
Ukrainian SSR) 1939–1941 (അധിനിവേശം)
Nazi Germany (ജനറൽ ഗവൺമെന്റ്) 1941–1944 (അധിനിവേശം)
Soviet Union (
Ukrainian SSR) 1944–1991
Ukraine 1991–ഇപ്പോൾ വരെ
ലിവിവ് പ്രദേശത്ത് അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ തന്നെ ജനവാസമുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു ഗവേഷകർ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്,[10] ലിച്ചാകിവ്സ്കി ജില്ലയിലെ ചെർനെച്ച ഹോറ-വോസ്നെസെൻസ്ക് തെരുവിലെ കോട്ട വൈറ്റ് ക്രൊയേഷ്യക്കാരുടേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.[11] 1250-ൽ ഗലീഷ്യയിലെ ഡാനിയേൽ രാജാവ് തന്റെ മകൻ ലിയോയുടെ ബഹുമാനാർത്ഥം ലിവിഹൊറോഡ് എന്ന പേരിൽ ലിവിവ് നഗരം സ്ഥാപിച്ചു.[12][13] ഇത് മിർഹൊറോഡ്, ഷാർഹൊറോഡ്, നോവ്ഹൊറോഡ്, ബിൽഹൊറോഡ്, ഹൊറോഡിഷ്ചെ, ഹൊറോഡോക്ക് തുടങ്ങിയ മറ്റ് ഉക്രേനിയൻ നഗരങ്ങളുടെ പേരുകൾക്ക് സമാനമാണ്.
നേരത്തെ ഒരു നീളമേറിയ മാർക്കറ്റ് സ്ക്വയർ എന്ന സവിശേഷതയുള്ള ഒരു നഗരരൂപത്തിലുള്ള დასახലമുണ്ടായിരുന്നു. 1240-ലെ ബട്ടു ഖാന്റെ അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം ഡാനിയേൽ കോട്ട നിർമ്മിച്ചത് ഇതിന്റെ അടുത്ത പുനർനിർമ്മാണമായിരുന്നു.[14][15]
1261-ൽ മംഗോളിയർ ലിവിവിനെ ആക്രമിച്ചു.[16] വിവിധ സ്രോതസ്സുകൾ ഈ സംഭവങ്ങളെ വിവരിക്കുന്നു, ഇവ കോട്ട നശിപ്പിക്കുന്നത് മുതൽ നഗരം പൂർണ്ണമായി തകർക്കുന്നത് വരെ ഉൾപ്പെടുന്നു. മംഗോളിയൻ സൈനിക ജനറലായ ബുറുണ്ടായിയുടെ ഉത്തരവനുസരിച്ചാണ് ഇത് സംഭവിച്ചതെന്ന് എല്ലാ സ്രോതസ്സുകളും സമ്മതിക്കുന്നു. നഗരം തകർക്കാൻ ബുറുണ്ടായി ഉത്തരവിട്ടതായി ഷെവ്ചെങ്കോ സയന്റിഫിക് സൊസൈറ്റി പറയുന്നു. ഗലീഷ്യൻ-വോൾഹീനിയൻ ക്രോണിക്കിൾ പ്രസ്താവിക്കുന്നത് 1261-ൽ "ബുറുണ്ട വാസിൽക്കോയോട് പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ എന്നോട് സമാധാനത്തിലായതിനാൽ നിങ്ങളുടെ എല്ലാ കോട്ടകളും തകർക്കുക'" എന്നാണ്.[17] ഈ ഉത്തരവ് കോട്ടകൾ മുഴുവനായും നശിപ്പിക്കാനാണെന്ന് ബേസിൽ ഡിമിട്രിഷിൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു: "നിങ്ങൾക്ക് എന്നോട് സമാധാനം വേണമെങ്കിൽ, നിങ്ങളുടെ നഗരങ്ങളിലെ (എല്ലാ കോട്ടകളും) നശിപ്പിക്കുക".[18]
ഡാനിയേലിന്റെ മരണശേഷം ലിയോ രാജാവ് 1270-ഓടെ നഗരം പുനർനിർമ്മിക്കുകയും ലിവിവിനെ തന്റെ വാസസ്ഥലമായി തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും ചെയ്തു,[16] അതിനെ ഗലീഷ്യ-വോൾഹീനിയയുടെ തലസ്ഥാനമാക്കുകയും ചെയ്തു.[19] 1280-ഓടെ ഗലീഷ്യയിൽ അർമേനിയക്കാർ താമസിച്ചിരുന്നു, പ്രധാനമായും ലിവിവിലാണ് ഇവർ താമസിച്ചിരുന്നത്, അവിടെ അവർക്ക് അവരുടേതായ ആർച്ച് ബിഷപ്പ് ഉണ്ടായിരുന്നു.[20]
13-ഉം 14-ഉം നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ തുടക്കത്തിൽ, ലിവിവ് പ്രധാനമായും മരംകൊണ്ടുള്ള നഗരമായിരുന്നു, ഗലീഷ്യൻ ശൈലിയിലുള്ള കല്ലുകൊണ്ടുള്ള ചില പള്ളികൾ ഒഴികെ. അവയിൽ ചിലത്, സെന്റ് നിക്കോളാസ് ചർച്ച് പോലെ, പൂർണ്ണമായും പുനർനിർമ്മിച്ച രൂപത്തിലാണെങ്കിലും അവശേഷിക്കുന്നു.[21] 1340-ൽ ലിത്വാനിയ ഈ നഗരത്തെ ഏറ്റെടുത്തു, 1349 വരെ ലിത്വാനിയൻ രാജകുമാരനായ ലിയുബാർട്ടാസിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവനായ വോയിവോഡ് ഡിമിട്രോ ഡെഡ്കോ നഗരത്തെ ഭരിച്ചു.[22]
13-ഉം 14-ഉം നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ അർമേനിയയിലെ സാൽജുക്, മംഗോളിയൻ അധിനിവേശങ്ങളിൽ നിന്ന് പലായനം ചെയ്ത 50,000 അർമേനിയക്കാരുടെ ലക്ഷ്യസ്ഥാനമായിരുന്നു ഈ നഗരവും പ്രദേശവും.[23]
ഗലീഷ്യ-വോൾഹീനിയ യുദ്ധങ്ങൾ
[തിരുത്തുക]1339-ലെ ഗലീഷ്യ-വോൾഹീനിയ പ്രിൻസിപ്പാലിറ്റിയുടെ പിൻതുടർച്ചാവകാശ യുദ്ധങ്ങളിൽ പോളണ്ടിലെ കാസിമിർ മൂന്നാമൻ രാജാവ് ഒരു പര്യവേഷണം നടത്തുകയും 1340-ൽ നഗരം പിടിച്ചെടുക്കുകയും പഴയ രാജകീയ കോട്ട കത്തിച്ചുകളയുകയും ചെയ്തു.[16] 1349-ൽ പോളണ്ട് ലിവിവിനും സമീപ പ്രദേശത്തിനും മേൽ ആത്യന്തികമായി നിയന്ത്രണം നേടി. അതിനുശേഷം ജനസംഖ്യയെ പോളോണൈസ് ചെയ്യാനും കത്തോലിക്കാ വൽക്കരിക്കാനും ശ്രമങ്ങൾ നടന്നു.[24] ഹാലിച്ച്-വോൾഹീൻ യുദ്ധങ്ങളിൽ 1351-ൽ ലിത്വാനിയക്കാർ ലിവിവ് ഭൂമി നശിപ്പിച്ചു,[25] 1353-ൽ ലിയുബാർട്ടാസ് പ്രഭു ലിവിവിനെ കൊള്ളയടിക്കുകയും നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.[26][27]
കാസിമിർ ഒരു തടടത്തിൽ ഒരു പുതിയ നഗര കേന്ദ്രം നിർമ്മിക്കുകയും അതിനുചുറ്റും മതിലുകൾ നിർമ്മിക്കുകയും മരംകൊണ്ടുള്ള കൊട്ടാരത്തിന് പകരം കല്ലുകൊണ്ടുള്ള കോട്ട പണിയുകയും ചെയ്തു - അദ്ദേഹം നിർമ്മിച്ച രണ്ടെണ്ണത്തിൽ ഒന്നാണിത്.[16][28][29] പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ട പഴയ (റുഥേനിയൻ) സെറ്റിൽമെന്റ് ക്രാക്കോവ് നഗരത്തെ പരാമർശിച്ച് ക്രാക്കോവിയൻ സബർബ് എന്ന് അറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങി.[28]
പോളണ്ട് രാജ്യം
[തിരുത്തുക]
1349-ൽ ലിവിവ് തലസ്ഥാനമായുള്ള റുഥേനിയ രാജ്യം പോളണ്ട് രാജ്യത്തോട് ചേർക്കപ്പെട്ടു. ലിവിവ് തലസ്ഥാനമായി റുഥേനിയൻ സാമ്രാജ്യമായി മാറി. 1356 ജൂൺ 17 ന് കാസിമിർ മൂന്നാമൻ രാജാവ് നഗരത്തെ പുതിയ സ്ഥലത്തേക്ക് മാറ്റുകയും മാഗ്ഡെബർഗ് അവകാശങ്ങൾ നൽകുകയും ചെയ്തു, അതിനർത്ഥം നഗരത്തിന്റെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും സമ്പന്നരായ പൗരന്മാർ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന ഒരു കൗൺസിൽ പരിഹരിക്കണമെന്നാണ്. 1362-ൽ കല്ലുകൊണ്ട് ഹൈ കാസിൽ നിർമ്മിച്ചു. 1358-ൽ നഗരം റോമൻ കത്തോലിക്കാ ആർച്ച് ഡയോസിസിന്റെ ആസ്ഥാനമായി മാറി, ഇത് റുഥേനിയൻ ഭൂമികളിലേക്ക് ലാറ്റിൻ സഭയുടെ വ്യാപനത്തിന് തുടക്കമിട്ടു.
1370-ൽ കാസിമിർ മരിച്ചതിന് ശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനന്തരവൻ ലൂയി ഒന്നാമൻ രാജാവ് പോളണ്ടിന്റെ രാജാവായി. അദ്ദേഹം 1372-ൽ ലിവിവിനെയും കിംഗ്ഡം ഓഫ് ഗലീഷ്യ-വോൾഹീനിയയെയും തന്റെ ബന്ധുവായ ഒപോളിന്റെ ഡ്യൂക്ക് വ്ലാഡിസ്ലാവസ് രണ്ടാമന്റെ ഭരണത്തിൻ കീഴിലാക്കി.[16] 1387-ൽ വ്ലാഡിസ്ലാവ് ഭരണാധികാരി സ്ഥാനത്ത് നിന്ന് പിൻമാറിയപ്പോൾ ഗലീഷ്യ-വോൾഹീനിയ ഹംഗറിയുടെ അധീനതയിലായി, എന്നാൽ ഉടൻ തന്നെ ലൂയിയുടെ ഇളയ മകളും പോളണ്ടിന്റെ ഭരണാധികാരിയും പോളണ്ട് രാജാവ് വ്ലാഡിസ്ലാവ് രണ്ടാമൻ ജാഗിയല്ലോയുടെ ഭാര്യയുമായ ജാഡ്വിഗ ഇതിനെ പോളണ്ട് രാജ്യവുമായി നേരിട്ട് ഒന്നിപ്പിച്ചു.[16]
തുടർന്നുള്ള നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ നഗരത്തിന്റെ അഭിവൃദ്ധിക്ക് കാരണം കാസിമിർ, രാജ്ഞി ജാഡ്വിഗ, തുടർന്ന് വന്ന പോളിഷ് ഭരണാധികാരികൾ നൽകിയ വ്യാപാര അവകാശങ്ങളാണ്.[16] പുതുതായി വന്നവരിൽ ജർമ്മൻകാർ, പോൾസ്, ചെക്ക് എന്നിവരായിരുന്നു ഏറ്റവും കൂടുതലുണ്ടായിരുന്നത്. മിക്ക കുടിയേറ്റക്കാരും 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ പോളോണൈസ് ചെയ്യപ്പെട്ടു, കൂടാതെ റുഥേനിയൻ ഓർത്തഡോക്സ് ജനതയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട പോളിഷ് ദ്വീപായി നഗരം മാറി.[30] 1356-ൽ അർമേനിയൻ കത്തീഡ്രൽ കേന്ദ്രീകരിച്ച് അർമേനിയൻ ഡയോസിസ് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. കാമിയനെക് പോഡോൾസ്കിക്കൊപ്പം പോളണ്ടിലെ അർമേനിയക്കാരുടെ രണ്ട് പ്രധാന സാംസ്കാരിക, മത കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു എൽവോവ്.[31] ആധുനിക കാലഘട്ടത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പോളണ്ടിൽ സ്കോട്ട്, ഇറ്റലിക്കാർ ഏറ്റവും കൂടുതലുള്ള നഗരങ്ങളിലൊന്നായി ഇത് മാറി.[32][33]
1412-ൽ പ്രാദേശിക അതിരൂപത റോമൻ കത്തോലിക്കാ മെട്രോപോളിസായി വികസിച്ചു, 1375 മുതൽ രൂപതയെന്ന നിലയിൽ ഇത് ഹാലിച്ചിലായിരുന്നു.[16] പുതിയ മെട്രോപോളിസിൽ എൽവോവ്, പ്രെസെമിസ്ൽ, ഖെൽമ്, വോളോഡിമൈർ-വോളിൻസ്കി, ലുട്സ്ക്, കാമിയനെക്-പോഡിൽസ്കി, അതുപോലെ സൈററ്റ്, കൈവ് എന്നിവിടങ്ങളിലെ പ്രാദേശിക രൂപതകൾ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. എൽവോവിൽ താമസിച്ച ആദ്യത്തെ കത്തോലിക്കാ ആർച്ച് ബിഷപ്പ് ജാൻ റെസ്സോവ്സ്കി ആയിരുന്നു.

1434-ൽ, സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ റുഥേനിയൻ പ്രദേശം റുഥേനിയൻ വോയിവോഡ്ഷിപ്പായി രൂപാന്തരപ്പെട്ടു. 1444-ൽ നഗരത്തിന് സ്റ്റേപ്പിൾ അവകാശം നൽകപ്പെട്ടു, ഇത് വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന അഭിവൃദ്ധിക്കും സമ്പത്തിനും കാരണമായി, മധ്യ യൂറോപ്പിനും കരിങ്കടൽ പ്രദേശത്തിനും ഇടയിലുള്ള വാണിജ്യ പാതകളിലെ പ്രധാന വ്യാപാര കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായി ഇത് മാറി. ഇത് സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ പ്രധാന കോട്ടകളിലൊന്നായും മാറി. പോളണ്ടിലെ ഏറ്റവും വലുതും സ്വാധീനമുള്ളതുമായ രാജകീയ നഗരങ്ങളിലൊന്നായ ഇതിന് ക്രാക്കോവ്, പോസ്നാൻ, വാർസോ അല്ലെങ്കിൽ ഗ്ഡാൻസ്ക് പോലുള്ള മറ്റ് പ്രധാന നഗരങ്ങൾക്കൊപ്പം രാജകീയ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ വോട്ടുചെയ്യാനുള്ള അവകാശം ഉണ്ടായിരുന്നു.[34] 17-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഏകദേശം 30,000 ജനസംഖ്യയുള്ള പോളിഷ്-ലിത്വാനിയൻ കോമൺവെൽത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ വലിയ നഗരമായിരുന്നു ഇത്.
1572-ൽ ഇപ്പോൾ ഉക്രെയ്നിൽ ഉള്ള പുസ്തകങ്ങളുടെ ആദ്യ പ്രസാധകരിൽ ഒരാളായ ഇവാൻ ഫെഡോറോവ് കുറച്ചുകാലം ഇവിടെ താമസിച്ചു. അദ്ദേഹം ക്രാക്കോവ് സർവകലാശാലയിലെ ബിരുദധാരിയായിരുന്നു. ഒരു ഓർത്തഡോക്സ് ബ്രദർഹുഡ്, ഒരു ഗ്രീക്ക്-സ്ലാവോണിക് സ്കൂൾ, 1580-ൽ ചർച്ച് സ്ലാവോണിക്കിൽ ബൈബിളിന്റെ ആദ്യ പൂർണ്ണ പതിപ്പുകൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഒരു പ്രിന്റർ എന്നിവ സ്ഥാപിതമായതോടെ നഗരം കിഴക്കൻ ഓർത്തഡോക്സിയുടെ പ്രധാന കേന്ദ്രമായി മാറി. 1608-ൽ ഒരു ജെസ്യൂട്ട് കൊളീജിയം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു, 1661 ജനുവരി 20-ന് പോളണ്ടിലെ ജോൺ രണ്ടാമൻ കാസിമിർ രാജാവ് ഇതിന് "അക്കാദമിയുടെ ബഹുമാനവും സർവകലാശാലയുടെ പദവിയും" നൽകിക്കൊണ്ട് ഒരു ഉത്തരവിറക്കി.[35]
17-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ സ്വീഡൻകാർ, ഹംഗേറിയക്കാർ,[36][37] തുർക്കികൾ,[38][39] റഷ്യക്കാർ, കോസാക്കുകൾ[37] എന്നിവരുടെ അധിനിവേശ സൈന്യങ്ങൾ നഗരകവാടങ്ങളിലെത്തി. 1648-ൽ കോസാക്കുകളുടെയും ക്രിമിയൻ ടാട്ടറുകളുടെയും ഒരു സൈന്യം നഗരത്തെ ഉപരോധിച്ചു. അവർ ഹൈ കാസിൽ പിടിച്ചടക്കുകയും അതിന്റെ പ്രതിരോധക്കാരെ കൊലപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. വിപ്ലവത്തിന്റെ നേതാവായ ബോഹ്ദാൻ ഖ്മെൽനിറ്റ്സ്കി 250,000 ഡ്യൂക്കറ്റ് മോചനദ്രവ്യം സ്വീകരിച്ചതിനാലും കോസാക്കുകൾ വടക്ക്-പടിഞ്ഞാറോട്ട് സമാസിക് ലക്ഷ്യമാക്കി മാർച്ച് ചെയ്തതിനാലും നഗരം കൊള്ളയടിക്കപ്പെട്ടില്ല. ഡെല്യൂജ് എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന സമയത്ത് പിടിച്ചെടുക്കപ്പെടാത്ത പോളണ്ടിലെ രണ്ട് പ്രധാന നഗരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്: മറ്റൊന്ന് ഗ്ഡാൻസ്ക് ആയിരുന്നു.

ആ സമയത്ത് എൽവോവ് ഒരു ചരിത്ര സംഭവത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു, ജോൺ രണ്ടാമൻ കാസിമിർ രാജാവ് തന്റെ പ്രശസ്തമായ എൽവോവ് പ്രതിജ്ഞയെടുത്തത് ഇവിടെവെച്ചാണ്. 1656 ഏപ്രിൽ 1-ന് എൽവോവിലെ കത്തീഡ്രലിൽ പിയട്രോ വിഡോണി നടത്തിയ വിശുദ്ധ കുർബാനയ്ക്കിടെ, ജോൺ കാസിമിർ ഗംഭീരവും വിപുലവുമായ ചടങ്ങിൽ കോമൺവെൽത്തിനെ പരിശുദ്ധ കന്യകാമറിയത്തിന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ ഏൽപ്പിച്ചു, അവളെ പോളിഷ് സാമ്രാജ്യത്തിന്റെയും തന്റെ മറ്റ് രാജ്യങ്ങളുടെയും രാജ്ഞി ആയി പ്രഖ്യാപിച്ചു.
1672-ൽ ഇതിനെ ഒറ്റോമൻ സൈന്യം വളഞ്ഞെങ്കിലും കീഴടക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടു. മൂന്ന് വർഷത്തിന് ശേഷം നഗരത്തിന് സമീപം എൽവോവ് യുദ്ധം (1675) നടന്നു. മധ്യകാലഘട്ടത്തിന് ശേഷം ആദ്യമായി 1704-ൽ ഒരു വിദേശ സൈന്യം എൽവോവ് പിടിച്ചെടുത്തു, ചാൾസ് പന്ത്രണ്ടാമൻ രാജാവിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സ്വീഡിഷ് സൈന്യം ഹ്രസ്വമായ ഉപരോധത്തിന് ശേഷം നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.[40] 18-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലുണ്ടായ പ്ലേഗ് രോഗം കാരണം ഏകദേശം 10,000 നിവാസികൾ (നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യയുടെ 40%) മരിച്ചു.[41]
ഹബ്സ്ബർഗ് സാമ്രാജ്യം
[തിരുത്തുക]
1772-ൽ പോളണ്ടിന്റെ ആദ്യ വിഭജനത്തിന് ശേഷം ഈ പ്രദേശം ഹബ്സ്ബർഗ് രാജവാഴ്ച ഓസ്ട്രിയൻ വിഭജനത്തിലേക്ക് കൂട്ടിച്ചേർത്തു. ജർമ്മൻ ഭാഷയിൽ ലെംബർഗ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ നഗരം കിംഗ്ഡം ഓഫ് ഗലീഷ്യ ആൻഡ് ലൊഡോമേറിയയുടെ തലസ്ഥാനമായി മാറി.[42] 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ലെംബർഗ് വൻതോതിൽ വളർന്നു, 1772 ലെ ഓസ്ട്രിയൻ അധിനിവേശ സമയത്ത് ഏകദേശം 30,000 ആയിരുന്ന ജനസംഖ്യ,[43] 1910-ഓടെ 196,000 ആയും[44] മൂന്ന് വർഷത്തിന് ശേഷം 212,000 ആയും വർദ്ധിച്ചു;[45] വേഗത്തിലുള്ള ജനസംഖ്യാ വർദ്ധനവ് ഓസ്ട്രിയൻ ഗലീഷ്യയിലെ നഗരങ്ങളിലെ ചേരികൾക്കും ദാരിദ്ര്യത്തിനും കാരണമായി.[46] 18-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിലും 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലും ഓസ്ട്രിയൻ, ജർമ്മൻ സംസാരിക്കുന്ന ചെക്ക് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ വലിയ ഒഴുക്ക് നഗരത്തിന് 1840-കളോടെ സാമാന്യം ഓസ്ട്രിയൻ സ്വഭാവം നൽകി, അവിടുത്തെ ക്രമത്തിലും ഓസ്ട്രിയൻ കോഫി ഹൗസുകളുടെ രൂപത്തിലും ജനപ്രീതിയിലും ഇത് വ്യക്തമായിരുന്നു.[47]
ഹബ്സ്ബർഗ് ഭരണകാലത്ത് ലിവിവ് പോളിഷ്, ഉക്രേനിയൻ, ജൂത സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായി മാറി. മതവും ഭാഷയും പട്ടികപ്പെടുത്തിയ 1910 ലെ ഓസ്ട്രിയൻ സെൻസസ് പ്രകാരം ലിവിവിൽ നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യയുടെ 51% റോമൻ കത്തോലിക്കരും 28% ജൂതന്മാരും 19% ഉക്രേനിയൻ ഗ്രീക്ക് കത്തോലിക്കാ സഭയിൽപ്പെട്ടവരുമായിരുന്നു. ഭാഷാപരമായി നഗരത്തിലെ 86% ജനങ്ങളും പോളിഷ് ഭാഷ ഉപയോഗിക്കുകയും 11% റുഥേനിയൻ ഭാഷ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും ചെയ്തു.[46]

1773-ൽ ലെംബർഗിലെ ആദ്യത്തെ പത്രമായ ഗസറ്റ് ഡി ലിയോപോളി പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ തുടങ്ങി. 1784-ൽ ജർമ്മൻ, പോളിഷ്, റുഥേനിയൻ ഭാഷകളിൽ പ്രഭാഷണങ്ങളുള്ള ഒരു ലാറ്റിൻ ഭാഷാ സർവകലാശാല ആരംഭിച്ചു; 1805-ൽ അടച്ചുപൂട്ടിയ ശേഷം 1817-ൽ വീണ്ടും തുറന്നു. 1825-ഓടെ ജർമ്മൻ ഏക അധ്യയന ഭാഷയായി മാറി.[47] 1784-ൽ മരിയ തെരേസ ലെംബർഗ് സർവകലാശാല ആരംഭിച്ചു. 1787-ൽ അവളുടെ പിൻഗാമിയായ ജോസഫ് രണ്ടാമൻ റെഗുലർ കോഴ്സുകൾ എടുക്കാൻ ആവശ്യമായ ലാറ്റിൻ അറിയാത്ത വിദ്യാർത്ഥികൾക്കായി "സ്റ്റുഡിയം റുഥേനം" ആരംഭിച്ചു.[48]
19-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഓസ്ട്രിയൻ ഭരണം നഗരത്തിലെ വിദ്യാഭ്യാസ, സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളെ ജർമ്മൻ വൽക്കരിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. ജർമ്മൻ ചായ്വില്ലാത്ത നിരവധി സാംസ്കാരിക സംഘടനകൾ അടച്ചുപൂട്ടി. 1848 ലെ വിപ്ലവങ്ങൾക്ക് ശേഷം സർവകലാശാലയിലെ അധ്യയന ഭാഷ ജർമ്മനിൽ നിന്ന് ഉക്രേനിയൻ, പോളിഷ് ഭാഷകൾ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിനായി മാറി. ആ സമയത്ത് എൽവോവ് ഭാഷാഭേദം (Dialect) എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു പ്രത്യേക സാമൂഹിക ഭാഷാഭേദം നഗരത്തിൽ വികസിച്ചു. ഒരു തരം പോളിഷ് ഭാഷാഭേദമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ഇത്, പോളിഷ് കൂടാതെ മറ്റ് നിരവധി ഭാഷകളിൽ നിന്നാണ് രൂപപ്പെട്ടത്. 1853-ൽ ഇഗ്നസി ലൂക്കാസിവിച്ച്, ജാൻ സെഹ് എന്നിവർ വഴിവിളക്കായി മണ്ണെണ്ണ വിളക്കുകൾ അവതരിപ്പിച്ചു. പിന്നീട് 1858-ൽ ഇവ ഗ്യാസ് വിളക്കുകളായും 1900-ൽ ഇലക്ട്രിക് വിളക്കുകളായും പരിഷ്കരിച്ചു.

1867 ഫെബ്രുവരിയിലെ "ഔസ്ഗ്ലീഷ്" ന് ശേഷം, ഓസ്ട്രിയൻ സാമ്രാജ്യം ഇരട്ട ഭരണമുള്ള ഓസ്ട്രിയ-ഹംഗറിയായി പരിഷ്കരിക്കപ്പെട്ടു, കൂടാതെ ഗലീഷ്യയിലെ ഓസ്ട്രിയൻ ഭരണത്തിന്റെ ഉദാരവൽക്കരണത്തിന്റെ മന്ദഗതിയിലുള്ളതും എന്നാൽ സ്ഥിരവുമായ പ്രക്രിയ ആരംഭിച്ചു. 1873 മുതൽ ഗലീഷ്യ ഓസ്ട്രിയ-ഹംഗറിയുടെ ഒരു സ്വയംഭരണ പ്രവിശ്യയായിരുന്നു, പോളിഷ്, റുഥേനിയൻ എന്നിവ ഔദ്യോഗിക ഭാഷകളായിരുന്നു. ജർമ്മൻവൽക്കരണം നിർത്തുകയും സെൻസർഷിപ്പ് പിൻവലിക്കുകയും ചെയ്തു. ഗലീഷ്യ ഇരട്ട ഭരണത്തിന്റെ ഓസ്ട്രിയൻ ഭാഗത്തിന് വിധേയമായിരുന്നു, എന്നാൽ ലിവിവിൽ സ്ഥാപിതമായ ഗലീഷ്യൻ സെജ്ം, പ്രവിശ്യാ ഭരണകൂടം എന്നിവയ്ക്ക് പ്രത്യേകിച്ച് വിദ്യാഭ്യാസം, സംസ്കാരം, പ്രാദേശിക കാര്യങ്ങൾ എന്നിവയിൽ വിപുലമായ പ്രത്യേകാവകാശങ്ങളും അധികാരങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു. 1894-ൽ ജനറൽ നാഷണൽ എക്സിബിഷൻ ലിവിവിൽ നടന്നു.[49] 1910 ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം നഗരം അതിവേഗം വളരാൻ തുടങ്ങി, ഓസ്ട്രിയ-ഹംഗറിയിലെ നാലാമത്തെ വലിയ നഗരമായി ഇത് മാറി. ലിവിവ് തിയേറ്റർ ഓഫ് ഓപ്പറ ആൻഡ് ബാലെ പോലെയുള്ള ഓസ്ട്രിയൻ കാലഘട്ടത്തിലെ നിരവധി കെട്ടിടങ്ങൾ വിയന്നീസ് നിയോ-നവോത്ഥാന ശൈലിയിൽ നിർമ്മിച്ചതോടെ, ഒന്നിലധികം ബെല്ലെ എപ്പോക്ക് പൊതു കെട്ടിടങ്ങളും ടെൻമെന്റ് ഹൗസുകളും നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു.

അക്കാലത്ത് ലിവിവ് ലോകത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ വലിയ പോളിഷ് പുസ്തക ശേഖരമുള്ള ഒസോലിനിയം, പോളിഷ് അക്കാദമി ഓഫ് ആർട്സ്, നാഷണൽ മ്യൂസിയം (1908 മുതൽ), ഹിസ്റ്റോറിക്കൽ മ്യൂസിയം ഓഫ് ദി സിറ്റി ഓഫ് എൽവോവ് (1891 മുതൽ), പോളിഷ് കോപ്പർനിക്കസ് സൊസൈറ്റി ഓഫ് നാച്ചുറലിസ്റ്റ്സ്, പോളിഷ് ഹിസ്റ്റോറിക്കൽ സൊസൈറ്റി, എൽവോവ് സർവകലാശാല (1882 മുതൽ പോളിഷ് ഔദ്യോഗിക ഭാഷ), എൽവോവ് സയന്റിഫിക് സൊസൈറ്റി, എൽവോവ് ആർട്ട് ഗ്യാലറി, പോളിഷ് തിയേറ്റർ, പോളിഷ് അതിരൂപത തുടങ്ങിയ നിരവധി പ്രശസ്ത പോളിഷ് ഭാഷാ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ആസ്ഥാനമായിരുന്നു.
കൂടാതെ ലിവിവ് നിരവധി പോളിഷ് സ്വാതന്ത്ര്യ സംഘടനകളുടെ കേന്ദ്രമായിരുന്നു. 1908 ജൂണിൽ ജോസഫ് പിൽസുഡ്സ്കി, വ്ലാഡിസ്ലാവ് സികോർസ്കി, കാസിമിയർസ് സോസ്ങ്കോവ്സ്കി എന്നിവർ നഗരത്തിൽ യൂണിയൻ ഓഫ് ആക്റ്റീവ് സ്ട്രഗിൾ സ്ഥാപിച്ചു. രണ്ട് വർഷത്തിന് ശേഷം, റൈഫിൾമാൻസ് അസോസിയേഷൻ എന്ന അർദ്ധസൈനിക സംഘടനയും പോളിഷ് പ്രവർത്തകർ നഗരത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു.
അതേസമയം പ്രശസ്ത ഉക്രേനിയൻ എഴുത്തുകാർ (ഇവാൻ ഫ്രാങ്കോ, പാന്റലിമോൺ കുലിഷ്, ഇവാൻ നെച്ചുയ്-ലെവിറ്റ്സ്കി എന്നിവരെപ്പോലുള്ളവർ) തങ്ങളുടെ കൃതികൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച നഗരമായി ലിവിവ് മാറി. ഇത് ഉക്രേനിയൻ സാംസ്കാരിക നവോത്ഥാനത്തിന്റെ കേന്ദ്രമായിരുന്നു. ഉക്രേനിയൻ ഭാഷയിൽ സാക്ഷരത വ്യാപിപ്പിക്കുന്നതിനായി സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട പ്രോസ്വിറ്റ സൊസൈറ്റി, ഷെവ്ചെങ്കോ സയന്റിഫിക് സൊസൈറ്റി, ഡൈനിസ്റ്റർ ഇൻഷുറൻസ് കമ്പനി, ഉക്രേനിയൻ സഹകരണ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ അടിത്തറ എന്നിവയുൾപ്പെടെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലുതും സ്വാധീനമുള്ളതുമായ ഉക്രേനിയൻ സ്ഥാപനങ്ങളും നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു, കൂടാതെ ഉക്രേനിയൻ കത്തോലിക്കാ സഭയുടെ ആസ്ഥാനമായും ഇത് പ്രവർത്തിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, തങ്ങളുടേതായ വ്യക്തമായ സ്മാരകങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാനുള്ള ഉക്രേനിയക്കാരുടെ ശ്രമങ്ങളെ പോളിഷ് ആധിപത്യമുള്ള സിറ്റി കൗൺസിൽ തടഞ്ഞു. ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട തെരുവുകൾക്ക് പോളിഷ് ചരിത്രത്തെയും സാഹിത്യത്തെയും പരാമർശിക്കുന്ന പേരുകളുണ്ടായിരുന്നു, ചെറിയ റോഡുകൾ മാത്രമാണ് ഉക്രേനിയക്കാരെ പരാമർശിച്ചത്.[50]
ലിവിവ് ജൂത സംസ്കാരത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന കേന്ദ്രം കൂടിയായിരുന്നു, പ്രത്യേകിച്ചും യീദ്ദിഷ് ഭാഷയുടെ കേന്ദ്രമെന്ന നിലയിൽ, 1904-ൽ സ്ഥാപിതമായ ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ യീദ്ദിഷ് ഭാഷാ ദിനപത്രമായ ലംബർഗർ ടോഗ്ബ്ലാറ്റിന്റെ ആസ്ഥാനം കൂടിയായിരുന്നു ഇത്.[51]
ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം
[തിരുത്തുക]

ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ പ്രാരംഭ ഘട്ടത്തിൽ ഗലീഷ്യ യുദ്ധത്തിൽ ഗ്നിലാ ലിപ യുദ്ധത്തെ തുടർന്ന് 1914 സെപ്റ്റംബറിൽ റഷ്യൻ സൈന്യം ലിവിവ് പിടിച്ചെടുത്തു. ലെംബർഗ് കോട്ട സെപ്റ്റംബർ 3-ന് തകർന്നു. ഓസ്ട്രോ-ഹംഗേറിയൻ സൈന്യവും സാധാരണക്കാരും ഒരുപോലെ നഗരത്തിൽ നിന്ന് കുഴപ്പങ്ങളോടെ ഒഴിപ്പിച്ചുപോയതിനെക്കുറിച്ച് ചരിത്രകാരനായ പാൽ കെലെമൻ നേരിട്ടുള്ള വിവരണം നൽകി.[52]
അടുത്ത വർഷം ജൂണിൽ ഗോർലിസ്-ടാർനോവ് ആക്രമണ സമയത്ത് ഓസ്ട്രിയ-ഹംഗറി നഗരം തിരിച്ചുപിടിച്ചു. അതിനാൽ ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് ലിവിവിനും അവിടുത്തെ ജനങ്ങൾക്കും വളരെയധികം ദുരിതങ്ങൾ അനുഭവിക്കേണ്ടിവന്നു, കാരണം പല ആക്രമണങ്ങളും പ്രാദേശിക ഭൂപ്രകൃതിക്ക് കുറുകെ നടന്നതിനാൽ കാര്യമായ നാശനഷ്ടങ്ങളും തടസ്സങ്ങളും ഉണ്ടായി.[53]
പോളിഷ്-ഉക്രേനിയൻ യുദ്ധം
[തിരുത്തുക]ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ ഹബ്സ്ബർഗ് രാജവാഴ്ചയുടെ തകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷം, പ്രാദേശിക പോളിഷ് ജനതയും ഉക്രേനിയൻ സിച്ച് റൈഫിൾമാൻമാരും തമ്മിലുള്ള പോരാട്ടവേദിയായി ലിവിവ് മാറി. രണ്ട് രാജ്യങ്ങളും ഈ നഗരത്തെ തങ്ങളുടെ പുതിയ ഭരണകൂടങ്ങളുടെ അവിഭാജ്യ ഘടകമായി കണ്ടു, അത് അക്കാലത്ത് മുൻ ഓസ്ട്രിയൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ രൂപപ്പെടുകയായിരുന്നു. 1918 ഒക്ടോബർ 31 – നവംബർ 1 രാത്രിയിൽ ലിവിവ് തലസ്ഥാനമായി വെസ്റ്റേൺ ഉക്രേനിയൻ പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് പ്രഖ്യാപിച്ചു. മുമ്പ് ഓസ്ട്രിയൻ സൈന്യത്തിലെ ഒരു സൈനിക വിഭാഗമായിരുന്ന ഉക്രേനിയൻ സിച്ച് റൈഫിൾമാൻമാരിലെ (സിചോവി സ്ട്രിൽറ്റ്സി) 2,300 ഉക്രേനിയൻ സൈനികർ ലിവിവ് പിടിച്ചെടുക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. നഗരത്തിലെ ഭൂരിപക്ഷം പോളണ്ടുകാരും ഉക്രേനിയൻ പ്രഖ്യാപനത്തെ എതിർക്കുകയും ഉക്രേനിയൻ സൈനികർക്കെതിരെ പോരാടാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു.[54] ഈ പോരാട്ടത്തിൽ എൽവോവ് ഈഗ്ലറ്റ്സ് എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന യുവ പോളിഷ് നഗര പ്രതിരോധക്കാർ ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു.
1918 നവംബർ 21-ഓടെ ഉക്രേനിയൻ സൈന്യം എൽവോവിന്റെ അതിർത്തിക്ക് പുറത്തേക്ക് പിൻമാറി, അതിനുശേഷം പോളിഷ് സൈനികർ നഗരത്തിലെ യഹൂദ, ഉക്രേനിയൻ പ്രദേശങ്ങൾ കൊള്ളയടിക്കാനും കത്തിക്കാനും തുടങ്ങി, ഏകദേശം 340 സാധാരണക്കാരെ കൊലപ്പെടുത്തി (കാണുക: എൽവോവ് പോഗ്രോം (1918)). അക്രമകാരികളെ പോളിഷ് അധികാരികൾ വിചാരണ ചെയ്യുകയും മൂന്ന് പേരെ വധിക്കുകയും ചെയ്തു.[55] പിൻവാങ്ങിയ ഉക്രേനിയൻ സൈന്യം നഗരത്തെ ഉപരോധിച്ചു. സിച്ച് റൈഫിൾമാൻമാർ ഉക്രേനിയൻ ഗലീഷ്യൻ ആർമി (UHA) ആയി രൂപാന്തരപ്പെട്ടു. ഫ്രഞ്ചുകാരുടെ സജ്ജീകരണങ്ങളോടെ മധ്യ പോളണ്ടിൽ നിന്നുള്ള പോളിഷ് സൈന്യം (ജനറൽ ഹാലറുടെ ബ്ലൂ ആർമി ഉൾപ്പെടെ) 1919 മെയ് മാസത്തിൽ ഉപരോധിക്കപ്പെട്ട നഗരത്തെ മോചിപ്പിക്കുകയും യു.എച്ച്.എയെ കിഴക്കോട്ട് പോകാൻ നിർബന്ധിക്കുകയും ചെയ്തു.
ശത്രുത അവസാനിപ്പിക്കാനും പോരാളികൾക്കിടയിൽ സമവായത്തിലെത്താനുമുള്ള എന്റന്റെ മധ്യസ്ഥ ശ്രമങ്ങൾക്കിടയിലും പോളിഷ്-ഉക്രേനിയൻ യുദ്ധം 1919 ജൂലൈ വരെ അവസാന യു.എച്ച്.എ സൈന്യവും സ്ബ്രുച്ച് നദിയുടെ കിഴക്കോട്ട് പിൻമാറുന്നതുവരെ തുടർന്നു. വാർസോ ഉടമ്പടിയിൽ സ്ബ്രുച്ച് നദിയിലെ അതിർത്തി സ്ഥിരീകരിച്ചു, 1920 ഏപ്രിലിൽ ഫീൽഡ് മാർഷൽ പിൽസുഡ്സ്കി സിമോൺ പെറ്റ്ലൂറയുമായി ഒരു കരാർ ഒപ്പുവച്ചു, അവിടെ ബോൾഷെവിക്കുകൾക്കെതിരായ സൈനിക പിന്തുണയ്ക്ക് പകരമായി ഉക്രേനിയൻ പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഈസ്റ്റേൺ ഗലീഷ്യയുടെ പ്രദേശങ്ങളിലുള്ള അവകാശവാദം ഉപേക്ഷിച്ചു.
1920 ഓഗസ്റ്റിൽ, പോളിഷ്-സോവിയറ്റ് യുദ്ധസമയത്ത് അലക്സാണ്ടർ യെഗൊറോവിന്റെയും സ്റ്റാലിന്റെയും കമാൻഡിൽ റെഡ് ആർമി ലിവിവിനെ ആക്രമിച്ചു, എന്നാൽ നഗരം ആക്രമണത്തെ ചെറുത്തു.[56] നിവാസികളുടെ ധൈര്യത്തിന് 1920 നവംബർ 22-ന് ജോസഫ് പിൽസുഡ്സ്കി ലിവിവിന് വിർതുട്ടി മിലിറ്ററി ക്രോസ് സമ്മാനിച്ചു.
1921 ഫെബ്രുവരി 23 ന് ലീഗ് ഓഫ് നേഷൻസിന്റെ കൗൺസിൽ ഗലീഷ്യ (നഗരം ഉൾപ്പെടെ) പോളണ്ടിന്റെ പ്രദേശത്തിന് പുറത്താണെന്നും രാജ്യത്ത് ഭരണപരമായ നിയന്ത്രണം സ്ഥാപിക്കാൻ പോളണ്ടിന് അധികാരമില്ലെന്നും പ്രഖ്യാപിച്ചു, കൂടാതെ ഗലീഷ്യയുടെ (മൊത്തത്തിൽ[57]) പോളണ്ട് കേവലം സൈനിക അധിനിവേശ ശക്തിയാണെന്നും, അവിടെ പരമാധികാരം അലൈഡ് പവർസിനാണെന്നും ലീഗ് ഓഫ് നേഷൻസിലെ കൗൺസിൽ ഓഫ് അംബാസഡേഴ്സ് വിധി നിർണ്ണയിക്കുമെന്നും പറഞ്ഞു.[58] 1923 മാർച്ച് 14-ന്, ഗലീഷ്യയെ പോളണ്ടിൽ സംയോജിപ്പിക്കാൻ അംബാസഡർമാരുടെ കൗൺസിൽ തീരുമാനിച്ചു, "ഗലീഷ്യയുടെ കിഴക്കൻ ഭാഗത്ത് നരവംശശാസ്ത്രപരമായ സാഹചര്യങ്ങൾ ഒരു സ്വയംഭരണ ഭരണകൂടത്തെ ആവശ്യപ്പെടുന്നുവെന്ന് പോളണ്ട് അംഗീകരിക്കുന്നു."[59] ഇന്റർവാർ പോളിഷ് സർക്കാർ ഈ വ്യവസ്ഥ ഒരിക്കലും മാനിച്ചില്ല. 1923-നുശേഷം ഈ പ്രദേശം പോളിഷ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഭാഗമായി അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു.[57]
ഇന്റർവാർ കാലഘട്ടം
[തിരുത്തുക]
യുദ്ധങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ രണ്ടാമത്തെ പോളിഷ് റിപ്പബ്ലിക്കിലെ മൂന്നാമത്തെ ജനസംഖ്യയുള്ള നഗരമായിരുന്നു എൽവോവ് (വാർസോയ്ക്കും ലോഡ്സിനും പിന്നിൽ), അത് എൽവോവ് വോയിവോഡ്ഷിപ്പിന്റെ ആസ്ഥാനമായി മാറി. വാർസോയ്ക്ക് ശേഷം, ഇന്റർവാർ പോളണ്ടിന്റെ സാംസ്കാരികവും അക്കാദമികവുമായ രണ്ടാമത്തെ പ്രധാന കേന്ദ്രമായിരുന്നു എൽവോവ്. ഉദാഹരണത്തിന്, 1920-ൽ എൽവോവ് സർവകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസർ റുഡോൾഫ് വീഗൽ ടൈഫസ് പനിക്കും എതിരായ വാക്സിൻ വികസിപ്പിച്ചു. കൂടാതെ എൽവോവിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സ്ഥാനം അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാരത്തെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നതിലും നഗരത്തിന്റെയും പോളണ്ടിന്റെയും സാമ്പത്തിക വികസനത്തെ പരിപോഷിപ്പിക്കുന്നതിലും ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു. ടാർഗി വ്ഷോഡ്നി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു വലിയ വ്യാപാര മേള 1921-ൽ ആരംഭിച്ചു. 1937-1938 അധ്യയന വർഷത്തിൽ, എൽവോവ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയും പോളിടെക്നിക്കും ഉൾപ്പെടെ അഞ്ച് ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ 9,100 വിദ്യാർത്ഥികൾ പഠിച്ചിരുന്നു.[60]

നഗരവാസികളിൽ മൂന്നിൽ രണ്ട് ഭാഗവും പോളണ്ടുകാരായിരുന്നു, അവരിൽ ചിലർ പ്രത്യേക എൽവോവ് ഭാഷാഭേദം സംസാരിച്ചു, എൽവോവ് വോയിവോഡ്ഷിപ്പിന്റെ കിഴക്കൻ ഭാഗത്ത് ഉക്രേനിയൻ ഭൂരിപക്ഷം അതിന്റെ ഭൂരിഭാഗം ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിലും ഉണ്ടായിരുന്നു. കിഴക്കൻ ഗലീഷ്യയ്ക്ക് സ്വയംഭരണം നൽകാൻ അന്താരാഷ്ട്ര കരാറുകളിലൂടെ പോളിഷ് അധികാരികൾ ബാധ്യസ്ഥരായിരുന്നു (എൽവോവിൽ ഒരു പ്രത്യേക ഉക്രേനിയൻ സർവകലാശാല സൃഷ്ടിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടെ), 1922 സെപ്റ്റംബറിൽ പോളിഷ് സെജ്ം ഒരു ബിൽ പാസാക്കിയെങ്കിലും,[62] ഇത് നിറവേറ്റപ്പെട്ടില്ല.
പോളിഷ് സർക്കാർ ഓസ്ട്രിയൻ ഭരണകാലത്ത് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന ഒന്നിലധികം ഉക്രേനിയൻ സ്കൂളുകൾ നിർത്തലാക്കി,[63] ഒരെണ്ണം ഒഴികെ എൽവോവ് സർവകലാശാലയിലെ ഉക്രേനിയൻ വകുപ്പുകൾ അടച്ചുപൂട്ടി.[64] യുദ്ധത്തിന് മുമ്പുള്ള എൽവോവിൽ വലുതും അഭിവൃദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നതുമായ ഒരു ജൂത സമൂഹവുമുണ്ടായിരുന്നു, ജനസംഖ്യയുടെ നാലിലൊന്ന് വരുന്ന ഇവർ ഉക്രേനിയക്കാരുമായി സഹകരിച്ചതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടു.[65]
ഓസ്ട്രിയൻ കാലഘട്ടങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, പൊതു പരേഡുകളുടെയോ മറ്റ് സാംസ്കാരിക ആവിഷ്കാരങ്ങളുടെയോ വലുപ്പവും എണ്ണവും ഓരോ സാംസ്കാരിക ഗ്രൂപ്പിന്റെയും ആപേക്ഷിക ജനസംഖ്യയുമായി പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ, പോളിഷ് സർക്കാർ നഗരത്തിന്റെ പോളിഷ് സ്വഭാവത്തിന് ഊന്നൽ നൽകുകയും ജൂത സംസ്കാരത്തിന്റെയും ഉക്രേനിയൻ സംസ്കാരത്തിന്റെയും പരസ്യമായ പ്രകടനങ്ങൾ പരിമിതപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. 1918-ൽ ഉക്രേനിയക്കാർക്കെതിരെ പോരാടിയ പോളിഷ് സേനയെ ആഘോഷിക്കുന്ന സൈനിക പരേഡുകളും നഗരത്തിലെ പ്രത്യേക തെരുവുകളിലെ യുദ്ധങ്ങളുടെ സ്മരണകളും പതിവായിത്തീർന്നു,[65] 1930-കളിൽ ആ പോരാട്ടത്തിൽ നിന്നുള്ള പോളിഷ് സൈനികരുടെ ഒരു വലിയ സ്മാരകവും ശ്മശാനവും നഗരത്തിലെ ലിച്ചാകിവ് സെമിത്തേരിയിൽ നിർമ്മിച്ചു. മറുവശത്ത് ഉക്രേനിയക്കാർ നഗരത്തിൽ അവരുടേതായ ഒരു സ്മാരക സംസ്കാരം സൃഷ്ടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. ഒരു ഭൂഗർഭ സൈനിക സംഘടന പോളിഷ് സ്ഥാപനങ്ങളെയും പോളിഷ് രാഷ്ട്രീയക്കാരെയും ആക്രമിച്ചു.[66]
രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം
[തിരുത്തുക]സോവിയറ്റ് അധിനിവേശവും കൂട്ടിച്ചേർക്കലും
[തിരുത്തുക]
ജർമ്മനി 1939 സെപ്റ്റംബർ 1-ന് പോളണ്ട് ആക്രമിച്ചു, സെപ്റ്റംബർ 14-ഓടെ എൽവോവ് ജർമ്മൻ ആർമി യൂണിറ്റുകളാൽ പൂർണ്ണമായും വളയപ്പെട്ടു.[67] തുടർന്ന് സോവിയറ്റുകൾ സെപ്റ്റംബർ 17-ന് പോളണ്ട് ആക്രമിച്ചു. 1939 സെപ്റ്റംബർ 22-ന് എൽവോവ് റെഡ് ആർമിക്ക് കീഴടങ്ങി. ഉക്രേനിയൻ, ബെലാറഷ്യൻ ജനസംഖ്യയുള്ള രണ്ടാമത്തെ പോളിഷ് റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ കിഴക്കൻ പകുതി സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ കൂട്ടിച്ചേർത്തു. പുതുതായി രൂപീകരിച്ച ലിവിവ് ഒബ്ലാസ്റ്റിന്റെ തലസ്ഥാനമായി നഗരം മാറി. പോളിഷ് സർക്കാർ നിർത്തലാക്കിയിരുന്ന ഒരു ഭാഷ മാത്രം സംസാരിക്കുന്ന ഉക്രേനിയൻ സ്കൂളുകൾ സോവിയറ്റ് വീണ്ടും തുറന്നു.
അധ്യയന ഭാഷയിലായിരുന്നു സോവിയറ്റുകൾ അടിച്ചേൽപ്പിച്ച ഒരേയൊരു മാറ്റം, കുറഞ്ഞ സമയത്തിനുള്ളിൽ ഏകദേശം 1,000 സ്കൂളുകൾ നഷ്ടപ്പെട്ടു.[68] ലിവിവ് സർവകലാശാലയിൽ ഉക്രേനിയൻ നിർബന്ധമാക്കി, അതിലെ മിക്കവാറും എല്ലാ പുസ്തകങ്ങളും പോളിഷ് ഭാഷയിലായിരുന്നു. അത് പൂർണ്ണമായും ഉക്രേനിയൻവൽക്കരിക്കപ്പെടുകയും ഉക്രേനിയൻ എഴുത്തുകാരനായ ഇവാൻ ഫ്രാങ്കോയുടെ പേര് നൽകുകയും ചെയ്തു. പോളിഷ് അക്കാദമിക് വിദഗ്ധരെ പിരിച്ചുവിട്ടു.[69] സോവിയറ്റ് ഭരണം പോളിഷ് ഭരണത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതൽ അടിച്ചമർത്തുന്നതായിരുന്നു; ഉദാഹരണത്തിന് പോളിഷ് എൽവോവിലെ ഉക്രേനിയൻ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളുടെ സമ്പന്നമായ ലോകം സോവിയറ്റ് ലിവിവിൽ അപ്രത്യക്ഷമായി, അതോടൊപ്പം ഒന്നിലധികം പത്രപ്രവർത്തന ജോലികളും നഷ്ടപ്പെട്ടു.[70]
ജർമ്മൻ അധിനിവേശം
[തിരുത്തുക]1941 ജൂൺ 22-ന് നാസി ജർമ്മനിയും അതിന്റെ സഖ്യകക്ഷികളും സോവിയറ്റ് യൂണിയനെ ആക്രമിച്ചു. ഓപ്പറേഷൻ ബാർബറോസയുടെ (ജൂൺ 30, 1941) പ്രാരംഭ ഘട്ടത്തിൽ ജർമ്മൻകാർ ലിവിവ് പിടിച്ചെടുത്തു. ഒഴിപ്പിക്കപ്പെട്ട സോവിയറ്റുകൾ ജയിൽ ജനസംഖ്യയിൽ ഭൂരിഭാഗത്തെയും കൊന്നൊടുക്കി, എത്തിച്ചേർന്ന വെർമാച്ച് സേനകൾ എൻകെവിഡിയും എൻകെജിബിയും നടത്തിയ സോവിയറ്റ് കൂട്ടക്കൊലകളുടെ തെളിവുകൾ നഗരത്തിൽ എളുപ്പത്തിൽ കണ്ടെത്തി.[71] ജർമ്മൻ ഭരണകൂടം കൂട്ടക്കൊലകൾക്ക് ജൂതന്മാരെ തെറ്റായി കുറ്റപ്പെടുത്തി, ഇത് നഗരത്തിലെ ജൂത സമൂഹത്തിനെതിരായ അക്രമങ്ങൾക്ക് കാരണമായി. 1941 ജൂൺ 30-ന് യാരോസ്ലാവ് സ്റ്റെറ്റ്സ്കോ നാസി ജർമ്മനിയുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കി സ്വതന്ത്ര ഉക്രേനിയൻ രാഷ്ട്രത്തിന്റെ സർക്കാർ ലിവിവിൽ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ജർമ്മൻകാരുടെ മുൻകൂർ അനുമതിയില്ലാതെയാണ് ഇത് ചെയ്തത്, 1941 സെപ്റ്റംബർ 15-ന് ശേഷം സംഘാടകരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തു.[72][73][74]

പോളിഷ് സർക്കാരും സോവിയറ്റ് സർക്കാരും തമ്മിൽ 1941 ജൂലൈ 30 ന് ലണ്ടനിൽ ഒപ്പുവച്ച സിക്കോർസ്കി-മെയ്സ്കി കരാർ, 1939 സെപ്റ്റംബറിലെ പോളണ്ടിന്റെ സോവിയറ്റ്-ജർമ്മൻ വിഭജനം അസാധുവാക്കി. അതിനിടെ 1941 ഓഗസ്റ്റ് തുടക്കത്തിൽ ജർമ്മൻ അധിനിവേശ കിഴക്കൻ ഗലീഷ്യയെ ജനറൽ ഗവൺമെന്റിലേക്ക് ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് ഗലീസിയൻ ആയി സംയോജിപ്പിച്ചു, ലിവിവ് ജില്ലയുടെ തലസ്ഥാനമായി. ഈ പ്രദേശത്തെ പോളിഷ് ജനതയോടുള്ള ജർമ്മൻ നയം ജനറൽ ഗവൺമെന്റിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളിലെ പോലെ തന്നെ കഠിനമായിരുന്നു.[75]
നഗരത്തിന്റെ അധിനിവേശ സമയത്ത്, 1941 ൽ പോളിഷ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രൊഫസർമാരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതുൾപ്പെടെ ജർമ്മൻകാർ ഒന്നിലധികം ക്രൂരതകൾ ചെയ്തു. 1939-ന് മുമ്പ് സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ ഭൂപ്രദേശങ്ങളിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന ഉക്രേനിയൻ ജനതയേക്കാൾ കൂടുതൽ ആര്യന്മാരും പരിഷ്കൃതരുമായാണ് ഉക്രേനിയൻ ഗലീഷ്യക്കാരെ, ഓസ്ട്രിയൻ ക്രൗൺ ലാൻഡിലെ മുൻ നിവാസികളെ നാസികൾ കണ്ടത്. തൽഫലമായി, ജർമ്മൻ അധിനിവേശ ഉക്രേനിയൻ സോവിയറ്റ് സോഷ്യലിസ്റ്റ് റിപ്പബ്ലിക്കിൽ (റെയ്ക്സ്കോമിസാരിയറ്റ് ഉക്രെയ്നായി മാറി) കിഴക്കോട്ട് താമസിച്ചിരുന്ന ഉക്രേനിയക്കാരെ അപേക്ഷിച്ച് അവർ ജർമ്മൻ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടു.[75]

മൂന്നാം റീച്ചിന്റെ വംശീയ നയങ്ങൾ അനുസരിച്ച്, പ്രാദേശിക ജൂതന്മാർ പിന്നീട് ഈ പ്രദേശത്തെ ജർമ്മൻ അടിച്ചമർത്തലുകളുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യമായി മാറി. ജർമ്മൻ അധിനിവേശത്തെത്തുടർന്ന് നഗരത്തിലെ സമാർസ്റ്റിനോ (ഇന്നത്തെ സമർസ്റ്റിനിവ്) ജില്ലയിൽ സ്ഥാപിച്ച എൽവോവ് ഗെട്ടോയിൽ ജൂത ജനത കേന്ദ്രീകരിച്ചു, കൂടാതെ ജാനോവ്സ്ക കോൺസെൻട്രേഷൻ ക്യാമ്പും സ്ഥാപിച്ചു. ജാനോവ്സ്ക കോൺസെൻട്രേഷൻ ക്യാമ്പിൽ നാസികൾ സംഗീതത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ പീഡനങ്ങളും വധശിക്ഷകളും നടത്തി. തടവുകാരായ ലിവിവ് നാഷണൽ ഓപ്പറ അംഗങ്ങൾ ഒരേ ഈണം, ടാംഗോ ഓഫ് ഡെത്ത് വായിച്ചു.
ലിവിവിന്റെ മോചനത്തിന്റെ തലേദിവസം, ജർമ്മൻ നാസികൾ 40 ഓർക്കസ്ട്ര സംഗീതജ്ഞരോട് ഒരു വൃത്തം രൂപീകരിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. സുരക്ഷാ ഉദ്യോഗസ്ഥർ സംഗീതജ്ഞരെ കർശനമായി വളയുകയും വായിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ആദ്യം ഓർക്കസ്ട്ര കണ്ടക്ടർ മണ്ടിനെ വധിച്ചു. പിന്നീട് കമാൻഡന്റ് സംഗീതജ്ഞരോട് വൃത്തത്തിന്റെ നടുവിലേക്ക് ഓരോരുത്തരായി വരാനും അവരുടെ ഉപകരണങ്ങൾ നിലത്ത് വയ്ക്കാനും നഗ്നരാകാനും ഉത്തരവിട്ടു, അതിനുശേഷം അവരെ തലയ്ക്ക് വെടിവെച്ച് കൊന്നു. നൂർംബർഗ് വിചാരണയിലെ കുറ്റാരോപണ രേഖകളിലൊന്ന് ഓർക്കസ്ട്ര കളിക്കാരുടെ ഫോട്ടോയായിരുന്നു.
1931-ൽ 75,316 യീദ്ദിഷ് സംസാരിക്കുന്ന നിവാസികൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, എന്നാൽ 1941-ഓടെ ഏകദേശം 100,000 ജൂതന്മാർ ലിവിവിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.[76] ഈ ജൂതന്മാരിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഒന്നുകിൽ നഗരത്തിനുള്ളിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു അല്ലെങ്കിൽ ബെൽസെക് ഉന്മൂലന ക്യാമ്പിലേക്ക് നാടുകടത്തപ്പെട്ടു. 1943 ലെ വേനൽക്കാലത്ത്, ഹെൻറിച്ച് ഹിംലറുടെ ഉത്തരവനുസരിച്ച്, ലിവിവ് പ്രദേശത്തെ നാസി കൂട്ടക്കൊലകളുടെ തെളിവുകൾ നശിപ്പിക്കാൻ എസ്എസ്-സ്റ്റാൻഡാർറ്റൻഫ്യൂറർ പോൾ ബ്ലോബലിനെ ചുമതലപ്പെടുത്തി. ജൂൺ 15-ന് ബ്ലോബൽ ജാനോവ്സ്കയിൽ നിന്നുള്ള നിർബന്ധിത തൊഴിലാളികളെ ഉപയോഗിച്ച് നിരവധി കൂട്ടക്കുഴിമാടങ്ങൾ കുഴിച്ചെടുക്കുകയും അവശിഷ്ടങ്ങൾ കത്തിക്കുകയും ചെയ്തു.[77]
പിന്നീട്, 1943 നവംബർ 19-ന് ജാനോവ്സ്കയിലെ അന്തേവാസികൾ ഒരു പ്രക്ഷോഭം നടത്തുകയും കൂട്ടത്തോടെ രക്ഷപ്പെടാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. കുറച്ചുപേർ വിജയിച്ചെങ്കിലും ഭൂരിഭാഗം പേരെയും പിടികൂടി കൊലപ്പെടുത്തി. ജാനോവ്സ്ക ക്യാമ്പ് പിരിച്ചുവിട്ട സമയത്ത്, എസ്എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരും അവരുടെ പ്രാദേശിക സഹായികളും കുറഞ്ഞത് 6,000 തടവുകാരെയും ഗലീഷ്യയിലെ മറ്റ് നിർബന്ധിത തൊഴിൽ ക്യാമ്പുകളിലെ ജൂതന്മാരെയും കൊലപ്പെടുത്തി. യുദ്ധം അവസാനിക്കുമ്പോഴേക്കും നഗരത്തിലെ ജൂത ജനത ഫലത്തിൽ ഇല്ലാതാക്കപ്പെട്ടു, ഏകദേശം 200 മുതൽ 800 വരെ ആളുകൾ മാത്രമേ അവശേഷിച്ചിരുന്നുള്ളൂ.[78][79]
സോവിയറ്റ് പുനർ അധിനിവേശം
[തിരുത്തുക]
1944 ജൂലൈയിലെ വിജയകരമായ എൽവോവ്-സാൻഡോമിയേഴ്സ് ആക്രമണത്തിന് ശേഷം, പ്രാദേശിക പോളിഷ് പ്രതിരോധത്തിന്റെ കാര്യമായ സഹകരണത്തോടെ സോവിയറ്റ് 3-ാം ഗാർഡ്സ് ടാങ്ക് ആർമി 1944 ജൂലൈ 27-ന് എൽവോവ് പിടിച്ചെടുത്തു. താമസിയാതെ പോളിഷ് ആർമിയ ക്രാജോവ യുടെ പ്രാദേശിക കമാൻഡർമാരെ റെഡ് ആർമി കമാൻഡർമാരുമായുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്ക് ക്ഷണിച്ചു. സോവിയറ്റ് എൻകെവിഡി ഒരുക്കിയ കെണിയായിരുന്ന ആ കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കിടെ അവർ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. പിന്നീട്, 1945 ശീതകാലത്തും വസന്തകാലത്തും എൽവോവിലെ പ്രാദേശിക എൻകെവിഡി പോളണ്ടുകാരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും പീഡിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു (1944 ഒക്ടോബർ 1 ലെ സോവിയറ്റ് സ്രോതസ്സുകൾ പ്രകാരം എൽവോവിൽ അപ്പോഴും 66.7% പോളിഷ് ഭൂരിപക്ഷം ഉണ്ടായിരുന്നു), നഗരത്തിൽ നിന്നുള്ള അവരുടെ കുടിയേറ്റം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമമായിരുന്നു ഇത്.[80]
യാൾട്ട കോൺഫറൻസ് വ്യവസ്ഥകൾക്കനുസൃതമായി പടിഞ്ഞാറോട്ട് മാറ്റേണ്ടിയിരുന്ന യുദ്ധാനന്തര അതിർത്തികളുള്ള പോളണ്ടിലേക്ക് കുടിയേറാൻ സമ്മതിച്ചതായി പത്രങ്ങളിൽ ഒപ്പുവെച്ചതിന് ശേഷമേ അറസ്റ്റിലായവരെ വിട്ടയച്ചുള്ളൂ. യാൾട്ടയിൽ പോളിഷ് എതിർപ്പുകൾ വകവയ്ക്കാതെ സഖ്യകക്ഷി നേതാക്കളായ ജോസഫ് സ്റ്റാലിൻ, ഫ്രാങ്ക്ളിൻ ഡി. റൂസ്വെൽറ്റ്, വിൻസ്റ്റൺ ചർച്ചിൽ എന്നിവർ ലിവിവ് സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ അതിർത്തിക്കുള്ളിൽ തുടരണമെന്ന് തീരുമാനിച്ചു. പോളണ്ടിന് ലിവിവും ചുറ്റുമുള്ള എണ്ണപ്പാടങ്ങളും നൽകണമെന്ന് റൂസ്വെൽറ്റ് ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നു, എന്നാൽ സ്റ്റാലിൻ അത് അനുവദിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചു.[80]
1945 ഓഗസ്റ്റ് 16-ന് സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ സർക്കാരും പോളണ്ടിൽ സോവിയറ്റുകൾ സ്ഥാപിച്ച പ്രൊവിഷണൽ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് നാഷണൽ യൂണിറ്റിയും തമ്മിൽ മോസ്കോയിൽ ഒരു അതിർത്തി കരാർ ഒപ്പുവച്ചു.[81] ഉടമ്പടിയിൽ പോളിഷ് അധികാരികൾ യുദ്ധത്തിന് മുമ്പുള്ള രാജ്യത്തിന്റെ കിഴക്കൻ ഭാഗം സോവിയറ്റ് യൂണിയന് ഔപചാരികമായി വിട്ടുകൊടുക്കുകയും കർസൺ രേഖ അനുസരിച്ച് പോളിഷ്-സോവിയറ്റ് അതിർത്തി വരയ്ക്കാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു. തൽഫലമായി, കരാർ 1946 ഫെബ്രുവരി 5-ന് അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു.
സോവിയറ്റ് കാലഘട്ടം
[തിരുത്തുക]1946 ഫെബ്രുവരിയിൽ ലിവിവ് സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ ഭാഗമായി. യുദ്ധാനന്തര ജനസംഖ്യാ കൈമാറ്റത്തിന്റെ ഭാഗമായി നഗരത്തിൽ നിന്ന് 100,000 മുതൽ 140,000 വരെ പോളണ്ടുകാരെ റിക്കവേർഡ് ടെറിട്ടറികൾ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നവയിലേക്ക് പുനരധിവസിപ്പിച്ചതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, അവരിൽ പലരെയും മുമ്പ് ജർമ്മൻ നഗരമായ ബ്രെസ്ലാവു ആയിരുന്ന വ്രോക്ലോ പ്രദേശത്തേക്ക് പുനരധിവസിപ്പിച്ചു. ലിവിവിൽ താമസിച്ച പോളണ്ടുകാർ പിന്നീട് അസോസിയേഷൻ ഓഫ് പോളിഷ് കൾച്ചർ ഓഫ് ദി ലിവിവ് ലാൻഡ് രൂപീകരിച്ചു. 1946 മാർച്ചിൽ കെജിബിയുടെ സമ്മർദ്ദത്തിൽ സംഘടിപ്പിച്ച ഒരു പള്ളി സിനഡിന്റെ വേദിയായി ലിവിവ് മാറി, അത് ഉക്രേനിയൻ ഗ്രീക്ക് കത്തോലിക്കാ സഭയെ അതിന്റെ ഇടവകകളെ റഷ്യൻ ഓർത്തഡോക്സ് സഭയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച് ഔപചാരികമായി പിരിച്ചുവിട്ടു.
വിവിധ കണക്കുകൾ പ്രകാരം, ലിവിവിന് യുദ്ധത്തിന് മുമ്പുള്ള ജനസംഖ്യയുടെ 80% മുതൽ 90% വരെ നഷ്ടപ്പെട്ടു.[82] പോളിഷ് ജനതയെ പുറത്താക്കിയതും ഹോളോകോസ്റ്റും, അതോടൊപ്പം ഉക്രേനിയൻ സംസാരിക്കുന്ന സമീപപ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കുടിയേറ്റവും (യുദ്ധാനന്തരം പോളിഷ് പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ ഭാഗമായി മാറിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്ന് നിർബന്ധിതമായി പുനരധിവസിപ്പിച്ചവർ ഉൾപ്പെടെ), അതുപോലെ സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവരും നഗരത്തിന്റെ വംശീയ ഘടനയിൽ മാറ്റം വരുത്തി. റഷ്യയിൽ നിന്നും കിഴക്കൻ ഉക്രെയ്നിലെ റഷ്യൻ സംസാരിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള കുടിയേറ്റം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കപ്പെട്ടു, 1950 കളിൽ ലിവിവിന്റെ ജനസംഖ്യയുടെ മൂന്നിലൊന്ന് റഷ്യക്കാരായിരുന്നു. ഇതേ കാലയളവിൽ 28,000 ജൂതന്മാർ നഗരത്തിൽ താമസിച്ചിരുന്നു, അവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള റഷ്യൻ സംസാരിക്കുന്ന കുടിയേറ്റക്കാരായിരുന്നു. 1956 സെപ്റ്റംബർ 8 ന് ലിവിവിലെ ജനസംഖ്യ 400,000 നിവാസികളായി എത്തി.[83]

1950-ൽ ആദ്യത്തെ പ്രാദേശിക കാർഷിക പ്രദർശനം സ്ട്രൈ പാർക്കിൽ ആരംഭിച്ചു, 1951-ൽ ഒരു കുട്ടികളുടെ റെയിൽവേ ആരംഭിച്ചു. 1952-ൽ നഗരത്തിലെ ആദ്യത്തെ ട്രോളിബസ് ലൈൻ തുറന്നു. 1960-ഓടെ നഗരത്തിൽ 262 ബസുകൾ, 380 ടാക്സികൾ, 50-ലധികം ട്രോളിബസുകൾ എന്നിവ സേവനം നൽകി. 1955-ൽ പുതിയ വിമാനത്താവള ടെർമിനൽ പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു. 1955-ഓടെ ലിവിവിൽ 415 റെസ്റ്റോറന്റുകൾ, കഫേകൾ, കാന്റീനുകൾ എന്നിവ ഉണ്ടായിരുന്നു, എന്നാൽ വളർന്നുവരുന്ന ജനസംഖ്യയുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാൻ ഇത് പര്യാപ്തമായിരുന്നില്ല. 1950 കളിൽ ഷെവ്ചെങ്കിവിസ്കി ഹായ് ഉൾപ്പെടെ നിരവധി പൊതു പാർക്കുകൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.[83]
പഴയ നഗരപ്രദേശങ്ങളിൽ വ്യവസായ സംരംഭങ്ങളുടെ വികസനം കാരണം, പ്രാദേശിക അധികാരികൾ ശബ്ദ മലിനീകരണത്തിനെതിരെ നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചു. അതേസമയം 1958 വരെ ഭാരിച്ച സൈനിക ഉപകരണങ്ങളുടെ ഗതാഗത കേന്ദ്രമായി ലിവിവ് തുടർന്നു. 1958-ൽ അടുത്തുള്ള തെരുവിലൂടെ സ്വയം പ്രവർത്തിക്കുന്ന പീരങ്കി നീങ്ങിയതിനാൽ നഗരത്തിലെ ഒരു തെരുവിലെ ഒരു വീട് തകർന്നു. തൽഫലമായി, പഴയ നഗരപ്രദേശങ്ങളിലൂടെ സൈനിക ഹാർഡ്വെയർ കടത്തിക്കൊണ്ടുപോകുന്നത് നിരോധിച്ചു, കൂടാതെ ലിവിവിൽ നിലയുറപ്പിച്ചിരുന്ന ഡിവിഷനെ യാവോറിവിലേക്ക് മാറ്റി.[83]
1950 കളുടെ തുടക്കത്തിൽ സോവിയറ്റ് സർക്കാർ ലിവിവിനെ ഒരു പ്രധാന വ്യാവസായിക കേന്ദ്രമാക്കി മാറ്റുന്നതിനുള്ള പ്രമേയം അംഗീകരിച്ചു. 1954-ൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയനിലെ ആദ്യത്തെ കൈനസ്കോപ്പ് ട്യൂബ് ഒരു പ്രാദേശിക ഫാക്ടറിയിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു, 1958-ൽ ടിവി സെറ്റുകളുടെ വ്യാവസായിക ഉത്പാദനം ആരംഭിച്ചു. 1956-ൽ ലിവിവ് ബസ് ഫാക്ടറി അതിന്റെ ഉത്പാദനം ആരംഭിച്ചു. നഗരത്തിൽ ഒരു ടാങ്ക് റിപ്പയർ പ്ലാന്റും സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. ജോലി ചെയ്യുന്ന ജനസംഖ്യയെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ, കുറഞ്ഞ ചിലവിലുള്ള ഭവനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ അധികാരികൾ ഉത്തരവിട്ടു. അതേസമയം, കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഉന്നതർക്കായി സ്റ്റാലിനിസ്റ്റ് ശൈലിയിലുള്ള കൂടുതൽ സൗകര്യപ്രദമായ കെട്ടിടങ്ങൾ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. പുതിയ നിർമ്മാണമുണ്ടായിട്ടും, പലരും സാമുദായിക ഫ്ലാറ്റുകളിലോ നിലവറകളിലോ താമസിക്കുന്നത് തുടർന്നു. പല ജില്ലകളിലും സെൻട്രൽ ഹീറ്റിംഗ്, ജലവിതരണം, അഴുക്കുചാലുകൾ എന്നിവ ഇല്ലായിരുന്നു. 1950 കളിലുടനീളം, അടുത്തുള്ള നിരവധി ഗ്രാമങ്ങളും പട്ടണങ്ങളും ബ്രിയുഖോവിച്ചി, വിന്നിക്യു ഉൾപ്പെടെ ഭരണപരമായി ലിവിവിലേക്ക് സംയോജിപ്പിച്ചു. 1957 ഡിസംബറിൽ ലിവിവ് ടിവി സെന്റർ നഗരത്തിലെ ഓപ്പറ തിയേറ്ററിൽ നിന്ന് ആദ്യ പ്രക്ഷേപണം നടത്തി.[83]
1950 കളിലും 1960 കളിലും നഗരം ജനസംഖ്യയിലും വലിപ്പത്തിലും വികസിച്ചു, പ്രധാനമായും വേഗത്തിൽ വളരുന്ന വ്യാവസായിക അടിത്തറ കാരണം. ഉക്രേനിയൻ ഇൻസർജന്റ് ആർമിയുമായുള്ള SMERSH പോരാട്ടം കാരണം, ലിവിവിന് നെഗറ്റീവ് അർത്ഥമുള്ള ഒരു വിളിപ്പേര് ലഭിച്ചു: ബാണ്ടർസ്റ്റാഡ്റ്റ്, അതായത് സ്റ്റെപാൻ ബന്ദേരയുടെ നഗരം. റഷ്യൻ ഗ്രേഡിന് പകരം ജർമ്മൻ പ്രത്യയമായ സ്റ്റാഡ്റ്റ് എന്ന് ചേർത്തത് അന്യവൽക്കരണം സൂചിപ്പിക്കാനാണ്. കാലക്രമേണ നഗരവാസികൾക്ക് ഇത് വളരെ പരിഹാസ്യമായി തോന്നി, ബന്ദേരയെ പരിചിതമല്ലാത്ത ആളുകൾ പോലും പടിഞ്ഞാറൻ ഉക്രെയ്നിന്റെ സോവിയറ്റ് ധാരണയെക്കുറിച്ചുള്ള പരിഹാസമായി ഇത് അംഗീകരിച്ചു. സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ തകർച്ചയോടെ, ലിവിവ് നിവാസികൾക്ക് ഈ പേര് അഭിമാനകരമായ ഒന്നായി മാറി, ക്ലോപ്റ്റ്സി ഇസെഡ് ബാൻഡർസ്റ്റാഡ്റ്റു (ബോയ്സ് ഫ്രം ബാൻഡർസ്റ്റാഡ്റ്റ്) എന്ന പേരിൽ ഒരു പ്രാദേശിക റോക്ക് ബാൻഡ് രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു.[84]

1960 കളിൽ, ലിവിവിലും പരിസര പ്രദേശങ്ങളിലുമുള്ള നിവാസികൾക്ക് പോളിഷ് ടെലിവിഷനിലേക്കും റേഡിയോയിലേക്കും ഫെലോ വാർസോ പാക്ട് രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പ്രസ്സ് പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിലേക്കും പ്രവേശനം ലഭിച്ചു. അക്കാലത്ത് നഗരത്തിൽ താമസിച്ചിരുന്ന ഉക്രേനിയൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പല കുടിയേറ്റക്കാർക്കും വിദേശത്ത് ബന്ധുക്കളുണ്ടായിരുന്നു, അവർക്ക് അയൺ കർട്ടനു കുറുകെ ആശയവിനിമയം നടത്താൻ കഴിഞ്ഞു. "ബൂർഷ്വാ ദേശീയത" ചെറുക്കാൻ, അച്ചടിച്ച ഉൽപ്പന്നങ്ങളിലും മാധ്യമങ്ങളിലും നീലയും മഞ്ഞയും സംയോജിപ്പിക്കുന്നത് സോവിയറ്റ് അധികാരികൾ നിരോധിച്ചു. മതത്തെ ചെറുക്കുന്നതിനായി, ഭരണകൂടം ലിവിവിലെ ഡൊമിനിക്കൻ കത്തീഡ്രൽ അടച്ചുപൂട്ടുകയും അതിന്റെ കെട്ടിടത്തിൽ നിരീശ്വരവാദത്തിന്റെ ഒരു മ്യൂസിയം സംഘടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഗവൺമെന്റിന്റെ സമ്മർദ്ദമുണ്ടായിട്ടും, ലിവിവിലെ നിവാസികൾ മതപരമായ ആചാരങ്ങൾ പിന്തുടരുന്നത് തുടർന്നു, പല ജില്ലകളും വെർട്ടെപ്പ് പ്രകടനങ്ങൾ സംഘടിപ്പിച്ചു. 1960 കളിൽ പാശ്ചാത്യ സംഗീതത്തിന്റെ സ്വാധീനത്തിൽ ലിവിവ് സ്വന്തമായി യുവ ഉപസംസ്കാരങ്ങൾ വികസിപ്പിച്ചു.[85]
1970 കളിൽ വോളോഡിമൈർ ഷെർബിറ്റ്സ്കിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഉക്രേനിയൻ സോവിയറ്റ് നേതൃത്വത്തിന്റെ നയങ്ങൾ റഷ്യൻവൽക്കരണത്തിന്റെ പുതിയ തരംഗത്തിന് കാരണമായി. ലിവിവിലെ തെരുവുകളിലെയും പൊതുഗതാഗതങ്ങളിലെയും പല ബോർഡുകളും പരസ്യങ്ങളും റഷ്യൻ ഭാഷയിൽ എഴുതി. അതിനിടെ സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി വഷളായി, ദശാബ്ദത്തിന്റെ പകുതിയോടെ നിരവധി സാധനങ്ങൾ കടകളിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷമായി. 1970 കളുടെ അവസാനത്തോടെ പണപ്പെരുപ്പം ഒരു വലിയ ആശങ്കയായി മാറി. അതേസമയം, നഗരത്തിലെ വ്യാപാര ശൃംഖല വിപുലീകരിക്കുന്നത് തുടർന്നു, 200 ലധികം കടകൾ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. പുതിയ സാംസ്കാരിക പ്രവണതകൾ ലിവിവിലെ ജനസംഖ്യയെ സ്വാധീനിക്കുന്നത് തുടർന്നു, 1979 ൽ നഗരത്തിൽ രണ്ട് ആരാധനാ കേന്ദ്രങ്ങൾ ഉയർന്നുവന്നു: യൂത്ത് പാലസ് "റൊമാന്റിക്", ഇത് ഡിസ്കോ കാരണം ജനപ്രിയമായി, കൂടാതെ "വിർമെൻക" കോഫി ഹൗസ്, ഇത് പ്രാദേശിക ബൊഹീമിയൻമാരുടെ ഒരു ഒത്തുചേരൽ സ്ഥലമായി മാറി. 1970 കളിൽ ലിവിവിൽ ഹിപ്പി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഉദയം കണ്ടു. 1975-1977 കാലഘട്ടത്തിൽ പ്രാദേശിക കാർമലൈറ്റ് മൊണാസ്ട്രി ഗാർഡൻ സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള അനുരൂപമല്ലാത്ത യുവാക്കളുടെ ഒത്തുചേരൽ കേന്ദ്രമായി മാറി.[86] സോവിയറ്റ് റഷ്യൻവൽക്കരണത്തിന്റെ സാഹചര്യങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, ലിവിവ് വിയോജിപ്പ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രധാന കേന്ദ്രമായി മാറി. 1972 മുതൽ, ലിവിവിലെ നിരവധി വിയോജിപ്പ് പ്രവർത്തകരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും കുപ്രസിദ്ധമായ ലാക്കി സ്ട്രീറ്റിലെ ജയിലിൽ പാർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.[86]
1980 കളിൽ സോവിയറ്റ് വ്യവസ്ഥിതിയിൽ നിന്നുള്ള ഉദാരവൽക്കരണത്തിന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ (Perestroika), യുഎസ്എസ്ആറിൽ നിന്നുള്ള ഉക്രേനിയൻ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനായി വാദിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ കേന്ദ്രമായി നഗരം മാറി. 1989 സെപ്റ്റംബർ 17-ന് സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ നിന്നുള്ള ഉക്രെയ്നിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ പിന്തുണച്ച് ലിവിവിൽ ഏറ്റവും വലിയ റാലി നടന്നു, ഇതിൽ 100,000-ത്തോളം പങ്കെടുത്തു.[87]
സ്വതന്ത്ര ഉക്രെയ്ൻ
[തിരുത്തുക]
2004-ലെ ഉക്രേനിയൻ പ്രസിഡന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ലിവിവിലെ പൗരന്മാർ വിക്ടർ യുഷ്ചെങ്കോയെ ശക്തമായി പിന്തുണയ്ക്കുകയും ഓറഞ്ച് വിപ്ലവത്തിൽ ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുകയും ചെയ്തു. ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾ തണുത്തുറഞ്ഞ കാലാവസ്ഥയിൽ ഓറഞ്ച് ക്യാമ്പിനായി പ്രകടനം നടത്താൻ തടിച്ചുകൂടുമായിരുന്നു. നിയമലംഘന പ്രവർത്തനങ്ങൾ ലോക്കൽ പോലീസ് മേധാവിയെ രാജി വെക്കാൻ നിർബന്ധിതനാക്കി, കൂടാതെ വഞ്ചനാപരമായ ആദ്യ ഔദ്യോഗിക ഫലങ്ങൾ അംഗീകരിക്കാൻ വിസമ്മതിക്കുന്ന പ്രമേയം പ്രാദേശിക അസംബ്ലി പാസാക്കി.[88] ഇന്ന് ഉക്രേനിയൻ സംസ്കാരത്തിന്റെ പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായും രാജ്യത്തെ രാഷ്ട്രീയ വർഗ്ഗത്തിൽ ഭൂരിഭാഗത്തിന്റെയും ഉത്ഭവമായും ലിവിവ് തുടരുന്നു.
യൂറോമൈദാൻ പ്രസ്ഥാനത്തെ പിന്തുണച്ചുകൊണ്ട്, 2014 ഫെബ്രുവരി 19 ന് വിക്ടർ യാനുകോവിച്ച് പ്രസിഡന്റിന്റെ ഭരണത്തിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്രമായി ലിവിവിന്റെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കമ്മിറ്റി പ്രഖ്യാപിച്ചു.[89]
2019 ഉക്രേനിയൻ പ്രസിഡന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, വോളോഡിമൈർ സെലെൻസ്കിയെക്കാൾ ലിവിവ് പൗരന്മാർ പെട്രോ പോറോഷെങ്കോയെ ശക്തമായി പിന്തുണച്ചു. പോറോഷെങ്കോയ്ക്ക് ലഭിച്ച വോട്ടുകളുടെ ശതമാനം 90% ത്തിലധികം ആയിരുന്നു. ലിവിവിൽ ഈ നിലയിലുള്ള പിന്തുണയുണ്ടായിട്ടും, അദ്ദേഹം ദേശീയ വോട്ടിൽ പരാജയപ്പെട്ടു.
2020 ജൂലൈ 18 വരെ ലിവിവ് പ്രാദേശിക പ്രാധാന്യമുള്ള നഗരമായും ലിവിവ് മുനിസിപ്പാലിറ്റിയുടെ കേന്ദ്രമായും സംയോജിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഉക്രെയ്നിലെ ഭരണപരിഷ്കാരത്തിന്റെ ഭാഗമായി 2020 ജൂലൈയിൽ മുനിസിപ്പാലിറ്റി റദ്ദാക്കപ്പെട്ടു, ഇത് ലിവിവ് ഒബ്ലാസ്റ്റിന്റെ റയോണുകളുടെ എണ്ണം ഏഴായി കുറച്ചു. ലിവിവ് മുനിസിപ്പാലിറ്റിയുടെ പ്രദേശം പുതുതായി രൂപീകരിച്ച ലിവിവ് റയോണിൽ ലയിപ്പിച്ചു.[90][91]
റഷ്യൻ-ഉക്രേനിയൻ യുദ്ധം
[തിരുത്തുക]ഉക്രെയ്നിലെ 2022 റഷ്യൻ അധിനിവേശം
[തിരുത്തുക]
2022 ഫെബ്രുവരിയിൽ, ഉക്രെയ്നിലെ 2022 ലെ റഷ്യൻ അധിനിവേശത്തിന് ശേഷം, തലസ്ഥാനത്തിന് നേരിട്ടുള്ള സൈനിക ഭീഷണി കാരണം ചില എംബസികൾ, സർക്കാർ ഏജൻസികൾ, മാധ്യമ സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവ കിയെവിൽ നിന്ന് മാറ്റിസ്ഥാപിച്ചതിനാൽ ലിവിവ് രാജ്യത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ തലസ്ഥാനമായി മാറി.[92] അധിനിവേശം ബാധിച്ച രാജ്യത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് പലായനം ചെയ്യുന്ന ഉക്രേനിയക്കാർക്ക് ലിവിവ് ഒരു സുരക്ഷിത താവളമായി മാറി, അവരുടെ എണ്ണം 2022 മാർച്ച് 18 ഓടെ 200,000 കവിഞ്ഞു. അവരിൽ പലരും പോളണ്ടിലേക്കുള്ള യാത്രാമധ്യേ ഈ നഗരത്തെ താവളമായി ഉപയോഗിച്ചു. ലിവിവും അതിനു ചുറ്റുമുള്ള വലിയ പ്രദേശവും നിർണായക ആയുധങ്ങളും മാനുഷിക വിതരണ റൂട്ടായും പ്രവർത്തിച്ചു.[87] റഷ്യൻ ആക്രമണങ്ങൾക്കായി തയ്യാറെടുക്കുമ്പോൾ, പോളിഷ്, ക്രോയേഷ്യൻ ഉപദേശകരുടെ സഹായത്തോടെ പ്രാദേശിക സർക്കാരും പൗരന്മാരും ചരിത്രസ്മാരകങ്ങൾക്ക് ചുറ്റും താൽക്കാലിക തടസ്സങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചും പ്രതിമകൾ പൊതിഞ്ഞും കലാനിധികൾ സംരക്ഷിച്ചും നഗരത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക പൈതൃകം സംരക്ഷിക്കാൻ പ്രവർത്തിച്ചു.[93]
യുദ്ധസമയത്ത്, ലിവിവിലും പരിസരത്തും റഷ്യൻ മിസൈൽ ആക്രമണങ്ങൾ ഉണ്ടായി. 2022 മാർച്ച് 13 ന് യാവോറിവ് സൈനിക പരിശീലന കേന്ദ്രം, 2022 മാർച്ച് 18 ന് ലിവിവ് ഡാനിലോ ഹാലിറ്റ്സ്കി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിന് സമീപമുള്ള ലിവിവ് സ്റ്റേറ്റ് എയർക്രാഫ്റ്റ് റിപ്പയർ പ്ലാന്റ്,[87] 2022 മാർച്ച് 26 ന് നഗര പരിധിക്കുള്ളിലെ ഇന്ധന ഡിപ്പോയും മറ്റ് സൗകര്യങ്ങളും ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു.[94]
മേയർ ആൻഡ്രി സാദോവിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ 2022 ഏപ്രിൽ 18 ന് നഗരത്തിൽ അഞ്ച് മിസൈൽ ആക്രമണങ്ങൾ ഉണ്ടായി, ഇതിൽ ഏഴ് സിവിലിയന്മാർ കൊല്ലപ്പെടുകയും 11 പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു. സൈനിക ഫാക്ടറികളും ടയർ ഷോപ്പുമാണ് ലക്ഷ്യമിട്ടതെന്ന് റീജിയണൽ ഗവർണർ മാക്സിം കോസിറ്റ്സ്കി പറഞ്ഞു. ആളുകളെ ഒഴിപ്പിച്ച ഒരു ഹോട്ടലിനും കേടുപാടുകൾ സംഭവിച്ചു. ഏപ്രിൽ 18 ന് രാത്രി റഷ്യൻ മിസൈലുകൾ പതിച്ച എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളും സൈനിക ലക്ഷ്യങ്ങളാണെന്ന് റഷ്യൻ പ്രതിരോധ മന്ത്രാലയം അവകാശപ്പെട്ടു.[95]
2022 ഒക്ടോബർ 10 ന് ഉക്രെയ്നിൽ നടന്ന മിസൈൽ ആക്രമണത്തിൽ ലിവിവ് ലക്ഷ്യമിട്ടിരുന്നു, ഇതിന്റെ ഫലമായി നഗരമൊട്ടാകെ ഇരുട്ടിലായി.[96] 2022 ഒക്ടോബർ 11-ന് നഗരത്തിൽ മിസൈൽ ആക്രമണം നടന്നതായി സാദോവി അറിയിച്ചു, ഇതിന്റെ ഫലമായി വൈദ്യുതി മുടക്കവും ജലവിതരണ ക്ഷാമവും ഉണ്ടായി.[97] 2025 ഒക്ടോബർ 5-ന് ലിവിവ് മേഖലയിലെ യുദ്ധത്തിൽ റഷ്യ നടത്തിയ ഏറ്റവും വലിയ ആക്രമണമാണ് ലിവിവിൽ നടന്നതെന്നും, ഇതിൽ 140 ഡ്രോണുകളും 23 മിസൈലുകളും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നതായും ഗവർണർ മാക്സിം കോസിറ്റ്സ്കി പറഞ്ഞു. 5 സാധാരണക്കാർ കൊല്ലപ്പെടുകയും ഡസൻ കണക്കിന് ആളുകൾക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു.[98]
2026 ജനുവരി 8 ന് രാത്രി റഷ്യൻ സേന കപുസ്റ്റിൻ യാർ ടെസ്റ്റ് സൈറ്റിൽ നിന്ന് ലിവിവിലേക്ക് ഒരു ഒറെഷ്നിക് മിസൈൽ വിക്ഷേപിച്ചു. റഷ്യൻ-ഉക്രെയ്ൻ യുദ്ധത്തിൽ ലിവിവ് ഇന്റർമീഡിയറ്റ് റേഞ്ച് ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈൽ (IRBM) ആക്രമിക്കപ്പെടുന്നത് ഇതാദ്യമാണ്.[99]
ഭൂമിശാസ്ത്രം
[തിരുത്തുക]
14 ഓഗസ്റ്റ് 2017)
പോളിഷ് അതിർത്തിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 70 കിലോമീറ്റർ കിഴക്കും കിഴക്കൻ കാർപാത്തിയൻ പർവതനിരകളിൽ നിന്ന് 160 കിലോമീറ്റർ വടക്കുമായി റോസ്റ്റോച്ചിയ അപ്ലാൻഡിന്റെ അരികിലാണ് ലിവിവ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്നുള്ള ലിവിവിന്റെ ശരാശരി ഉയരം 296 മീറ്ററാണ്. സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 409 മീറ്റർ ഉയരത്തിലുള്ള വൈസോക്കി സമോക്ക് (ഹൈ കാസിൽ) ആണ് ഇതിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന സ്ഥലം. പച്ച നിറത്തിലുള്ള താഴികക്കുടങ്ങളുള്ള പള്ളികളും സങ്കീർണ്ണമായ വാസ്തുവിദ്യയുമുള്ള ചരിത്ര നഗര കേന്ദ്രത്തിന്റെ ഗംഭീരമായ കാഴ്ച ഈ കോട്ടയിൽ നിന്ന് കാണാം.
പോൾട്ട്വ നദിയുടെ തീരത്തുള്ള ഹൈ കാസിലിന്റെ താഴ്വരയിലാണ് മതിലുകളുള്ള പഴയ നഗരം ഉണ്ടായിരുന്നത്. 13-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ സാധനങ്ങൾ കൊണ്ടുപോകാൻ നദി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. 20-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ നഗരത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ നദിയുടെ മുകൾഭാഗം മൂടി; നഗരത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്തുള്ള തെരുവായ ലിബർട്ടി അവന്യൂവിനും ലിവിവ് തിയേറ്റർ ഓഫ് ഓപ്പറ ആൻഡ് ബാലെയ്ക്കും താഴെക്കൂടിയാണ് പോൾട്ട്വ നദി നേരിട്ട് ഒഴുകുന്നത്.
കാലാവസ്ഥ
[തിരുത്തുക]ലിവിവിലെ കാലാവസ്ഥ ഹ്യുമിഡ് കോണ്ടിനെന്റൽ (Köppen climate classification Dfb) ആണ്, ശൈത്യകാലം തണുപ്പുള്ളതും വേനൽക്കാലം മിതമായ ചൂടുള്ളതുമാണ്.[100] ശരാശരി താപനില ജനുവരിയിൽ -3 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസും ജൂലൈയിൽ 18 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസുമാണ്.[101] ശരാശരി ഈർപ്പം കുറവാണ്, വേനൽക്കാല ഈർപ്പം സുഖകരം മുതൽ അസ്വസ്ഥത ഉണ്ടാക്കുന്നതുവരെ വ്യത്യാസപ്പെടാം.[102] ശരാശരി വാർഷിക മഴ 745 മില്ലീമീറ്ററാണ്, ഇത് വേനൽക്കാലത്ത് പരമാവധി ലഭിക്കും.[101] ലിവിവിൽ പ്രതിവർഷം ശരാശരി സൂര്യപ്രകാശം ലഭിക്കുന്ന സമയം ഏകദേശം 1,804 മണിക്കൂറാണ്.[103]
| ലിവിവ് (1991–2020, അങ്ങേയറ്റം 1936–ഇതുവരെ) പ്രദേശത്തെ കാലാവസ്ഥ | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| മാസം | ജനു | ഫെബ്രു | മാർ | ഏപ്രി | മേയ് | ജൂൺ | ജൂലൈ | ഓഗ | സെപ് | ഒക് | നവം | ഡിസം | വർഷം |
| റെക്കോർഡ് കൂടിയ °C (°F) | 14.9 (58.8) |
17.9 (64.2) |
23.5 (74.3) |
28.9 (84) |
32.2 (90) |
37.4 (99.3) |
36.3 (97.3) |
37.3 (99.1) |
34.5 (94.1) |
25.6 (78.1) |
21.6 (70.9) |
16.5 (61.7) |
37.4 (99.3) |
| ശരാശരി കൂടിയ °C (°F) | 0.2 (32.4) |
2.0 (35.6) |
7.0 (44.6) |
14.5 (58.1) |
19.5 (67.1) |
23.0 (73.4) |
24.7 (76.5) |
24.5 (76.1) |
19.0 (66.2) |
13.2 (55.8) |
6.8 (44.2) |
1.5 (34.7) |
13.0 (55.4) |
| പ്രതിദിന മാധ്യം °C (°F) | −2.7 (27.1) |
−1.5 (29.3) |
2.5 (36.5) |
9.0 (48.2) |
13.8 (56.8) |
17.3 (63.1) |
19.0 (66.2) |
18.5 (65.3) |
13.5 (56.3) |
8.4 (47.1) |
3.3 (37.9) |
−1.3 (29.7) |
8.3 (46.9) |
| ശരാശരി താഴ്ന്ന °C (°F) | −5.7 (21.7) |
−4.8 (23.4) |
−1.4 (29.5) |
3.8 (38.8) |
8.4 (47.1) |
12.0 (53.6) |
13.7 (56.7) |
13.2 (55.8) |
8.7 (47.7) |
4.4 (39.9) |
0.4 (32.7) |
−4.1 (24.6) |
4.1 (39.4) |
| താഴ്ന്ന റെക്കോർഡ് °C (°F) | −28.5 (−19.3) |
−29.5 (−21.1) |
−25.0 (−13) |
−12.1 (10.2) |
−5.0 (23) |
0.5 (32.9) |
4.5 (40.1) |
2.6 (36.7) |
−3.0 (26.6) |
−13.2 (8.2) |
−17.6 (0.3) |
−25.6 (−14.1) |
−29.5 (−21.1) |
| മഴ/മഞ്ഞ് mm (inches) | 46 (1.81) |
48 (1.89) |
48 (1.89) |
52 (2.05) |
93 (3.66) |
86 (3.39) |
96 (3.78) |
73 (2.87) |
70 (2.76) |
57 (2.24) |
50 (1.97) |
50 (1.97) |
769 (30.28) |
| ശരാ. മഴ ദിവസങ്ങൾ | 9 | 9 | 11 | 14 | 16 | 17 | 16 | 14 | 14 | 14 | 13 | 11 | 158 |
| ശരാ. മഞ്ഞു ദിവസങ്ങൾ | 17 | 17 | 11 | 3 | 0.1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 8 | 15 | 72 |
| % ആർദ്രത | 83.3 | 80.7 | 74.5 | 67.1 | 70.4 | 72.6 | 74.1 | 74.3 | 78.2 | 80.3 | 84.4 | 85.0 | 77.1 |
| മാസം സൂര്യപ്രകാശം ലഭിക്കുന്ന ശരാശരി മണിക്കൂറുകൾ | 64 | 79 | 112 | 188 | 227 | 238 | 254 | 222 | 179 | 148 | 56 | 37 | 1,804 |
| Source #1: Pogoda.ru.net[101] | |||||||||||||
| ഉറവിടം#2: NOAA (ഈർപ്പം 1991–2020, സൂര്യൻ 1961–1990)[104][103] | |||||||||||||
ഭരണപരമായ വിഭാഗങ്ങൾ
[തിരുത്തുക]
ലിവിവിനെ ആറ് നഗര ജില്ലകളായി (റയോണുകൾ) തിരിച്ചിരിക്കുന്നു, ഓരോന്നിനും സ്വന്തം ഭരണസമിതികളുണ്ട്:
- ഹാലിറ്റ്സ്കി ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് (Галицький район), ഡാനിയേൽ ഓഫ് ഗലീഷ്യയുടെ (ഡാനിലോ ഹാലിറ്റ്സ്കി) പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
- സാലിസ്നിച്നി ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് (Залізничний район), അർത്ഥം "റെയിൽവേ അയൽപക്കം"
- ലിച്ചാകിവ്സ്കി ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് (Личаківський район)
- സിഖിവ്സ്കി ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് (Сихівський район)
- ഫ്രാങ്കിവ്സ്കി ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് (Франківський район), ഇവാൻ ഫ്രാങ്കോയുടെ പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
- ഷെവ്ചെങ്കിവ്സ്കി ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് (Шевченківський район), താരാസ് ഷെവ്ചെങ്കോയുടെ പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
വിന്നിക് (Винники), ബ്രിയുഖോവിച്ചി (Брюховичі), രുഡ്നോ (Рудно) എന്നിവ ശ്രദ്ധേയമായ നഗരപ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം
[തിരുത്തുക]| Year | Pop. | ±% |
|---|---|---|
| 1939 | 3,40,000 | — |
| 1959 | 4,10,678 | +20.8% |
| 1970 | 5,53,452 | +34.8% |
| 1979 | 6,67,243 | +20.6% |
| 1989 | 7,90,908 | +18.5% |
| 2001 | 7,32,818 | −7.3% |
| 2011 | 7,32,009 | −0.1% |
| 2022 | 7,17,273 | −2.0% |
| Source: [105] | ||
ലിവിവിലെ നിവാസികൾ ശരാശരി 75 വർഷം ജീവിക്കുന്നു, ഈ പ്രായം ഉക്രെയ്നിലെ ശരാശരി പ്രായത്തേക്കാൾ 7 വർഷം കൂടുതലും ലോക ശരാശരിയേക്കാൾ (68 വർഷം) 8 വർഷം കൂടുതലുമാണ്. 2010-ൽ ശരാശരി ആയുർദൈർഘ്യം പുരുഷന്മാർക്ക് 71-ഉം സ്ത്രീകൾക്ക് 79.5 വർഷവുമായിരുന്നു.[106] 2001 നും 2010 നും ഇടയിൽ ജനന നിരക്ക് ക്രമാനുഗതമായി വർദ്ധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു; എന്നിരുന്നാലും മുൻ വർഷങ്ങളിലെ കുറഞ്ഞ ഫെർട്ടിലിറ്റിയുടെ ഫലങ്ങൾ ജനന നിരക്ക് വർദ്ധിച്ചപ്പോഴും ശ്രദ്ധേയമായി തുടർന്നു. എന്നിരുന്നാലും, 25 വയസ്സിന് താഴെയുള്ള യുവാക്കളുടെ കടുത്ത കുറവുണ്ട്. 2011-ൽ ലിവിവിലെ ജനസംഖ്യയുടെ 13.7% 15 വയസ്സിന് താഴെയുള്ള യുവാക്കളും 17.6% 60 വയസ്സും അതിൽ കൂടുതലുമുള്ള വ്യക്തികളുമായിരുന്നു.[107]
ചരിത്രപരമായ ജനസംഖ്യ
[തിരുത്തുക]| മതമനുസരിച്ചുള്ള ജനസംഖ്യാ ഘടന 1869–1931 | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| സമൂഹം | 1869[108] | 1890[109] | 1900[110] | 1910[111] | 1921[111] | 1931[112] |
| റോമൻ കാത്തലിക് | 53.1% | 52.6% | 51.7% | 51% | 51% | 50.4% |
| ജൂതൻ | 30.6% | 28.2% | 27.7% | 28% | 35% | 31.9% |
| ഗ്രീക്ക് കാത്തലിക് | 14.2% | 17.1% | 18.3% | 19% | 12% | 15.9% |
| വംശമനുസരിച്ചുള്ള ജനസംഖ്യാ ഘടന 1900–2001 | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| വംശം | 1900[113] | 1921[114] | 1931[112] | 1944[115] | 1950 | 1959[116] | 1979[116] | 1989[116] | 2001[117] |
| ഉക്രേനിയക്കാർ | 19.9% | 9.1% | 11.2% | 26.4% | 49.9% | 60.0% | 74.0% | 79.1% | 88.1% |
| റഷ്യക്കാർ | 0.0% | 0.2% | 0.2% | 5.5% | 31.2% | 27.0% | 19.3% | 16.1% | 8.9% |
| ജൂതന്മാർ | 26.5% | 27.6% | 24.1% | 6.4% | 6.0% | 2.7% | 1.6% | 0.3% | |
| പോളണ്ടുകാർ | 49.4% | 62.2% | 63.5% | 63% | 10.3% | 4.0% | 1.8% | 1.2% | 0.9% |
| 1989, 2001 സെൻസസുകൾ പ്രകാരം ലിവിവിലെ വംശം | |||
|---|---|---|---|
| ഉക്രേനിയക്കാർ | 622,800 | 79.1% | 88.1% |
| റഷ്യക്കാർ | 126,418 | 16.1% | 8.9% |
| ജൂതന്മാർ | 12,837 | 1.6% | 0.3% |
| പോളണ്ടുകാർ | 9,697 | 1.2% | 0.9% |
| ബെലാറഷ്യക്കാർ | 5,800 | 0.7% | 0.4% |
| അർമേനിയക്കാർ | 1,000 | 0.1% | 0.1% |
| ആകെ | 778,557 | ||
| സംഖ്യകളിൽ പ്രദേശങ്ങളോ ചുറ്റുമുള്ള പട്ടണങ്ങളോ ഉൾപ്പെടുന്നില്ല.[118] | |||
- 1405 വർഷം: പഴയ നഗരത്തിൽ ഏകദേശം 4,500 നിവാസികൾ, കൂടാതെ രണ്ട് പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളിലായി ഏകദേശം 600 നിവാസികൾ.[119]
- 1544 വർഷം: പഴയ നഗരത്തിൽ ഏകദേശം 3,000 നിവാസികൾ (1527 ലെ തീപിടുത്തം കാരണം എണ്ണം ഏകദേശം 30% കുറഞ്ഞു), കൂടാതെ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളിൽ ഏകദേശം 2,700 നിവാസികൾ.[119]
- 1840 വർഷം: ഏകദേശം 67,000 നിവാസികൾ, അതിൽ 20,000 ജൂതന്മാർ.[120]
- 1850 വർഷം: ഏകദേശം 80,000 നിവാസികൾ (നാല് പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ), അതിൽ 25,000-ലധികം ജൂതന്മാർ.[121]
- 1869 വർഷം: 87,109 നിവാസികൾ, അവരിൽ 46,252 റോമൻ കത്തോലിക്കർ, 26,694 ജൂതന്മാർ, 12,406 ഗ്രീക്ക് യുനിയറ്റ് പള്ളികളിലെ അംഗങ്ങൾ.[108]
- 1890 വർഷം: 127,943 നിവാസികൾ (64,102 പുരുഷന്മാർ, 63,481 സ്ത്രീകൾ), അവരിൽ 67,280 കത്തോലിക്കർ, 36,130 യഹൂദർ, 21,876 ഗ്രീക്ക് യുനിയറ്റ് പള്ളികളിലെ അംഗങ്ങൾ, 2,061 പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റുകൾ, 596 ഓർത്തഡോക്സ്, മറ്റുള്ളവരും.[109]
- 1900 വർഷം: 159,877 നിവാസികൾ, അതിൽ സൈന്യം ഉൾപ്പെടുന്നു (10,326 പുരുഷന്മാർ). ഈ നിവാസികളിൽ 82,597 പേർ റോമൻ കത്തോലിക്കാ സഭയിലെ അംഗങ്ങളും 29,327 പേർ ഗ്രീക്ക് യുനിയറ്റ് പള്ളികളിലെ അംഗങ്ങളും 44,258 പേർ യഹൂദരുമായിരുന്നു. ആശയവിനിമയ ഭാഷയായി 120,634 പേർ പോളിഷും 20,409 പേർ ജർമ്മൻ അല്ലെങ്കിൽ യീദ്ദിഷും 15,159 പേർ ഉക്രേനിയനും ഉപയോഗിച്ചു.[110]
- 1921 വർഷം: 219,388 നിവാസികൾ, അതിൽ 136,519 പോളണ്ടുകാർ, 60,431 യഹൂദർ, 19,866 ഉക്രേനിയക്കാർ.[122]
- 1931 വർഷം: 312,231 നിവാസികൾ, അതിൽ 198,212 പോളണ്ടുകാർ, 75,316 യഹൂദർ, 35,137 ഉക്രേനിയക്കാർ.[114]
- 1939 വർഷം: 340,000 നിവാസികൾ.[123]
- 1940 വർഷം: 500,000.[115]
- ജൂലൈ 1944: 149,000.[115]
- 1955 വർഷം: 380,000.[115]
- 2001 വർഷം: 725,000 നിവാസികൾ, അവരിൽ 88% ഉക്രേനിയക്കാർ, 9% റഷ്യക്കാർ, 1% പോളണ്ടുകാർ.[117] കൂടാതെ 200,000 പേർ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്ന് ദിവസേന യാത്ര ചെയ്തു.
- 2007 വർഷം: 735,000 നിവാസികൾ. ലിംഗഭേദമനുസരിച്ച്: 51.5% സ്ത്രീകൾ, 48.5% പുരുഷന്മാർ. ജനിച്ച സ്ഥലമനുസരിച്ച്: 56% ലിവിവിൽ ജനിച്ചു, 19% ലിവിവ് ഒബ്ലാസ്റ്റിൽ ജനിച്ചു, 11% കിഴക്കൻ ഉക്രെയ്നിൽ ജനിച്ചു, 7% സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ മുൻ റിപ്പബ്ലിക്കുകളിൽ ജനിച്ചു (റഷ്യ 4%), 4% പോളണ്ടിൽ ജനിച്ചു, 3% പടിഞ്ഞാറൻ ഉക്രെയ്നിൽ ജനിച്ചു, എന്നാൽ ലിവിവ് ഒബ്ലാസ്റ്റിലല്ല.[118]
- മതവിശ്വാസം: (2001)[118]
- 52% ഉക്രേനിയൻ ഗ്രീക്ക് കത്തോലിക്കാ സഭ
- 31% ഉക്രേനിയൻ ഓർത്തഡോക്സ് ചർച്ച് - കൈവ് പാത്രിയാർക്കീസ്
- 5% ഉക്രേനിയൻ ഓട്ടോസെഫാലസ് ഓർത്തഡോക്സ് ചർച്ച്
- 3% ഉക്രേനിയൻ ഓർത്തഡോക്സ് ചർച്ച് (മോസ്കോ പാത്രിയാർക്കീസ്)
- 3% മറ്റ് വിശ്വാസങ്ങൾ
ഭാഷ
[തിരുത്തുക]| 20-ാം നൂറ്റാണ്ടിലുടനീളം ഭാഷാ ഉപയോഗം | ||||
|---|---|---|---|---|
| ഭാഷ | 1931 | 1970 | 1979 | 1989 |
| ഉക്രേനിയൻ | 11.3% | 65.2% | 71.3% | 77.2% |
| റഷ്യൻ | 0.1% | 31.1% | 25.7% | 19.9% |
| യീദ്ദിഷ് | 24.1% | |||
| പോളിഷ് | 63.5% | |||
| മറ്റുള്ളവ | 1.0% | 3.7% | 3.0% | 2.9% |
ലിവിവ് നിവാസികളിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഉക്രേനിയൻ സംസാരിക്കുന്നു. 1970കൾ മുതൽ നഗരത്തിൽ ഉക്രേനിയൻ ഭാഷയുടെ ഉപയോഗം വർദ്ധിച്ചുവരികയാണ്, അതേസമയം 1980കൾ മുതൽ റഷ്യൻ ഭാഷയുടെ ഉപയോഗം കുറഞ്ഞു. 2000-ൽ ലിവിവ് നിവാസികളിൽ 80% ഉക്രേനിയൻ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നവരാണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.[124]
2001 ഉക്രേനിയൻ സെൻസസിന്റെ ഫലങ്ങൾ:[125]
| ഭാഷ | എണ്ണം | ശതമാനം |
|---|---|---|
| ഉക്രേനിയൻ | 641 688 | 88.48% |
| റഷ്യൻ | 72 125 | 9.95% |
| മറ്റുള്ളവയോ തീരുമാനിക്കാത്തതോ | 11 389 | 1.57% |
| ആകെ | 725 202 | 100.00% |
2023 പകുതിയോടെ ഇന്റർനാഷണൽ റിപ്പബ്ലിക്കൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് നടത്തിയ ഒരു സർവേ പ്രകാരം നഗരത്തിലെ നിവാസികളിൽ 96% ആളുകൾ വീട്ടിൽ ഉക്രേനിയൻ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നു, അവരിൽ 3% റഷ്യൻ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നു.[126]
പോളിഷ് വംശീയ ജനസംഖ്യ
[തിരുത്തുക]| വർഷം | പോളണ്ടുകാർ | % |
|---|---|---|
| 1921[127] | 112,000 | 51 |
| 1989 | 9,500[128] | 1.2[117] |
| 2001[117] | 6,400 | 0.9 |
1349-ൽ കാസിമിർ മൂന്നാമൻ രാജാവ് നഗരം കീഴടക്കിയതിന് ശേഷം വംശീയ പോളണ്ടുകാരും പോളിഷ് ജൂതന്മാരും എൽവോവിൽ വൻതോതിൽ കുടിയേറാൻ തുടങ്ങി. പോളിഷ് സുവർണ്ണ കാലഘട്ടത്തിലും, റഷ്യ, പ്രഷ്യ, ഓസ്ട്രിയ എന്നിവർ പോളണ്ട് വിഭജിക്കുന്നതുവരെ എൽവോവ് നിരവധി നൂറ്റാണ്ടുകളായി പോളണ്ടിന്റെ പ്രധാന സാംസ്കാരിക, സാമ്പത്തിക കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിച്ചു.[129] രണ്ടാമത്തെ പോളിഷ് റിപ്പബ്ലിക്കിൽ എൽവോവ് വോയിവോഡ്ഷിപ്പ് (1921-ൽ 2,789,000 ആളുകൾ വസിച്ചിരുന്നു) പത്ത് വർഷത്തിനുള്ളിൽ 3,126,300 നിവാസികളായി വളർന്നു.[130]
രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ ഫലമായി ലിവിവ് പൂർണ്ണമായും പോളിഷ് അല്ലാതായി മാറി, പ്രധാനമായും 1944-1946 ലെ സോവിയറ്റ് ക്രമീകരിച്ച ജനസംഖ്യാ വിനിമയത്തിലൂടെയും, സൈബീരിയയിലേക്കുള്ള നേരത്തെയുള്ള നാടുകടത്തലുകളിലൂടെയുമാണ് ഇത് നടന്നത്.[131] അതിർത്തി മാറ്റത്തിന് ശേഷം സ്വന്തം ഇഷ്ടപ്രകാരം അവിടെ തുടർന്നവർ ലിവിവിൽ ചെറിയ വംശീയ ന്യൂനപക്ഷമായി മാറി. 1959-ഓടെ പ്രാദേശിക ജനസംഖ്യയുടെ 4% മാത്രമായി പോളണ്ടുകാർ കുറഞ്ഞു. ചില കുടുംബങ്ങൾ സമ്മിശ്ര കുടുംബങ്ങളായിരുന്നു.[131] സോവിയറ്റ് കാലഘട്ടത്തിൽ രണ്ട് പോളിഷ് സ്കൂളുകൾ മാത്രമേ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നുള്ളൂ: ലിവിവിലെ നമ്പർ 10 (8 ക്ലാസുകളുള്ളത്), നമ്പർ 24 (10 ക്ലാസുകളുള്ളത്).[131]
1980 കളിൽ ഗ്രൂപ്പുകളെ വംശീയ അസോസിയേഷനുകളായി ഒന്നിപ്പിക്കുന്ന പ്രക്രിയ അനുവദിക്കപ്പെട്ടു. 1988 ൽ ഒരു പോളിഷ് ഭാഷാ പത്രത്തിന് അനുമതി ലഭിച്ചു (ഗസെറ്റ എൽവോവ്സ്ക).[132] നഗരത്തിലെ പോളിഷ് ജനത എൽവോവ് ഭാഷാഭേദം (Polish: gwara lwowska) എന്നറിയപ്പെടുന്ന പോളിഷ് ഭാഷാഭേദം ഉപയോഗിക്കുന്നത് തുടരുന്നു.[132]
2011 ൽ ലിവിവിൽ വൈറ്റ് ഈഗിൾ എന്ന പേരിൽ പോളണ്ടുകാരുടെ ഒരു അസോസിയേഷൻ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.[133]
ജൂത ജനസംഖ്യ
[തിരുത്തുക]ലിവിവിൽ ആദ്യമായി അറിയപ്പെടുന്ന ജൂതന്മാർ പത്താം നൂറ്റാണ്ടിലേതാണ്.[134] അവശേഷിക്കുന്ന ഏറ്റവും പഴയ ജൂത ശവകുടീരം 1348 ലെതാണ്.[134] റബ്ബനൈറ്റ് ജൂതന്മാരെക്കൂടാതെ കിഴക്ക് നിന്നും ബൈസാന്റിയത്തിൽ നിന്നും വന്ന ധാരാളം കാറൈറ്റുകളും നഗരത്തിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കിയിരുന്നു. 1349 ൽ കാസിമിർ മൂന്നാമൻ ലിവിവ് കീഴടക്കിയ ശേഷം പോളണ്ടിലെ മറ്റ് പൗരന്മാർക്ക് തുല്യമായ അവകാശങ്ങൾ ജൂത പൗരന്മാർക്ക് ലഭിച്ചു. ലിവിവിൽ രണ്ട് പ്രത്യേക ജൂത വാസസ്ഥലങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു, ഒന്ന് നഗര മതിലുകൾക്കുള്ളിലും ഒന്ന് നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശത്തും. അവർ ശ്മശാനം പങ്കിട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും ഓരോരുത്തർക്കും പ്രത്യേക സിനഗോഗ് ഉണ്ടായിരുന്നു, അത് കാറൈറ്റ് സമൂഹവും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. 1939 ന് മുമ്പ് 97 സിനഗോഗുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഹോളോകോസ്റ്റിന് മുമ്പ് നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യയുടെ മൂന്നിലൊന്ന് ജൂതന്മാരായിരുന്നു (രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ തലേദിവസം 140,000-ലധികം). 1939-ൽ പോളണ്ടിനെ നാസി, സോവിയറ്റ് മേഖലകളായി വിഭജിച്ച മോളോടോവ്-റിബ്ബെൻട്രോപ്പ് കരാറിനെത്തുടർന്ന് പോളണ്ടിലെ നാസി അധിനിവേശ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് പതിനായിരക്കണക്കിന് ജൂതന്മാർ സോവിയറ്റ് അധിനിവേശ പോളണ്ടിലെ (ലിവിവ് ഉൾപ്പെടെ) ആപേക്ഷിക (താൽക്കാലിക) സങ്കേതത്തിലേക്ക് പലായനം ചെയ്തതോടെ ഈ സംഖ്യ 1940 അവസാനത്തോടെ ഏകദേശം 240,000 ആയി വർദ്ധിച്ചു. ഭൂരിഭാഗം ജൂത ജനതയും ഹോളോകോസ്റ്റിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു. അതിനിടെ നാസികൾ ജൂത സെമിത്തേരിയും നശിപ്പിച്ചു, പിന്നീട് അത് "സോവിയറ്റുകൾ പാവിയൊപ്പിച്ചു".[134]
ഹോളോകോസ്റ്റും കുടിയേറ്റവും കാരണം നഗരത്തിലെ യഥാർത്ഥ ജൂത ജനസംഖ്യ അപ്രത്യക്ഷമായി. യുദ്ധാനന്തരം നഗരത്തിലേക്ക് കുടിയേറിയ ലക്ഷക്കണക്കിന് റഷ്യക്കാരിൽ നിന്നും ഉക്രേനിയക്കാരിൽ നിന്നും രൂപപ്പെട്ട പുതിയ ജൂത ജനസംഖ്യയാൽ ആ വിടവ് നികത്തപ്പെട്ടു. യുദ്ധാനന്തര ജൂത ജനസംഖ്യ 1970 കളിൽ 30,000 ആയിരുന്നു. നിലവിൽ ജൂത ജനസംഖ്യ കുടിയേറ്റം (പ്രധാനമായും ഇസ്രായേലിലേക്കും യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിലേക്കും) കാരണം ഗണ്യമായി ചുരുങ്ങി, ചെറിയ തോതിൽ സ്വാംശീകരണവും ഇതിന് കാരണമായി, ഇത് ആയിരക്കണക്കിന് വരുമെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.[135] നിരവധി ഓർഗനൈസേഷനുകൾ ഇപ്പോഴും സജീവമായി തുടരുന്നു.

ലിവിവിലെ ഷോലെം അലീഷെം ജൂത സാംസ്കാരിക സൊസൈറ്റി 1988 ൽ ഗെട്ടോയിലെ ഇരകൾക്ക് സ്മാരകം നിർമ്മിക്കാൻ മുൻകൈയെടുത്തു. 1992 ഓഗസ്റ്റ് 23-ന് എൽവോവ് ഗെട്ടോയിലെ (1941-1943) ഇരകൾക്കുള്ള സ്മാരക സമുച്ചയം ഔദ്യോഗികമായി തുറന്നു.[136] 2011-2012 കാലഘട്ടത്തിൽ സ്മാരകത്തിനെതിരെ ചില യഹൂദ വിരുദ്ധ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടന്നു. 2011 മാർച്ച് 20-ന് സ്വസ്തികയോടുകൂടിയ "ജൂതന്മാർക്ക് മരണം" എന്ന മുദ്രാവാക്യം സ്മാരകത്തിൽ സ്പ്രേ ചെയ്തതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.[137] 2012 മാർച്ച് 21-ന് അജ്ഞാതരായ വ്യക്തികൾ സ്മാരകം നശിപ്പിച്ചു, ഇത് യഹൂദവിരുദ്ധ പ്രവർത്തനമായി തോന്നി.[138]
സമ്പദ്വ്യവസ്ഥ
[തിരുത്തുക]
പടിഞ്ഞാറൻ ഉക്രെയ്നിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ബിസിനസ്സ് കേന്ദ്രമാണ് ലിവിവ്. 2011 ജനുവരി 1 ലെ കണക്കനുസരിച്ച് നഗരം സാമ്പത്തിക രംഗത്ത് 837.1 ദശലക്ഷം യുഎസ് ഡോളർ നിക്ഷേപിച്ചു, ലിവിവ് മേഖലയിലെ മൊത്തം നിക്ഷേപത്തിന്റെ മൂന്നിൽ രണ്ട് ഭാഗവും ഇതിലാണ്. 2015 ൽ ലിവിവിലെ കമ്പനികൾക്ക് 14.3 ദശലക്ഷം ഡോളർ നേരിട്ടുള്ള വിദേശ നിക്ഷേപം ലഭിച്ചു; എന്നിരുന്നാലും ഇത് ഒരു വർഷം മുമ്പുള്ളതിനേക്കാൾ പകുതിയാണ് (2014 ൽ 30.9 ദശലക്ഷം ഡോളർ).[139] 2017 ജനുവരി-സെപ്റ്റംബർ കാലയളവിൽ ലിവിവിലെ പ്രാദേശിക സർക്കാരിന് ലഭിച്ച നേരിട്ടുള്ള വിദേശ നിക്ഷേപത്തിന്റെ ആകെ തുക 52.4 ദശലക്ഷം ഡോളറായിരുന്നു. സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ പ്രകാരം 31 രാജ്യങ്ങൾ വിദേശ മൂലധനം നിക്ഷേപിച്ചു (ചില പ്രധാന നിക്ഷേപകർ: പോളണ്ട് - 47.7%; ഓസ്ട്രേലിയ - 11.3%; സൈപ്രസ് - 10.7%, നെതർലാൻഡ്സ് - 6%).[140]
2015 ലെ ലിവിവിന്റെ നഗര ബജറ്റിന്റെ മൊത്തം വരുമാനം ഏകദേശം 3.81 ബില്യൺ യുഎഎച്ച് ആയി നിശ്ചയിച്ചിരുന്നു, ഇത് ഒരു വർഷം മുമ്പുള്ളതിനേക്കാൾ 23% കൂടുതലായിരുന്നു (2014 ൽ 2.91 ബില്യൺ യുഎഎച്ച്).[141] 2017 നവംബർ 10 ലെ കണക്കനുസരിച്ച് ലിവിവ് സിറ്റി കൗൺസിലിലെ ഡെപ്യൂട്ടികൾ 5.4 ബില്യൺ യുഎഎച്ച് (204 ദശലക്ഷം ഡോളർ) ബജറ്റ് അംഗീകരിച്ചു, അതിൽ ഭൂരിഭാഗവും (5.12 ബില്യൺ യുഎഎച്ച്) ലിവിവ് ഫണ്ടിന്റെ വരുമാനമായിരുന്നു.[142][143]
2015 ൽ ബിസിനസ്സ് മേഖലയിലെ ശരാശരി വേതനം 14,041 UAH ആയിരുന്നു, ബജറ്റ് മേഖലയിൽ ഇത് 9,475 ഉക്രേനിയൻ ഹ്രിവ്നിയ (UAH) ആയിരുന്നു.[144] 2014 ഫെബ്രുവരി 1 ലെ കണക്കനുസരിച്ച് രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത തൊഴിലില്ലായ്മ 0.6% ആയിരുന്നു.[145] ഉക്രെയ്നിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരങ്ങളിലൊന്നായ ലിവിവ് അതിവേഗം വളരുകയാണ്. ഉക്രെയ്നിലെ സാമ്പത്തിക മന്ത്രാലയത്തിന്റെ കണക്കനുസരിച്ച് ലിവിവിലെ പ്രതിമാസ ശരാശരി ശമ്പളം ഉക്രെയ്നിലെ ശരാശരിയേക്കാൾ അല്പം കുറവാണ്, ഇത് 2013 ഫെബ്രുവരിയിൽ 6050 ഉക്രേനിയൻ ഹ്രിവ്നിയ ($755) ആയിരുന്നു. വേൾഡ് ബാങ്ക് ഗ്രൂപ്പ് വർഗ്ഗീകരണം അനുസരിച്ച് ലിവിവ് ഒരു ഇടത്തരം വരുമാനമുള്ള നഗരമാണ്. 2019 ജൂണിൽ, ശരാശരി വേതനം 23,000 UAH ($920) ആയിരുന്നു, ഇത് മുൻ വർഷത്തേക്കാൾ 18.9% കൂടുതലാണ്.[146][147]
ലിവിവിൽ 218 വൻകിട വ്യാവസായിക സംരംഭങ്ങൾ, 40 ലധികം വാണിജ്യ ബാങ്കുകൾ, 4 എക്സ്ചേഞ്ചുകൾ, 13 നിക്ഷേപ കമ്പനികൾ, 80 ഇൻഷുറൻസ് കമ്പനികൾ, 24 ലീസിംഗ് കമ്പനികൾ, 77 ഓഡിറ്റ് സ്ഥാപനങ്ങൾ, ഏകദേശം 9,000 ചെറുകിട സംരംഭങ്ങൾ എന്നിവയുണ്ട്.[148] നിരവധി വർഷങ്ങളായി യന്ത്രനിർമ്മാണവും ഇലക്ട്രോണിക്സും ലിവിവിലെ പ്രധാന വ്യവസായങ്ങളായിരുന്നു. ദേശീയ ടെലിവിഷൻ സെറ്റുകളുടെ നിർമ്മാണ വ്യാപാരമുദ്രയായ നഗരം ആസ്ഥാനമായുള്ള പബ്ലിക് കമ്പനിയായ ഇലക്ട്രോൺ, 32, 37 ഇഞ്ച് ലിക്വിഡ് ക്രിസ്റ്റൽ ടിവി സെറ്റുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നു. ട്രാമുകൾ, ട്രോളിബസുകൾ, ഇലക്ട്രിക് ബസുകൾ, സ്പെയർ പാർട്സുകൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ആധുനിക ഇലക്ട്രിക് ഗതാഗതത്തിന്റെ രൂപകൽപ്പനയിലും ഉത്പാദനത്തിലും ഇലക്ട്രോൺട്രാൻസ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. 2013 ൽ ഇലക്ട്രോട്രാൻസ് ജെവി ലോ-ഫ്ലോർ ട്രാമുകൾ നിർമ്മിക്കാൻ തുടങ്ങി, ഇത് ഉക്രെയ്നിലെ ആദ്യത്തെ 100% ലോ-ഫ്ലോർ ട്രാംവേകളാണ്.[149] സമ്പന്നമായ ചരിത്രമുള്ള ഒരു ബസ് നിർമ്മാണ കമ്പനിയാണ് LAZ. 1945 ൽ സ്ഥാപിതമായ LAZ 1950 കളുടെ തുടക്കത്തിൽ ബസ് ഉത്പാദനം ആരംഭിച്ചു. ലിവിവ് എഞ്ചിനീയർമാരുടെ നൂതന ഡിസൈൻ ആശയങ്ങൾ ബസ് നിർമ്മാണത്തിൽ ലോക നിലവാരമായി മാറി.
2015 ൽ വിറ്റഴിക്കപ്പെട്ട വ്യാവസായിക ഉൽപാദനത്തിന്റെ മൊത്തം അളവ് 24.2 ബില്യൺ യുഎഎച്ച് ആയിരുന്നു, ഇത് ഒരു വർഷം മുമ്പുള്ളതിനേക്കാൾ 39% കൂടുതലായിരുന്നു (2014 ൽ 14.6 ബില്യൺ യുഎഎച്ച്).[150][151]
ക്രെഡോബാങ്ക്, ഐഡിയ ബാങ്ക്, വിഎസ് ബാങ്ക്, ഒക്സി ബാങ്ക്, ലിവിവ് ബാങ്ക് തുടങ്ങിയ നിരവധി ബാങ്കുകൾ ലിവിവ് ആസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. 2014-2016 ലെ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി ഘട്ടത്തിൽ ഈ ബാങ്കുകളിലൊന്നും പാപ്പരായില്ല, ഇവയിൽ മിക്കതിലും വിദേശ മൂലധനത്തിന്റെ സാന്നിധ്യമാണ് ഇതിന് കാരണം.
2015 മുതൽ 2019 വരെ നഗരത്തിൽ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ വൻ കുതിച്ചുചാട്ടം ഉണ്ടായി. 2019 ലെ ആദ്യ പാദത്തിൽ, സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്കൽ ഡാറ്റ പ്രകാരം, ലിവിവിൽ പുതിയ ഭവന നിർമ്മാണത്തിൽ വളർച്ച രേഖപ്പെടുത്തി (3.2 മടങ്ങ്, 377,900 ചതുരശ്ര മീറ്ററായി).[152]
വാർസോയ്ക്കും കൈവിനും ഇടയിലുള്ള ഒരു പ്രധാന ബിസിനസ്സ് കേന്ദ്രമാണ് ലിവിവ്. ലിവിവ് സാമ്പത്തിക വികസന തന്ത്രപ്രകാരം, 2025 ഓടെ നഗരത്തിന്റെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയുടെ പ്രധാന ശാഖകൾ വിനോദസഞ്ചാരവും ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജീസും (ഐടി) ആകും, ബിസിനസ്സ് സേവനങ്ങളും ലോജിസ്റ്റിക്സും മുൻഗണനകളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.[153] കൂടാതെ നെസ്ലെ സേവന കേന്ദ്രവും ലിവിവിലുണ്ട്. മധ്യ, കിഴക്കൻ യൂറോപ്പിലെ 20 രാജ്യങ്ങളിലെ കമ്പനിയുടെ ഡിവിഷനുകളെ ഈ കേന്ദ്രം നയിക്കുന്നു.[154] 2016-ൽ ലിവിവിലെ ഗ്ലോബൽ സർവീസ് സെന്റർ വിംപെൽകോമും ആരംഭിച്ചു, ഇത് ഈ കമ്പനിയുടെ എട്ട് വിദേശ ശാഖകളിലെ സാമ്പത്തിക, സംഭരണ, എച്ച്ആർ പ്രവർത്തനങ്ങളെ സേവിക്കുന്നു.[155]
നിരവധി റെസ്റ്റോറന്റുകളും ഷോപ്പുകളും അതുപോലെ ഭക്ഷണങ്ങൾ, പുസ്തകങ്ങൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ, പരമ്പരാഗത സാംസ്കാരിക വസ്ത്രങ്ങൾ, വിനോദസഞ്ചാരികൾക്കുള്ള സമ്മാനങ്ങൾ എന്നിവ വിൽക്കുന്ന തെരുവ് കച്ചവടക്കാരും ഇവിടെയുണ്ട്. നഗരത്തിലുടനീളം ബാങ്കുകളും എക്സ്ചേഞ്ച് ഓഫീസുകളുമുള്ള ലിവിവിന്റെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയുടെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ് ബാങ്കിംഗും പണ വ്യാപാരവും. ലിവിവ്സ്കെ ബിയർ ഫാക്ടറി, സ്വിറ്റോച്ച് ചോക്ലേറ്റ് ഫാക്ടറി, എൻസൈം ഗ്രൂപ്പ്, ലിവിവ് ലിക്വർ ആൻഡ് വോഡ്ക ഫാക്ടറി തുടങ്ങിയ വലിയ ഭക്ഷണ സംബന്ധിയായ കമ്പനികളുടെ ആസ്ഥാനം കൂടിയാണ് ഈ നഗരം.
വിവര സാങ്കേതിക വിദ്യ (ഐടി)
[തിരുത്തുക]കിഴക്കൻ യൂറോപ്പിലെ സോഫ്റ്റ്വെയർ കയറ്റുമതിയിൽ മുൻപന്തിയിലുള്ളവരിൽ ഒരാളാണ് ലിവിവ്, 2020 ഓടെ ഈ മേഖലയിൽ 20% വളർച്ച പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.[156] ഉക്രെയ്നിലെ എല്ലാ ഐടി സ്പെഷ്യലിസ്റ്റുകളിൽ 15 ശതമാനത്തിലധികം പേരും ലിവിവിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നു, കൂടാതെ ഓരോ വർഷവും പ്രാദേശിക സർവകലാശാലകളിൽ നിന്ന് 4100 ലധികം പുതിയ ഐടി ബിരുദധാരികൾ പുറത്തുവരുന്നു. പടിഞ്ഞാറൻ ഉക്രെയ്നിലെ ഏറ്റവും വലിയ ടെക്നോളജി കോൺഫറൻസായ ലിവിവ് ഐടി അരീനയിൽ ഏകദേശം 2,500 സാങ്കേതികവിദ്യാ പ്രേമികൾ പങ്കെടുത്തു.[157] 2019 ലെ കണക്കനുസരിച്ച് 24,000-ത്തിലധികം ഐടി സ്പെഷ്യലിസ്റ്റുകൾ ലിവിവിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നു.[158] കൈവ്, ഡെനിപ്രോ, ഖാർകിവ്, ഒഡേസ എന്നിവയ്ക്കൊപ്പം ഐടി, ഐടി ഔട്ട്സോഴ്സിംഗ് മേഖലകളിൽ ഗവേഷണ-വികസന കേന്ദ്രം തുറക്കുന്നതിനുള്ള ഉക്രേനിയൻ നഗരങ്ങളിൽ മികച്ച അഞ്ചിൽ ലിവിവ് ഉൾപ്പെടുന്നു.[159]
ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി വികസനത്തിന് വലിയ സാധ്യതയുള്ള മികച്ച 30 നഗരങ്ങളിലൊന്നായി പ്രശസ്ത അന്താരാഷ്ട്ര ഓഡിറ്റിംഗ് കമ്പനികളിലൊന്നായ കെപിഎംജി, 2009-ൽ ലിവിവിനെ ഉൾപ്പെടുത്തി.[160] 2015 ഡിസംബറിലെ കണക്കനുസരിച്ച്, നഗരത്തിൽ 192 ഐടി കമ്പനികൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്, അതിൽ 4 എണ്ണം വൻകിട കമ്പനികളായിരുന്നു (400-ലധികം ജീവനക്കാരുള്ളവ), 16 ശരാശരി (150-300 ജീവനക്കാർ), 97 ചെറുകിട കമ്പനികൾ (10-110 ജീവനക്കാർ), 70 മൈക്രോ കമ്പനികൾ (3-7 ജീവനക്കാർ). 2017 മുതൽ 2018 വരെ ഐടി കമ്പനികളുടെ എണ്ണം 317 ആയി ഉയർന്നു.[158]
2015-ൽ ലിവിവിന്റെ ഐടി വ്യവസായത്തിന്റെ വിറ്റുവരവ് 300 ദശലക്ഷം ഡോളറായിരുന്നു. ഏകദേശം 50% ഐടി സേവനങ്ങളും അമേരിക്കയിലേക്കും 37% യൂറോപ്പിലേക്കും ബാക്കിയുള്ളവ മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലേക്കും കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്നു. 2015 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, ഏകദേശം 15 ആയിരം സ്പെഷ്യലിസ്റ്റുകൾ ഈ വ്യവസായത്തിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നു, ശരാശരി ശമ്പളം 28 ആയിരം യുഎഎച്ച് ആണ്. ലിവിവ് ഐടി ക്ലസ്റ്ററും സോഷ്യോളജിക്കൽ ഏജൻസിയായ "ദി ഫാം" ഉം നടത്തിയ ലിവിവ് ഐടി-മാർക്കറ്റിന്റെ സാമ്പത്തിക ഫലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു പഠനമനുസരിച്ച്, 2017 ൽ ലിവിവിൽ 257 ഐടി കമ്പനികൾ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു, അതിൽ ഏകദേശം 17 ആയിരം സ്പെഷ്യലിസ്റ്റുകൾ ജോലി ചെയ്തിരുന്നു. ലിവിവിലെ ഐടി വ്യവസായത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക സ്വാധീനം 734 ദശലക്ഷം ഡോളറാണ്.[161]
ലിവിവിൽ 15 മികച്ച സർവകലാശാലകളുണ്ട്, അതിൽ 5 എണ്ണം കമ്പ്യൂട്ടർ, ഐടി സാങ്കേതികവിദ്യകളിൽ ഉയർന്ന നൈപുണ്യമുള്ള സ്പെഷ്യലിസ്റ്റുകളെ തയ്യാറാക്കുകയും പ്രതിവർഷം ആയിരത്തിലധികം ഐടി ബിരുദധാരികളെ വിപണിയിൽ നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.[162]
ലിവിവ് ഐടി ഔട്ട്സോഴ്സിംഗ് കമ്പനികൾ എല്ലാത്തരം ഉക്രേനിയൻ ഡവലപ്പർമാരെയും ഒരിടത്ത് കൊണ്ടുവന്നു, ഇതിന്റെ ഫലമായി ഫ്രണ്ട് എൻഡ് ഇന്റേണുകൾ, ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ് ഡവലപ്പർമാർ, ബാക്ക് എൻഡ്, ഫുൾ സ്റ്റാക്ക് കോഡർമാർ എന്നിവർക്ക് ശരിയായ യോഗ്യതകളും അനുഭവപരിചയവും നല്ല ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ വൈദഗ്ധ്യവും ലഭിച്ചു. ലിവിവിലെ ചില ഐടി കമ്പനികൾ തങ്ങളുടെ സോഫ്റ്റ്വെയർ ഉൽപ്പന്നം വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുപകരം അന്താരാഷ്ട്ര കോർപ്പറേഷനുകൾക്ക് ഔട്ട്സോഴ്സിംഗ് സോഫ്റ്റ്വെയർ സേവനങ്ങൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.[163]
സംസ്കാരം
[തിരുത്തുക]| UNESCO World Heritage Site | |
|---|---|
ഹൈ കാസിൽ-ൽ നിന്നുള്ള നഗര കാഴ്ച | |
| Criteria | സാംസ്കാരികം: ii, v |
| Reference | 865 |
| Inscription | 1998 (22-ആം Session) |
| Area | 120 ha (300 acres) |
| Buffer zone | 2,441 ha (6,030 acres) |
ഉക്രെയ്നിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് ലിവിവ്. കല, സാഹിത്യം, സംഗീതം, നാടകം എന്നിവയുടെ കേന്ദ്രമായാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്. ഇന്ന്, തിയേറ്ററുകൾ, കച്ചേരി ഹാളുകൾ, ക്രിയേറ്റീവ് യൂണിയനുകൾ എന്നിവയുടെ എണ്ണവും അതുപോലെ കലാപരമായ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ (പ്രതിവർഷം നൂറിലധികം ഉത്സവങ്ങൾ, 60 മ്യൂസിയങ്ങൾ, 10 തിയേറ്ററുകൾ) ഉയർന്ന എണ്ണവും നഗരത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക സമ്പന്നതയുടെ തെളിവാണ്.
1998 മുതൽ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ വിദ്യാഭ്യാസ, ശാസ്ത്ര, സാംസ്കാരിക സംഘടനയുടെ (UNESCO) ലോക പൈതൃക പട്ടികയിൽ ലിവിവിന്റെ ചരിത്ര കേന്ദ്രം ഉൾപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. യുനെസ്കോ ഇതിനായി ഇനിപ്പറയുന്ന കാരണങ്ങൾ[164] നൽകി:
മാനദണ്ഡം II: ലിവിവ് അതിന്റെ നഗര ഘടനയിലും വാസ്തുവിദ്യയിലും മധ്യ, കിഴക്കൻ യൂറോപ്പിലെ വാസ്തുവിദ്യാ, കലാപരമായ പാരമ്പര്യങ്ങളുടെ ഇറ്റലിയിലെയും ജർമ്മനിയിലെയും പാരമ്പര്യങ്ങളുടെ സമന്വയത്തിന്റെ മികച്ച ഉദാഹരണമാണ്.
മാനദണ്ഡം V: ലിവിവിന്റെ രാഷ്ട്രീയ, വാണിജ്യ പങ്ക് വ്യത്യസ്ത സാംസ്കാരിക, മത പാരമ്പര്യങ്ങളുള്ള നിരവധി വംശീയ ഗ്രൂപ്പുകളെ ഇതിലേക്ക് ആകർഷിച്ചു, അവർ നഗരത്തിനുള്ളിൽ വെവ്വേറെ, പരസ്പരാശ്രിതമായ സമൂഹങ്ങളെ സ്ഥാപിച്ചു, അതിനുള്ള തെളിവ് ആധുനിക നഗരത്തിന്റെ ഭൂപ്രകൃതിയിൽ ഇപ്പോഴും കാണാം.
ലോക പൈതൃക പ്രദേശം സെറെഡ്മിസ്റ്റിയ (മിൽഡൗൺ), പിഡ്സാംഷെ, ഹൈ കാസിൽ, സെന്റ് ജോർജ്സ് കത്തീഡ്രൽ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണ്.[164]
വാസ്തുവിദ്യ
[തിരുത്തുക]ലിവിവിലെ ചരിത്രപ്രധാനമായ പള്ളികളും കെട്ടിടങ്ങളും പുരാവസ്തുക്കളും 13-ാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ 20-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആരംഭം വരെയുള്ളവയാണ് (പോളിഷ്, ഓസ്ട്രോ-ഹംഗേറിയൻ ഭരണം). മറ്റ് ഉക്രേനിയൻ നഗരങ്ങളെ നശിപ്പിച്ച ചില ആക്രമണങ്ങളിൽ നിന്നും യുദ്ധങ്ങളിൽ നിന്നും അടുത്ത നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ ലിവിവ് രക്ഷപ്പെട്ടു. ഇതിന്റെ വാസ്തുവിദ്യ വിവിധ യൂറോപ്യൻ ശൈലികളെയും കാലഘട്ടങ്ങളെയും പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. 1527 ലും 1556 ലും ഉണ്ടായ തീപിടുത്തങ്ങൾക്ക് ശേഷം ലിവിവിന് അതിന്റെ മിക്ക ഗോതിക് ശൈലിയിലുള്ള കെട്ടിടങ്ങളും നഷ്ടപ്പെട്ടു, എന്നാൽ നവോത്ഥാന, ബറോക്ക്, ക്ലാസിക് ശൈലികളിലുള്ള നിരവധി കെട്ടിടങ്ങൾ ഇവിടെ അവശേഷിക്കുന്നു. വിയന്ന സെഷൻ, ആർട്ട് നോവ്യൂ, ആർട്ട് ഡെക്കോ എന്നിവയിലെ കലാകാരന്മാരുടെ സൃഷ്ടികൾ ഇവിടെയുണ്ട്.
നൂറുകണക്കിന് വർഷം പഴക്കമുള്ള വലിയ വാതിലുകളിൽ പ്രധാനമായും കല്ല് കൊണ്ടുള്ള നിരവധി ശിൽപങ്ങളും കൊത്തുപണികളും കെട്ടിടങ്ങളിലുണ്ട്. പഴയ പള്ളികളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ നഗരത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്തായി കാണാം. അറ്റകുറ്റപ്പണികളുടെ വിവിധ ഘട്ടങ്ങളിലുള്ള മൂന്ന് മുതൽ അഞ്ച് വരെ നിലകളുള്ള ചില കെട്ടിടങ്ങൾക്ക് ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന ആന്തരിക മുറ്റങ്ങളും ഗുഹകളും ഉണ്ട്. ചില സെമിത്തേരികളും താല്പര്യമുണർത്തുന്നവയാണ്: ഉദാഹരണത്തിന് പോളിഷ് ഉന്നതരെ നൂറ്റാണ്ടുകളായി അടക്കം ചെയ്ത ലിച്ചാകിവ്സ്കി സെമിത്തേരി. മധ്യപ്രദേശത്ത് നിന്ന് പുറത്തുപോകുമ്പോൾ സോവിയറ്റ് കാലഘട്ടത്തിലെ ബഹുനില കെട്ടിടങ്ങൾ ആധിപത്യം സ്ഥാപിക്കുന്നതിനാൽ വാസ്തുവിദ്യാ ശൈലി തികച്ചും മാറുന്നു. നഗരമധ്യത്തിൽ സോവിയറ്റ് കാലഘട്ടം പ്രധാനമായും ആധുനിക ശൈലിയിലുള്ള ചില ദേശീയ സ്മാരകങ്ങളിലും ശിൽപങ്ങളിലും പ്രതിഫലിക്കുന്നു.
- അർമേനിയൻ കത്തീഡ്രൽ ഓഫ് ലിവിവ്
- ബറോക്ക് സെയിന്റ്സ് പീറ്റർ ആൻഡ് പോൾ ഗാരിസൺ ചർച്ച്
- ഇറ്റാലിയൻ മാനറിസത്തിന്റെ ശൈലിയിലുള്ള ബെർണാർഡിൻ പള്ളിയും മഠവും
- ലിവിവിലെ 20-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യകാല വാസ്തുവിദ്യ
- ഷെവ്ചെങ്കോ അവന്യൂവിന്റെ വാസ്തുവിദ്യ
- ലിവിവ് റെയിൽവേയുടെ ആസ്ഥാനം
- റെയിൽവേക്കാരുടെ സംസ്കാര കൊട്ടാരം, പ്രവർത്തന വാസ്തുവിദ്യയുടെ ഒരു ഉദാഹരണം
- സ്റ്റാലിനിസ്റ്റ് വാസ്തുവിദ്യയിൽ നിർമ്മിച്ച ലിവിവ് വിമാനത്താവളത്തിന്റെ പഴയ ടെർമിനൽ
- സിഖിവ്സ്കി ജില്ലയിൽ 1995-2001 ലാണ് നേറ്റിവിറ്റി ഓഫ് ദി ഹോളി വിർജിൻ ചർച്ച് നിർമ്മിച്ചത്
- നഗരത്തിന്റെ വടക്കൻ ഭാഗത്തെ ആധുനിക, സോവിയറ്റ് കാലഘട്ടത്തിലെ വാസ്തുവിദ്യയുടെ മിശ്രിതം
- ഉക്രേനിയൻ കത്തോലിക്കാ സർവകലാശാലയുടെ ആന്ദ്രേ ഷെപ്റ്റിറ്റ്സ്കി സെന്റർ
നഗരത്തിന്റെ പഴയ ഭാഗത്തെ നിരവധി കെട്ടിടങ്ങൾ പോളിഷ് വാസ്തുവിദ്യയുടെ ഉദാഹരണങ്ങളാണ്, പോളിഷ് ഭൂമിയിലെ ആദ്യത്തെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ സാങ്കേതിക അക്കാദമിയായ ടെക്നിക്കൽ സ്കൂൾ (പിന്നീട് പോളിടെക്നിക്) ആരംഭിച്ചതിന് ശേഷം ഇത് ലിവിവിൽ വളർന്നു. രാജ്യത്തുടനീളം സ്വാധീനമുള്ള തലമുറകളോളം വാസ്തുശില്പികളെ പോളിടെക്നിക് പഠിപ്പിച്ചു. ഉദാഹരണങ്ങളിൽ ലിവിവ് പോളിടെക്നിക്, ലിവിവ് സർവകലാശാല, ലിവിവ് ഓപ്പറ, ലിവിവ് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ, ഗാലിസിജ്സ്ക കാസ ഓസ്ചെഡ്നോസിയുടെ മുൻ കെട്ടിടം, പോട്ടോക്കി കൊട്ടാരം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.[165]
സ്മാരകങ്ങൾ
[തിരുത്തുക]


നഗരത്തിലെ ഔട്ട്ഡോർ ശിൽപങ്ങൾ ലിവിവിന്റെ സമ്പന്നവും സങ്കീർണ്ണവുമായ ചരിത്രത്തെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന നിരവധി പ്രമുഖ വ്യക്തികളെയും വിഷയങ്ങളെയും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ആദം മിക്കിവിച്ച്, ഇവാൻ ഫ്രാങ്കോ, കിംഗ് ഡാനിലോ, താരാസ് ഷെവ്ചെങ്കോ, ഇവാൻ ഫെഡോറോവ്, സോളോമിയ ക്രൂഷെൽനിറ്റ്സ്ക, ഇവാൻ പിഡ്കോവ, മൈഖൈലോ ഹ്രുഷെവ്സ്കി, ജോൺ പോൾ രണ്ടാമൻ മാർപാപ്പ, ജാൻ കിലിൻസ്കി, ഇവാൻ ട്രഷ്, സെന്റ് ജോർജ്ജ്, വോജ്സീച്ച് ബാർട്ടോസ് ഗ്ലോവാക്കി എന്നിവരുടെ സ്മാരകങ്ങളും, കന്യാമറിയം, നികിഫോർ, ദ ഗുഡ് സോൾജിയർ സ്വെജ്ക്, സ്റ്റെപാൻ ബന്ദേര, ലിയോപോൾഡ് വോൺ സാഷർ-മാസോക്ക് എന്നിവർക്കും മറ്റുള്ളവർക്കുമുള്ള സ്മാരകങ്ങളുണ്ട്.
രണ്ട് ലോകമഹായുദ്ധങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ പോളിഷ് ചരിത്രത്തിലെ പ്രധാന വ്യക്തികളെ അനുസ്മരിക്കുന്ന സ്മാരകങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനുശേഷം അവയിൽ ചിലത് പോളിഷ് "റിക്കവേർഡ് ടെറിറ്ററീസ്" ലേക്ക് മാറ്റി, അവയിൽ ഇപ്പോൾ വ്രോക്ലോവിലുള്ള അലക്സാണ്ടർ ഫ്രെഡ്രോയുടെ സ്മാരകം, 1945-ൽ ഗ്ഡാൻസ്കിലേക്ക് മാറ്റിയ ജോൺ മൂന്നാമൻ സോബിസ്കി രാജാവിന്റെ സ്മാരകം, ഇപ്പോൾ സ്സെസിനിലുള്ള കോർനെൽ ഉജെജ്സ്കിയുടെ സ്മാരകം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. 16-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മോസ്കോയിൽ നിന്ന് പലായനം ചെയ്ത് ലിവിവിൽ ഒരു പുതിയ വീട് കണ്ടെത്തിയ അച്ചടി വിദഗ്ദ്ധനായ ഇവാൻ ഫെഡോറോവിച്ചിന്റെ സ്മാരകത്തിന് ചുറ്റും ഒരു പുസ്തക മാർക്കറ്റ് നടക്കുന്നു.
ഓസ്ട്രോ-ഹംഗേറിയൻ ഭരണകാലത്താണ് പുതിയ ആശയങ്ങൾ ലിവിവിലേക്ക് വന്നത്. 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ നിരവധി പ്രസിദ്ധീകരണ സ്ഥാപനങ്ങളും പത്രങ്ങളും മാസികകളും സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പോളിഷ് ശാസ്ത്ര ഗ്രന്ഥശാലകളിലൊന്നായ ഒസോലിനിയം ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. മിക്ക പോളിഷ് ഭാഷാ പുസ്തകങ്ങളും ഒസോലിനിയം ലൈബ്രറിയുടെ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളും ഇപ്പോഴും ഒരു പ്രാദേശിക ജെസ്യൂട്ട് പള്ളിയിൽ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു. 1997-ൽ ഈ രേഖകൾ പോളണ്ടിന് തിരികെ നൽകാൻ പോളിഷ് സർക്കാർ ഉക്രേനിയൻ സർക്കാരിനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. 2003-ൽ ഉക്രെയ്ൻ ആദ്യമായി ഈ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിലേക്ക് പ്രവേശനം അനുവദിച്ചു. 2006-ൽ ഒസോലിനിയത്തിന്റെ ഒരു ഓഫീസ് (ഇപ്പോൾ വ്രോക്ലോവിൽ) ലിവിവിൽ തുറക്കുകയും അതിന്റെ എല്ലാ രേഖകളും സ്കാൻ ചെയ്യാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. ലിവിവിൽ എഴുതിയ കൃതികൾ ഓസ്ട്രിയൻ, ഉക്രേനിയൻ, യീദ്ദിഷ്, പോളിഷ് സാഹിത്യങ്ങൾക്ക് സംഭാവന നൽകി, അവയുടെ നിരവധി വിവർത്തനങ്ങളും ലഭ്യമാണ്.
സ്റ്റെലെ ഓഫ് ഉക്രെയ്ൻ സ്മാരകത്തിന് മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന ലിവിവിലെ സ്റ്റെപാൻ ബന്ദേര സ്മാരകം, ദേശീയ നേതാവായ സ്റ്റെപാൻ ബന്ദേരയ്ക്കായി സമർപ്പിച്ച ഒരു പ്രതിമയാണ്. അദ്ദേഹം ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഉക്രേനിയൻ ദേശീയതയുടെ വിവാദ പ്രതീകമാണ്.
മതം
[തിരുത്തുക]മതപരമായ വൈവിധ്യമുള്ള നഗരമാണ് ലിവിവ്. മതം (2012): കത്തോലിക്ക: 57% (ഉക്രേനിയൻ ഗ്രീക്ക് കത്തോലിക്കാ സഭ 56%, റോമൻ കത്തോലിക്കാ സഭ 1%), ഓർത്തഡോക്സ്: 32%, പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റിസം: 2%, യഹൂദമതം: 0.1%, മറ്റ് മതങ്ങൾ: 3%, മതപരമായ കാര്യങ്ങളിൽ താൽപ്പര്യമില്ലാത്തവർ: 4%, നിരീശ്വരവാദം: 1.9%.[166]
ക്രിസ്തുമതം
[തിരുത്തുക]ഒരു ഘട്ടത്തിൽ 60 ലധികം പള്ളികൾ നഗരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു. 13-ാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ ഈ നഗരത്തിൽ ക്രിസ്ത്യൻ ഗ്രൂപ്പുകളുണ്ട്. കത്തോലിക്കാ സഭയിലെ മൂന്ന് വ്യത്യസ്ത സഭകളുടെ എപ്പിസ്കോപ്പൽ ആസ്ഥാനമാണ് നഗരം: ഉക്രേനിയൻ ഗ്രീക്ക് കത്തോലിക്കാ സഭയുടെ ഉക്രേനിയൻ കാത്തലിക് ആർക്കെപാർക്കി ഓഫ് ലിവിവ്, ലാറ്റിൻ സഭയുടെ ആർച്ച് ഡയോസിസ് ഓഫ് ലിവിവ്, അർമേനിയൻ കത്തോലിക്കാ സഭയുടെ മുൻ അർമേനിയൻ കാത്തലിക് ആർക്കെപാർക്കി ഓഫ് ലിവിവ്. 16-ാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ ഓരോരുത്തർക്കും ലിവിവിൽ രൂപതാ ആസ്ഥാനമുണ്ട്. 16-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഉക്രെയ്നിലെ കിഴക്കൻ ഓർത്തഡോക്സ് സമൂഹം റോമിലെ മാർപ്പാപ്പയുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കുകയും ഉക്രേനിയൻ ഗ്രീക്ക് കത്തോലിക്കാ സഭയായി മാറുകയും ചെയ്തു. ഈ ബന്ധം 1946-ൽ സോവിയറ്റ് അധികാരികൾ നിർബന്ധിതമായി പിരിച്ചുവിടുകയും പോളിഷ് ജനതയെ പുറത്താക്കിയതോടെ റോമൻ കത്തോലിക്കാ സമൂഹം പുറത്താക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. 1989 മുതൽ ലിവിവിലെ മതജീവിതം ഒരു പുനരുജ്ജീവനത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു. നഗരത്തിലെ മതപരമായ കെട്ടിടങ്ങളിൽ 35 ശതമാനത്തോളം ഉക്രേനിയൻ ഗ്രീക്ക് കത്തോലിക്കാ സഭയ്ക്കും 11.5 ശതമാനം ഉക്രേനിയൻ ഓട്ടോസെഫാലസ് ഓർത്തഡോക്സ് ചർച്ചിനും 9 ശതമാനം ഉക്രേനിയൻ ഓർത്തഡോക്സ് ചർച്ച്-കൈവ് പാത്രിയാർക്കീസിനും 6 ശതമാനം റോമൻ കത്തോലിക്കാ സഭയ്ക്കും അവകാശപ്പെട്ടതാണ്.
2001 ജൂണിൽ ജോൺ പോൾ രണ്ടാമൻ മാർപാപ്പ ലാറ്റിൻ കത്തീഡ്രൽ, സെന്റ് ജോർജ് കത്തീഡ്രൽ, അർമേനിയൻ കത്തീഡ്രൽ എന്നിവ സന്ദർശിച്ചു.
ജൂതമതം
[തിരുത്തുക]ചരിത്രപരമായി വലുതും സജീവവുമായ ജൂത സമൂഹം ലിവിവിലുണ്ടായിരുന്നു, 1941 വരെ കുറഞ്ഞത് 45 സിനഗോഗുകളും പ്രാർത്ഥനാലയങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു. 16-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ പോലും രണ്ട് പ്രത്യേക സമുദായങ്ങൾ നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു. ഒന്ന് ഇന്നത്തെ പഴയ നഗരത്തിലും മറ്റൊന്ന് ക്രാക്കോവ്സ്കി പ്രെസെഡ്മീസിയിലുമാണ് താമസിച്ചിരുന്നത്. 1582-ൽ ലിവിവിൽ ഗോൾഡൻ റോസ് സിനഗോഗ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ കൂടുതൽ വ്യത്യസ്തമായ സമൂഹം വ്യാപിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഉദാരമതികളായ ജൂതന്മാർ കൂടുതൽ സാംസ്കാരിക സ്വാംശീകരണം തേടുകയും ജർമ്മൻ, പോളിഷ് ഭാഷകൾ സംസാരിക്കുകയും ചെയ്തു. മറുവശത്ത് ഓർത്തഡോക്സ്, ഹാസിഡിക് ജൂതന്മാർ പഴയ പാരമ്പര്യങ്ങൾ നിലനിർത്താൻ ശ്രമിച്ചു. 1941 നും 1944 നും ഇടയിൽ, ജർമ്മൻകാർ ലിവിവിന്റെ നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള ജൂത പാരമ്പര്യം പൂർണ്ണമായും നശിപ്പിച്ചു. മിക്ക സിനഗോഗുകളും നശിപ്പിക്കപ്പെടുകയും ജൂത ജനതയെ ആദ്യം ഒരു ഗെട്ടോയിലേക്ക് നിർബന്ധിതരാക്കുകയും, പിന്നീട് കോൺസെൻട്രേഷൻ ക്യാമ്പുകളിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും അവിടെവച്ച് അവരെ കൊലപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.[167]
സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ കീഴിൽ സിനഗോഗുകൾ അടഞ്ഞുകിടക്കുകയും വെയർഹൗസുകളായോ സിനിമാശാലകളായോ ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്തു. അവസാനമായി പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന സിനഗോഗ് 1960 കളിൽ അടച്ചുപൂട്ടി.[168] അയൺ കർട്ടന്റെ പതനത്തിനുശേഷം മാത്രമേ ജൂത സമൂഹത്തിന്റെ ബാക്കി ഭാഗത്തിന് ഒരു ചെറിയ പുനരുജ്ജീവനം ഉണ്ടായുള്ളൂ.
നിലവിൽ, ലിവിവിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരേയൊരു ഓർത്തഡോക്സ് ജൂത സിനഗോഗ് ബെയ്സ് അഹരോൺ വി'യിസ്രായേൽ സിനഗോഗ് ആണ്.
കലകൾ
[തിരുത്തുക]ലിവിവിന്റെ കലാപരമായ വ്യാപ്തി ആകർഷണീയമാണ്. ഒരു വശത്ത്, ഇത് ക്ലാസിക്കൽ കലയുടെ നഗരമാണ്. ലിവിവ് ഓപ്പറ, ലിവിവ് ഫിൽഹാർമോണിക് എന്നിവ ക്ലാസിക്കൽ കലകളുടെ യഥാർത്ഥ മൂല്യനിർണ്ണയക്കാരുടെ ആവശ്യങ്ങൾ തൃപ്തിപ്പെടുത്താൻ കഴിയുന്ന സ്ഥലങ്ങളാണ്. യൂറോപ്പിലെ ഏറ്റവും പ്രഗത്ഭരായ ശില്പികളിൽ ഒരാളായ ജോഹാൻ ജോർജ്ജ് പിൻസെലിന്റെ നഗരമാണിത്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികൾ ലിവിവിലെ സെന്റ് ജോർജ്ജ് കത്തീഡ്രലിന്റെ മുഖപ്പിലും പിൻസെൽ മ്യൂസിയത്തിലും കാണാം. ലിവിവ് ഓപ്പറയിൽ ഗായികയായി കരിയർ ആരംഭിക്കുകയും പിന്നീട് മിലാനിലെ ലാ സ്കാല ഓപ്പറയുടെ പ്രൈമ ഡോണ (പ്രധാന ഗായിക) ആയി മാറുകയും ചെയ്ത സോളോമിയ ക്രൂഷെൽനിറ്റ്സ്കയുടെ നഗരം കൂടിയാണിത്.
1929 ൽ സ്ഥാപിതമായ ഒരു യുവ പ്രസ്ഥാനമാണ് "ഗ്രൂപ്പ് ആർട്സ്". നിരവധി കലാകാരന്മാർ പാരീസിൽ പഠിക്കുകയും യൂറോപ്പിലുടനീളം യാത്ര ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. ആധുനിക കലയുടെ വ്യത്യസ്ത മേഖലകളിൽ അവർ പ്രവർത്തിക്കുകയും പരീക്ഷണം നടത്തുകയും ചെയ്തു: ഫ്യൂച്ചറിസം, ക്യൂബിസം, ന്യൂ ഒബ്ജക്റ്റിവിറ്റി, സർറിയലിസം. മുൻനിര സംഗീതജ്ഞരും എഴുത്തുകാരും തമ്മിൽ സഹകരണം നടന്നു. വാർസോ, ക്രാക്കോവ്, ലോഡ്സ്, ലിവിവ് എന്നിവിടങ്ങളിലായി "ആർട്സ്" പതിമൂന്ന് എക്സിബിഷനുകൾ നടത്തി. ജർമ്മൻ അധിനിവേശം ഈ ഗ്രൂപ്പിന് അന്ത്യം കുറിച്ചു. ഓട്ടോ ഹാനിനെ 1942 ൽ ലിവിവിൽ വച്ച് വധിച്ചു, 1943 ൽ ഓഷ്വിറ്റ്സിൽ അലക്സാണ്ടർ റീമർ കൊല്ലപ്പെട്ടു.[169]
ഹെൻട്രിക് സ്ട്രെംഗിനും മാർഗിറ്റ് റീച്ച്-സീൽസ്കയ്ക്കും ഹോളോകോസ്റ്റിൽ (അല്ലെങ്കിൽ ഷോഹ്) നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ കഴിഞ്ഞു. ആർട്സിലെ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന മിക്ക അംഗങ്ങളും 1945 ന് ശേഷം പോളണ്ടിൽ താമസിച്ചു. മാർഗിറ്റ് റീച്ച്-സീൽസ്കയും (1900-1980) റോമൻ സീൽസ്കിയും (1903-1990) മാത്രമാണ് സോവിയറ്റ് ലിവിവിൽ താമസിച്ചത്. വർഷങ്ങളോളം പോളണ്ടിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായിരുന്ന ഈ നഗരത്തിൽ അലക്സാണ്ടർ ഫ്രെഡ്രോ, ഗബ്രിയേല സാപോൾസ്ക, ലിയോപോൾഡ് സ്റ്റാഫ്, മരിയ കോനോപ്നിക്ക, ജാൻ കാസ്പ്രോവിച്ച് തുടങ്ങിയ എഴുത്തുകാർ താമസിച്ചിരുന്നു.
ഇന്ന് ലിവിവ് പുതിയ ആശയങ്ങളുടെയും അസാധാരണ കഥാപാത്രങ്ങളുടെയും നഗരമാണ്. ഇവിടെ ഏകദേശം 20 ഗാലറികളുണ്ട് (ലിവിവ് മുനിസിപ്പൽ ആർട്ട് സെന്റർ, ദ "ഡിസിഗ" ഗാലറി, ആർട്ട് ഗാലറി "പ്രൈമസ്", ഗാലറി ഓഫ് ദി ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് ഉക്രേനിയൻ മിലിട്ടറി യൂണിഫോംസ്, ഗാലറി ഓഫ് മോഡേൺ ആർട്ട് "സെലീന കനാപ" മുതലായവ). മധ്യകാലഘട്ടം മുതൽ ആധുനിക കാലം വരെയുള്ള പാശ്ചാത്യ, കിഴക്കൻ യൂറോപ്പിൽ നിന്നുള്ള പെയിന്റിംഗുകൾ, ശിൽപങ്ങൾ, ഗ്രാഫിക് ആർട്ട് വർക്കുകൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ ഏകദേശം 50,000 കലാസൃഷ്ടികളുള്ള ലിവിവ് നാഷണൽ ആർട്ട് ഗാലറി ഉക്രെയ്നിലെ ഏറ്റവും വലിയ ആർട്ട് മ്യൂസിയമാണ്.
തിയേറ്ററും ഓപ്പറയും
[തിരുത്തുക]
1842-ൽ സ്കാർബെക് തിയേറ്റർ തുറന്നു, ഇത് മധ്യ യൂറോപ്പിലെ മൂന്നാമത്തെ വലിയ തിയേറ്ററായി മാറി. 1903-ൽ അക്കാലത്ത് സിറ്റി-തിയേറ്റർ എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ലിവിവ് നാഷണൽ ഓപ്പറ ഹൗസ് വിയന്ന സ്റ്റേറ്റ് ഓപ്പറ ഹൗസിനെ മാതൃകയാക്കി തുറന്നു. തുടക്കത്തിൽ ഈ ഹൗസ് ജർമ്മൻ, പോളിഷ് ഭാഷകളിലുള്ള ക്ലാസിക്കൽ നാടകങ്ങൾ, ഓപ്പറ, ഒപെറെറ്റ, കോമഡി, തിയേറ്റർ തുടങ്ങിയ മാറിമാറി വരുന്ന അവതരണങ്ങൾ നൽകി. ഇവിടെ ജോലി ചെയ്തിരുന്ന ഉക്രേനിയൻ ഓപ്പറ ദിവ സലോമിയ ക്രൂഷെൽനിറ്റ്സ്കയുടെ പേരാണ് ഓപ്പറ ഹൗസിന് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.
ജാനോവ്സ്ക കോൺസെൻട്രേഷൻ ക്യാമ്പിൽ നാസികൾ സംഗീതത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ പീഡനങ്ങളും വധശിക്ഷകളും നടത്തി. ഇതിനായി അവർ മുഴുവൻ ലിവിവ് നാഷണൽ ഓപ്പറയെയും ക്യാമ്പിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു. പ്രൊഫസർ ഷ്ത്രിക്സ്, ഓപ്പറ കണ്ടക്ടർ മണ്ട്, മറ്റ് പ്രശസ്ത ജൂത സംഗീതജ്ഞർ എന്നിവർ അംഗങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. 1941 മുതൽ 1944 വരെ 40 സംഗീതജ്ഞർ ഉൾപ്പെടെ 200,000 പേരെ നാസികൾ കൊലപ്പെടുത്തി.[170]
ഇന്ന് ലിവിവ് തിയേറ്റർ ഓഫ് ഓപ്പറ ആൻഡ് ബാലെയ്ക്ക് ഉക്രേനിയൻ ഓപ്പറയുടെയും ക്ലാസിക്കൽ ബാലെയുടെയും പാരമ്പര്യങ്ങൾ നിലനിർത്താൻ ശ്രമിക്കുന്ന കലാകാരന്മാരുടെ ഒരു സർഗ്ഗാത്മക സംഘമുണ്ട്. അഞ്ഞൂറിലധികം ആളുകൾ ഒരു പൊതു ലക്ഷ്യത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന നന്നായി സംഘടിപ്പിക്കപ്പെട്ട ഒരു സർഗ്ഗാത്മക സ്ഥാപനമാണ് തിയേറ്റർ. റിപ്പോർട്ടയറിൽ 10 ഉക്രേനിയൻ സംഗീത രചനകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഉക്രെയ്നിലെ സമാനമായ മറ്റൊരു തിയേറ്ററിലും ഇത്രയധികം ഉക്രേനിയൻ നിർമ്മാണങ്ങളില്ല. വിദേശ സംഗീതസംവിധായകർ എഴുതിയ ഒന്നിലധികം ഓപ്പറകളും ഇവിടെയുണ്ട്, ഈ ഓപ്പറകളിൽ ഭൂരിഭാഗവും യഥാർത്ഥ ഭാഷയിലാണ് അവതരിപ്പിക്കുന്നത്: ജി. വെർഡിയുടെ ഒഥല്ലോ, ഐഡ, ലാ ട്രാവിയാറ്റ, നബുക്കോ, എ മാസ്ക്ഡ് ബോൾ, ജി. പുക്കിനിയുടെ തോസ്ക, ലാ ബോഹെം, മാഡം ബട്ടർഫ്ലൈ, പി. മസ്കാനിയുടെ കവല്ലേറിയ റസ്റ്റിക്കാന, ആർ. ലിയോൻകവല്ലോയുടെ പഗ്ലിയാച്ചി (ഇറ്റാലിയൻ ഭാഷയിൽ); ജി. ബിസെയുടെ കാർമെൻ (ഫ്രഞ്ച് ഭാഷയിൽ), എസ്. മൊന്യൂസ്കോയുടെ ദ ഹോണ്ടഡ് മാനർ (പോളിഷ് ഭാഷയിൽ) എന്നിവയുണ്ട്.
മ്യൂസിയങ്ങളും ആർട്ട് ഗാലറികളും
[തിരുത്തുക]
മ്യൂസിയം ഫാർമസി "പിഡ് ചോർനിം ഓർലോം" (കറുത്ത കഴുകന്റെ താഴെ) 1735 ൽ സ്ഥാപിതമായി - ഇത് ലിവിവിലെ ഏറ്റവും പഴയ ഫാർമസിയാണ്. ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ ചരിത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു മ്യൂസിയം 1966 ൽ പഴയ ഫാർമസി പരിസരത്ത് തുറന്നു. അത്തരമൊരു മ്യൂസിയം സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള ആശയം 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ തന്നെ ഉയർന്നുവന്നിരുന്നു. 1868 ലാണ് ഗലീഷ്യൻ അസോസിയേഷൻ ഓഫ് ഫാർമസിസ്റ്റ് രൂപീകരിച്ചത്. അംഗങ്ങൾക്ക് എക്സിബിറ്റുകളുടെ ഒരു ചെറിയ ശേഖരം കൂട്ടിച്ചേർക്കാൻ കഴിഞ്ഞു, അങ്ങനെ ഒരു പുതിയ മ്യൂസിയം സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുള്ള ആദ്യപടി അവർ വച്ചു. 16 എക്സിബിറ്റ് റൂമുകളും മൊത്തം 700 ചതുരശ്ര മീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഒരു ജനറൽ എക്സിബിഷൻ ഉപരിതലവുമുള്ള എക്സിബിഷൻ സ്ഥലം ഗണ്യമായി വികസിച്ചു. മ്യൂസിയത്തിൽ മൂവായിരത്തിലധികം എക്സിബിറ്റുകളുണ്ട്. ഉക്രെയ്നിലെയും യൂറോപ്പിലെയും ഒരേയൊരു പ്രവർത്തനക്ഷമമായ മ്യൂസിയം ഫാർമസിയാണിത്.
നാഷണൽ ഗാലറി ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ലിവിവ് നാഷണൽ മ്യൂസിയം മ്യൂസിയങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഇതിന്റെ ശേഖരത്തിൽ 140,000-ലധികം സവിശേഷ ഇനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. 12 മുതൽ 18 വരെയുള്ള നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ മധ്യകാല വിശുദ്ധ കലകളുടെ ഏറ്റവും വലുതും പൂർണ്ണവുമായ ശേഖരം അവതരിപ്പിക്കുന്നതിൽ മ്യൂസിയം പ്രത്യേക അഭിമാനം കൊള്ളുന്നു: ഐക്കണുകൾ, കയ്യെഴുത്തുപ്രതികൾ, അപൂർവ്വ പുരാതന പുസ്തകങ്ങൾ, അലങ്കാരമായി കൊത്തിയെടുത്ത കലാസൃഷ്ടികൾ, ലോഹ, പ്ലാസ്റ്റിക് കലാസൃഷ്ടികൾ, സ്വർണ്ണവും വെള്ളിയും ഉപയോഗിച്ച് എംബ്രോയ്ഡറി ചെയ്ത തുണിത്തരങ്ങൾ എന്നിവയുണ്ട്. ഉക്രേനിയൻ ബറോക്ക് ശൈലിയുടെ സവിശേഷ സ്മാരകമായ ബോഹോറോഡ്ചാൻസ്കി ഐക്കണോസ്റ്റാസിസും മ്യൂസിയത്തിലുണ്ട്. എക്സിബിറ്റുകളിൽ 12 മുതൽ 15 വരെയുള്ള നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ പുരാതന ഉക്രേനിയൻ കലകൾ, 16 മുതൽ 18 വരെയുള്ള നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ ഉക്രേനിയൻ കലകൾ, 18-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനം മുതൽ 20-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കം വരെയുള്ള ഉക്രേനിയൻ കലകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.
മ്യൂസിയം ഓഫ് എത്നോഗ്രാഫി ആൻഡ് ക്രാഫ്റ്റ്സിൽ മാക്സിമിലിയൻ ഗോൾഡ്സ്റ്റൈന്റെ ജുഡൈക്ക ശേഖരം ഉൾപ്പെടുന്നു.
മ്യൂസിയം ഓഫ് സാലോ 2011 ൽ തുറന്നു.
ലിവിവ് ഗാലറികളിൽ നിരവധി പോളിഷ് കലാസൃഷ്ടികളും ശിൽപങ്ങളും കാണാം, അവയിൽ ജാൻ പിയോട്ടർ നോർബ്ലിൻ, മാർസെല്ലോ ബാക്കിയറെല്ലി, കാസിമിയർസ് വോജ്നിയാകോവ്സ്കി, അന്റോണി ബ്രോഡോവ്സ്കി, ഹെൻട്രിക് റോഡാക്കോവ്സ്കി, ആർതർ ഗ്രോട്ടർ, ജാൻ മാറ്റെജ്കോ, അലക്സാണ്ടർ ഗിറിംസ്കി, ജാൻ സ്റ്റാനിസ്ലോവ്സ്കി, ലിയോൺ വിക്സോൾകോവ്സ്കി, ജോസെഫ് ചെൽമോൺസ്കി, ജോസെഫ് മെഹോഫർ, സ്റ്റാനിസ്ലോ വിസ്പിയാൻസ്കി, ഓൾഗ ബോസ്നാൻസ്ക, വ്ലാഡിസ്ലാവ് സ്ലോവിൻസ്കി, ജാസെക് മാൽസെവ്സ്കി എന്നിവരുടെ സൃഷ്ടികൾ ഉൾപ്പെടുന്നു.
സംഗീതം
[തിരുത്തുക]ലിവിവിന് സജീവമായ സംഗീത സാംസ്കാരിക ജീവിതമുണ്ട്. ലിവിവ് ഓപ്പറയ്ക്ക് പുറമേ, ഇവിടെ സിംഫണി ഓർക്കസ്ട്രകളും ചേംബർ ഓർക്കസ്ട്രകളും ട്രെംബിറ്റ കോറസും ഉണ്ട്. ഉക്രെയ്നിലെ ഏറ്റവും പ്രമുഖ സംഗീത അക്കാദമികളിലൊന്നും സംഗീത കോളേജുകളിലൊന്നുമായ ലിവിവ് കൺസർവേറ്ററിയും കമ്പിയുള്ള സംഗീതോപകരണങ്ങളുടെ ഒരു ഫാക്ടറിയും ലിവിവിലുണ്ട്. മൊസാർട്ടിന്റെ മകൻ ഫ്രാൻസ് സേവർ വുൾഫ്ഗാംഗ് മൊസാർട്ട്, സ്റ്റാനിസ്ലാവ് ലിയുഡ്കെവിച്ച്, വോജ്സിയെച്ച് കിലാർ, മൈകോല കൊളീസ തുടങ്ങിയ നിരവധി സംഗീതസംവിധായകരുടെ ജന്മദേശമായിരുന്നു ലിവിവ്.
ഫ്ലൂട്ട് വാദകനും സംഗീതസംവിധായകനുമായ ആൽബർട്ട് ഫ്രാൻസ് ഡോപ്ലർ (1821-1883) ജനിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന്റെ രൂപീകരണ വർഷങ്ങൾ ചെലവഴിച്ചതും ഇവിടെയാണ്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവിൽ നിന്നുള്ള ഫ്ലൂട്ട് പാഠങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ക്ലാസിക്കൽ പിയാനിസ്റ്റ് മൈസിസ്ലാവ് ഹോർസ്സോവ്സ്കി (1892-1993) ഇവിടെയാണ് ജനിച്ചത്. ഓപ്പറ ഗായിക സലോമിയ ക്രുഷെൽനിറ്റ്സ്ക 1920 കൾ മുതൽ 1930 കൾ വരെ ലിവിവിനെ തന്റെ ഭവനമാക്കി മാറ്റി. ക്ലാസിക്കൽ വയലിനിസ്റ്റ് ആദം ഹാൻ ഗോർസ്കി 1940 ൽ ഇവിടെ ജനിച്ചു. 1930 ജനുവരി 15 ന് സംപ്രേഷണം ആരംഭിച്ച ഒരു പോളിഷ് റേഡിയോ സ്റ്റേഷനായിരുന്നു പോളിഷ് റേഡിയോ എൽവോവ്. ഈ പ്രോഗ്രാം പോളണ്ടിൽ ജനപ്രിയമായി. ക്ലാസിക്കൽ സംഗീതവും വിനോദവും സംപ്രേഷണം ചെയ്യപ്പെട്ടു, കൂടാതെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ, വായനകൾ, യുവജന പരിപാടികൾ, വാർത്തകൾ, ഞായറാഴ്ചത്തെ ആരാധനാ സേവനങ്ങൾ എന്നിവയും ഉണ്ടായിരുന്നു.

സംഗീത ശകലങ്ങളുള്ള വെസോല എൽവോവ്സ്ക ഫാല (ഒരു കാബറേ-റിവ്യൂ) പോളണ്ടിലുടനീളം ജനപ്രിയമായിരുന്നു. ജൂത കലാകാരന്മാർ ഈ കലാപരമായ പ്രവർത്തനത്തിന് വലിയ സംഭാവന നൽകി. സംഗീതസംവിധായകരായ ഹെൻറിക് വാർസ്, ഗാനരചയിതാക്കളായ ഇമ്മാനുവൽ ഷ്ലെക്റ്റർ, വിക്ടർ ബുഡ്സിൻസ്കി, നടൻ മിയേസിസ്ലാവ് മോണ്ടെറർ, അഡോൾഫ് ഫ്ലീഷ്ചർ ("ആപ്രിക്കോസെൻക്രാൻസ് ആൻഡ് അണ്ടൻബോം") എന്നിവർ ലിവിവിൽ ജോലി ചെയ്തു. ലോറൽ ആൻഡ് ഹാർഡിക്ക് സമാനമായി "Szczepko and Tońko" എന്ന കോമിക് ജോഡിയായി ഒരുമിച്ച് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ഹെൻറിക് വോഗൽഫാംഗർ, കാസിമിയർസ് വാജ്ദ എന്നിവരായിരുന്നു ഷോകളിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയരായ താരങ്ങൾ.
ഉക്രെയ്നിന്റെ മുഴുവൻ സംസ്കാരത്തെയും പൂരകമാക്കുന്ന നീണ്ട ചരിത്രവും പാരമ്പര്യവുമുള്ള ഒരു പ്രധാന സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രമാണ് ലിവിവ് ഫിൽഹാർമോണിക്. ലോകപ്രശസ്തരായ ഉക്രേനിയൻ സംഗീതജ്ഞരായ ഒലെഹ് ക്രിസ, ഒലെക്സാണ്ടർ സ്ലോബോദ്യാനിക്, യൂറി ലിസിചെങ്കോ, മരിയ ചൈക്കോവ്സ്ക, അതുപോലെ തന്നെ യുവ സംഗീതജ്ഞരായ ഇ. ചുപ്രിക്, വൈ. എർമിൻ, ഒക്സാന റാപിറ്റ, ഒലെക്സാണ്ടർ കൊസാരെങ്കോ എന്നിവർ ലിവിവ് ഫിൽഹാർമോണിക് വേദിയിൽ നിന്നാണ് മികച്ച കലാലോകത്തേക്കുള്ള തങ്ങളുടെ യാത്ര ആരംഭിച്ചത്. ഉക്രെയ്നിലെ പ്രമുഖ കച്ചേരി സ്ഥാപനങ്ങളിലൊന്നാണ് ലിവിവ് ഫിൽഹാർമോണിക്. ഇതിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ അന്താരാഷ്ട്ര ഉത്സവങ്ങൾ, കച്ചേരികൾ-മോണോഗ്രാഫുകളുടെ സൈക്കിളുകൾ, യുവ സംഗീതജ്ഞരുമൊത്തുള്ള കച്ചേരികൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.
1994-ൽ മികച്ച ലിവിവ് സംഗീതജ്ഞരാണ് ചേംബർ ഓർക്കസ്ട്ര "ലിവിവ് വിർച്യുസോസ്" സംഘടിപ്പിച്ചത്. ഓർക്കസ്ട്രയിൽ 16-40 ആളുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു / ഇത് പ്രോഗ്രാമുകളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു/ ബാച്ച്, കോറെല്ലി മുതൽ ആധുനിക ഉക്രേനിയൻ, യൂറോപ്യൻ സംഗീതസംവിധായകർ വരെയുള്ള സംഗീത രചനകൾ ശേഖരത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ചുരുങ്ങിയ സമയത്തിനുള്ളിൽ, ഓർക്കസ്ട്ര മികച്ച യൂറോപ്യൻ നിലവാരത്തിന്റെ പ്രൊഫഷണൽ നിലവാരം കൈവരിച്ചു. ഉക്രേനിയൻ, വിദേശ സംഗീത നിരൂപകരുടെ 100-ലധികം പോസിറ്റീവ് ലേഖനങ്ങളിൽ ഇത് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു.
യൂറോപ്പിലും ലോകത്തിന്റെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളിലും പ്രശസ്തയായ വോക്കൽ ഫോർമേഷൻ "പിക്കാർഡിസ്ക ടെർട്സിയ", 2004 ലെ യൂറോവിഷൻ ഗാനമത്സര ജേതാവ് റുസ്ലാന എന്നിവരുടെ ജന്മനഗരമാണ് ലിവിവ്. 1992 സെപ്റ്റംബർ 24 നാണ് പിക്കാർഡിസ്ക ടെർട്സിയ ലിവിവിൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടത്, അവർ ഒന്നിലധികം സംഗീത അവാർഡുകൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്. 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പുരാതന ഉക്രേനിയൻ സംഗീതം അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ക്വാർട്ടറ്റ് (നാലംഗ ഗായക സംഘം) ആയാണ് ഇതെല്ലാം ആരംഭിച്ചത്, ഒപ്പം പരമ്പരാഗത ഉക്രേനിയൻ നാടോടി ഗാനങ്ങളുടെ അനുരൂപീകരണങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ക്ലാസിക്കൽ സംഗീതവും (ഓർഗൻ, സിംഫണിക്, കാമറൽ) കലയും ഒരുമിച്ച് ചേരുന്ന സ്ഥലമാണ് ലിവിവ് ഓർഗൻ ഹാൾ. ഓരോ വർഷവും 50,000 സന്ദർശകരുള്ള ഇവിടെ ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ഡസൻ കണക്കിന് സംഗീതജ്ഞർ വരുന്നു. ഉക്രെയ്നിലെ ഏറ്റവും വിജയകരവും ജനപ്രിയവുമായ ഉക്രേനിയൻ റോക്ക് ബാൻഡുകളിലൊന്നായ ഒകിയൻ എൽസിയുടെ ജന്മനഗരം കൂടിയാണ് ലിവിവ്.
സർവകലാശാലകളും അക്കാദമിയയും
[തിരുത്തുക]
മധ്യ യൂറോപ്പിലെ ഏറ്റവും പഴയ സർവകലാശാലകളിലൊന്നാണ് ലിവിവ് സർവകലാശാല, ഇത് 1608 ൽ സൊസൈറ്റി ഓഫ് ജീസസ് (ജെസ്യൂട്ട്) സ്കൂളായി സ്ഥാപിതമായി. എൽവോവ്-വാർസോ സ്കൂൾ ഓഫ് ലോജിക്കിന്റെ സ്ഥാപകരിലൊരാളായ തത്ത്വചിന്തകൻ കാസിമിയർസ് ത്വാര്ഡോവ്സ്കിയുടെ (1866-1938) പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ ഇതിന്റെ പ്രശസ്തി ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഈ ചിന്താധാര പോളണ്ടിലെ അക്കാദമിക് ഗവേഷണത്തിനും വിദ്യാഭ്യാസത്തിനും മാനദണ്ഡങ്ങൾ നിശ്ചയിച്ചു. ഇന്റർബെല്ലം കാലഘട്ടത്തിലെ പോളിഷ് രാഷ്ട്രീയക്കാരനായ സ്റ്റാനിസ്ലാവ് ഗ്ലാബിൻസ്കി നിയമ വകുപ്പിന്റെ ഡീനായും (1889-1890) സർവകലാശാലാ റെക്ടറായും (1908-1909) സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു. 1901-ൽ എൽവോവ് സയന്റിഫിക് സൊസൈറ്റിയുടെ ആസ്ഥാനമായി ഈ നഗരം മാറി, അതിലെ അംഗങ്ങളിൽ പ്രധാന ശാസ്ത്രജ്ഞരും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞരായ സ്റ്റെഫാൻ ബനാച്ച്, ജൂലിയസ് ഷൗഡർ, സ്റ്റാനിസ്ലാവ് ഉലാം എന്നിവരായിരുന്നു ഏറ്റവും പ്രശസ്തർ, ഇവർ എൽവോവ് സ്കൂൾ ഓഫ് മാത്തമാറ്റിക്സിന്റെ സ്ഥാപകരായിരുന്നു, ഇത് 1930 കളിൽ ലിവിവിനെ "വേൾഡ് സെന്റർ ഓഫ് ഫങ്ഷണൽ അനാലിസിസ്" ആക്കി മാറ്റി, ലിവിവ് അക്കാദമിയയിലെ അവരുടെ പങ്ക് ഗണ്യമായിരുന്നു.
1852 ൽ ഡുബ്ലാനിയിൽ (ലിവിവ് പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്ന് 8 കിലോമീറ്റർ അകലെ) അഗ്രികൾച്ചറൽ അക്കാദമി തുറന്നു, ഇത് ആദ്യത്തെ പോളിഷ് കാർഷിക കോളേജുകളിലൊന്നായിരുന്നു. അക്കാദമി 1919 ൽ ലിവിവ് പോളിടെക്നിക്കുമായി ലയിപ്പിച്ചു. അക്കാദമി ഓഫ് ഫോറിൻ ട്രേഡ് ഇൻ എൽവോവ് ഇന്റർബെല്ലം കാലഘട്ടത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രധാന കോളേജായിരുന്നു.
1873-ൽ ലിവിവ് ഷെവ്ചെങ്കോ സയന്റിഫിക് സൊസൈറ്റി സ്ഥാപിച്ചു, തുടക്കം മുതൽ ഉക്രേനിയൻ പശ്ചാത്തലമുള്ള എഴുത്തുകാരുടെയും സാംസ്കാരിക പോഷകരുടെയും സാമ്പത്തികവും ബൗദ്ധികവുമായ പിന്തുണ ഇതിന് ലഭിച്ചു.
1893-ൽ അതിന്റെ ചട്ടങ്ങളിലെ മാറ്റം കാരണം ഷെവ്ചെങ്കോ സയന്റിഫിക് സൊസൈറ്റി ഒരു യഥാർത്ഥ പണ്ഡിത മൾട്ടിഡിസിപ്ലിനറി അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസായി രൂപാന്തരപ്പെട്ടു. ചരിത്രകാരനായ മൈഖൈലോ ഹ്രുഷെവ്സ്കിയുടെ അധ്യക്ഷതയിൽ അത് അതിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഗണ്യമായി വിപുലീകരിച്ചു, മാനവിക ശാസ്ത്രങ്ങൾക്കും ഭൗതിക ശാസ്ത്രങ്ങൾക്കും നിയമത്തിനും വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിനും സംഭാവന നൽകി, എന്നാൽ ഏറ്റവും പ്രധാനമായി അത് ഒരിക്കൽ കൂടി ഉക്രേനിയൻ പഠനങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു. 1939 സെപ്റ്റംബർ 22 ന് റെഡ് ആർമിക്ക് കീഴടങ്ങിയ എൽവോവ് നഗരം ഉൾപ്പെടെ രണ്ടാമത്തെ പോളിഷ് റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ കിഴക്കൻ പകുതി സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ കൂട്ടിച്ചേർത്തു. ലിവിവ് അധിനിവേശത്തെത്തുടർന്ന് സോവിയറ്റുകൾ ഷെവ്ചെങ്കോ സൊസൈറ്റിയെ പിരിച്ചുവിട്ടു. ഇതിലെ പല അംഗങ്ങളെയും അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും ഒന്നുകിൽ തടവിലാക്കുകയോ അല്ലെങ്കിൽ വധിക്കുകയോ ചെയ്തു.
പ്രാദേശിക ഭരണകൂടം രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിലെ നാസി സഹായികൾക്കും റോമൻ ഷുഖെവിച്ച്, നക്റ്റിഗൽ ബറ്റാലിയൻ തുടങ്ങിയ ഹോളോകോസ്റ്റിൽ പങ്കെടുത്തവർക്കും ആദരവായി വായനകളും പരിപാടികളും പതിവായി സംഘടിപ്പിക്കാറുണ്ട്:
ഗണിതശാസ്ത്രം
[തിരുത്തുക]സ്കോട്ടിഷ് കഫേയുടെ വീടായിരുന്നു ലിവിവ്, അവിടെ 1930 കളിലും 1940 കളുടെ തുടക്കത്തിലും എൽവോവ് സ്കൂൾ ഓഫ് മാത്തമാറ്റിക്സിൽ നിന്നുള്ള പോളിഷ് ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞർ ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് ഗണിതശാസ്ത്ര പ്രശ്നങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചർച്ച ചെയ്തു. പിന്നീട് മാൻഹട്ടൻ പ്രോജക്റ്റിൽ പങ്കെടുക്കുകയും തെർമോ ന്യൂക്ലിയർ ആയുധങ്ങളുടെ ടെല്ലർ-ഉലാം ഡിസൈൻ നിർദ്ദേശിക്കുകയും ചെയ്ത സ്റ്റാനിസ്ലാവ് ഉലാം, പ്രവർത്തന വിശകലനത്തിന്റെ സ്ഥാപകരിലൊരാളായ സ്റ്റെഫാൻ ബനാച്ച്, ഹ്യൂഗോ സ്റ്റെയിൻഹാസ്, കരോൾ ബോർസുക്ക്, കാസിമിയർസ് കുരറ്റോവ്സ്കി, മാർക്ക് കാക് എന്നിവരും മറ്റ് പ്രമുഖ ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞരും അവിടെ ഒത്തുകൂടുമായിരുന്നു.[171] കഫേ കെട്ടിടത്തിൽ ഇപ്പോൾ 27 താരാസ് ഷെവ്ചെങ്കോ പ്രോസ്പെക്ടിൽ അറ്റ്ലസ് ഡീലക്സ് ഹോട്ടൽ ഉണ്ട് (യുദ്ധത്തിന് മുമ്പുള്ള പോളിഷ് തെരുവിന്റെ പേര്: ulica Akademicka).[172] ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞൻ സിഗ്മണ്ട് ജാനിസെവ്സ്കി 1920 ജനുവരി 3 ന് ലിവിവിൽ വച്ച് മരിച്ചു.
അച്ചടിയും മാധ്യമങ്ങളും
[തിരുത്തുക]1990 കളുടെ തുടക്കം മുതൽ, സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര ഉക്രേനിയൻ ഭാഷാ പ്രസിദ്ധീകരണ വ്യവസായത്തിന്റെ ആത്മീയ കേന്ദ്രമാണ് ലിവിവ്. ഉക്രെയ്നിലെ ഏറ്റവും വലിയ പുസ്തക മേളയാണ് ലിവിവ് ബുക്ക് ഫോറം (ഇന്റർനാഷണൽ പബ്ലിഷേഴ്സ് ഫോറം). ഉക്രേനിയൻ ലാറ്റിൻ അക്ഷരമാല (ലറ്റിങ്ക) പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിന്റെ കേന്ദ്രമാണ് ലിവിവ്. ലിവിവിലെ ഏറ്റവും ജനപ്രിയ പത്രങ്ങൾ "വൈസോകി സാമോക്ക്", "എക്സ്പ്രസ്", "ലിവിവ്സ്ക ഹസെറ്റ", "രതുഷ", സുബോത്ന പോഷ്ത", "ഹസെറ്റ പോ-ലിവിവ്സ്കി", "പോസ്റ്റപ്പ്" തുടങ്ങിയവയാണ്. ജനപ്രിയ മാസികകളിൽ "ലിവിവ് ടുഡേ", "ചെറ്റ്വർ", "ആർഐഎ", "Ї" എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. "ലിവിവ് ടുഡേ" എന്നത് ഉക്രേനിയൻ ഭാഷയിലുള്ള ഇംഗ്ലീഷ് മാഗസിനാണ്, ഇതിൽ ലിവിവിലെ ബിസിനസ്സ്, പരസ്യം, വിനോദ മേഖലകളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങളും രാജ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പൊതുവായ വിവരങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.
ലിവിവ് ഒബ്ലാസ്റ്റ് ടെലിവിഷൻ കമ്പനി ചാനൽ 12 ൽ പ്രക്ഷേപണം ചെയ്യുന്നു. ലിവിവിൽ നിന്ന് പ്രവർത്തിക്കുന്ന മൂന്ന് സ്വകാര്യ ടെലിവിഷൻ ചാനലുകളുണ്ട്: "LUKS", "NTA", "ZIK".
നഗരത്തിൽ 17 പ്രാദേശിക, അഖിലേന്ത്യാ റേഡിയോ സ്റ്റേഷനുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്.
നഗരത്തിൽ "ZIK", "Zaxid.net", "Гал-info", "Львівський портал" തുടങ്ങിയ നിരവധി വാർത്താ ഏജൻസികളുണ്ട്.
1811-ൽ ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതും ഇപ്പോഴും ദ്വൈവാരിക രൂപത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നതുമായ ഏറ്റവും പഴയ പോളിഷ് ഭാഷാ പത്രങ്ങളിലൊന്നായ ഗസെറ്റ എൽവോവ്സ്കയുടെ ആസ്ഥാനമാണ് ലിവിവ്. മറ്റ് പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിൽ ഇത്തരം ശീർഷകങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു
- കുറിയർ എൽവോവ്സ്കി: 1883 മുതൽ 1935 വരെ നിലനിന്നിരുന്ന പീപ്പിൾസ് പ്രസ്ഥാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. എലിസ ഓർസെസ്കോവ, ജാൻ കാസ്പ്രോവിച്ച്, ബൊലെസ്ലാവ് ലിമനോവ്സ്കി, വ്ലാഡിസ്ലാവ് ഓർക്കൻ, ഇവാൻ ഫ്രാങ്കോ തുടങ്ങിയ പ്രശസ്തരായ എഴുത്തുകാർ ഇതിമായി സഹകരിച്ചു.
- സ്ലോവോ എൽവോവ്സ്കി (1895-1939): വ്ലാഡിസ്ലാവ് റെയ്മോണ്ട്, ഹെൻറിക് സിയെൻകീവിച്ച്, കാസിമിയർസ് ടെറ്റ്മാജർ, ലിയോപോൾഡ് സ്റ്റാഫ്, ജെർസി സുലാവ്സ്കി, ഗബ്രിയേല സപോൾസ്ക എന്നിവരുമായി സഹകരിച്ച ഒരു വലതുപക്ഷ ദിനപത്രം. ഇതിന്റെ എഡിറ്റർ ഇൻ ചീഫുമാരിൽ സ്റ്റാനിസ്ലാവ് ഗ്രാബ്സ്കി ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ സ്ലോവോയുടെ പ്രചാരം 20,000 ആയിരുന്നു, റെയ്മോണ്ടിന്റെ ഖ്ലോപ്പി എന്ന നോവലിന്റെ ഒരു പരമ്പര പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ആദ്യത്തെ പോളിഷ് പത്രമാണിത്.[173] രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനുശേഷം സ്ലോവോ വ്രോക്ലോവിലേക്ക് മാറ്റുകയും ആദ്യത്തെ യുദ്ധാനന്തര ലക്കം 1946 നവംബർ 1 ന് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.
- ചെർവോണി സ്റ്റാൻഡാർ: 1939 നും 1941 നും ഇടയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഒരു സോവിയറ്റ് ദിനപത്രം.
ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ മധ്യ യൂറോപ്പിൽ നിന്നുള്ള എഴുത്തുകാരോടൊപ്പം ഒരു പുതിയ പ്രസ്ഥാനം ആരംഭിച്ചു. ലിവിവിൽ എഴുത്തുകാരുടെ ഒരു ചെറിയ നിയോ-റൊമാന്റിക് ഗ്രൂപ്പ് ഗാനരചയിതാവ് ഷ്മുവൽ ജാൻകെവ് ഇംബറിന് ചുറ്റും രൂപപ്പെട്ടു. ചെറിയ പ്രിന്റ് ഓഫീസുകൾ ആധുനിക കവിതകളുടെയും ചെറുകഥകളുടെയും ശേഖരങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചു, കുടിയേറ്റത്തിലൂടെ ഒരു വലിയ ശൃംഖല സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. 1930 കളിൽ ഒരു രണ്ടാമത്തെ ചെറിയ സംഘം അവന്റ്-ഗാർഡ് കലയും യീദ്ദിഷ് സംസ്കാരവും തമ്മിൽ ഒരു ബന്ധം സൃഷ്ടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. ഡെബോറ വോഗൽ, റേച്ചൽ ഔവർബാക്ക്, റേച്ചൽ കോൺ എന്നിവരായിരുന്നു ഈ ഗ്രൂപ്പിലെ അംഗങ്ങൾ. 1940 കളിൽ ജർമ്മൻകാർ കൊലപ്പെടുത്തിയ മറ്റ് നിരവധി യീദ്ദിഷ് എഴുത്തുകാരോടൊപ്പം ഡെബോറ വോഗലും ഉൾപ്പെട്ട ഹോളോകോസ്റ്റ് ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ നശിപ്പിച്ചു.
സിനിമയിലും സാഹിത്യത്തിലും
[തിരുത്തുക]- ജേക്കബ് മണ്ടിന്റെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓർക്കസ്ട്രയുടെയും രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് ലിവിവിൽ താമസിച്ചിരുന്ന പതിനായിരക്കണക്കിന് മറ്റ് ജൂതന്മാരുടെയും യഥാർത്ഥ കഥയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ് ടാംഗോ ഓഫ് ഡെത്ത് എന്ന പുസ്തകം. ഹോളോകോസ്റ്റിന്റെ അക്രമാസക്തമായ സത്യം കാണിക്കാൻ 60 ഡോക്യുമെന്ററി ഫോട്ടോകൾ പുസ്തകത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
- 84-ാമത് അക്കാദമി അവാർഡിലെ മികച്ച വിദേശ ചിത്രത്തിനുള്ള പോളണ്ടിന്റെ എൻട്രിയായ 2011 ലെ ഇൻ ഡാർക്ക്നെസ് എന്ന ചിത്രം നാസി അധിനിവേശ ലിവിവിൽ നടന്ന ഒരു യഥാർത്ഥ സംഭവത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്.
- ഓസ്ട്രിയൻ റോഡ് മൂവിയായ ബ്ലൂ മൂണിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങൾ ലിവിവിലാണ് ചിത്രീകരിച്ചത്.
- എവരിതിംഗ് ഈസ് ഇലുമിനേറ്റഡ് എന്ന ചിത്രത്തിന്റെയും നോവലിന്റെയും ചില ഭാഗങ്ങൾ ലിവിവിൽ നടക്കുന്നു.
- ബ്രയാൻ ആർ. ബാങ്ക്സിന്റെ മ്യൂസ് & മിശിഹാ: ദി ലൈഫ്, ഇമാജിനേഷൻ & ലെഗസി ഓഫ് ബ്രൂണോ ഷുൾസ് (1892-1942) ൽ ലിവിവ് മേഖലയുടെ ചരിത്രത്തെയും സാംസ്കാരിക-സാമൂഹിക ജീവിതത്തെയും കുറിച്ച് ചർച്ച ചെയ്യുന്ന നിരവധി പേജുകളുണ്ട്. പഴയതും പുതിയതുമായ ഫോട്ടോഗ്രാഫുകളും അടുത്തുള്ള ദ്രോഹോബിചിന്റെ ആദ്യത്തെ ഇംഗ്ലീഷ് മാപ്പും അടങ്ങിയ ഒരു സിഡി-റോം പുസ്തകത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
- ക്രിസ്റ്റിന ചിഗർ എഴുതിയ ദി ഗേൾ ഇൻ ദ ഗ്രീൻ സ്വെറ്റർ: എ ലൈഫ് ഇൻ ഹോളോകോസ്റ്റ്സ് ഷാഡോ എന്ന പുസ്തകം ലിവിവിലാണ് നടക്കുന്നത്.
- പ്രൈമോ ലെവിയുടെ യുദ്ധാനുഭവങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്ന 1997 ലെ ദ ട്രൂസ് എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം ലിവിവിലാണ് ചിത്രീകരിച്ചത്.
- ഡി'ആർട്ടഗ്നൻ ആൻഡ് ത്രീ മസ്കറ്റിയേഴ്സ് എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ വലിയ ഭാഗങ്ങൾ മധ്യ ലിവിവിലാണ് ചിത്രീകരിച്ചത്.
- ജേക്കബ് വെയ്സ് എഴുതിയ ദി ലെംബർഗ് മൊസൈക്ക് (2011) എന്ന പുസ്തകം 1910-1943 കാലഘട്ടത്തിലെ ജൂതന്മാരുടെ എൽവിവിനെ (ലെംബർഗ്/എൽവോവ്/എൽവോവ്) വിവരിക്കുന്നു, ഇത് പ്രധാനമായും ഹോളോകോസ്റ്റിലും അനുബന്ധ സംഭവങ്ങളിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു.
- ദി ഷൂസ് ഓഫ് ദി ഫിഷർമാൻ എന്ന പുസ്തകത്തിലും സിനിമയിലും ലിവിവിലെ മെട്രോപൊളിറ്റൻ ആർച്ച് ബിഷപ്പിനെ സോവിയറ്റ് ലേബർ ക്യാമ്പിൽ നിന്ന് വിട്ടയക്കുകയും പിന്നീട് മാർപാപ്പയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.
- 2015-ലെ ചിത്രമായ വർതാ 1, യുവ ഉക്രേനിയൻ സംവിധായകർക്കിടയിൽ പുതിയ സിനിമാ സവിശേഷതകൾക്കായുള്ള തിരച്ചിൽ വ്യക്തമാക്കുന്ന ഒരു സിനിമയാണിത്. യൂറോമൈദാൻ സമയത്ത് ലിവിവിലെ പ്രവർത്തകരുടെ ഓട്ടോമൊബൈൽ പട്രോളിംഗിന്റെ റേഡിയോ സംഭാഷണങ്ങൾ ചിത്രം ഉപയോഗിക്കുന്നു, വിപ്ലവത്തിന്റെ സ്വഭാവം നന്നായി മനസ്സിലാക്കുന്നതിനാണ് ഇത് നിർമ്മിച്ചത്. ഈ ചിത്രം ലിവിവ് നഗരത്തിൽ ചിത്രീകരിച്ച് നിർമ്മിച്ചതാണ്.
- ഈസ്റ്റ് വെസ്റ്റ് സ്ട്രീറ്റ്: ഓൺ ദി ഒറിജിൻസ് ഓഫ് 'ജിനോസൈഡ്' ആൻഡ് 'ക്രൈംസ് എഗെയ്ൻസ്റ്റ് ഹ്യുമാനിറ്റി' എന്ന പുസ്തകത്തിൽ, ലണ്ടനിലെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജിലെ നിയമ പ്രൊഫസറായ ഫിലിപ്പ് സാൻഡ്സ്, അന്താരാഷ്ട്ര നിയമത്തിന് മനുഷ്യരാശിക്കെതിരായ കുറ്റകൃത്യം എന്ന ആശയം പരിചയപ്പെടുത്തിയ ഹെർഷ് ലോട്ടർപാക്റ്റിന്റെയും വംശഹത്യയുടെ ആശയമായ റാഫേൽ ലെംകിന്റെയും ജീവിതവും ജോലിയും വിവരിക്കുന്നു. ഇരുവരും ലിവിവിലാണ് ജീവിച്ചിരുന്നതും പഠിച്ചതും.[174]
പാർക്കുകൾ
[തിരുത്തുക]
ലിവിവിന്റെ വാസ്തുവിദ്യാ മുഖം നിരവധി പാർക്കുകളും പബ്ലിക് ഗാർഡനുകളും ഉപയോഗിച്ച് പൂർത്തീകരിക്കുകയും സമ്പന്നമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. 20 ലധികം അടിസ്ഥാന വിനോദ പാർക്ക് സോണുകൾ, മൂന്ന് ബൊട്ടാണിക്കൽ ഗാർഡനുകൾ, 16 പ്രകൃതി സ്മാരകങ്ങൾ എന്നിവയുണ്ട്. നഗരജീവിതത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാനോ മരങ്ങൾക്കിടയിലോ മനോഹരമായ ജലധാരയുടെയോ തടാകത്തിന്റെയോ അരികിൽ കുറച്ചുനേരം ഇരിക്കാനോ അവ മികച്ച അവസരം നൽകുന്നു. ഓരോ പാർക്കിനും അതിന്റേതായ വ്യക്തിഗത സ്വഭാവമുണ്ട്, അത് വിവിധ സ്മാരകങ്ങളിലൂടെയും അവയുടെ വ്യക്തിഗത ചരിത്രത്തിലൂടെയും പ്രതിഫലിക്കുന്നു.
- നഗരത്തിലെ ഏറ്റവും പഴയ പാർക്കാണ് ഇവാൻ ഫ്രാങ്കോ പാർക്ക്. ആ കാലഘട്ടത്തിന്റെ അടയാളങ്ങൾ മുന്നൂറ് വർഷം പഴക്കമുള്ള ഓക്ക്, മേപ്പിൾ മരങ്ങളിൽ കാണാം. 1773-ൽ ജെസ്യൂട്ട് ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കിയതിനെത്തുടർന്ന് ഈ പ്രദേശം നഗരത്തിന്റെ സ്വത്തായി മാറി. അറിയപ്പെടുന്ന തോട്ടക്കാരനായ ബാഗർ ഈ പ്രദേശത്തെ ലാൻഡ്സ്കേപ്പ് ശൈലിയിൽ ക്രമീകരിച്ചു, മിക്ക മരങ്ങളും 1885-1890 കാലഘട്ടത്തിൽ നട്ടുപിടിപ്പിച്ചതാണ്.
- ഒരു സംഗീതകച്ചേരി, നൃത്ത ഹാൾ, സ്റ്റേഡിയം, ആകർഷണങ്ങളുടെ നഗരം, കേന്ദ്ര വേദി, ഒന്നിലധികം കഫേകൾ, റെസ്റ്റോറന്റുകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന മികച്ച രീതിയിൽ സംഘടിപ്പിച്ചതും ആധുനികവുമായ ഹരിത മേഖലകളിലൊന്നാണ് ബോഹ്ദാൻ ഖ്മെൽനിറ്റ്സ്കി കൾച്ചർ ആൻഡ് റീക്രിയേഷൻ പാർക്ക്. പാർക്കിൽ ഒരു ഫെറിസ് വീൽ ഉണ്ട്.

- ലിവിവ് ഹൈറ്റ്സ് കുന്നുകളിലെ സ്ട്രൈസ്കി പാർക്ക് നഗരത്തിലെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ പാർക്കുകളിലൊന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.[175] 1870-കളിൽ വാസ്തുശില്പിയായ അർനോൾഡ് റോറിംഗ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത ഈ പാർക്ക്,[176] 1894 ലെ പ്രാദേശിക എക്സിബിഷനിൽ ഏകദേശം 1.1 ദശലക്ഷം സന്ദർശകരെ ആകർഷിച്ചു,[177] പാർക്കിന്റെ ഏകദേശം 50 ഹെക്ടർ (ഏകദേശം 120 ഏക്കർ) വിസ്തൃതിയിലാണ് ഇത് നടന്നത്.[175] ഇരുനൂറിലധികം ഇനം മരങ്ങളും സസ്യങ്ങളും പാർക്കിലുണ്ട്. അപൂർവ്വവും വിലപിടിപ്പുള്ളതുമായ മരങ്ങളുടെയും കുറ്റിക്കാടുകളുടെയും വലിയ ശേഖരത്തിന് ഇത് പ്രസിദ്ധമാണ്. പ്രധാന പ്രവേശന കവാടത്തിൽ നിങ്ങൾക്ക് അരയന്നങ്ങളുള്ള ഒരു കുളം കാണാം. നാടൻ കഥാപാത്രമായ ഇവാസികി-ടെലെസിക് ഫലിതങ്ങളോടുകൂടിയ ഒരു ഫൗണ്ടൻ പ്രതിമ സ്ട്രൈസ്കി പാർക്കിലുണ്ട്.[178]
- സൈക്ലിംഗ്, സ്കീയിംഗ് സ്പോർട്സ്, ഹൈക്കിംഗ് എന്നിവയ്ക്ക് അനുയോജ്യമായ സ്ഥലമാണ് സ്നെസിന്നിയ റീജിയണൽ ലാൻഡ്സ്കേപ്പ് പാർക്ക്. വേനൽക്കാല ക്യാമ്പുകൾ (പാരിസ്ഥിതികവും വിദ്യാഭ്യാസപരവും വിദ്യാഭ്യാസപരവും വൈജ്ഞാനികവുമായ) നടത്തുന്നതിന് പൊതു സംഘടനകൾ അനുകൂലിക്കുന്നു.
- ഷെവ്ചെങ്കിവിസ്കി ഹായ് പാർക്കിൽ ഉക്രേനിയൻ മര വാസ്തുവിദ്യയുടെ ഒരു ഓപ്പൺ എയർ മ്യൂസിയമുണ്ട്.
- ഏറ്റവും ഉയർന്ന നഗര കുന്നിലാണ് ഹൈ കാസിൽ പാർക്ക് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് (413 മീറ്റർ), 36 ഹെക്ടർ പ്രദേശം ഉൾക്കൊള്ളുന്നു, ഇതിൽ മുമ്പ് നിയാസ ഹോറ (പ്രിൻസ് മൗണ്ട്) എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന താഴ്ന്ന ടെറസും ടെലിവിഷൻ ടവറും കൃത്രിമ അണക്കെട്ടും ഉള്ള ഉയർന്ന ടെറസും ഉൾപ്പെടുന്നു.
- നോവി ലിവിവ് ജില്ലയുമായി സ്നോപ്കിവ്സ്ക തെരുവിനെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന മുൻ ഉദ്യാനമായ സാലിസ്ന വോഡയിൽ (ഇരുമ്പ് വെള്ളം) നിന്നാണ് സാലിസ്നി വോഡി പാർക്ക് ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇരുമ്പിന്റെ ഉയർന്ന സാന്ദ്രതയുള്ള നീരുറവകളിൽ നിന്നാണ് പാർക്കിന് ഈ പേര് ലഭിച്ചത്. പുരാതന ബീച്ച് മരങ്ങളും നിരവധി പാതകളുമുള്ള ഈ പാർക്ക് നാട്ടുകാരുടെ പ്രിയപ്പെട്ട സ്ഥലമാണ്.
- ചുറ്റുമുള്ള പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളുടെ പേരിൽ 1892 ൽ ലിച്ചാകിവ്സ്കി പാർക്ക് സ്ഥാപിതമായി. 1911 ൽ സ്ഥാപിതമായ ഒരു ബൊട്ടാണിക് ഗാർഡൻ പാർക്കിന്റെ പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു, ഇത് 18.5 ഹെക്ടർ പ്രദേശം ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.
കായികം
[തിരുത്തുക]ലിവിവ് മധ്യ യൂറോപ്പിലെ കായികരംഗത്തെ ഒരു പ്രധാന കേന്ദ്രമായിരുന്നു, കൂടാതെ പോളിഷ് ഫുട്ബോളിന്റെ ജന്മസ്ഥലമായി ഇത് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ലിവിവ് മറ്റ് കായിക ഇനങ്ങളുടെ പോളിഷ് ജന്മസ്ഥലമാണ്. 1905 ജനുവരിയിൽ ആദ്യത്തെ പോളിഷ് ഐസ് ഹോക്കി മത്സരം അവിടെ നടന്നു, രണ്ട് വർഷത്തിന് ശേഷം അടുത്തുള്ള സ്ലാവ്സ്കോയിൽ ആദ്യത്തെ സ്കീ-ജമ്പിംഗ് മത്സരം സംഘടിപ്പിച്ചു. അതേ വർഷം തന്നെ ലിവിവിന്റെ ജിംനേഷ്യങ്ങളിൽ ആദ്യത്തെ പോളിഷ് ബാസ്കറ്റ്ബോൾ ഗെയിമുകൾ സംഘടിപ്പിച്ചു. 1887 ശരത്കാലത്തിൽ ലിച്ചാകിവ് സ്ട്രീറ്റിലെ ഒരു ജിംനേഷ്യം പോളിഷ് ലോംഗ് ജമ്പ്, ഹൈജമ്പ് തുടങ്ങിയ കായിക ഇനങ്ങളോടെ ആദ്യത്തെ പോളിഷ് ട്രാക്ക് ആൻഡ് ഫീൽഡ് മത്സരം നടത്തി. ലിവിവിന്റെ അത്ലറ്റായ വ്ലാഡിസ്ലാവ് പോനുർസ്കി സ്റ്റോക്ക്ഹോമിൽ നടന്ന 1912 ലെ ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസിൽ ഓസ്ട്രിയയെ പ്രതിനിധീകരിച്ചു. 1922 ജൂലൈ 9 ന് പോളണ്ടിലെ ആദ്യത്തെ ഔദ്യോഗിക റഗ്ബി യൂണിയൻ മത്സരം പോഗോൺ എൽവോവിന്റെ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ നടന്നു, അതിൽ ഓസെൽ ബിയാലി എൽവോവിന്റെ റഗ്ബി ടീം "ദ റെഡ്സ്", "ദ ബ്ലാക്ക്സ്" എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ടീമുകളായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടു. റോബിനോ എന്ന് പേരുള്ള ഒരു ഫ്രഞ്ചുകാരനായിരുന്നു ഈ കളിയുടെ റഫറി.
അസോസിയേഷൻ ഫുട്ബോൾ
[തിരുത്തുക]
ഒരു പോളിഷ് ഫുട്ബോൾ മത്സരത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ആദ്യത്തെ ഔദ്യോഗിക ഗോൾ 1894 ജൂലൈ 14 ന് എൽവോവ്-ക്രാക്കോവ് മത്സരത്തിൽ പോഗോൺ എൽവോവിൽ നേടുകയുണ്ടായി. ലിവിവ് ടീമിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ച വ്ലോഡിസിമിയർ ചോമിക്കിയാണ് ഗോൾ നേടിയത്. 1904-ൽ ലിവിവിൽ നിന്നുള്ള കാസിമിയർ ഹെമർലിംഗ് ഫുട്ബോൾ നിയമങ്ങളുടെ പോളിഷ് ഭാഷയിലേക്കുള്ള ആദ്യത്തെ വിവർത്തനം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു, കൂടാതെ ലിവിവിൽ നിന്നുള്ള മറ്റൊരാളായ സ്റ്റാനിസ്ലാവ് പോളാകീവിച്ച് 1911-ൽ ആദ്യത്തെ ഔദ്യോഗിക പോളിഷ് റഫറിയായി മാറി, ആ വർഷമാണ് ലിവിവിൽ ആദ്യത്തെ പോളിഷ് ഫുട്ബോൾ ഫെഡറേഷൻ സ്ഥാപിതമായത്.
ആദ്യത്തെ പോളിഷ് പ്രൊഫഷണൽ ഫുട്ബോൾ ക്ലബ്ബായ സാർണി എൽവോവ് 1903-ൽ ഇവിടെ തുറന്നു, പോഗോണിന്റെ വകയായ ആദ്യത്തെ സ്റ്റേഡിയം 1913-ലും തുറന്നു. മറ്റൊരു ക്ലബ്ബായ പോഗോൺ എൽവോവ് നാല് തവണ പോളണ്ടിലെ ഫുട്ബോൾ ചാമ്പ്യനായിരുന്നു (1922, 1923, 1925, 1926). 1920-കളുടെ അവസാനത്തിൽ നഗരത്തിൽ നിന്നുള്ള നാല് ടീമുകൾ പോളിഷ് ഫുട്ബോൾ ലീഗിൽ (പോഗോൺ, സാർണി, ഹസ്മോണിയ, ലെച്ചിയ) കളിച്ചു. പോളണ്ടിലെ ആദ്യത്തെ ജൂത ഫുട്ബോൾ ക്ലബ്ബായിരുന്നു ഹസ്മോണിയ എൽവോവ്. കാസിമിയർ ഗോർസ്കി, റൈസാർഡ് കോൺസെവിച്ച്, മിഖാൽ മാറ്റ്യാസ്, വക്ലാവ് കുച്ചാർ എന്നിവരുൾപ്പെടെ പോളിഷ് ഫുട്ബോളിലെ പ്രമുഖരായ വ്യക്തികൾ നഗരത്തിൽ നിന്നുള്ളവരായിരുന്നു.
1900-1911 കാലഘട്ടത്തിൽ ലിവിവിൽ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ ഫുട്ബോൾ ക്ലബ്ബുകൾ തുറന്നു. അക്കാദമിക് വ്യാകരണ വിദ്യാലയത്തിൽ പ്രൊഫസർ ഇവാൻ ബോബർസ്കി ആദ്യത്തെ ഉക്രേനിയൻ സ്പോർട്സ് സർക്കിൾ അടിസ്ഥാനമാക്കി രൂപീകരിച്ചു, അവിടെ സ്കൂൾ വിദ്യാർത്ഥികൾ 1906 ൽ ട്രാക്ക് ആൻഡ് ഫീൽഡ്, ഫുട്ബോൾ, ബോക്സിംഗ്, ഹോക്കി, സ്കീയിംഗ്, ടൂറിസം, സ്ലെഡ്ജ് സ്പോർട്സ് എന്നിവയിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു. അദ്ദേഹം 1908 ൽ "ഉക്രേനിയൻ സ്പോർട്സ് സർക്കിൾ" സംഘടിപ്പിച്ചു. അതിന്റെ വിദ്യാർത്ഥികൾ 1911 ൽ "ഉക്രെയ്ൻ" എന്ന വലിയ പേരോടുകൂടിയ ഒരു സ്പോർട്സ് സൊസൈറ്റി രൂപീകരിച്ചു - ലിവിവിലെ ആദ്യത്തെ ഉക്രേനിയൻ ഫുട്ബോൾ ക്ലബ്ബ്.[179]
ലിവിവിൽ ഇപ്പോൾ നിരവധി പ്രധാന പ്രൊഫഷണൽ ഫുട്ബോൾ ക്ലബ്ബുകളും ചില ചെറിയ ക്ലബ്ബുകളുമുണ്ട്. നഗരത്തിൽ നിന്നുള്ള രണ്ട് ടീമുകളായ എഫ്സി രുഖ് ലിവിവ്, എഫ്സി ലിവിവ് എന്നിവർ നിലവിൽ രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും മികച്ച ഫുട്ബോൾ തലമായ ഉക്രേനിയൻ പ്രീമിയർ ലീഗിൽ കളിക്കുന്നു. 1963 ൽ സ്ഥാപിതമായ എഫ്സി കാർപതി ലിവിവ് ചരിത്രപരമായി നഗരത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ക്ലബ്ബാണ്.
സ്റ്റേഡിയങ്ങൾ
[തിരുത്തുക]- 2018 വരെ എഫ്സി കാർപതി ലിവിവിന് വാടകയ്ക്ക് നൽകിയിരുന്ന ഉക്രെയ്ന സ്റ്റേഡിയം.
- അരീന ലിവിവ് ഒരു പുതിയ ഫുട്ബോൾ സ്റ്റേഡിയമാണ്, ഇത് ലിവിവിൽ നടന്ന യൂറോ 2012 ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് ഗെയിമുകളുടെ ഔദ്യോഗിക വേദിയായിരുന്നു. 2008 നവംബർ 20-ന് നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു, 2011 ഒക്ടോബറോടെ പൂർത്തിയായി. ഒക്ടോബർ 29 നാണ് ഉദ്ഘാടന ചടങ്ങ് നടന്നത്, ലിവിവിന്റെ ചരിത്രത്തിനായി സമർപ്പിച്ച വിപുലമായ നാടക നിർമ്മാണത്തോടെയാണിത് നടന്നത്.[180] അരീന ലിവിവ് എഫ്സി ലിവിവിന്റെ ഹോം ഗ്രൗണ്ടാണ്, ഡോൺബാസിൽ നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന യുദ്ധം കാരണം 2014 നും 2016 നും ഇടയിൽ ഇത് ഷാക്തർ ഡൊനെറ്റ്സ്കിന് ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചു.
- ആർമി സ്പോർട്സ് ക്ലബ് സ്റ്റേഡിയം (ലിവിവ്), ഫുട്ബോൾ, മോട്ടോർ സൈക്കിൾ സ്പീഡ്വേ സ്റ്റേഡിയം, ഇതിൽ 23,040 കാണികളെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയും.
മറ്റ് കായിക വിനോദങ്ങൾ
[തിരുത്തുക]ലിവിവിന്റെ ചെസ്സ് സ്കൂളിന് നല്ല പ്രശസ്തിയുണ്ട്; വാസിൽ ഇവാൻചുക്, ലിയോനിഡ് സ്റ്റെയ്ൻ, അലക്സാണ്ടർ ബെലിയാവ്സ്കി, ആന്ദ്രേ വൊളോക്കിറ്റിൻ തുടങ്ങിയ പ്രശസ്ത ഗ്രാൻഡ് മാസ്റ്റർമാർ ലിവിവിൽ താമസിച്ചിരുന്നു.[181] ഗ്രാൻഡ് മാസ്റ്റർ അന്ന മുസിചുക് ലിവിവിലാണ് താമസിക്കുന്നത്.
എസ്കെഎ സ്റ്റേഡിയം ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന മോട്ടോർ സൈക്കിൾ സ്പീഡ്വേ ടീമാണ് ലിവിവ് സ്പീഡ്വേ.[182]
2022 ലെ വിന്റർ ഒളിമ്പിക്സിന് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കാൻ ലിവിവ് അപേക്ഷ നൽകിയിരുന്നു,[183] അത് 2014 ജൂണിൽ പിൻവലിച്ചു.[184]
അവലംബം
[തിരുത്തുക]- ↑ Zaxid.net. "Галицькі міфи. Міф 3: Галичина – український П'ємонт". ZAXID.NET (in ഉക്രേനിയൻ). Archived from the original on 2 February 2022. Retrieved 2022-02-02.
- ↑ Poznaniak (2006-06-09), Coat of Arms of Lwów between 1918-1939, archived from the original on 31 August 2021, retrieved 2022-02-02
- ↑ ukr.net/news/details/lviv
- ↑ "Те, чого ніколи не було в Україні: Уряд затвердив адмінтерустрій базового рівня, що забезпечить повсюдність місцевого самоврядування". decentralization.gov.ua. Archived from the original on 14 February 2022. Retrieved 15 December 2021.
- ↑ Perfecky, George A. (1973). The Galician-Volynian Chronicle. Munich: Wilhelm Fink Verlag. OCLC 902306
- ↑ I hid=17 "Archives". Archived from the original on 25 February 2010. Retrieved 24 March 2021.
{{cite web}}: Check|url=value (help) - ↑ Fellerer, Jan (2020). Urban Multilingualism in East-Central Europe: The Polish Dialect of Late-Habsburg Lviv. Rowman & Littlefield. p. 1. ISBN 978-1-4985-8015-1. Archived from the original on 6 April 2023.
- ↑ "Statute of Lviv" (PDF). Archived (PDF) from the original on 27 November 2012. Retrieved 24 March 2021.
- ↑ "Heraldry". Archived from the original on 22 January 2010. Retrieved 24 March 2021.
- ↑ Isaevich, Ya.; Lytvyn, M.; Steblii, F. (2006). Iсторія Львова [History of Lviv] (in ഉക്രേനിയൻ). Vol. 1. Lviv, Ukraine: Center of Europe. p. 7. ISBN 978-966-7022-59-4.
- ↑ Hrytsak, Yaroslav (2000). "Lviv: A Multicultural History through the Centuries". Harvard Ukrainian Studies. 24: 48. JSTOR 41036810. Archived from the original on 28 October 2022. Retrieved 18 June 2022.
- ↑ Orest Subtelny. (1988) Ukraine: A History. Toronto: University of Toronto Press, p62
- ↑ Gloger, Zygmunt. Voivodeship of Ruthenia. Historic geography of old Polish lands (Województwo Ruskie. Geografia historyczna ziem dawnej Polski) Archived 15 മേയ് 2018 at the Wayback Machine. Library of Polish Literature POWRÓT.
- ↑ Vołodymyr Vujcyk, Derżavnyj Istoryczno-Architekturnyj Zapovidnyk u L’vovi, Lviv 1991, p. 9, [w:] Łukasz Walczy, Początki Lwowa w świetle najnowszych badań, [w:] Lwów wśród nas, pt. 2, 2006, pp. 20–21.
- ↑ Jan Buraczyński, Roztocze – dzieje osadnictwa, Lublin 2008, p. 73.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Meyers Konversations-Lexikon. 6th edition, vol. 12, Leipzig and Vienna 1908, p. 397-398.
- ↑ Vasylʹ Mudryĭ, ed. (1962). Naukove tovarystvo im. Shevchenka – Lviv: a symposium on its 700th anniversary. Shevchenko Scientific Society (U.S.). p. 58. Archived from the original on 2 October 2023. Retrieved 29 January 2011.
on the occasion of the demand of the baskak of the Tatars, Burundai, that the prince Vasylko and Lev raze their cities said Buronda to Vasylko: 'Since you are at peace with me then raze all your castles'
- ↑ Basil Dmytryshyn (1991). Medieval Russia: a source book, 850-170. Holt, Rinehart and Winston. p. 173. ISBN 978-0-03-033422-1. Archived from the original on 15 March 2022. Retrieved 29 January 2011.
- ↑ B.V. Melnyk, Vulytsiamy starovynnoho Lvova, Vyd-vo "Svit" (Old Lviv Streets), 2001, ISBN 966-603-048-9
- ↑ Allgemeine Enzyklopädie der Wissenschaft und Künste, edited by Johann Samuel Ersch and Johann Gottfried Gruber. Vol. 5, Leipzig 1820, p. 358, footnote 18 (in German). Archived 2 ജനുവരി 2016 at the Wayback Machine
- ↑ Zhuk, Ihor (2000). "The Architecture of Lviv from the Thirteenth to the Twentieth Centuries". Harvard Ukrainian Studies. 24. Harvard Ukrainian Research Institute: 98.
- ↑ André Vauchez; Michael Lapidge; Richard Barrie Dobson, eds. (2000). Encyclopedia of the Middle Ages. Translated by Adrian Walford. Chicago: Routledge. p. 879. ISBN 1-57958-282-6.
- ↑ "Epilogue – History of Armenia". Archived from the original on 31 December 2019. Retrieved 31 July 2020.
- ↑ Jacob Caro: Geschichte Polens. Vol. 2, Gotha 1863, p. 286 (in German, online Archived 2 ജനുവരി 2016 at the Wayback Machine)
- ↑ Jackson, Peter (2005). The Mongols and the West: 1221–1410. Routledge. p. 210. ISBN 978-0-582-36896-5.
- ↑ Wyrozumski, Jerzy (1999). Wielka Historia Polski. Vol. II. Dzieje Polski Piastowskiej: VIII w. - 1370 (in പോളിഷ്). FOGRA. p. 327. ISBN 83-85719-38-5.
- ↑ Barański, Marek Kazimierz (2006). Dynastia Piastów w Polsce (in പോളിഷ്). PWN. p. 502. ISBN 83-01-14578-1.
- 1 2 Piechotka, Maria; Piechotka, Kazimierz (1999). "The Synagogues of Lwow". In Paluch, Andrzej K.; Kapralski, Sławomir (eds.). The Jews of Poland, Vol. 2. Judaica Foundation, Center Jewish Culture. p. 252. ISBN 978-8390771519.
- ↑ Ashmore, Harry S., ed. (1961). "Lviv". Encyclopædia Britannica. p. 509.
- ↑ Jerzy Lukowski, Hubert Zawadzki. A Concise History of Poland. Cambridge University Press. 2006. p. 32.
- ↑ Stopka, Krzysztof (2000). Ormianie w Polsce dawnej i dzisiejszej (in പോളിഷ്). Kraków: Księgarnia Akademicka. pp. 19, 37. ISBN 83-7188-325-0.
- ↑ Feduszka, Jacek (2009). "Szkoci i Anglicy w Zamościu w XVI-XVIII wieku". Czasy Nowożytne (in പോളിഷ്). Vol. 22. Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Historycznego. p. 53. ISSN 1428-8982.
- ↑ Tygielski, Wojciech (2010). "Włosi". In Kopczyński, Michał; Tygielski, Wojciech (eds.). Pod wspólnym niebem. Narody dawnej Rzeczypospolitej (in പോളിഷ്). Warszawa: Muzeum Historii Polski, Bellona. p. 190. ISBN 978-83-11-11724-2.
- ↑ Polska Encyklopedia Szlachecka, t. I, Warsaw 1935, p. 42
- ↑ "Jesuits in Ukraine". www.manresa-sj.org. Archived from the original on 7 March 2022. Retrieved 7 March 2022.
- ↑ Cathal J. Nolan. Wars of the Age of Louis XIV, 1650–1715: An Encyclopaedia of Global Warfare and Civilization. ABC-CLIO. 2008. pp. 332, 368.
- 1 2 Tony Jaques. Dictionary of Battles and Sieges: A Guide to 8,500 Battles from Antiquity through the Twenty-First Century, Vol. 3. Greenwood Publishing Group. 2007. pp. 608, 895, 951
- ↑ Francis Ludwig Carsten. The New Cambridge Modern History: The Ascendancy of France, 1648–88. Cambridge University Press. 1961. p. 512.
- ↑ Jerzy Lukowski, Hubert Zawadzki. A Concise History of Poland. Cambridge University Press. 2001. p. 81. Cambridge University Press. 2001. p. 81.
- ↑
. Encyclopædia Britannica. Vol. XIV (9th ed.). 1882. p. 453. {{cite encyclopedia}}: Cite has empty unknown parameters:|1=,|coauthors=, and|authors=(help) - ↑ Karl-Erik Frandsen. The Last Plague in the Baltic Region, 1709–1713. Museum Tuseulanum Press. 2010. p. 20.
- ↑ . എൻസൈക്ലോപീഡിയ ബ്രിട്ടാനിക്ക. Vol. 16 (11th ed.). 1911. pp. 409–410.
- ↑ Tertius Chandler. (1987) Four Thousand Years of Urban Growth: A Historical Census. Lewiston, New York: Edwin Mellon Press
- ↑ Hrytsak, Yaroslav (2010). Prorok we własnym kraju. Iwan Franko i jego Ukraina (1856–1886). Warsaw. p. 151.
{{cite book}}: CS1 maint: location missing publisher (link) - ↑ Hrytsak, Yaroslav. "Lviv: A Multicultural History through the Centuries". Harvard Ukrainian Studies. 24: 54.
- 1 2 New International Encyclopedia, Volume 13. Archived 2 ജനുവരി 2016 at the Wayback Machine Lemberg 1915, p. 760.
- 1 2 Chris Hann, Paul R. Magocsi.(2005). Galicia: Multicultured Land. Toronto: University of Toronto Press, pg. 193
- ↑ Snyder, Timothy (2004-07-11). The Reconstruction of Nations: Poland, Ukraine, Lithuania, Belarus, 1569–1999 (in ഇംഗ്ലീഷ്). Yale University Press. p. 123. ISBN 978-0-300-10586-5. Archived from the original on 17 January 2023. Retrieved 11 August 2022.
- ↑ "The General Regional Exhibition of Galicia". Archived from the original on 26 January 2021. Retrieved 22 December 2020.
- ↑ Mick, Christoph (2011). "Lemberg/Lwów/L'viv - die multiethnische Stadt". In Weber, Matthias; Olschowsky, Burkhard; Petranský, Ivan; Pók, Attila; Przewoźnik, Andrzej (eds.). Erinnerungsorte in Ostmitteleuropa: Erfahrungen der Vergangenheit und Perspektiven (in ജർമ്മൻ). Oldenbourg. p. 127.
- ↑ Paul Robert Magocsi. (2005) Galicia: a Multicultured Land. Toronto: University of Toronto Press. pp.12–15
- ↑ "03 September 1914 – The Fall Of Lemberg". The Great War Blog. 3 September 2014. Archived from the original on 6 August 2016. Retrieved 9 July 2016.
- ↑ Buttar, Prit (2017). Germany Ascendant, The Eastern Front 1915. Oxford: Osprey Publishing. pp. 260–263. ISBN 9781472819376.
- ↑ Timothy Snyder, The Reconstruction of Nations: Poland, Ukraine, Lithuania, Belarus, 1569–1999, Yale University Press, 2003, p.158
- ↑ Norman Davies. "Ethnic Diversity in Twentieth-Century Poland." Archived 2 ജനുവരി 2016 at the Wayback Machine In: Herbert Arthur Strauss. Hostages of Modernisation: Studies on Modern Antisemitism, 1870–1933/39. Walter de Gruyter, 1993.
- ↑ Norman Davies, White Eagle, Red star. Polish-Soviet War
- 1 2 Magocsi, Paul R. (1996). A History of Ukraine: The Land and Its Peoples. University of Toronto Press. pp. 525–526.
- ↑ Ukraine: A Concise Encyclopedia (1963). Edited by Volodymyr Kubiyovych. p. 780.
- ↑ "DECISION TAKEN BY THE CONFERENCE OF AMBASSADORS REGARDING THE EASTERN FRONTIERS OF POLAND. PARIS, MARCH 15, 1923" (PDF). forost.ungarisches-institut.de (in ഇംഗ്ലീഷ്). Archived (PDF) from the original on 19 July 2011. Retrieved 14 January 2018.
- ↑ Mały Rocznik Statystyczny 1939 (Polish statistical yearbook of 1939), Central Statistical Office (Poland), Warsaw, 1939.
- ↑ Aleksander Nikodemowicz (2006). "Targi Wschodnie we Lwowie". Kwartalniki (in പോളിഷ്). Cracovia Leopolis. Archived from the original on 28 September 2013. Retrieved 13 March 2013.
- ↑ "Text of the 1922 Bill (in Polish)" (in പോളിഷ്). Pl.wikisource.org. 29 February 2012. Archived from the original on 2 May 2012. Retrieved 3 May 2012.
- ↑ Magosci, R. (1996). A History of Ukraine. Toronto: University of Toronto Press.
- ↑ Subtelny, Orest (1988). Ukraine: A History. Toronto: University of Toronto Press.
- 1 2 Mick, Christoph (2011). "Lemberg/Lwów/L'viv - die multiethnische Stadt". In Weber, Matthias; Olschowsky, Burkhard; Petranský, Ivan; Pók, Attila; Przewoźnik, Andrzej (eds.). Erinnerungsorte in Ostmitteleuropa: Erfahrungen der Vergangenheit und Perspektiven (in ജർമ്മൻ). Oldenbourg. p. 130.
- ↑ Mick, Christoph (2011). "Lemberg/Lwów/L'viv - die multiethnische Stadt". In Weber, Matthias; Olschowsky, Burkhard; Petranský, Ivan; Pók, Attila; Przewoźnik, Andrzej (eds.). Erinnerungsorte in Ostmitteleuropa: Erfahrungen der Vergangenheit und Perspektiven (in ജർമ്മൻ). Oldenbourg. p. 131.
- ↑ Robert M. Kennedy, The German Campaign in Poland (1939), Major Infantry United States Army DEPARTMENT OF THE ARMY DC 1956.
- ↑ Piotrowski, Tadeusz (1998), "Poland's Holocaust", Ukrainian collaboration, McFarland, pp. 201–202, ISBN 0-7864-0371-3,
Ukraini-anized.
- ↑ Paul Robert Magocsi. (1996). A History of Ukraine. Toronto: University of Toronto Press
- ↑ Tarik Cyril Amar (2015). "The Ukrainian encounter". The Paradox of Ukrainian Lviv: A Borderland City between Stalinists, Nazis, and Nationalists. Cornell University Press. pp. 87–88. ISBN 978-1-5017-0083-5. Archived from the original on 4 March 2022. Retrieved 20 September 2020.
- ↑ "Lviv massacre". Alfreddezayas.com. Archived from the original on 7 July 2011. Retrieved 3 May 2012.
- ↑ Організація українських націоналістів і Українська повстанська армія. Інститут історії НАН України.2004р Організація українських націоналістів і Українська повстанська армія,
- ↑ І.К. Патриляк. Військова діяльність ОУН(Б) у 1940–1942 роках. – Університет імені Шевченко \Ін-т історії України НАН України Київ, 2004 (No ISBN)
- ↑ ОУН в 1941 році: документи: В 2-х ч Ін-т історії України НАН України К. 2006 ISBN 966-02-2535-0
- 1 2 ОУН і УПА в 1943 році: Документи / НАН України. Інститут історії України. – К.: Інститут історії України, 2008. – 347 с. ISBN 978-966-02-4911-0 p.166
- ↑ "Lvov 1939–1944 Timeline". United States Holocaust Memorial Museum. Archived from the original on 6 May 2009.
- ↑ Gilbert, M. (1989), Second World War, Weidenfeld & Nicolson, p. 438
- ↑ "A True Story of Holocaust Survivors. The documentary includes 60 historical pictures. 1932–1944, Lwow, Poland (now Lviv, Ukraine)". YouTube. 6 March 2020. Archived from the original on 2021-10-30.
- ↑ Filip Friedman, Zagłada Żydów lwowskich (Extermination of the Jews of Lwów) – online in Polish, Ukrainian and Russian Archived 17 ഏപ്രിൽ 2014 at the Wayback Machine
- 1 2 Reynolds, David (2009). Summits : six meetings that shaped the twentieth century. New York: Basic Books. ISBN 978-0-7867-4458-9. OCLC 646810103.
- ↑ pl:wikisource:Umowa graniczna pomiędzy Polską a ZSRR z 16 sierpnia 1945 roku Archived 18 നവംബർ 2009 at the Wayback Machine full text of the agreement (in Polish)
- ↑ Törnquist-Plewa, Barbara, ed. (2016). Whose Memory? Which Future?: Remembering Ethnic Cleansing and Lost Cultural Diversity in Eastern, Central and Southeastern Europe. Berghahn Books. p. 74. ISBN 978-1-78533-122-0.
- 1 2 3 4 "Фіри із трофейними німецькими кіньми, 400-тисячний житель і перші "сталінки". Побутові хроніки Львова: 1950". 2023-04-05. Retrieved 2026-03-24.
- ↑ "Official site of the Khloptsi z Bandershtadtu". Bandershtadt.w6.ru. Archived from the original on 14 April 2008. Retrieved 3 May 2012.
- ↑ "Коли є "все" не для всіх, зате є джинси, "довгі патли" і жовто-сині трамваї. Побутові хроніки Львова: 1960-ті". 2023-06-07. Retrieved 2026-03-24.
- 1 2 "Русифікований побут, зате з "голосом" західних радіостанцій, дешева "бормотуха", тихий бунт позасуспільних гіпі. Побутові хроніки Львова: 1970-ті". 2023-08-23. Retrieved 2026-03-24.
- 1 2 3 "Russia has attacked Lviv. Here's why the western city is so important to Ukraine's defense". CNN. 18 March 2022. Archived from the original on 23 March 2022. Retrieved 18 March 2022.
- ↑ Tchorek, Kamil (26 November 2004). "Protest grows in western city". Times Online. Archived from the original on 29 June 2011. Retrieved 25 July 2009.
- ↑ Gianluca Mezzofiore (19 February 2014). "Ukraine Facing Civil War: Lviv Declares Independence from Yanukovich Rule". International Business Times. Archived from the original on 1 December 2008. Retrieved 19 February 2014.
- ↑ "Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ". Голос України (in ഉക്രേനിയൻ). 2020-07-18. Archived from the original on 9 July 2021. Retrieved 2020-10-03.
- ↑ "Нові райони: карти + склад". Мінрегіон (in Ukrainian). Міністерство розвитку громад та територій України. July 17, 2020. Archived from the original on 2 March 2021. Retrieved 15 January 2022.
{{cite web}}: CS1 maint: unrecognized language (link) - ↑ "Ukraine's Lviv in spotlight as diplomats and others leave Kyiv – the Washington Post". The Washington Post. Archived from the original on 24 February 2022. Retrieved 23 February 2022.
- ↑ "Wrapping The Art Treasures Of Lviv" (in ഇംഗ്ലീഷ്). RadioFreeEurope/RadioLiberty. 18 March 2022. Archived from the original on 18 March 2022. Retrieved 18 March 2022.
- ↑ "Three additional blasts heard in Lviv, regional military administration says". CNN (in ഇംഗ്ലീഷ്). 26 March 2022. Archived from the original on 26 March 2022. Retrieved 26 March 2022.
- ↑ "Blasts rock Ukraine as bodies line streets" (in ഇംഗ്ലീഷ്). the Canberra Times. 18 April 2022. Archived from the original on 18 April 2022. Retrieved 18 April 2022.
- ↑ "Explosions in Lviv, city is without electricity and mobile connection". Ukrainska Pravda (in ഇംഗ്ലീഷ്). Archived from the original on 12 October 2022. Retrieved 2022-10-12.
- ↑ "Russian strike on Ukraine's Lviv hits power supply – mayor". Reuters (in ഇംഗ്ലീഷ്). Reuters. 2022-10-12. Archived from the original on 13 October 2022. Retrieved 2022-10-12.
- ↑ "Russian aerial attack on Kyiv kills two, injures 13, Ukraine officials say". Reuters. October 25, 2025.
- ↑ "Russian Offensive Campaign Assessment, January 9, 2026". Institute for the Study of War. 9 January 2026.
- ↑ Kottek, M.; J. Grieser; C. Beck; B. Rudolf; F. Rubel (2006). "World Map of the Köppen-Geiger climate classification updated" (PDF). Meteorol. Z. 15 (3): 259–263. Bibcode:2006MetZe..15..259K. doi:10.1127/0941-2948/2006/0130. Archived (PDF) from the original on 11 August 2021. Retrieved 24 August 2012.
- 1 2 3 "Pogoda.ru.net" (in റഷ്യൻ). Weather and Climate (Погода и климат). May 2011. Archived from the original on 14 December 2019. Retrieved 8 November 2021.
- ↑ "Climate and Average Weather Year Round in Lviv". WeatherSpark. Retrieved 2025-12-08.
- 1 2 "L'vov (Lviv) Climate Normals 1961–1990". National Oceanic and Atmospheric Administration. Archived from the original on 29 October 2021. Retrieved 13 October 2015.
- ↑ "Lviv Climate Normals 1991–2020". World Meteorological Organization Climatological Standard Normals (1991–2020). National Centers for Environmental Information. Archived from the original (CSV) on 22 April 2025. Retrieved 21 April 2025.
- ↑ "Cities & towns of Ukraine". pop-stat.mashke.org.
- ↑ https://web.archive.org/web/20141205154531/http://www.city-institute.org/Socio/Demographic_forecast_small_eng.jpg. Archived from the original on 5 December 2014. Retrieved 7 August 2023.
{{cite web}}: Missing or empty|title=(help) - ↑ "Lviv City Profile 2010–2011" (PDF). Archived from the original (PDF) on 1 July 2014.
- 1 2 The Encyclopædia Britannica: a dictionary of arts, sciences and general literature. Vol. 14. The Henry G. Allen Company. 1890. p. 435.
- 1 2 Brockhaus' Konversations-Lexikon. 14th edition, vol. 11, Leipzig 1894, p. 76
- 1 2 Meyers Konversations-Lexikon. 6th edition, vol. 12, Leipzig and Vienna 1908, pp. 397–398.
- 1 2 C. M. Hann, Paul Robert Magocsi ed. Galicia: a Multicultured land. University of Toronto Press. 2005. p. 155.
- 1 2 Національний склад Львівського воєводства Archived 31 ഒക്ടോബർ 2010 at the Wayback Machine за переписом 1931 року
- ↑ Населення Східної Галичини Archived 31 ഒക്ടോബർ 2010 at the Wayback Machine за переписом 1900 року
- 1 2 Romantsov 2012, p. 115.
- 1 2 3 4 William Jay Risch. Ukrainian West: Culture and the Fate of Empire in Soviet Lviv. Harvard University Press. 2011. pp. 41–42.
- 1 2 3 Roman Szporluk. Russia, Ukraine, and the Breakup of the Soviet Union. Hoover Institution Press, 2000, p. 304. ISBN 0-8179-9542-0
- 1 2 3 4 "Всеукраїнський перепис населення 2001". 2001.ukrcensus.gov.ua. Archived from the original on 23 July 2011. Retrieved 2 May 2011.
- 1 2 3 Official census of 2001.
- 1 2 Heidemarie Petersen: Judengemeinde und Stadtgemeinde in Polen: Lemberg 1356–1581. Harrasso Verlag, Wiesbaden 2003, p. 50 (in German, limited online preview Archived 2 ജനുവരി 2016 at the Wayback Machine)
- ↑ Universal-Lexikon der Gegenwart und Vergangenheit (edited by H. A. Pierer). 2nd edition, vol. 7, Altenburg 1843, p. 344.
- ↑ Konversations-Lexikon (edited by Brockhaus). 10th edition, vol. 9, Leipzig 1853, p. 512.
- ↑ Romantsov 2012, p. 114.
- ↑ Meyers Enzyklopädisches Lexikon. 9th edition, vol. 14, Mannheim/Vienna/Zürich 1975, p. 802.
- ↑ "Андрій Садовий". www.ji.lviv.ua. Archived from the original on 16 August 2009. Retrieved 10 April 2013.
- ↑ "Рідні мови в об'єднаних територіальних громадах України" (in ഉക്രേനിയൻ).
- ↑ "Municipal Survey 2023" (PDF). ratinggroup.ua. Archived (PDF) from the original on 19 July 2023. Retrieved 7 August 2023.
- ↑ Der Große Brockhaus. 15th edition, vol. 11, Leipzig 1932, pp. 296–297.
- ↑ 1.2% of 790,908
- ↑ "In Poland, a Jewish Revival Thrives". The New York Times. 12 July 2007.
Probably about 70 percent of the world's European Jews, or Ashkenazi, can trace their ancestry to Poland – thanks to a 14th-century king, Casimir III the Great, who drew Jewish settlers from across Europe with his vow to protect them as "people of the king".
- ↑ "Województwo lwowskie. 1920–1939". KALENDARIUM. Grodek Jagiellonski. 2012. Archived from the original on 8 March 2012.
- 1 2 3 R. Lozinsky. "poles in Lviv". Archived from the original on 3 March 2016. Retrieved 11 February 2016.
- 1 2 ഫലകം:Deprecated archive, accessed 21:05, 29 October 2009
- ↑ "Orzeł Biały Lwów". orzelbialy.org.ua (in ഉക്രേനിയൻ).
- 1 2 3 Bartov, Omer (2007). Erased: Vanishing Traces of Jewish Galicia in Present-Day Ukraine. Princeton, New Jersey: Princeton University Press. pp. 13–41. ISBN 9780691131214. OCLC 123912559.
- ↑ "L'viv entry". Archived from the original on 18 November 2022. Retrieved 18 November 2022.
- ↑ "Memorial for the Lwów Ghetto Victims". Center for Urban History of East Central Europe. Archived from the original on 1 May 2013. Retrieved 11 February 2016.
- ↑ "Near Lviv desecrated monument to Holocaust victims". JewishNews.com.ua. Archived from the original on 21 April 2011. Retrieved 20 October 2012.
- ↑ "Львовский мемориал жертвам Холокоста во Львове осквернили. ФОТО". ДемотиваторыДемотиваторы Редакция не несет ответственности за содержание и. Archived from the original on 24 March 2012.
- ↑ "Прямі іноземні інвестиції у Львів скоротились у 2,2 разу (ГРАФІК)". vgolos.com.ua. Archived from the original on 14 March 2016. Retrieved 11 September 2017.
- ↑ Обсяг прямих іноземних інвестицій на Львівщині сягнув понад 50 млн дол. (in ഉക്രേനിയൻ). Leopolis News. 2017. Archived from the original on 22 January 2018. Retrieved 6 December 2017.
- ↑ "Ухвала №4261 від 01/19/2015". www8.city-adm.lviv.ua. Archived from the original on 14 March 2016. Retrieved 11 September 2017.
- ↑ Особа, Софія (2017), Львів отримав бюджет на 2017 рік (in ഉക്രേനിയൻ), LvivRada, archived from the original on 23 January 2018, retrieved 23 January 2018
- ↑ Депутати Львова затвердили бюджет на 2017 рік (in ഉക്രേനിയൻ). Zik.UA. 2017. Archived from the original on 23 January 2018. Retrieved 10 November 2016.
- ↑ "У Львові середня зарплата в галузі ІТ – 28 тис. грн". Гал-інфо. Archived from the original on 14 March 2016. Retrieved 11 September 2017.
- ↑ "Безробітних у Львові менше 1% – офіційна статистика". vgolos.com.ua. Archived from the original on 14 March 2016. Retrieved 11 September 2017.
- ↑ Яка у Львові середня зарплата (in ഉക്രേനിയൻ). Dyvys.info. 2019. Archived from the original on 15 November 2019. Retrieved 10 September 2019.
- ↑ State Statistics Service of Ukraine (in ഇംഗ്ലീഷ്), Statistics Service of Ukraine, 2019, archived from the original on 23 January 2013, retrieved 23 January 2018
- ↑ "Львів діловий, виставковий, бізнесовий Карта Львова". map.lviv.ua. Archived from the original on 14 July 2010. Retrieved 9 April 2013.
- ↑ "Низькопідлоговий трамвай ось-ось завершать. У червні він уже може поїхати Львовом". Archived from the original on 16 October 2015. Retrieved 6 June 2013.
- ↑ Обсяг реалізованої промислової продукції за основними видами діяльності у місті Львові за 2015 рік (PDF) (in ഉക്രേനിയൻ), ukrstat.gov.ua, 2016, archived (PDF) from the original on 14 March 2016, retrieved 23 January 2018
- ↑ ОВІДОМЛЕННЯ ПРО СОЦІАЛЬНО-ЕКОНОМІЧНЕ СТАНОВИЩЕ МІСТА ЛЬВОВА У СІЧНІ 2015 РОКУ (PDF) (in ഉക്രേനിയൻ), ukrstat.gov.ua, 2015, archived from the original (PDF) on 14 March 2016, retrieved 23 January 2018
- ↑ Lviv becomes Ukraine's real estate boomtown (in ഇംഗ്ലീഷ്), bunews.com, archived from the original on 15 November 2019, retrieved 15 November 2019
- ↑ Стратегія економічного розвитку (in ഉക്രേനിയൻ), city-adm.lviv.ua, 2015, archived from the original on 24 October 2009, retrieved 23 January 2018
- ↑ "У Львові відкрили перший у Європі об'єднаний бізнес-сервіс-центр Nestlé" (in ഉക്രേനിയൻ). Zahid.Net. 2011. Archived from the original on 28 January 2016. Retrieved 4 July 2011.
- ↑ "У Львові відкрили перший у Європі об'єднаний бізнес-сервіс-центр Nestlé" (in ഉക്രേനിയൻ). Zahid.Net. 2016. Archived from the original on 18 December 2016. Retrieved 16 December 2016.
- ↑ "Why Outsource Software Development to Eastern Europe?". newfireglobal.com (in ഇംഗ്ലീഷ്). 12 July 2017. Archived from the original on 27 May 2021. Retrieved 2021-05-27.
- ↑ "Why Lviv is the Most Attractive IT Outsourcing Destination in Ukraine – N-iX". n-ix.com (in ഇംഗ്ലീഷ്). Archived from the original on 26 May 2020. Retrieved 2019-10-02.
- 1 2 "Economic impact of IT Industry in Lviv reached $1 billion – IT Cluster research". AIN.UA (in അമേരിക്കൻ ഇംഗ്ലീഷ്). 2019-01-02. Archived from the original on 17 October 2019. Retrieved 2019-10-02.
- ↑ Storozhkova, Elena (2019-11-25). "IT Outsourcing 2019 in Ukraine". Perfectial (in ഇംഗ്ലീഷ്). Archived from the original on 15 March 2022. Retrieved 2020-04-13.
- ↑ Події 2009 року, що змінили Львів. Львівська міська рада (in ഉക്രേനിയൻ). city-adm.lviv.ua. 2009. Archived from the original on 3 January 2010. Retrieved 23 January 2018.
- ↑ IT Research 2.0 (in ഇംഗ്ലീഷ്), IT Cluster, 2017, archived from the original on 23 January 2018, retrieved 23 January 2018
- ↑ Altinajusufi (2017), "Regional Structure of Ukraine's IT Outsourcing Industry", Symphony Solutions, archived from the original on 26 August 2021, retrieved 26 August 2021
- ↑ "Why Lviv is the best destination for IT outsourcing – Elitex Systems". elitex.systems (in ഇംഗ്ലീഷ്). 11 January 2021. Archived from the original on 6 March 2021. Retrieved 2021-01-18.
- 1 2 L'viv – the Ensemble of the Historic Centre Archived 24 ഫെബ്രുവരി 2022 at the Wayback Machine, UNESCO – World Heritage. URL Accessed: 30 October 2006
- ↑ Ihor Zhuk, 'The Architecture of Lviv from the Thirteenth to the Twentieth Centuries', s. 113
- ↑ "Who is he, the citizen of Lviv?". 29 April 2014. Archived from the original on 29 April 2014. Retrieved 7 August 2023.
- ↑ "International Forum:"Challenge of Holocaust and Its Lessons"". Lviv Polytechnic National University Regional Holocaust Study Center: Ukrainian Holocaust History Study Center. November 2003. Archived from the original on 8 March 2012.
- ↑ "Entry for L'viv". YIVO. Archived from the original on 16 November 2022. Retrieved 16 November 2022.
- ↑ Kosmolinska, Natalia (2007). "Ein Fenster zur Moderne: Das Atelier der Sielskis Archived 2 ജനുവരി 2016 at the Wayback Machine." In: Hermann Simon, Irene Stratenwerth, & Ronald Hinrichs (Eds.), Lemberg: Eine Reise nach Europa Berlin: Ch. Links Verlag. pp. 218–227; here: p. 224.
- ↑ Baranovskiy, Mikhail (202). "Tango of Death. A True Story of Holocaust Survivors". Amazon. Archived from the original on 18 August 2020. Retrieved 16 April 2020.
- ↑ Stanislaw M. Ulam, Adventures of a Mathematician, New York: Charles Scribner's Sons, 1976. ISBN 0-684-15064-6
- ↑ "The Scottish Café in Lvov" Archived 29 സെപ്റ്റംബർ 2007 at the Wayback Machine, at the MacTutor History of Mathematics archive.
- ↑ "Slowo Polskie – a daily with 100-year tradition". Reporterzy.info. 20 November 2007. Archived from the original on 15 March 2022. Retrieved 3 May 2012.
- ↑ Lévy, Bernard-Henri (2016-05-23). "'East West Street,' by Philippe Sands". The New York Times (in അമേരിക്കൻ ഇംഗ്ലീഷ്). ISSN 0362-4331. Archived from the original on 28 February 2022. Retrieved 2023-02-25.
- 1 2 "Stryiskyi Park". Lviv Interactive (in ഇംഗ്ലീഷ്). Retrieved 2024-12-12.
- ↑ "Lviv old photos, Ukraine". retrophotos.org. Archived from the original on 2024-12-13. Retrieved 2024-12-12.
- ↑ "Following the Steps of the 1894 General Regional Exhibition in Lviv". Lvivcenter (in അമേരിക്കൻ ഇംഗ്ലീഷ്). Retrieved 2024-12-12.
- ↑ ""Ivasyk-Telesyk" fountain in Stryiskyi park". Urban Media Archive (in ഇംഗ്ലീഷ്). Retrieved 2024-12-12.
- ↑ "Ivan Bobersky – training of the first teachers of physical training is connected to his name." Archived 18 ജൂലൈ 2018 at the Wayback Machine.
- ↑ "UEFA EURO 2016". UEFA. 29 October 2011. Archived from the original on 6 June 2020. Retrieved 31 March 2020.
- ↑ "Lviv – the chess capital of Ukraine" Archived 22 ജൂലൈ 2011 at the Wayback Machine.
- ↑ ФК "Львів" повертається до рідного міста [FC Lviv returns to its native city] (in ഉക്രേനിയൻ). ua-football.com. 19 November 2011. Retrieved 19 November 2011.
- ↑ "Lviv officially enters race to stage 2022 Winter Olympics and Paralympics". www.insidethegames.biz. 5 November 2013. Archived from the original on 2 October 2023. Retrieved 7 March 2022.
- ↑ "Ukraine's Lviv withdraws bid for 2022 Winter Games". AP News. 30 June 2014. Retrieved 19 December 2024.
- ↑ /ləˈviːv/ lə-VEEV or /ləˈviːf/ lə-VEEF; Ukrainian: Львів [ˈlʲʋʲiu̯] ⓘ; Polish: Lwów [ˈlvuf] ⓘ; German: Lemberg
<ref> റ്റാഗുകൾ "lower-alpha" സംഘത്തിൽ ഉണ്ട്, പക്ഷേ ബന്ധപ്പെട്ട <references group="lower-alpha"/> റ്റാഗ് കണ്ടെത്താനായില്ല- സംഖ്യാസമ്പ്രദായം ഇല്ലാത്ത വാദങ്ങളുള്ള പേജുകൾ
- CS1 ഉക്രേനിയൻ-language sources (uk)
- Pages using gadget WikiMiniAtlas
- Articles containing Ukrainian-language text
- Pages with Ukrainian IPA
- Pages including recorded pronunciations
- Articles containing Polish-language text
- Pages with Polish IPA
- CS1 errors: URL
- Pages with German IPA
- Pages with Yiddish IPA
- Pages with Russian IPA
- Pages with Belarusian IPA
- Pages with Armenian IPA
- Articles containing Hungarian-language text
- Pages with Hungarian IPA
- Flagdeco with missing country data templates
- CS1 പോളിഷ്-language sources (pl)
- Wikipedia articles incorporating a citation from EB9
- CS1 maint: location missing publisher
- Articles with Polish-language sources (pl)
- CS1 uses ഉക്രേനിയൻ-language script (uk)
- CS1 അമേരിക്കൻ ഇംഗ്ലീഷ്-language sources (en-us)
- ഉക്രൈനിലെ നഗരങ്ങൾ