ഉള്ളടക്കത്തിലേക്ക് പോവുക

ബെൻഹർ

This is a good article. Click here for more information.
വിക്കിപീഡിയ, ഒരു സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനകോശം.

ബെൻഹർ
റെയ്നോൾഡ് ബ്രൗൺ രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത തിയേറ്റർ റിലീസ് പോസ്റ്റർ
സംവിധാനംവില്യം വൈലർ
തിരക്കഥകാൾ ടൺബെർഗ്[a]
അടിസ്ഥാനമാക്കിയത്ബെൻഹർ: എ ടെയ്ൽ ഓഫ് ദി ക്രൈസ്റ്റ്
by ല്യൂ വാലസ്
നിർമ്മാണംസാം സിംബലിസ്റ്റ്
അഭിനേതാക്കൾ
ഛായാഗ്രഹണംറോബർട്ട് എൽ. സർട്ടീസ്
ചിത്രസംയോജനം
സംഗീതംമിക്ലോഷ് റോഴ്സ
നിർമ്മാണ
കമ്പനി
വിതരണംലോവ്സ്, ഇൻക്.[1]
റിലീസ് തീയതി
  • November 18, 1959 (1959-11-18)
ദൈർഘ്യം
212 മിനിറ്റ് (ഓവർച്ചർ, ഇടവേള, എൻട്രാക്റ്റ് എന്നിവ ഒഴികെ)[2]
രാജ്യംയുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്
ഭാഷഇംഗ്ലീഷ്
ബജറ്റ്$15.2 ദശലക്ഷം[3][4]
ബോക്സ് ഓഫീസ്$146.9 ദശലക്ഷം (പ്രാരംഭ റിലീസ്)

ബെൻഹർ (/bɛnˈhɜːr/) 1959-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ അമേരിക്കൻ മതപരമായ ഇതിഹാസചലച്ചിത്രമാണ്.[1] വില്യം വൈലർ സംവിധാനം ചെയ്ത ഈ ചിത്രം സാം സിംബലിസ്റ്റ് നിർമ്മിക്കുകയും, പേരിലെ കഥാപാത്രമായി ചാൾട്ടൻ ഹെസ്റ്റൺ അഭിനയിക്കുകയും ചെയ്തു. സമാന പേരിലുള്ള 1925-ലെ നിശ്ശബ്ദ ചിത്രത്തിന്റെ റീമേക്കായ ഇത് ല്യൂ വാലസിന്റെ 1880-ലെ നോവൽ ബെൻഹർ: എ ടെയ്ൽ ഓഫ് ദി ക്രൈസ്റ്റ് ആധാരമാക്കി രൂപപ്പെടുത്തിയതാണ്. തിരക്കഥയ്ക്ക് കാൾ ടൺബെർഗിന് ക്രെഡിറ്റ് നൽകിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും മാക്സ്വെൽ ആൻഡേഴ്സൺ, എസ്. എൻ. ബെഹർമാൻ, ഗോർ വിഡാൽ, ക്രിസ്റ്റഫർ ഫ്രൈ എന്നിവരുടെ സംഭാവനകളും അതിലുണ്ട്. സ്റ്റീഫൻ ബോയ്ഡ്, ജാക് ഹോക്കിൻസ്, ഹയ ഹരാറീത്ത്, ഹ്യൂഗ് ഗ്രിഫിത്ത്, മാർത്ത സ്കോട്ട്, കാത്തി ഒഡോണൽ, സാം ജാഫെ എന്നിവരും പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ എത്തുന്നു.

അന്നുവരെ നിർമ്മിച്ചതിൽ ഏറ്റവും ചെലവേറിയതും ഏറ്റവും വിപുലമായ സെറ്റുകളോടുകൂടിയതുമായ ചിത്രമായിരുന്നു ബെൻഹർ; അതിന്റെ ബജറ്റ് $15.175 ദശലക്ഷമായിരുന്നു. വസ്ത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ 100 വസ്ത്ര നിർമാതാക്കളുള്ള സംഘത്തെ വസ്ത്രരൂപകർത്താവ് എലിസബത്ത് ഹാഫൻഡൻ മേൽനോട്ടം വഹിച്ചു; ചിത്രത്തിന് ആവശ്യമായ നൂറുകണക്കിന് ഫ്രീസ് രൂപങ്ങളും പ്രതിമകളും ഒരുക്കാൻ 200 കലാകാരന്മാരും തൊഴിലാളികളും അടങ്ങിയ വർക്ക്‌ഷോപ്പും പ്രവർത്തിച്ചു. 1958 മേയ് 18-ന് ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ച് 1959 ജനുവരി 7-ന് പൂർത്തിയായി; ദിവസവും 12 മുതൽ 14 മണിക്കൂർ വരെ, ആഴ്ചയിൽ ആറു ദിവസം വീതം ഷൂട്ടിംഗ് നടന്നു. പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ 1957 ഒക്ടോബറോടെ ഇറ്റലിയിലെ ചിനേചിത്തയിൽ ആരംഭിച്ചു; പോസ്റ്റ്-പ്രൊഡക്ഷൻ ആറുമാസം നീണ്ടു. ഛായാഗ്രാഹകൻ റോബർട്ട് എൽ. സർട്ടീസിന്റെ കീഴിൽ, ചിത്രം വൈഡ്‌സ്‌ക്രീൻ ഫോർമാറ്റിൽ നിർമ്മിക്കണമെന്ന് മെട്രോ-ഗോൾഡ്വിൻ-മേയർ അധികൃതർ തീരുമാനിച്ചു. 200-ത്തിലധികം ഒട്ടകങ്ങളും 2,500 കുതിരകളും, ഏകദേശം 10,000 എക്സ്ട്രാക്കളും ചിത്രീകരണത്തിൽ ഉപയോഗിച്ചു. കടൽയുദ്ധ രംഗം കാലിഫോർണിയയിലെ കൾവർ സിറ്റിയിലുള്ള എംജിഎം സ്റ്റുഡിയോസ് ബാക്ക്‌ലോട്ടിലെ വലിയ ടാങ്കിൽ മിനിയേച്ചറുകൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് ചിത്രീകരിച്ചത്. ഒൻപത് മിനിറ്റുള്ള തേരോട്ടമത്സരം സിനിമാ ചരിത്രത്തിലെ പ്രശസ്തമായ ആക്ഷൻ രംഗങ്ങളിൽ ഒന്നായി മാറി; മിക്ലോഷ് റോഴ്സ ഒരുക്കി നിർവഹിച്ച സംഗീതം അന്നത്തെ ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയ ചലച്ചിത്രസംഗീതമായിരുന്നു, പിന്നീടുള്ള പതിനഞ്ചിലധികം വർഷങ്ങൾ സിനിമാസംഗീതത്തെ സ്വാധീനിക്കുകയും ചെയ്തു.

$14.7 ദശലക്ഷം ചെലവിട്ട വിപണനപ്രചാരണത്തിനു ശേഷം, ബെൻഹർ 1959 നവംബർ 18-ന് ന്യൂയോർക്ക് നഗരത്തിലെ ലോവ്സ് സ്റ്റേറ്റ് തിയേറ്ററിൽ പ്രീമിയർ ചെയ്തു. 1959-ലെ ഏറ്റവും വേഗത്തിൽ വരുമാനം നേടിയതും ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുമാനം നേടിയതുമായ ചിത്രമായ ഇത്, അന്നത്തെ ചരിത്രത്തിൽ ഗോൺ വിത്ത് ദ വിൻഡ് കഴിഞ്ഞുള്ള രണ്ടാമത്തെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുമാനം നേടിയ ചിത്രമായി മാറി. അക്കാദമി അവാർഡുകളിൽ റെക്കോർഡായ പതിനൊന്ന് പുരസ്കാരങ്ങൾ ഇത് നേടി: മികച്ച ചിത്രം, മികച്ച സംവിധായകൻ (വൈലർ), മികച്ച നടൻ (ഹെസ്റ്റൺ), മികച്ച സഹനടൻ (ഗ്രിഫിത്ത്), മികച്ച കളർ ഛായാഗ്രഹണം (സർട്ടീസ്) എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ. ഗോൾഡൻ ഗ്ലോബ് പുരസ്കാരങ്ങളിൽ മികച്ച നാടകചിത്രം, മികച്ച സംവിധായകൻ, സ്റ്റീഫൻ ബോയ്ഡിന് മികച്ച സഹനടൻ എന്നിവയും നേടി. 1998-ൽ അമേരിക്കൻ ഫിലിം ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഇതിനെ മികച്ച അമേരിക്കൻ ചിത്രങ്ങളിൽ 72-ാമതായും AFI's 10 Top 10 പട്ടികയിലെ രണ്ടാമത്തെ മികച്ച അമേരിക്കൻ ഇതിഹാസചിത്രമായും തിരഞ്ഞെടുത്തു. 2004-ൽ ലൈബ്രറി ഓഫ് കോൺഗ്രസിന്റെ നാഷണൽ ഫിലിം രജിസ്ട്രിയിൽ "സാംസ്കാരികമായോ ചരിത്രപരമായോ സൗന്ദര്യാത്മകമായോ പ്രാധാന്യമുള്ളത്" എന്ന നിലയിൽ സംരക്ഷിക്കാൻ നാഷണൽ ഫിലിം പ്രിസർവേഷൻ ബോർഡ് ബെൻഹർ തിരഞ്ഞെടുത്തു.[5][6]

കഥാസാരം

[തിരുത്തുക]
ചിത്രത്തിലെ ഒരു രംഗം.

മൂന്നു ജ്ഞാനികൾ, അവരിൽ ബൽത്താസറും ഉൾപ്പെടെ, ശിശു യേശുവിനെ ആരാധിക്കാൻ ബെത്ലഹേമിൽ എത്തുന്നു. വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം, എ.ഡി. 26-ൽ[b] ജറുസലേമിൽ, സമ്പന്നനായ യഹൂദ രാജകുമാരൻ ജൂദ ബെൻഹർ അമ്മ മിറിയത്തിന്റെയും ഇളയ സഹോദരി ടിർസയുടെയും കൂടെ ജീവിക്കുന്നു. കുടുംബത്തിന്റെ കാര്യസ്ഥനായ സൈമോൻഡിസിന് എസ്തേർ എന്ന മകൾ ഉണ്ട്; അവൾ അടിമയായി ജനിച്ചതാണ്, കുട്ടിക്കാലത്തിനു ശേഷം ജൂദ അവളെ കണ്ടിട്ടില്ല. അവളുടെ യജമാനനായ ജൂദ, എസ്തേറിനോടുള്ള സ്നേഹം പ്രകടമാക്കിക്കൊണ്ട്, വിവാഹസമ്മാനമായി അവളെ സ്വതന്ത്രയാക്കുകയും ഒരു സ്വതന്ത്രനായ പുരുഷനെ വിവാഹം ചെയ്യാൻ അനുവദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ജൂദയുടെ ബാല്യകാല റോമൻ സുഹൃത്തായ മെസല, യൂദേയയിലെ പുതിയ റോമൻ ഗവർണറായ വലേറിയസ് ഗ്രാറ്റസിന്റെ കീഴിൽ ട്രിബ്യൂണും രണ്ടാമനുമായാണ് ജറുസലേമിലേക്ക് മടങ്ങി വരുന്നത്. മെസല റോമിന്റെ മഹത്വത്തെയും സാമ്രാജ്യത്വ ശക്തിയെയും പൂർണമായി സ്വീകരിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, ജൂദ തന്റെ വിശ്വാസത്തോടും യഹൂദജനതയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തോടും വിശ്വസ്തനായി തുടരുന്നു. സാധ്യതയുള്ള യഹൂദ വിമതരെ തന്റെ മുന്നിൽ വെളിപ്പെടുത്തണമെന്ന് മെസല ജൂദയോട് ആവശ്യപ്പെടുന്നു; ജൂദ നിരസിക്കുന്നു, ഇരുവരും ശത്രുക്കളായി പിരിയുന്നു. പിന്നീട്, ജൂദയുടെ വീടിന്റെ മേൽക്കൂരയിലെ ഇളകിയ കല്ലുകൾ വീണ് ഗ്രാറ്റസിന്റെ കുതിര ഭയന്നെന്ന ചെറിയ സംഭവത്തെ മെസല ഉപയോഗിച്ച് ജൂദയെ ഗാലികളിലേക്ക് അടിമയായി വിധിക്കുകയും, മിറിയത്തെയും ടിർസയെയും തടവിലാക്കുകയും, സൈമോൻഡിസിനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. മറ്റു തടവുകാർക്കൊപ്പം നസറേത്ത് വഴി കൊണ്ടുപോകുന്ന ജൂദയ്ക്ക്, വെള്ളം നൽകുന്ന യേശുക്രിസ്തുവിനെ ഒരു നിമിഷം കാണാൻ അവസരം ലഭിക്കുന്നു.

തടവിലായ ജൂദ, റോമൻ കോൺസൽ ക്വിന്റസ് അറിയസിന്റെ പ്രധാന കപ്പലിൽ തുഴയുന്നു. യുദ്ധത്തിനിടെ അറിയസിന്റെ കപ്പൽ മുങ്ങുമ്പോൾ ജൂദ അറിയസിനെ രക്ഷിക്കുന്നു. കപ്പൽ മുങ്ങിയെങ്കിലും അറിയസ് വിജയിക്കുന്നു; റോമിൽ ചക്രവർത്തി ടൈബീരിയസ് ജൂദയെ അറിയസിന് അടിമയായി നൽകുന്നു. ജൂദ ഒരു വിജയകരമായ തേരോട്ടക്കാരനാകുകയും അറിയസ് അവനെ മകനായി ദത്തെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ജൂദ നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങുന്നു. വഴിയിൽ, തേരോട്ടത്തെ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന അറബി ഷെയ്ഖ് ഇഡറിമിനെ അവൻ കാണുന്നു. ജറുസലേമിൽ, വിവാഹിതയായിട്ടില്ലാത്ത എസ്തേർ ജൂദയുടെ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട വീട്ടിൽ താമസിക്കുന്നതായി അവൻ കണ്ടെത്തുന്നു. അറിയസിന്റെ ദത്തപുത്രനെന്ന നില ഉപയോഗിച്ച് ജൂദ മെസലയെ നേരിടുകയും മിറിയത്തിന്റെയും ടിർസയുടെയും മോചനം ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. അവർ ജയിലിൽ ജീവനോടെ കണ്ടെത്തപ്പെടുന്നു, എന്നാൽ കുഷ്ഠരോഗികളായതിനാൽ നഗരത്തിൽ നിന്ന് ഉടൻ പുറത്താക്കപ്പെടുന്നു. പോകുന്നതിന് മുൻപ് മിറിയവും ടിർസയും എസ്തേറിനെ കണ്ടു അവരുടെ യഥാർത്ഥ അവസ്ഥ ജൂദയോട് ഒരിക്കലും പറയരുതെന്ന് അപേക്ഷിക്കുന്നു. അവർ മരിച്ചുവെന്ന് എസ്തേർ ജൂദയോട് പറയുന്നു; അതിൽ ജൂദ ക്രോധിതനാകുന്നു.

മെസലയെ തോൽപ്പിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ ജൂദ ഷെയ്ഖ് ഇഡറിമിനൊപ്പം തേരോട്ടമത്സരത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്നു. നീണ്ട മത്സര രംഗത്തിൽ, പല എതിരാളികളുടെ തെരുകളും തകർക്കുന്ന "ഗ്രീക്ക്" തേരാണ് മെസല ഓടിക്കുന്നത്; ജൂദയുടെ തേർ തകർക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ മെസല സ്വന്തം തെരിൽ നിന്ന് വീഴുകയും ഭയാനകമായി കുതിരകളാൽ ചവിട്ടപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ജൂദ മത്സരം ജയിക്കുന്നു. മരിക്കുന്നതിന് മുൻപ് മെസല ബെൻഹറിനോട് പറയുന്നു: മത്സരം കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല; നിനക്കു നിന്റെ കുടുംബത്തെ കുഷ്ഠരോഗികളുടെ താഴ്‌വരയിൽ കാണാം, നിനക്ക് അവരെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ മാത്രം.

ഒരു മലഞ്ചെരിവിൽ പ്രസംഗിക്കുന്ന യേശുക്രിസ്തുവിനെ കേൾക്കാൻ എസ്തേറിനൊപ്പം പോകുന്നത് നിരസിച്ച ശേഷം, ജൂദ പുതിയ ഗവർണറായ പൊന്തിയോസ് പീലാത്തോസിനെ കാണുന്നു. താൻ റോമൻ പൗരനാക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെന്ന് പീലാത്തോസ് അവനോട് പറയുന്നു. ജൂദ റോമൻ പൗരത്വവും അറിയസ് എന്ന പേരും ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. ജൂദയുടെ സ്വാധീനത്തെ ഭയക്കുന്ന പീലാത്തോസ്, യൂദേയ വിട്ടുപോകാൻ അവനെ സമ്മർദ്ദപ്പെടുത്തുന്നു.

യേശുക്രിസ്തുവിന്റെ വിചാരണ ആരംഭിക്കുന്ന സമയത്ത്, ജൂദയും എസ്തേറും കുഷ്ഠരോഗികളുടെ താഴ്വരയിൽ നിന്ന് മിറിയത്തെയും മരണമുഖത്തിലുള്ള ടിർസയെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ട് യേശുവിനെ തേടുന്നു. തെരുവുകളിലൂടെ കുരിശ് വഹിക്കുന്നതിനിടെ യേശു വീഴുന്നു. നസറേത്തിൽ തനിക്ക് വെള്ളം നൽകിയ മനുഷ്യനാണ് യേശു എന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ ജൂദ അടുത്തേക്കുപോകാൻ ശ്രമിക്കുന്നു, പക്ഷേ ഒരു റോമൻ സൈനികൻ അവനെ തടയുന്നു.

ജൂദയും ബൽത്താസറും യേശുവിന്റെ കുരിശുമരണത്തിന് സാക്ഷികളാകുന്നു. ശക്തമായ കൊടുങ്കാറ്റ് വീശുമ്പോൾ മിറിയവും ടിർസയും എസ്തേറിനൊപ്പം ഒരു ഗുഹയിൽ ഒളിക്കുന്നു; കൊടുങ്കാറ്റ് അടങ്ങിയപ്പോൾ അവരുടെ കുഷ്ഠരോഗം ഇല്ലാതായിരിക്കുന്നു. പ്രതികാരത്തെക്കാൾ ക്ഷമയാണ് മഹത്തരം എന്ന് യേശുവിന്റെ മാതൃകയിൽ നിന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ ജൂദ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി അവരെ അവിടെ കാണുന്നു. നാലുപേരും തമ്മിൽ ചേർന്ന് അത്ഭുതത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു.

അഭിനേതാക്കൾ

[തിരുത്തുക]

നിർമ്മാണം

[തിരുത്തുക]
ജറുസലേമിനെ പ്രതിനിധീകരിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ച ലിഫ്തയ്ക്കു സമീപമുള്ള ബെൻഹർ ചിത്രീകരണസ്ഥലം

മെട്രോ-ഗോൾഡ്വിൻ-മേയർ (എംജിഎം) 1925-ലെ നിശ്ശബ്ദചിത്രമായ ബെൻഹർ പുനർനിർമ്മിക്കുമെന്ന് ആദ്യമായി പ്രഖ്യാപിച്ചത് 1952 ഡിസംബറിലാണ്; ഇറ്റലിയിലുണ്ടായിരുന്ന സ്വത്തുക്കൾ വിനിയോഗിക്കാനുള്ള മാർഗമായി ഇതിനെ കണക്കാക്കി.[c][12] നായകവേഷത്തിനായി സ്റ്റുവർട്ട് ഗ്രേഞ്ചർ, റോബർട്ട് ടെയ്‌ലർ എന്നിവർ പരിഗണനയിലുണ്ടെന്നു റിപ്പോർട്ടുകൾ ഉണ്ടായി.[12] ഒമ്പത് മാസത്തിനു ശേഷം, 1954-ൽ ചിത്രീകരണം തുടങ്ങുന്ന വിധത്തിൽ ചിത്രം സിനിമാസ്കോപ്പിൽ നിർമ്മിക്കുമെന്ന് എംജിഎം അറിയിച്ചു.[13] 1953 നവംബറിൽ, നിർമ്മാതാവ് സാം സിംബലിസ്റ്റിനെ ചിത്രത്തിന് നിയോഗിച്ചതായും തിരക്കഥ എഴുതാൻ കാൾ ടൺബെർഗിനെ നിയമിച്ചതായും എംജിഎം പ്രഖ്യാപിച്ചു.[14] സിഡ്നി ഫ്രാങ്ക്ലിൻ സംവിധാനം ചെയ്യുകയും മാർലൻ ബ്രാൻഡോ നായകനാകുകയും ചെയ്യുമെന്നായിരുന്നു പദ്ധതി.[15] 1955 സെപ്റ്റംബറിൽ, ടൺബെർഗിന്റെ തിരക്കഥ പൂർത്തിയായതായി തുടർന്നും അവകാശപ്പെട്ട സിംബലിസ്റ്റ്, $7 ദശലക്ഷം ചെലവിൽ ആറുമുതൽ ഏഴുമാസം നീളുന്ന നിർമ്മാണം 1956 ഏപ്രിലിൽ ഇസ്രായേലിലോ ഈജിപ്തിലോ എംജിഎമ്മിന്റെ പുതിയ 65mm വൈഡ്‌സ്‌ക്രീൻ രീതിയായ MGM Camera 65 ഉപയോഗിച്ച് തുടങ്ങുമെന്ന് അറിയിച്ചു.[16] എന്നാൽ ഫ്രാങ്ക്ലിന്റെ രാജിയെത്തുടർന്ന് 1956 ആദ്യം എംജിഎം നിർമ്മാണം നിർത്തിവച്ചു.[17]

1950-കളുടെ അവസാനം, സ്റ്റുഡിയോകൾ തിയേറ്റർ ശൃംഖലകളിൽ നിന്ന് വേർപെടാൻ നിർബന്ധിച്ച 1948-ലെ സമ്മതവിധിയും[18] ടെലിവിഷന്റെ കടുത്ത മത്സരവും എംജിഎമ്മിനെ വലിയ സാമ്പത്തിക ബുദ്ധിമുട്ടിലാക്കി.[19] സ്റ്റുഡിയോയെ രക്ഷിക്കാനുള്ള പന്തയമായി, പാരമൗണ്ട് പിക്ചേഴ്സിന്റെ 1956-ലെ ബൈബിൾ ഇതിഹാസമായ ദ ടെൻ കമാൻഡ്മെന്റ്സ് നേടിയ വിജയത്തിൽ നിന്നുള്ള പ്രചോദനത്തോടൊപ്പം,[19] സ്റ്റുഡിയോ തലവൻ ജോസഫ് വോഗൽ 1957-ൽ ബെൻഹർ വീണ്ടും മുന്നോട്ടെടുക്കുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.[20] 1958 മേയിൽ ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ചു, 1959 ജനുവരിയിൽ പൂർത്തിയായി; പോസ്റ്റ്-പ്രൊഡക്ഷൻ ആറുമാസം നീണ്ടു.[21] ബെൻഹറിന്റെ ബജറ്റ് ആദ്യം $7 ദശലക്ഷമെന്നായിരുന്നു,[22] 1958 ഫെബ്രുവരിയോടെ അത് $10 ദശലക്ഷമെന്ന് റിപ്പോർട്ടായി,[23] ചിത്രീകരണം തുടങ്ങുമ്പോൾ അത് $15.175 ദശലക്ഷമായി ഉയർന്നു; അന്നു വരെ നിർമ്മിച്ച ഏറ്റവും ചെലവേറിയ ചിത്രം ആയി ഇത് മാറി.[24] പണപ്പെരുപ്പം പരിഗണിച്ചാൽ, ബെൻഹർ എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ ബജറ്റ് സ്ഥിര ഡോളർ മൂല്യത്തിൽ ഏകദേശം $159 million ആയിരുന്നു.[25]

ചിത്രത്തിലെ ശ്രദ്ധേയമായ മാറ്റങ്ങളിൽ ഒന്ന് തുടക്കത്തിലെ ടൈറ്റിലുകളിലായിരുന്നു. അതീവഭക്തിയും സാക്ഷാത്കാരബോധവും ആവശ്യമായ യേശുജനന രംഗത്തിന് എംജിഎമ്മിന്റെ മാസ്കോട്ടായ ഗർജിക്കുന്ന ലിയോ ദ ലയൺ ശരിയായ അന്തരീക്ഷമൊരുക്കില്ലെന്ന് ആശങ്കപ്പെട്ട വൈലർ, ലിയോ മൗനമായിരിക്കുന്ന രീതിയിൽ പരമ്പരാഗത ലോഗോ മാറ്റാൻ അനുമതി നേടി.[26]

വികസനം

[തിരുത്തുക]

ല്യൂ വാലസിന്റെ 1880-ലെ നോവൽ ബെൻഹർ: എ ടെയ്ൽ ഓഫ് ദി ക്രൈസ്റ്റ് ഏകദേശം 550 പേജുകളിലായിരുന്നു. കഥ ചുരുക്കി തിരക്കഥയാക്കാൻ സിംബലിസ്റ്റ് നിരവധി തിരക്കഥാകൃത്തുകളെ നിയമിച്ചു. ഗോർ വിഡാൽ പ്രകാരം, 1958-ലെ വസന്തകാലത്തോടെ വിവിധ എഴുത്തുകാർ തിരക്കഥയുടെ 12-ത്തിലധികം പതിപ്പുകൾ രചിച്ചിരുന്നു.[27] 1957-ൽ വിഡാലിനുതന്നെ ഒരു പതിപ്പ് എഴുതാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടെങ്കിലും അദ്ദേഹം നിരസിച്ചു; അതിനാൽ അദ്ദേഹത്തെ സസ്‌പെൻഷനിൽ വെച്ചു.[27] വിഡാലിന്റെ വാദമനുസരിച്ച്, കാൾ ടൺബെർഗ് തിരക്കഥയിൽ പ്രവർത്തിച്ച അവസാന എഴുത്തുകാരിൽ ഒരാളായിരുന്നു. മറ്റു ഉറവിടങ്ങൾ ടൺബെർഗിന്റെ ആദ്യകാല പങ്കാളിത്തം അതിനും മുമ്പെയാണെന്ന് പറയുന്നു. യേശുവിന്റെ കുരിശുമരണത്തിനു ശേഷമുള്ള നോവലിലെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളും ടൺബെർഗ് നീക്കി; ബെൻഹർ തന്റെ മരണം വ്യാജമായി സൃഷ്ടിച്ച് റോമർക്കെതിരെ യഹൂദസേന ഉയർത്തുന്ന ഉപകഥയും ഒഴിവാക്കി; കുഷ്ഠരോഗിണികൾ സുഖപ്പെടുന്ന രീതിയും മാറ്റി.[d][28] വൈലർ, വിഡാൽ, അവരുടെ ജീവചരിത്രകാരന്മാർ, അവരെ പിന്തുടരുന്ന ഉറവിടങ്ങൾ എന്നിവ പ്രകാരം, ടൺബെർഗിന്റെ തിരക്കഥ സിംബലിസ്റ്റിന് ഇഷ്ടമായില്ല; അത് "സാധാരണമായത്"[28] എന്നും "ചിത്രീകരിക്കാൻ പറ്റാത്തത്"[29] എന്നും അദ്ദേഹം കരുതി.

സംവിധായകൻ സിഡ്നി ഫ്രാങ്ക്ലിൻ അസുഖബാധിതനായി നിർമ്മാണത്തിൽ നിന്ന് നീക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ എഴുത്തുപ്രവർത്തനത്തിന്റെ ദിശ മാറി. 1925-ലെ ചിത്രത്തിലെ 30 സഹസംവിധായകരിൽ ഒരാളായിരുന്ന വില്യം വൈലറിന് സിംബലിസ്റ്റ് 1957 ആദ്യം പദ്ധതി വാഗ്ദാനം ചെയ്തു.[30][31] തിരക്കഥയുടെ നിലവാരം "വളരെ പ്രാകൃതവും അടിസ്ഥാനപരവുമാണ്", ഒരു ഹാക്ക് എഴുത്തിനും മുകളിൽ ഒന്നുമല്ലെന്ന് കരുതി വൈലർ ആദ്യം അത് നിരസിച്ചു.[32] തേരോട്ടത്തിനായുള്ള ചില പ്രാഥമിക സ്റ്റോറി ബോർഡുകൾ സിംബലിസ്റ്റ് വൈലറിന് കാണിച്ചു; അതിനായി എംജിഎം $10 ദശലക്ഷം വരെ ചെലവഴിക്കാമെന്ന് അറിയിച്ചു. ഇതോടെ വൈലർ ചിത്രത്തിൽ താൽപ്പര്യം പ്രകടിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി.[33] താരനിർണ്ണയം ആരംഭിക്കാൻ എംജിഎം വൈലറെ അനുവദിച്ചു; 1957 ഏപ്രിലിൽ ചേസരെ ഡാനോവ പോലുള്ള ഇറ്റാലിയൻ നായകന്മാർക്ക് വൈലർ സ്ക്രീൻ ടെസ്റ്റ് നടത്തുന്നതായി പ്രധാന മാധ്യമങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.[34]

1957 സെപ്റ്റംബർവരെ വൈലർ ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്യാൻ ഔപചാരികമായി സമ്മതിച്ചില്ല;[33] അദ്ദേഹത്തെ നിയമിച്ചതായി എംജിഎം പ്രഖ്യാപിച്ചത് 1958 ജനുവരി 3-നാണ്.[35] നായകൻ ഇനിയും തീരുമാനിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും വൈലർ പല കാരണങ്ങൾകൊണ്ട് ജോലി ഏറ്റെടുത്തു: $350,000 അടിസ്ഥാനശമ്പളവും മൊത്തം ബോക്സ് ഓഫീസിന്റെ 8 ശതമാനമോ നെറ്റ് ലാഭത്തിന്റെ 3 ശതമാനമോ, ഏതാണ് കൂടുതലോ, അതും വാഗ്ദാനം ചെയ്തിരുന്നു;[36] കൂടാതെ റോമൻ ഹോളിഡേ ചിത്രീകരിച്ച ഹോളിവുഡ് ഓൺ ദ ടൈബറിൽ വീണ്ടും ജോലി ചെയ്യാൻ അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിച്ചു.[19][22] ഒരൊറ്റ ചിത്രത്തിനായി ഒരു സംവിധായകനു നൽകിയ ഏറ്റവും വലിയ അടിസ്ഥാനശമ്പളമായിരുന്നു അത്.[19] പ്രൊഫഷണൽ മത്സരബോധവും തീരുമാനത്തിൽ പങ്കുവഹിച്ചു; സെസിൽ ബി. ഡിമില്ലിനെ മറികടക്കണമെന്നു തനിക്കുണ്ടായിരുന്നുവെന്നും "ചിന്തിക്കുന്ന മനുഷ്യന്റെ" ബൈബിൾ ഇതിഹാസം നിർമ്മിക്കണമെന്നുണ്ടായിരുന്നുവെന്നും വൈലർ പിന്നീട് സമ്മതിച്ചു.[22][37] പിന്നീടുള്ള വർഷങ്ങളിൽ, ക്രിസ്തുവിനെക്കുറിച്ച് നല്ല സിനിമ ചെയ്യാൻ ഒരു യഹൂദനാണ് വേണ്ടിവന്നതെന്ന് വില്യം വൈലർ തമാശയായി പറയാറുണ്ടായിരുന്നു.[38]

രചന

[തിരുത്തുക]
ഗോർ വിഡാൽ

ടൺബെർഗിന്റെ കരട് നിലവിലുള്ള പാശ്ചാത്യ രാഷ്ട്രീയ സൂചനകൾ നിറഞ്ഞ ഒരു നൈതികനാടകമെന്നോണം തോന്നുന്നുവെന്നും സംഭാഷണം അതീവ ആധുനികമായി കേൾക്കുന്നുവെന്നും വൈലർ കരുതി.[39] സിംബലിസ്റ്റ് നാടകകൃത്തായ എസ്. എൻ. ബെഹർമാനെ (ക്വോ വാഡിസ് എന്ന ചിത്രത്തിനും തിരക്കഥ എഴുതിയിരുന്നു) കൊണ്ടുവന്നു; തുടർന്ന് നാടകകൃത്തായ മാക്സ്വെൽ ആൻഡേഴ്സൺ കരടുകൾ എഴുതി.[22] ഗോർ വിഡാലിന്റെ ജീവചരിത്രകാരനായ ഫ്രെഡ് കാപ്ലൻ പ്രകാരം, ബ്രിട്ടീഷ് കവിയും നാടകകൃത്തുമായ ക്രിസ്റ്റഫർ ഫ്രൈ വിഡാലിനോടൊപ്പം തന്നെ നിയമിക്കപ്പെട്ടു; എങ്കിലും വിഡാൽ ഉൾപ്പെടെ ഭൂരിഭാഗം ഉറവിടങ്ങളും, ആൻഡേഴ്സണിനു ശേഷമാണ് വിഡാൽ വന്നതെന്നും വിഡാൽ ചിത്രത്തിൽ നിന്ന് പോകാൻ അടുത്തപ്പോൾ മാത്രമാണ് ഫ്രൈ ചേർന്നതെന്നും പറയുന്നു.[40] വൈലറെ കാണാൻ വിഡാൽ 1958 മാർച്ച് തുടക്കത്തിൽ റോമിലെത്തി.[27][e] വൈലർ തിരക്കഥ വായിച്ചിട്ടില്ലായിരുന്നുവെന്നും, വിഡാലിന്റെ നിർബന്ധപ്രകാരം യുഎസിൽ നിന്ന് ഇറ്റലിയിലേക്കുള്ള വിമാനയാത്രയിൽ വായിച്ചപ്പോൾ ആധുനിക സംഭാഷണത്തിൽ അദ്ദേഹം അസ്വസ്ഥനായെന്നും വിഡാൽ അവകാശപ്പെട്ടു.[27][41] എംജിഎമ്മുമായുള്ള കരാർ പാലിക്കാനും സസ്‌പെൻഷനിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരാനും വിഡാൽ മൂന്നു മാസം തിരക്കഥയിൽ ജോലി ചെയ്യാൻ സമ്മതിച്ചു;[22][27] സിംബലിസ്റ്റ് എന്നാൽ മുഴുവൻ നിർമ്മാണകാലത്തും തുടരാൻ അദ്ദേഹത്തെ പ്രേരിപ്പിച്ചു.[40] നാലാം നൂറ്റാണ്ടിലെ റോമൻ ചക്രവർത്തി ജുലിയൻ സംബന്ധിച്ചൊരു പുസ്തകം വിഡാൽ ഗവേഷണം ചെയ്യുകയായിരുന്നതിനാൽ പുരാതന റോമിനെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന് വലുതായ അറിവുണ്ടായിരുന്നു.[42] ആ പുസ്തകം 1964-ൽ ജുലിയൻ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടു.[43][44]

ഒരു രംഗം പൂർത്തിയാക്കി സിംബലിസ്റ്റിനൊപ്പം അവലോകനം ചെയ്യുന്നതായിരുന്നു വിഡാലിന്റെ രീതി. വിഡാലും സിംബലിസ്റ്റും ധാരണയിലെത്തിയാൽ രംഗം വൈലറിന് കൈമാറുമായിരുന്നു.[40] ടൺബെർഗ്/ബെഹർമാൻ/ആൻഡേഴ്സൺ തിരക്കഥയുടെ ഘടന താൻ നിലനിർത്തിയെങ്കിലും സംഭാഷണം മിക്കവാറും മുഴുവനും പുനർരചിച്ചതായി വിഡാൽ പറഞ്ഞു.[45] 1959 മാർച്ചിൽ വില്യം മോറിസിനോട്, ആദ്യപകുതിയിൽ താൻ ചേർത്ത സംഭാഷണത്തിന്റെ മൂന്നിലൊന്നോളം ഫ്രൈ വീണ്ടും എഴുതിയതായി വിഡാൽ സമ്മതിച്ചു. എന്നാൽ വിഡാൽ നടത്തിയ ഒരു ഘടനാപരമായ മാറ്റം തിരുത്തപ്പെട്ടില്ല. ടൺബെർഗ് തിരക്കഥയിൽ ബെൻഹറും മെസലയും വീണ്ടും കണ്ടുമുട്ടി അകന്നുപോകുന്നത് ഒരേ രംഗത്തിലായിരുന്നു. വിഡാൽ അത് രണ്ട് രംഗങ്ങളാക്കി: ആദ്യം ആന്റോണിയ കോട്ടയിൽ വീണ്ടും കണ്ടുമുട്ടൽ, പിന്നീട് ബെൻഹറിന്റെ വീട്ടിൽ വഴക്കിട്ട് സൗഹൃദം അവസാനിപ്പിക്കൽ. ടിർസയ്ക്കായി മെസല ഒരു ബ്രൂച്ച് വാങ്ങുന്നതും മെസലയ്ക്കായി ബെൻഹർ ഒരു കുതിര വാങ്ങുന്നതും പോലുള്ള ചെറിയ കഥാപാത്രവിശദാംശങ്ങളും വിഡാൽ ചേർത്തു.[45] തേരോട്ടം വരെയുള്ള ആദ്യപകുതിയിലാണ് താൻ പ്രവർത്തിച്ചതെന്നും, കുടുംബത്തിന്റെ മോചനത്തിനായി ബെൻഹർ മെസലയെ നേരിടുന്ന രംഗത്തിന് പത്തു പതിപ്പുകൾ എഴുതിയതായും വിഡാൽ അവകാശപ്പെട്ടു.[38][46]

സമലിംഗരതി സൂചനയുള്ള ഉപവാചകത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിഡാലിന്റെ അവകാശവാദം ഏറെ വിവാദവിധേയമാണ്. 1995-ലെ ഡോക്യുമെന്ററി ചിത്രം ദ സെല്ലുലോയ്ഡ് ക്ലോസറ്റ് എന്ന ചിത്രത്തിലെ അഭിമുഖത്തിലാണ് വിഡാൽ ആദ്യം ഈ വാദമുന്നയിച്ചത്; നിരസിക്കപ്പെട്ട സമലിംഗപ്രണയിയെപ്പോലെ വേഷം അവതരിപ്പിക്കാൻ സ്റ്റീഫൻ ബോയ്ഡിനെ സംവിധാനം ചെയ്യാൻ താൻ വൈലറെ സമ്മതിപ്പിച്ചുവെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.[47] മെസലയുടെ പ്രതികാരവികാരം പ്രണയിയിൽ നിന്ന് നിരസിക്കപ്പെട്ടതിന്റെ വികാരമല്ലാതെ മറ്റൊന്നുകൊണ്ടും വിശദീകരിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് താൻ കരുതിയെന്നും, സ്റ്റീഫൻ ബോയ്ഡ് അങ്ങനെ അഭിനയിക്കണമെന്നും ഹെസ്റ്റണിനെ മെസലയുടെ പ്രേരണകളെക്കുറിച്ച് ഇരുട്ടിൽ വെക്കണമെന്നും വൈലറോട് നിർദ്ദേശിച്ചതായും വിഡാൽ പറഞ്ഞു.[38] പ്രസ്തുത രംഗം വിഡാൽ എഴുതിയോ, വൈലറുമായി അത്തരമൊരു അഭിനയസംഭാഷണം ഉണ്ടായോ, വിഡാൽ എഴുതിയതുപോലെ വൈലർ ചിത്രീകരിച്ചോ എന്നതൊക്കെ ഇപ്പോഴും ചർച്ചാവിഷയങ്ങളാണ്.[28][38][48] ഗോർ വിഡാലുമായി തിരക്കഥയുടെ ഈ ഭാഗത്തെക്കുറിച്ചോ ബോയ്ഡിന്റെ അഭിനയം സംബന്ധിച്ചോ തനിക്ക് ഓർമ്മയില്ലെന്നും,[38] വിഡാലിന്റെ കരട് മാറ്റിവെച്ച് ഫ്രൈയുടെത് സ്വീകരിച്ചെന്നും വൈലർ പറഞ്ഞു.[22] എന്നാൽ ചിത്രത്തിന്റെ പബ്ലിസിറ്റി ഡയറക്ടറായ മോർഗൻ ഹഡ്ജൻസ് 1958 മേയ് അവസാനം നിർണായക രംഗത്തെക്കുറിച്ച് വിഡാലിന് എഴുതിയ കത്തിൽ ഒരു സമലിംഗപരമായ പശ്ചാത്തലം സൂചിപ്പിച്ചു: "...  ആ വലിയ കോർൻപോൺ [ഹെസ്റ്റണിനെ ക്രൂ വിളിച്ചിരുന്ന പേര്] ഇന്നലെ നിന്റെ 'ആദ്യകണ്ടുമുട്ടൽ' രംഗത്തിലേക്ക് ശരിക്കും മുഴുകിപ്പോയി. ആ കുട്ടികൾ ചേർന്നു പിടിക്കുന്നത് നീ കണ്ടിരിക്കേണ്ടതായിരുന്നു!"[49] തിരക്കഥാ കരടുകൾ താരതമ്യം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രവിമർശകൻ എഫ്. എക്സ്. ഫീനീ, വിഡാൽ തിരക്കഥയ്ക്ക് ഗണനീയവും വ്യാപകവുമായ സംഭാവനകൾ നൽകിയതായി നിഗമനം ചെയ്യുന്നു.[50]

ചിത്രത്തിലെ അവസാന എഴുത്തുകാരൻ ക്രിസ്റ്റഫർ ഫ്രൈയായിരുന്നു. ഫ്രൈയായിരുന്നു വൈലറിന്റെ ആദ്യ തിരക്കഥാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്, പക്ഷേ വിഡാലിനെ ഉപയോഗിക്കാൻ സിംബലിസ്റ്റ് നിർബന്ധിച്ചുവെന്ന് ചാൾട്ടൻ ഹെസ്റ്റൺ അവകാശപ്പെട്ടു.[38] ഫ്രൈ വിഡാലിനുമുൻപ് തിരക്കഥയിൽ ജോലി ചെയ്തോ ഇല്ലയോ എന്നതിൽ വ്യത്യാസമുണ്ടെങ്കിലും, ഫ്രൈ 1958 മേയ് ആദ്യം റോമിലെത്തി ചിത്രം പൂർത്തിയാകുന്നതുവരെ ആഴ്ചയിൽ ആറു ദിവസം സെറ്റിൽ പ്രവർത്തിച്ചു; സംഭാഷണ വരികളും മുഴുവൻ രംഗങ്ങളും എഴുതുകയും പുനരഴുതുകയും ചെയ്തുവെന്നതിൽ ഉറവിടങ്ങൾ ഏകോപിക്കുന്നു.[51] പ്രത്യേകിച്ച്, സംഭാഷണത്തിന് അമിതമായി മധ്യകാലമാക്കാതെ കുറച്ച് ഔപചാരികവും പഴമയുമുള്ള ശൈലി ഫ്രൈ നൽകി.[51] പിന്നീട് വൈലർ, ടൺബെർഗ്, വിഡാൽ, ഫ്രൈ, സ്ക്രീൻ റൈറ്റേഴ്സ് ഗിൽഡ് എന്നിവരെ ഉൾപ്പെടുത്തി തിരക്കഥാ ക്രെഡിറ്റിനെക്കുറിച്ച് വലിയ പ്രചാരം നേടിയ കടുത്ത തർക്കം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു.[f][52] 1996-ൽ ലോസ് ആഞ്ചലസ് ടൈംസ് ചാൾട്ടൻ ഹെസ്റ്റൺ എഴുതിയ ചെറിയ കത്ത് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു; വിഡാലിന്റെ പതിപ്പ് "എനിക്ക് അതീവ അസഹ്യമാണ്" എന്ന് അദ്ദേഹം എഴുതി.[53] മൂന്നു മാസം കഴിഞ്ഞ് പത്രം വിഡാലിന്റെ 1,200 വാക്കുള്ള മറുപടി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു; വിവാദ രംഗത്തിന്റെ ഉപവാചകം സംബന്ധിച്ച് ബോയ്ഡിനെ അറിയിക്കാൻ തനിക്കു ചുമതല നൽകിയിരുന്നുവെന്നും ബോയ്ഡ് "ആനന്ദിതനായിരുന്നു" എന്നും, എന്നാൽ വൈലർ "ചക്കിനോട് പറയരുത്; അവൻ തകർന്നുപോകും" എന്ന് മുന്നറിയിപ്പു നൽകിയിരുന്നുവെന്നും അതിൽ വിഡാൽ പറഞ്ഞു.[53]

അവസാന തിരക്കഥ 230 പേജുകളിലായി.[54] 1925-ലെ നിശ്ശബ്ദചിത്രത്തേക്കാൾ കൂടുതലായി ഈ തിരക്കഥ മൂലനോവലിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി. ചില മാറ്റങ്ങൾ ചിത്രത്തിന്റെ കഥാസൂത്രത്തെ കൂടുതൽ നാടകീയമാക്കി. മുഴുവൻ ചിത്രത്തിലും ശക്തമായ പ്രണയതാൽപ്പര്യം സൃഷ്ടിക്കാൻ എസ്തേറിന്റെ വേഷം നോവലിനെക്കാൾ വളരെയധികം വികസിപ്പിച്ചു. യഹൂദ സംസ്കാരത്തോടും ജനങ്ങളോടുമുള്ള (ചരിത്രപരവും ആധുനികവുമായ) ആദരവും ചേർന്നു; വാലസിന്റെ നോവലിലെ "ക്രിസ്തീയ മേന്മ" കാഴ്ചപ്പാടിനേക്കാൾ 1950-കളിലെ അമേരിക്കയുടെ കൂടുതൽ ബഹുസ്വര സമൂഹത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന രീതിയും സ്വീകരിച്ചു. അതേസമയം ആദ്യകാല ക്രിസ്തുമതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ശക്തമായി അനുകൂലമായ മതപരമായ ചിത്രീകരണം ചിത്രം നിലനിർത്തി.[55]

താരനിർണ്ണയം

[തിരുത്തുക]

ചിത്രത്തിലെ ചെറുവേഷങ്ങളും എക്സ്ട്രാ വേഷങ്ങളും ചെയ്യാനിരിക്കുന്ന 50,000 പേരെ തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ എംജിഎം 1957 മധ്യത്തിൽ റോമിൽ കാസ്റ്റിംഗ് ഓഫീസ് തുറന്നു.[56] ആകെ 365 നടന്മാർക്ക് സംസാരവേഷങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവരിൽ 45 പേരെ മാത്രമാണ് "പ്രധാന" പ്രകടനക്കാരായി കണക്കാക്കിയത്.[57] താരനിർണ്ണയത്തിൽ രൂപസൗന്ദര്യത്തെയോ അഭിനയചരിത്രത്തെയോക്കാൾ കഥാപാത്രസ്വഭാവത്തിനാണ് വൈലർ മുൻഗണന നൽകിയത്.[58] സാധാരണയായി റോമാക്കാരെ ബ്രിട്ടീഷ് നടന്മാർ (സാധാരണ ഉന്നതവർഗ്ഗ ബ്രിട്ടീഷ് ഉച്ചാരണത്തിൽ സംസാരിക്കുന്നവർ) അവതരിപ്പിക്കുകയും യഹൂദരെ അമേരിക്കൻ നടന്മാർ (അമേരിക്കൻ ഉച്ചാരണത്തിൽ) അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു; ഇരു വിഭാഗങ്ങൾക്കിടയിലെ വ്യത്യാസം ഊന്നിപ്പറയാൻ ഒരു ഭാഷാ കോഡിംഗ് രീതിയും അദ്ദേഹം ഉപയോഗിച്ചു.[59][24][60] ചിത്രത്തിൽ റോമാക്കാർ പ്രഭുക്കന്മാരാണ്; അമേരിക്കൻ പ്രേക്ഷകർ ബ്രിട്ടീഷ് ഉച്ചാരണത്തെ പാട്രീഷ്യൻ സ്വഭാവമായി കാണുമെന്ന് വൈലർ വിശ്വസിച്ചു.[61] മറുവശത്ത്, ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തിൽ ഹോളിവുഡ് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ അമേരിക്കൻ ഉച്ചാരണം സ്വാതന്ത്ര്യത്തോടും ഭക്തിയോടും ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.[59]

ചാൾട്ടൻ ഹെസ്റ്റൺ സ്വീകരിക്കുന്നതിന് മുൻപ് ജൂദ ബെൻഹറിന്റെ വേഷം പല നടന്മാർക്കും വാഗ്ദാനം ചെയ്തിരുന്നു. തിരക്കഥ ബോറടിപ്പിക്കുന്നതും ക്രിസ്തുമതത്തെ ചെറുതാക്കുന്നതുമാണെന്ന് കരുതിയാണ് താൻ വേഷം നിരസിച്ചതെന്ന് ബർട്ട് ലാങ്കാസ്റ്റർ പറഞ്ഞു.[62][g] ട്യൂണിക് ധരിക്കാൻ വേണ്ട കാലുകൾ തനിക്കില്ലെന്ന് പറഞ്ഞ് പോൾ ന്യൂമാൻ വേഷം നിരസിച്ചു.[63] മാർലൻ ബ്രാൻഡോ,[63] റോക്ക് ഹഡ്സൺ,[h] ജെഫ്രി ഹോൺ[i] എന്നിവർക്കും ഈ വേഷം വാഗ്ദാനം ചെയ്തിരുന്നു; കൂടാതെ പേശീബലമുള്ള സുന്ദരരായ ഇറ്റാലിയൻ നടന്മാരേയും പരിഗണിച്ചു, അവരിൽ പലർക്കും ഇംഗ്ലീഷ് സംസാരിക്കാൻ അറിയില്ലായിരുന്നു.[64] കിർക്ക് ഡഗ്ലസിന് വേഷത്തിൽ താൽപ്പര്യമുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും ഹെസ്റ്റണിന് അനുകൂലമായി അദ്ദേഹത്തെ നിരസിച്ചു.[j] ഹെസ്റ്റൺ 1958 ജനുവരി 22-ന് ഔദ്യോഗികമായി തെരഞ്ഞെടുത്തു.[66] 30 ആഴ്ചയ്ക്കുള്ള ശമ്പളമായി $250,000, അതിലധികം സമയത്തിനുള്ള അനുപാതിക ശമ്പളം, കുടുംബത്തിനുള്ള യാത്രാചെലവുകൾ എന്നിവയാണ് അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചത്.[41]

പ്രതിനായകനായ മെസലയായി സ്റ്റീഫൻ ബോയ്ഡ് 1958 ഏപ്രിൽ 13-ന് തെരഞ്ഞെടുത്തു.[67] ആദ്യം ഹെസ്റ്റണെയാണ് ആ വേഷത്തിനായി വൈലർ ആഗ്രഹിച്ചത്; എന്നാൽ ഹെസ്റ്റണിനെ ജൂദ ബെൻഹറായി മാറ്റിയതോടെ വേറൊരു നടനെ തിരഞ്ഞു.[68] ബോയ്ഡിനും ഹെസ്റ്റണിനും നീല കണ്ണുകളായതിനാൽ ഇരുവരെയും വ്യത്യസ്തമാക്കാൻ ബോയ്ഡിന് തവിട്ട് കോൺടാക്റ്റ് ലെൻസുകൾ ധരിപ്പിച്ചു.[69] ആദ്യം മിറിയമായി മാരി നേയ് ആയിരുന്നു; എന്നാൽ ആവശ്യമുള്ള സമയത്ത് കരയാൻ കഴിയാത്തതിനാൽ രണ്ടു ദിവസത്തിനു ശേഷം അവരെ നീക്കി.[61][70] മിറിയമായി മാർത്ത സ്കോട്ടിനെ തെരഞ്ഞെടുത്തത് താൻ നിർദ്ദേശിച്ചതാണെന്ന് ഹെസ്റ്റൺ പറയുന്നു; അവരെ 1958 ജൂലൈ 17-ന് നിയമിച്ചു.[k][71][72] കാത്തി ഒഡോണൽ വൈലറിന്റെ ഭാര്യാസഹോദരിയായിരുന്നു; അവരുടെ കരിയർ ഇടിവിലായിരുന്നെങ്കിലും വൈലർ അവരെ ടിർസയായി തെരഞ്ഞെടുത്തു.[58]

എസ്തേറിന്റെ വേഷത്തിനായി 30-ത്തിലധികം നടിമാരെ പരിഗണിച്ചു.[73] സിനിമയിൽ താരതമ്യേന പുതുമുഖമായ ഇസ്രായേലി നടി ഹയ ഹരാറീത്ത്, 30 സെക്കൻഡ് നീളമുള്ള മൗന സ്ക്രീൻ ടെസ്റ്റിനു ശേഷം, 1958 മേയ് 16-ന് എസ്തേറായി തെരഞ്ഞെടുത്തു.[73][74] കാൻ ചലച്ചിത്രമേളയിൽ വൈലർ അവരെ കണ്ടിരുന്നു; സംഭാഷണശേഷിയും വ്യക്തിത്വശക്തിയും അദ്ദേഹത്തെ ആകർഷിച്ചു.[75] സാം ജാഫെ 1958 ഏപ്രിൽ 3-ന് സൈമോൻഡിസായി തെരഞ്ഞെടുത്തു;[76] ഫിൻലേ കരിയും അതേ ദിവസം ബൽത്താസറായി തെരഞ്ഞെടുത്തു.[76] ദ ബ്രിഡ്ജ് ഓൺ ദ റിവർ ക്വൈക്ക് പിന്നാലെ മറ്റൊരു ഇതിഹാസചിത്രത്തിൽ അഭിനയിക്കാൻ മടിച്ച ജാക് ഹോക്കിൻസിനെ വൈലർ സമ്മതിപ്പിക്കേണ്ടിവന്നു.[39] രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധാനന്തര കാലത്ത് ഈലിംഗ് സ്റ്റുഡിയോസ് കോമഡികളിലൂടെ പ്രശസ്തനായ ഹ്യൂഗ് ഗ്രിഫിത്ത് വർണശബളനായ ഷെയ്ഖ് ഇഡറിം ആയി തെരഞ്ഞെടുത്തു.[77] മുഖം ഒരിക്കലും കാണിക്കാത്ത യേശുവിന്റെ വേഷം ക്രെഡിറ്റില്ലാതെ ക്ലോഡ് ഹീറ്റർ അവതരിപ്പിച്ചു; റോമിൽ വിയന്ന സ്റ്റേറ്റ് ഓപ്പറയോടൊപ്പം പ്രകടനം നടത്തുകയായിരുന്ന അമേരിക്കൻ ഓപ്പറ ഗായകനായിരുന്ന അദ്ദേഹത്തെ ചിത്രത്തിനായി സ്ക്രീൻ ടെസ്റ്റിന് വിളിക്കുകയായിരുന്നു.[78]

1953-ൽ മിസ് യുഎസ്എ ആയി കിരീടം നേടിയ മിർന ഹാൻസനെ കുഷ്ഠരോഗിയുടെ വേഷത്തിനായി പരിഗണിച്ചിരുന്നു.[79]

ഛായാഗ്രഹണം

[തിരുത്തുക]
പ്രമാണം:Chariot Race Ben-Hur.png
ഉപയോഗിച്ച അതിവിശാലമായ ആസ്പെക്ട് അനുപാതം (2.76:1) വ്യക്തമാക്കുന്ന തേരോട്ടരംഗം

1950-കളിലെ ഏറ്റവും വിജയകരമായ ചില ഇതിഹാസചിത്രങ്ങൾ ഇതിനുമുൻപ് ചിത്രീകരിച്ചിരുന്ന റോബർട്ട് എൽ. സർട്ടീസിനെ ചിത്രത്തിന്റെ ഛായാഗ്രാഹകനായി നിയമിച്ചു.[80] ചിത്രത്തിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ, ചിത്രം വൈഡ്‌സ്‌ക്രീൻ ഫോർമാറ്റിൽ ചിത്രീകരിക്കാൻ സിംബലിസ്റ്റും മറ്റു എംജിഎം അധികൃതരും തീരുമാനിച്ചു. വൈലർക്ക് വൈഡ്‌സ്‌ക്രീൻ ഫോർമാറ്റ് വളരെ ഇഷ്ടമല്ലായിരുന്നു; "ചിത്രത്തിൽ നിന്ന് ഒന്നും പുറത്തല്ല, അതു നിറയ്ക്കാനും കഴിയില്ല. അല്ലെങ്കിൽ ധാരാളം ശൂന്യസ്ഥലം കിട്ടും, അല്ലെങ്കിൽ രണ്ട് പേർ സംസാരിക്കുമ്പോൾ രംഗവുമായി ബന്ധമില്ലാത്ത ആളുകൾ ചുറ്റും നിറയും. കൗതുകംകൊണ്ട് നിങ്ങളുടെ കണ്ണ് വഴിതെറ്റും" എന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.[81] ക്യാമറകൾ വലുതും ഭാരമുള്ളതും നീക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടേറിയതുമായിരുന്നുവെന്നും അതിന് സമയവും കൂടുതലെടുത്തുവെന്നും പറയുന്നു.[81] ഈ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ മറികടക്കാൻ, സർട്ടീസും വൈലറും വൈഡ്‌സ്‌ക്രീൻ ലെൻസുകൾ, ഫിലിം സ്റ്റോക്കുകൾ, പ്രൊജക്ഷൻ സാങ്കേതികതകൾ എന്നിവ സംയോജിപ്പിച്ച് ചിത്രത്തിന് അതിവിശദമായ ദൃശ്യങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു.[82] ആളുകൾ, പ്രോപ്പുകൾ, വാസ്തുഘടകങ്ങൾ എന്നിവ വെറും അക്ഷരരേഖയിൽ മാത്രമല്ല ആഴത്തിലും ക്രമീകരിക്കുന്ന ദൃശ്യസാങ്കേതികതയായ കമ്പോസിഷൻ ഇൻ ഡെപ്ത് കൊണ്ടാണ് വൈലർ അറിയപ്പെട്ടത്. ഇത്തരത്തിലുള്ള വിശദമായ ഇടത്തിൽ നടന്മാർക്ക് നീങ്ങിക്കൊണ്ട് അഭിനയിക്കാൻ കഴിയുന്ന ദീർഘ ഷോട്ടുകളോടും അദ്ദേഹത്തിന് പ്രത്യേക ഇഷ്ടമുണ്ടായിരുന്നു.[82]

"MGM Camera 65" എന്ന പ്രക്രിയയിലാണ് ചിത്രം ചിത്രീകരിച്ചത്. 1957-ലെ റെയിൻട്രീ കൗണ്ടി ഈ പ്രക്രിയ ഉപയോഗിച്ച ആദ്യ എംജിഎം ചിത്രമായിരുന്നു.[83] MGM Camera 65 പ്രത്യേക 65 mm ഈസ്റ്റ്മാൻകളർ ഫിലിം സ്റ്റോക്ക്, 2.76:1 ആസ്പെക്ട് അനുപാതം എന്നിവ ഉപയോഗിച്ചു.[84] മിച്ചൽ ക്യാമറ കമ്പനി വികസിപ്പിച്ച 70 mm അനാമോർഫിക് ക്യാമറ ലെൻസുകൾ എംജിഎം നൽകിയ നിർദ്ദേശങ്ങൾ അനുസരിച്ച് നിർമ്മിച്ചു.[85] ഫിലിം സ്റ്റോക്കിന്റെ ഇമേജ് പ്രദേശത്ത് ഒതുക്കാൻ ഈ ലെൻസുകൾ ചിത്രം 1.25 മടങ്ങ് ചുരുക്കി.[86] ഓരോ തിയേറ്ററിന്റെയും ആവശ്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് ചിത്രം രൂപാന്തരപ്പെടുത്താമായിരുന്നതിനാൽ, പ്രത്യേകവും ചെലവേറിയതുമായ 70 mm പ്രൊജക്ഷൻ ഉപകരണങ്ങൾ തിയേറ്ററുകൾ സ്ഥാപിക്കേണ്ടിവന്നില്ല.[87] ഓരോന്നും $100,000 വിലവരുന്ന 70 mm ലെൻസുകളിൽ ആറെണ്ണം നിർമ്മാണത്തിനായി റോമിലേക്കയച്ചു.[88][89][l]

പ്രധാന ചിത്രീകരണം

[തിരുത്തുക]

ക്രിസ്തുവിന്റെ രൂപത്തെ എങ്ങനെ കൈകാര്യം ചെയ്യണമെന്നു കണ്ടെത്താൻ ഞാൻ ഉറക്കംകെടുത്തി രാത്രികൾ ചെലവഴിച്ചു. ഇരുപതു നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ മഹാന്മാരായ ചിത്രകാരന്മാർ വരച്ചുകഴിഞ്ഞ സംഭവങ്ങളെയും ലോകം ഏറ്റവും കൂടുതൽ അറിയുന്ന മനുഷ്യന്റെ ജീവിതത്തിലെ സംഭവങ്ങളെയും കൈകാര്യം ചെയ്യേണ്ടത് ഭയപ്പെടുത്തുന്നതായിരുന്നു. എല്ലാവർക്കും അവനെക്കുറിച്ച് സ്വന്തം ധാരണയുണ്ട്. ഞാൻ ഭക്തിയോടും അതേസമയം യാഥാർഥ്യബോധത്തോടും കൂടിയിരിക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ചു. കുരിശുമരണം രക്തരൂക്ഷിതവും ഭയങ്കരവും ക്രൂരവുമായ കാര്യമാണ്; മുഖത്ത് ശാന്തമായൊരു ഭാവവുമായി ഒരു മനുഷ്യൻ അതിലൂടെ കടന്നുപോകില്ല. അതിനെ ഞാൻ കൈകാര്യം ചെയ്യേണ്ടിവന്നു. അത് ചെയ്യുകയും ഒരാളിൽ നിന്നുമെങ്കിലും പരാതി വരാതിരിക്കയും ചെയ്യുന്നത് വളരെ വെല്ലുവിളിയുള്ള കാര്യമാണ്.

–കുരിശുമരണരംഗം ചിത്രീകരിക്കുന്നതിലെ ബുദ്ധിമുട്ടിനെക്കുറിച്ച് വൈലർ.[90]

പ്രീ-പ്രൊഡക്ഷൻ 1957 ഒക്ടോബറോടെ ചിനേചിത്ത സ്റ്റുഡിയോസിൽ ആരംഭിച്ചു.[23] ചിത്രത്തിന് ആവശ്യമായ വസ്ത്രങ്ങൾ, സെറ്റുകൾ, പ്രോപ്പുകൾ, മറ്റു സാധനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി എംജിഎം ആർട്ട് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് 15,000-ത്തിലധികം സ്കെച്ചുകളും വരകളും തയ്യാറാക്കി; വസ്ത്രങ്ങൾക്കായി മാത്രം 8,000 എണ്ണം ഉണ്ടായിരുന്നു. ഓരോ സാധനവും ഫോട്ടോസ്റ്റാറ്റ് ചെയ്ത്, നിർമ്മാണരൂപകൽപ്പന സംഘവും നിർമ്മാതാക്കളും ഉപയോഗിക്കാൻ ക്രോസ്-റഫറൻസും പട്ടികപ്പെടുത്തലും ചെയ്തു.[91] ഒടുവിൽ ഒരു ദശലക്ഷത്തിലധികം പ്രോപ്പുകൾ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു.[92] ക്വിന്റസ് അറിയസ് റോമിൽ പ്രവേശിക്കുന്ന രംഗത്തിനും കടൽയുദ്ധത്തിനും വേണ്ട മിനിയേച്ചറുകളുടെ നിർമ്മാണം 1957 നവംബർ അവസാനത്തോടെ പുരോഗമിക്കുകയായിരുന്നു.[1] ചിത്രീകരണസ്ഥലങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ എംജിഎം ലൊക്കേഷൻ സ്കൗട്ടുകൾ 1957 ഓഗസ്റ്റിൽ റോമിലെത്തി.[93] ആഫ്രിക്കയിലെ ലൊക്കേഷൻ ഷൂട്ടിംഗ് സജീവമായി പരിഗണിക്കപ്പെട്ടു. 1958 ജനുവരി മധ്യത്തിൽ, വടക്കേ ആഫ്രിക്കയിൽ, പിന്നീട് ലിബിയയെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയ സ്ഥലത്ത്, 1958 മാർച്ച് 1-ന് ചിത്രീകരണം തുടങ്ങുമെന്നും, അവിടെ ഉപയോഗിക്കാൻ 200 ഒട്ടകങ്ങളും 2,500 കുതിരകളും ഇതിനകം ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ടെന്നും എംജിഎം പറഞ്ഞു.[94] തുടർന്ന് നിർമ്മാണം ഏപ്രിൽ 1-ന് റോമിലേക്ക് മാറാനായിരുന്നു പദ്ധതി; ആൻഡ്രൂ മാർട്ടൺ രണ്ടാം യൂണിറ്റ് സംവിധായകനായി നിയമിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു, 72 കുതിരകൾ തേരോട്ടരംഗത്തിനായി പരിശീലിപ്പിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.[94] എന്നാൽ ചിത്രീകരണം തുടങ്ങാനിരുന്ന ദിവസത്തിന് ഒരാഴ്ച മുമ്പ്, 1958 മാർച്ച് 11-ന്, മതപരമായ കാരണങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ലിബിയൻ സർക്കാർ ചിത്രീകരണ അനുമതി റദ്ദാക്കി.[m][95][1] ഇസ്രായേലിൽ രണ്ടാം യൂണിറ്റ് ചിത്രീകരണം നടന്നോ എന്നത് വ്യക്തമായിട്ടില്ല. 1958 ജൂൺ 8-ലെ ദ ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസ് റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, രണ്ടാം യൂണിറ്റ് സംവിധായകൻ ആൻഡ്രൂ മാർട്ടൺ "ദേശത്തിന്റെ അറ്റത്തുനിന്ന് അറ്റത്തേക്ക്" സഞ്ചരിച്ചു ദൃശ്യങ്ങൾ ചിത്രീകരിച്ചു.[96] എന്നാൽ മതപരമായ കാരണങ്ങളാൽ ഇസ്രായേലിലും ചിത്രീകരണ അനുമതി പിൻവലിക്കപ്പെട്ടുവെന്ന് അമേരിക്കൻ ഫിലിം ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് പറയുന്നു; സമയം വ്യക്തമല്ല. ജറുസലേമിനടുത്ത് പദ്ധതിയിട്ട ലൊക്കേഷൻ ഷൂട്ടിംഗിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യങ്ങൾ ഒന്നും ചിത്രത്തിൽ കാണുന്നില്ല.[1]

പ്രധാന ചിത്രീകരണം റോമിൽ 1958 മേയ് 18-ന് തുടങ്ങി.[97] ഛായാഗ്രഹണം ആരംഭിക്കുമ്പോഴും തിരക്കഥ പൂർത്തിയായിരുന്നില്ല; അതിനാൽ വൈലർ ആദ്യത്തെ 10 മുതൽ 12 പേജുകൾ മാത്രമേ വായിച്ചിരുന്നുള്ളു.[98] ചിത്രീകരണം ദിവസേന 12 മുതൽ 14 മണിക്കൂർവരെ, ആഴ്ചയിൽ ആറുദിവസം നീണ്ടു. ഞായറാഴ്ചകളിൽ വൈലർ ഫ്രൈയെയും സിംബലിസ്റ്റിനെയും കണ്ടു കഥാ ചർച്ചകൾ നടത്തി. ചിത്രത്തിന്റെ ഗതി അത്ര കഠിനമായിരുന്നതിനാൽ ആവശ്യപ്പെട്ട എല്ലാവർക്കും വിറ്റാമിൻ ബി കോംപ്ലക്സ് ഇഞ്ചക്ഷൻ നൽകാൻ ഒരു ഡോക്ടറെ സെറ്റിലേക്ക് വിളിച്ചു; ഇവയിൽ ആംഫെറ്റാമിനുകൾ ഉണ്ടായിരിക്കാമെന്ന് വൈലറും കുടുംബവും പിന്നീട് സംശയിച്ചു.[99] ജോലി വേഗത്തിലാക്കാൻ, ആദ്യ യൂണിറ്റ് മന്ദഗതിയിലായാൽ പിക്കപ്പ് രംഗങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കാനാകുന്ന വിധത്തിൽ വൈലർ പ്രധാന നടന്മാരെ പൂർണ വേഷഭൂഷണവും മേക്കപ്പും സഹിതം സജ്ജമാക്കി നിർത്താറുണ്ടായിരുന്നു. മറ്റ് ഷോട്ടുകൾ ശരിയായി പോകാത്തപ്പോൾ "കുഷ്ഠരോഗി രംഗങ്ങൾ" എടുക്കാനായി മാർത്ത സ്കോട്ടും കാത്തി ഒ'ഡൊണലും 1958 നവംബർ മാസമൊട്ടാകെ പൂർണ കുഷ്ഠരോഗ മേക്കപ്പിലും വേഷത്തിലും ചെലവഴിച്ചു.[100] ഹെസ്റ്റണിന്റെ പ്രകടനത്തിൽ വൈലർ അസന്തുഷ്ടനായിരുന്നു; ജൂദ ബെൻഹറിനെ വിശ്വസനീയനായ കഥാപാത്രമാക്കുന്നില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം കരുതി. "I'm a Jew" എന്ന വരി ഹെസ്റ്റൺ 16 തവണ വീണ്ടും അഭിനയിക്കേണ്ടിവന്നു.[101] തേരോട്ടരംഗത്തിനായി മാത്രം മൂന്ന് മാസം ഉൾപ്പെടെ ചിത്രീകരണം ഒമ്പതു മാസം നീണ്ടു.[102] നാലുദിവസം നീണ്ട കുരിശുമരണ രംഗത്തിന്റെ ചിത്രീകരണത്തോടെ 1959 ജനുവരി 7-ന് പ്രധാന ചിത്രീകരണം അവസാനിച്ചു.[21][90]

നിർമ്മാണ രൂപകൽപ്പന

[തിരുത്തുക]

നിർമ്മാണത്തിന് വേദിയാകാൻ എംജിഎമ്മിന്റെ ആദ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഇറ്റലിയായിരുന്നു. എന്നാൽ ഫ്രാൻസ്, മെക്സിക്കോ, സ്പെയിൻ, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി രാജ്യങ്ങളും പരിഗണനയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.[103] റോമിന്റെ പുറപ്രദേശത്ത് 1937-ൽ നിർമ്മിച്ച അതിവലുതായ ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാണസൗകര്യമായ ചിനേചിത്ത സ്റ്റുഡിയോസ് തുടക്കത്തിൽ തന്നെ പ്രധാന ചിത്രീകരണസ്ഥലമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞു.[23] ചിത്രത്തിന്റെ മേൽനോട്ടത്തിന് വൈലറിന്റെ ദീർഘകാല പ്രൊഡക്ഷൻ സൂപ്പർവൈസർ ഹെൻറി ഹെനിഗ്സണിനെ സിംബലിസ്റ്റ് നിയമിച്ചു. ആർട്ട് ഡയറക്ടർമാരായ വില്യം എ. ഹോർണിംഗ്, എഡ്വേഡ് കാർഫാഗ്നോ എന്നിവർ, നിർമ്മാണത്തിനായി ഇതിനകം പൂർത്തിയായ അഞ്ചു വർഷത്തിലധികം നീണ്ട ഗവേഷണത്തെ ആശ്രയിച്ച്, ചിത്രത്തിന്റെ സമഗ്ര ദൃശ്യരൂപം സൃഷ്ടിച്ചു.[104] ചിനേചിത്തയിലെ സൗണ്ട്‌സ്റ്റേജുകളും ബാക്ക്‌ലോട്ടും ഒരുക്കാൻ സ്റ്റുഡിയോ സാങ്കേതികപ്രവർത്തകരുടെ ചെറിയ സംഘം 1956 വേനൽക്കാലത്ത് എത്തി.[103]

ബെൻഹർ നിർമ്മാണം 148 acres (60 ha) വിസ്തീർണ്ണത്തിലാകെ ചിതറിക്കിടന്ന 300 സെറ്റുകളും ഒൻപത് സൗണ്ട് സ്റ്റേജുകളും ഉപയോഗിച്ചു.[105] 1951-ലെ ക്വോ വാഡിസ് ചിത്രത്തിൽ നിന്ന് ശേഷിച്ചിരുന്ന ചില സെറ്റുകൾ പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞ് ബെൻഹറിൽ ഉപയോഗിച്ചു.[105] നിർമ്മാണം അവസാനിക്കുമ്പോഴേക്കും 1,000,000 pounds (450,000 kg)-ത്തിലധികം പ്ലാസ്റ്ററും 40,000 cubic feet (1,100 m3) മരപ്പണിയും ഉപയോഗിച്ചു.[57][106] 100,000-ത്തിലധികം വസ്ത്രങ്ങളും 1,000 കവചവസ്ത്രങ്ങളും നിർമ്മിക്കുക, 10,000 എക്സ്ട്രാക്കളെ നിയമിക്കുക, നൂറുകണക്കിന് ഒട്ടകങ്ങൾ, കഴുതകൾ, കുതിരകൾ, ആടുകൾ എന്നിവ സമ്പാദിക്കുക എന്നതും ബജറ്റിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.[24][54] ചിത്രീകരണം തുടങ്ങുന്നതിന് ഒരു വർഷം മുമ്പ് വസ്ത്രനിർമ്മാണം ആരംഭിച്ച 100 വസ്ത്ര നിർമാതാക്കളുടെ സംഘത്തെ വസ്ത്രരൂപകർത്താവ് എലിസബത്ത് ഹാഫൻഡൻ മേൽനോട്ടം വഹിച്ചു. പ്രത്യേക സിൽക്ക് തായ്‌ലൻഡിൽ നിന്ന് ഇറക്കുമതി ചെയ്തു; കവചങ്ങൾ പശ്ചിമ ജർമനിയിൽ നിർമ്മിച്ചു; ഉണ്ണിവസ്ത്രങ്ങൾ യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിലും ദക്ഷിണ അമേരിക്കയിലെ പല രാജ്യങ്ങളിലും നിർമ്മിച്ച് എംബ്രോയ്ഡറി ചെയ്തു. പല തുകൽവസ്തുക്കളും യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിൽ കൈകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ചു; ഇറ്റാലിയൻ ചെരുപ്പുനിർമാതാക്കൾ ബൂട്ടുകളും ചെരുപ്പുകളും നിർമ്മിച്ചു. വസ്ത്രങ്ങൾക്കുള്ള ലെയ്സ് ഫ്രാൻസിൽ നിന്നെത്തി; വസ്ത്രാഭരണങ്ങൾ സ്വിറ്റ്സർലൻഡിൽ നിന്നെടുത്തു.[107] വിഗുകളും താടികളും നിർമ്മിക്കാൻ ഇറ്റലിയിലെ പീഡ്മോണ്ട് പ്രദേശത്തെ സ്ത്രീകൾ 400 pounds (180 kg)-ത്തിലധികം മുടി ദാനം ചെയ്തു;[108] ക്യാമറ ഡോളികൾക്കായി 1,000 feet (300 m) ട്രാക്കും സ്ഥാപിച്ചു.[57] 200 കലാകാരന്മാരും തൊഴിലാളികളും അടങ്ങിയ വർക്ക്‌ഷോപ്പ് ചിത്രത്തിന് ആവശ്യമായ നൂറുകണക്കിന് ഫ്രീസ് രൂപങ്ങളും പ്രതിമകളും ഒരുക്കി.[54] റോമിൽ നിന്ന് 40 miles (64 km) അകലെയുള്ള മലഗ്രാമമായ ആർചിനാസ്സോ റൊമാനോ നസറേത്ത് നഗരത്തിന് പകരം ഉപയോഗിച്ചു.[108][51] അൻസിയോയ്ക്കടുത്തുള്ള കടൽത്തീരങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചു;[92] നഗരത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തുള്ള ഗുഹകൾ കുഷ്ഠരോഗി കോളനിയായി പ്രവർത്തിച്ചു.[100] ചില അധിക മരുഭൂമി ദൃശ്യങ്ങൾ അറിസോണയിൽ ചിത്രീകരിച്ചു; ചില ക്ലോസ്-അപ്പ് ഇൻസർട്ടുകൾ എംജിഎം സ്റ്റുഡിയോസിൽ എടുത്തു. അവസാന ദൃശ്യങ്ങൾ 1958 ഫെബ്രുവരി 3-ന് ചിത്രീകരിച്ചു.[97]

കടൽയുദ്ധം ചിത്രത്തിനായി ആദ്യം സൃഷ്ടിച്ച രംഗങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു.[109] 1957 നവംബറും ഡിസംബറും മാസങ്ങളിൽ കാലിഫോർണിയയിലെ കൾവർ സിറ്റിയിലുള്ള എംജിഎം സ്റ്റുഡിയോസ് ബാക്ക്‌ലോട്ടിലെ വലിയ ടാങ്കിൽ മിനിയേച്ചറുകൾ ഉപയോഗിച്ച് അത് ചിത്രീകരിച്ചു.[66][105] 40-ത്തിലധികം മിനിയേച്ചർ കപ്പലുകളും[92] വെള്ളത്തിൽ സഞ്ചരിക്കാൻ കഴിയുന്ന 175-foot (53 m) നീളമുള്ള രണ്ട് റോമൻ ഗാലികളും ലൈവ്-ആക്ഷൻ ഭാഗത്തിനായി നിർമ്മിച്ചു.[54] യഥാർത്ഥ പുരാതന റോമൻ ഗാലികൾക്കായി ഇറ്റാലിയൻ മ്യൂസിയങ്ങളിൽ കണ്ടെത്തിയ പദ്ധതികളെ ആധാരമാക്കിയാണ് കപ്പലുകൾ നിർമിച്ചത്.[104] ഗാലികളെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ ചിനേചിത്ത സ്റ്റുഡിയോസിൽ കടൽതരംഗങ്ങളുണ്ടാക്കാൻ കഴിയുന്ന ഉപകരണങ്ങളോടുകൂടിയ കൃത്രിമ തടാകം നിർമ്മിച്ചു.[57] പശ്ചാത്തലത്തിലെ നഗരവും മലകളും മറയ്ക്കാൻ 200 feet (61 m) വീതിയും 50 feet (15 m) ഉയരവുമുള്ള വൻ ബാക്ക്ഡ്രോപ്പ് വരച്ച് സ്ഥാപിച്ചു.[57] രംഗം കൂടുതൽ രക്തരൂക്ഷിതമാക്കാൻ, കൈകാലുകൾ നഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്ന ഇറ്റാലിയൻ എക്സ്ട്രാക്കളെ ഡണ്ണിംഗ് കണ്ടെത്തി; യുദ്ധത്തിൽ കൈയോ കാലോ നഷ്ടപ്പെട്ടതുപോലെ തോന്നിക്കാൻ മേക്കപ്പ് സംഘം കൃത്രിമ അസ്ഥിയും രക്തവും ഘടിപ്പിച്ചു.[109] പിന്നീട് സ്വന്തം ദൃശ്യങ്ങൾ എഡിറ്റ് ചെയ്യുമ്പോൾ, പ്രേക്ഷകർക്ക് അമിത അസ്വസ്ഥതയുണ്ടാകാതിരിക്കാൻ ഇവരെ അധികനേരം സ്ക്രീനിൽ കാണിക്കാതിരിക്കാൻ ഡണ്ണിംഗ് ശ്രദ്ധിച്ചു.[109][n] ഡെക്കിന് മുകളിലുള്ള ദൃശ്യങ്ങൾ പ്രോസസ് ഷോട്ടുകളും ട്രാവലിംഗ് മാറ്റുകളും ഉപയോഗിച്ച് മിനിയേച്ചർ ജോലികളുമായി സംയോജിപ്പിച്ചു.[111]

45 പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഫൗണ്ടനുകളും 8.9 miles (14.3 km) നീളമുള്ള പൈപ്പുകളും ഉൾപ്പെട്ട ക്വിന്റസ് അറിയസിന്റെ വില്ലയാണ് ഏറ്റവും ആഡംബരസെറ്റുകളിൽ ഒന്ന്.[104] പുരാതനകാലത്തെ സ്വന്തം രൂപം അവതരിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച റോമിലെ സമ്പന്ന പൗരന്മാരും പ്രഭുക്കന്മാരും വില്ലാ രംഗങ്ങളിൽ എക്സ്ട്രാക്കളായി അഭിനയിച്ചു.[56][105] ജറുസലേമിലെ പുരാതന നഗരവീഥികൾ പുനഃസൃഷ്ടിക്കാൻ 0.5-square-mile (1.3 km2) വിസ്തീർണ്ണമുള്ള വൻ സെറ്റ് നിർമ്മിച്ചു;[19] അതിൽ 75-foot (23 m) ഉയരമുള്ള ജാഫ ഗേറ്റ് ഉൾപ്പെട്ടു.[105] സെറ്റുകൾ അത്ര വിപുലവും ദൃശ്യപരമായി ആകർഷകവുമായിരുന്നു, അവ വിനോദസഞ്ചാര ആകർഷണമായി മാറി; നിർമ്മാണത്തിനിടെ പല ചലച്ചിത്രതാരങ്ങളും അവ സന്ദർശിച്ചു.[19][112] വൻ സെറ്റുകൾ റോമിന്റെ പുറത്തുനിന്നും കാണാമായിരുന്നു; 5,000-ത്തിലധികം പേർക്ക് സെറ്റ് ടൂർ നൽകിയതായി എംജിഎം കണക്കാക്കി.[57]

സെറ്റുകൾ പൊളിക്കാൻ $125,000 ചെലവായി.[57] ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാണോപകരണങ്ങളിൽ ഏതാണ്ടെല്ലാം ഇറ്റാലിയൻ സർക്കാരിന് കൈമാറി; സർക്കാർ അവ വിറ്റും കയറ്റുമതി ചെയ്തും ചെയ്തു.[57] കൃത്രിമ തടാകത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം എംജിഎം ചിനേചിത്തയ്ക്ക് കൈമാറി.[57] വസ്ത്രങ്ങളും കൃത്രിമ തടാകത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലവും എംജിഎം കൈവശം വെച്ചു; അവ യുഎസിലേക്ക് മടങ്ങി.[57] തേരുകളും യുഎസിലേക്ക് തിരിച്ചയച്ചു; അവ പ്രചാരണസാധനങ്ങളായി ഉപയോഗിച്ചു.[57] മത്സര സ്റ്റുഡിയോകൾ ഉപയോഗിക്കാതിരിക്കാനായി യഥാർത്ഥ വലുപ്പത്തിലുള്ള ഗാലികളും കടൽകള്ളൻ കപ്പലുകളും പൊളിച്ചുമാറ്റി.[57] ചില കുതിരകളെ പരിശീലകരായിരുന്ന പുരുഷന്മാർ ദത്തെടുത്തു; മറ്റു ചിലവയെ വിറ്റു.[57] ഒട്ടകങ്ങൾ, കഴുതകൾ, മറ്റു വിചിത്രമൃഗങ്ങൾ എന്നിവയിൽ പലതും യൂറോപ്പിലെ സർകസ്സുകൾക്കും മൃഗശാലകൾക്കും വിറ്റു.[57]

സംയോജനം

[തിരുത്തുക]

ചിത്രത്തിനായി ആകെ 1,100,000 feet (340,000 m) ദൃശ്യങ്ങൾ ചിത്രീകരിച്ചു.[97] എഡിറ്റർ ജോൺ ഡി. ഡണ്ണിംഗ് പ്രകാരം ചിത്രത്തിന്റെ ആദ്യ കട്ട് നാലര മണിക്കൂർ നീളമുള്ളതായിരുന്നു.[109][o] ഓട്ടസമയം മൂന്നര മണിക്കൂറാക്കി ചുരുക്കുകയെന്നതായിരുന്നു തന്റെ ലക്ഷ്യമെന്ന് വില്യം വൈലർ പറഞ്ഞു.[113] യേശുക്രിസ്തു ഉൾപ്പെടുന്ന രംഗങ്ങളിലാണ് ഏറ്റവും കഠിനമായ എഡിറ്റിംഗ് തീരുമാനങ്ങൾ വന്നതെന്ന് ഡണ്ണിംഗ് പറഞ്ഞു; അവയിൽ സംഭാഷണം ഏതാണ്ടില്ലായിരുന്നു, ഭൂരിഭാഗം ദൃശ്യങ്ങളും അഭിനേതാക്കളുടെ പ്രതികരണ ഷോട്ടുകളായിരുന്നു.[114] അന്തിമ കട്ടിൽ കുഷ്ഠരോഗികളുടെ രംഗം അധികം നീളമുള്ളതാണെന്നും കുറയ്ക്കേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നുവെന്നും ഡണ്ണിംഗ് വിശ്വസിച്ചു. 70mm ദൃശ്യങ്ങൾ പ്രിന്റ് ചെയ്യുന്നതും എഡിറ്റിംഗ് സങ്കീർണ്ണമാക്കി. 70mm പ്രിന്റ് കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന മോവിയോള പോലുള്ള എഡിറ്റിംഗ് ഉപകരണങ്ങൾ ഇല്ലായിരുന്നതിനാൽ, 70mm ദൃശ്യങ്ങൾ 35mm-ലേക്ക് ചുരുക്കി പിന്നെ മുറിക്കേണ്ടിവന്നു. ഇതോടെ ചിത്രത്തിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം നഷ്ടപ്പെട്ടു.[115] ചിത്രം അന്തിമരൂപത്തിൽ എത്തിയപ്പോൾ അത് 213 മിനിറ്റ് നീളമുള്ളതായിരുന്നു; വെറും 19,000 feet (5,800 m) ഫിലിം മാത്രമാണ് ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നത്.[97]

സംഗീതം

[തിരുത്തുക]

ചിത്രത്തിന് സംഗീതം രചിച്ച് നിർവഹിച്ചത് മിക്ലോഷ് റോഴ്സ ആയിരുന്നു; ക്വോ വാഡിസ് ഉൾപ്പെടെ 1950-കളിലെ എംജിഎമ്മിന്റെ ഭൂരിഭാഗം ചരിത്രചിത്രങ്ങൾക്കും അദ്ദേഹം സംഗീതം നൽകിയിരുന്നു.[116] യഥാർത്ഥ്യതക്കായി റോഴ്സ ഗ്രീക്ക്, റോമൻ സംഗീതം പഠിച്ചു; ആ പഠനങ്ങൾ സംഗീതത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി. 12 റെക്കോർഡിംഗ് സെഷനുകളിലായി, 72 മണിക്കൂറിലധികം നീണ്ടുനിന്ന പ്രവർത്തനത്തിൽ, 100 അംഗങ്ങളുള്ള എംജിഎം സിംഫണി ഓർക്കസ്ട്രയെ റോഴ്സ തന്നെയാണ് നിർവഹിച്ചത്. ശബ്ദപഥം ആറുചാനൽ സ്റ്റീരിയോയിൽ റെക്കോർഡ് ചെയ്തു.[107] ചിത്രത്തിനായി മൂന്ന് മണിക്കൂറിലധികം സംഗീതം രചിച്ചു;[117] രണ്ടര മണിക്കൂറോളം ഒടുവിൽ ഉപയോഗിച്ചു. അന്ന് ഒരു ചലച്ചിത്രത്തിനായി രചിക്കപ്പെട്ട ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയ സംഗീതമായിരുന്നു ഇത്. 2021-ൽ ഏകദേശം നാലുമണിക്കൂർ ദൈർഘ്യമുള്ള സാക് സ്നൈഡറിന്റെ ജസ്റ്റിസ് ലീഗ് സംഗീതം അതിനെ മറികടന്നു.[118]

ഈ സംഗീതത്തിനായി റോഴ്സ തന്റെ മൂന്നാമത്തെ അക്കാദമി അവാർഡ് നേടി. ഭൂരിഭാഗം ചലച്ചിത്ര ശബ്ദപഥങ്ങളുപോലെ, സ്വതന്ത്ര സംഗീതകൃതിയായി പൊതുജനങ്ങൾക്ക് ആസ്വദിക്കാനായി അത് ആൽബമായി പുറത്തിറങ്ങി. സംഗീതം അത്രയും ദൈർഘ്യമേറിയതായതിനാൽ 1959-ൽ മൂന്ന് എൽപി റെക്കോർഡുകളായി പുറത്തിറക്കേണ്ടിവന്നു; എങ്കിലും കാർലോ സവീന റോമിലെ സിംഫണി ഓർക്കസ്ട്ര നിർവഹിച്ച ഏക എൽപി പതിപ്പും പുറത്തിറങ്ങി. കൂടാതെ കൂടുതൽ "കേൾക്കാൻ സൗകര്യമുള്ള" ആൽബമായി മാറ്റാൻ റോഴ്സ തന്റെ സംഗീതം "ബെൻഹർ സ്യൂട്ട്" ആയി ക്രമീകരിച്ചു; അത് എംജിഎമ്മിന്റെ കുറഞ്ഞവില റെക്കോർഡുകൾ പുറത്തിറക്കിയ ഉപസ്ഥാപനമായ ലയൺ റെക്കോർഡ്സിലൂടെ 1959-ൽ പുറത്തിറങ്ങി.[117][119] ഇതിലൂടെ ബെൻഹർ ചലച്ചിത്രസംഗീതം പൂർണരൂപത്തിൽ മാത്രമല്ല, വേറൊരു ആൽബമായും പുറത്തിറങ്ങിയ ആദ്യ ചലച്ചിത്രസംഗീതമായി.[118]

ബെൻഹർ സംഗീതം റോഴ്സയുടെ കരിയറിലെ മികച്ച കൃതിയായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.[120] ബെൻഹറിന്റെ സംഗീതം 1970-കളുടെ മധ്യംവരെ ആഴത്തിലുള്ള സ്വാധീനം ചെലുത്തി; പിന്നീട് ജോൺ വില്യംസ് ജോസ്, സ്റ്റാർ വാർസ്, റെയ്ഡേഴ്സ് ഓഫ് ദ ലോസ്റ്റ് ആർക്ക് തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങൾക്ക് രചിച്ച സംഗീതം സംഗീതസംവിധായകരും പ്രേക്ഷകരും ഇടയിൽ കൂടുതൽ ജനപ്രിയമായി.[121] റോഴ്സയുടെ സംഗീതം പിന്നീട് പല ശ്രദ്ധേയ പുനർപ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളും കണ്ടു: 1967-ൽ ന്യൂറംബർഗ് സിംഫണി ഓർക്കസ്ട്ര ക്യാപിറ്റോൾ റെക്കോർഡ്സിൽ പുറത്തിറക്കിയത്; 1977-ൽ യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിന്റെ നാഷണൽ ഫിൽഹാർമോണിക് ഓർക്കസ്ട്ര ആൻഡ് കോറസ് ഡെക്ക റെക്കോർഡ്സിൽ പുറത്തിറക്കിയ ചില ട്രാക്കുകൾ; 1991-ൽ സോണി മ്യൂസിക് പുറത്തിറക്കിയ രണ്ട് സി.ഡി. പതിപ്പ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ.[122] 2012-ൽ ഫിലിം സ്കോർ മന്ത്ലിയും വാട്ടർടവർ മ്യൂസിക്കും ചിത്രത്തിലെ സംഗീതത്തിന്റെ പരിമിത പതിപ്പായ അഞ്ച്-സി.ഡി. സെറ്റ് പുറത്തിറക്കി. സിറ്റി ഓഫ് പ്രാഗ് ഫിൽഹാർമോണിക് ഓർക്കസ്ട്ര ആൻഡ് കോറസ് നിർവഹിച്ച പൂർണ ചലച്ചിത്രസംഗീതത്തിന്റെ രണ്ട്-സി.ഡി. സെറ്റ് ടാഡ്ലോ മ്യൂസിക് 2017-ൽ പുറത്തിറക്കി.

മൃഗക്ഷേമം

[തിരുത്തുക]

നിർമ്മാണത്തിനിടെ കുറഞ്ഞത് നൂറ് കുതിരകൾ മരിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ടായ 1925-ലെ ചിത്രത്തിന് വിപരീതമായി,[123] മൃഗങ്ങളുടെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാൻ സംവിധായകൻ വില്യം വൈലർ യാക്കിമ കനട്ടിനെ കൊണ്ടുവന്നു.[124] തേരോട്ടരംഗം ചിത്രീകരിക്കുമ്പോൾ ഒരു കുതിരക്കും പരിക്ക് പറ്റിയില്ല.[124]

സാം സിംബലിസ്റ്റ്

[തിരുത്തുക]

നിർമ്മാതാവ് സാം സിംബലിസ്റ്റിന് 1958 നവംബർ 4-ന് സെറ്റിൽ വെച്ച് ഹൃദയാഘാതം ഉണ്ടായി.[125] അദ്ദേഹത്തെ വില്ലയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയെങ്കിലും 57-ാം വയസ്സിൽ അവിടെവച്ച് മരിച്ചു.[126]

തേരോട്ടമത്സര രംഗം

[തിരുത്തുക]
ബെൻഹർ ചിത്രത്തിലെ തേരിന്റെ അവശിഷ്ടം

ബെൻഹറിലെ തേരോട്ടമത്സരം ആൻഡ്രൂ മാർട്ടണും യാക്കിമ കനട്ടും ചേർന്നാണ് സംവിധാനം ചെയ്തത്;[127] ഇവർ പലപ്പോഴും മറ്റുള്ളവരുടെ ചിത്രങ്ങളിൽ രണ്ടാം യൂണിറ്റ് സംവിധായകരായി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന ചലച്ചിത്രകാരന്മാരായിരുന്നു. ഓരോരുത്തർക്കും അധിക ദൃശ്യങ്ങൾ ചിത്രീകരിച്ച സഹസംവിധായകൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.[128] അവരിൽ സെർജിയോ ലിയോനെയും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു; രണ്ടാം യൂണിറ്റിലെ സീനിയർ സഹസംവിധായകനായിരുന്ന അദ്ദേഹം റീറ്റേക്കുകൾക്കു ചുമതലയുണ്ടായിരുന്നു.[129][130] മത്സരത്തിനു മുമ്പുള്ള "പെജൻട്രി" രംഗം, ആനന്ദിക്കുന്ന ജനക്കൂട്ടം, മത്സരം കഴിഞ്ഞുള്ള വിജയരംഗങ്ങൾ എന്നിവ വില്യം വൈലർ ചിത്രീകരിച്ചു.[131] മത്സരം തുടങ്ങുന്നതിന് മുൻപുള്ള "പെജൻട്രി" രംഗം 1925-ലെ നിശ്ശബ്ദ പതിപ്പിലെ അതേ രംഗത്തിന്റെ ഷോട്ട്-ബൈ-ഷോട്ട് പുനർസൃഷ്ടിയാണ്.[132] തേരോട്ടമത്സരം പ്രധാനമായും ക്ലോസ്-അപ്പുകളും മീഡിയം ഷോട്ടുകളും കൊണ്ടായിരിക്കും എന്ന് അറിഞ്ഞ വൈലർ, ചരിത്രപരമായി കൃത്യമല്ലെങ്കിലും, അരീനയുടെ വലിപ്പവും ഭംഗിയും പ്രേക്ഷകരെ ആകർഷിക്കാൻ നിരയൊരുക്കിയ പരേഡ് ചേർത്തു.[61]

സെറ്റ് രൂപകൽപ്പന

[തിരുത്തുക]

ജറുസലേമിലെ ചരിത്രപരമായ സർക്കസിനെ ആധാരമാക്കിയാണ് തേരോട്ട അരീന രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത്.[105] 18 acres (7.3 ha) വിസ്തൃതിയുള്ള അത് അന്നുവരെ നിർമ്മിച്ച ഏറ്റവും വലിയ സിനിമാസെറ്റായിരുന്നു.[133] $1 ദശലക്ഷം ചെലവിൽ നിർമ്മിച്ച ഈ ഒവൽ ആകൃതിയിലുള്ള അരീന പാറഖനിയിൽ നിന്ന് കൊത്തിയെടുക്കാൻ ആയിരം തൊഴിലാളികൾക്ക് ഒരു വർഷത്തിലധികം സമയമെടുത്തു.[104][105] പന്തയപാതയ്ക്ക് 1,500-foot (460 m) നീളമുള്ള നേരെപാതകളും അഞ്ചുനില ഉയരമുള്ള ഗ്രാൻഡ്‌സ്റ്റാൻഡുകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.[105] ഗ്രാൻഡ്‌സ്റ്റാൻഡുകൾ സ്ഥാപിക്കാൻ 250 miles (400 km)-ത്തിലധികം ലോഹ ട്യൂബിംഗ് ഉപയോഗിച്ചു.[57] ഗ്രാൻഡ്‌സ്റ്റാൻഡുകളുടെ മുകളിലുള്ള നിലകളും പശ്ചാത്തല പർവതങ്ങളും കാണുന്ന മായികാനുഭവം മാറ്റ് പെയിന്റിംഗുകൾ സൃഷ്ടിച്ചു.[134] പാത മൂടാൻ മധ്യധരണ്യക്കടൽ തീരങ്ങളിൽ നിന്ന് 40,000 short tons (36,000 t)-ത്തിലധികം മണൽ കൊണ്ടുവന്നു.[135] സർക്കസിലെ മറ്റു ഘടകങ്ങളും ചരിത്രപരമായി കൃത്യമായിരുന്നു. സാമ്രാജ്യ റോമൻ റേസ്കോഴ്സുകളിൽ 10-foot (3.0 m) ഉയരമുള്ള ഉയർത്തിയ സ്പിന (മധ്യഭാഗം), മെറ്റെ (സ്പിനയുടെ ഓരോ അറ്റത്തുമുള്ള തൂണുകളായ ലക്ഷ്യചിഹ്നങ്ങൾ), ഡോൾഫിൻ ആകൃതിയിലുള്ള ലാപ്പ് കൗണ്ടറുകൾ, മത്സരത്തിന് മുമ്പ് കുതിരകൾ കാത്തിരുന്ന സെല്ലുകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന പിന്നിലെ തൂണുകളുള്ള കെട്ടിടമായ കാർസെറസ് എന്നിവ ഉണ്ടായിരുന്നു.[134][136] സ്പിനയുടെ മുകളിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന നാല് പ്രതിമകൾ 30 feet (9.1 m) ഉയരമുള്ളവയായിരുന്നു.[54] കുതിരകളെ പരിശീലിപ്പിക്കാനും ക്യാമറ ഷോട്ടുകൾ ക്രമീകരിക്കാനും ഇതേ വലുപ്പത്തിലുള്ള മറ്റൊരു തേരോട്ട പാത സെറ്റിനോടടുത്ത് നിർമ്മിച്ചു.[136]

തയ്യാറെടുപ്പ്

[തിരുത്തുക]
ബെൻഹറിലെ തേരോട്ടസംഘങ്ങളിൽ വിയന്നയിലെ ഇതുപോലെയുള്ള ലിപ്പിസാനർ കുതിരകൾ ഉപയോഗിച്ചു.

തേരോട്ടമത്സരം പദ്ധതിയിടാൻ ഏകദേശം ഒരു വർഷം എടുത്തു.[105] എഴുപത്തിയെട്ട് കുതിരകൾ 1957 നവംബറിൽ യുഗോസ്ലാവിയയിലും സിസിലിയിലും നിന്ന് വാങ്ങി ഇറക്കുമതി ചെയ്തു; അവയെ പരമാവധി ശാരീരികക്ഷമതയിലേക്കു കൊണ്ടുവന്നു, നാല് കുതിരകൾ ചേർന്ന് വലിക്കുന്ന റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തേർ ആയ ക്വാഡ്രിഗ വലിക്കാൻ ഹോളിവുഡ് മൃഗപരിശീലകൻ ഗ്ലെൻ റാൻഡൽ പരിശീലിപ്പിച്ചു.[92][105] ബെൻഹറിന്റെ അറേബ്യൻ കുതിരകളായി അൻഡലൂഷ്യൻ കുതിരകൾ അഭിനയിച്ചു; തേരോട്ടമത്സരത്തിലെ മറ്റു കുതിരകൾ പ്രധാനമായും ലിപ്പിസാനറുകൾ ആയിരുന്നു.[137] കുതിരകളെ പരിപാലിക്കാനും ഓരോ ദിവസവും മത്സരത്തിനായി സജ്ജമാക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പാക്കാനും ഒരു മൃഗഡോക്ടർ, ഹാർനസ് നിർമാതാവ്, 20 സ്റ്റേബിൾ ബാലന്മാർ എന്നിവരെ നിയമിച്ചു.[92] ഡാനെസി ബ്രദേഴ്സ് എന്ന കമ്പനി[138] 18 തേരുകൾ നിർമ്മിച്ചു;[139] അവയിൽ ഒൻപത് പരിശീലനത്തിനായി ഉപയോഗിച്ചു.[138] ഓരോന്നും 900 pounds (410 kg) ഭാരമുള്ളതായിരുന്നു.[24] പ്രധാന അഭിനേതാക്കൾ, സ്റ്റാൻഡ്-ഇൻമാർ, സ്റ്റണ്ട് കലാകാരന്മാർ എന്നിവർ ചിത്രീകരണത്തിനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പായി അരീനയിൽ 100 പരിശീലന ലാപ്പുകൾ നടത്തി.[102]

ഹെസ്റ്റണും ബോയ്ഡും ഇരുവരും തേർ ഓടിക്കാൻ പഠിക്കേണ്ടിവന്നു. പരിചയസമ്പന്നനായ കുതിരസവാരിക്കാരനായ ഹെസ്റ്റൺ റോമിലെത്തിയശേഷം ദിവസവും മൂന്നു മണിക്കൂർ വീതം തേരോട്ടപാഠങ്ങൾ എടുത്തു; കഴിവ് വേഗത്തിൽ നേടി.[p][51][141] മത്സരത്തിനിടെ പറക്കുന്ന മണൽ കണ്ണിന് പരിക്ക് വരുത്താതിരിക്കാനായി ഹെസ്റ്റണിന് പ്രത്യേക കോൺടാക്റ്റ് ലെൻസുകൾ നൽകി.[141] മറ്റ് തേരോട്ടക്കാരായി, കുതിരകളോടുള്ള വിപുലമായ പരിചയമുള്ള ആറു നടന്മാരെ ഹോളിവുഡിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുവന്നു; ഒരിക്കൽ ഇറ്റലിയുടെ വിക്ടർ ഇമ്മാനുവൽ മൂന്നാമന്റെ ബോഡിഗാർഡായിരുന്ന ജുസെപ്പെ ടോസിയും അവരിൽ ഒരാളായിരുന്നു.[56]

ചിത്രീകരണം

[തിരുത്തുക]

തേരോട്ടമത്സരരംഗം ചിത്രീകരിക്കാൻ അഞ്ചാഴ്ച എടുത്തു; ആ സമയം മൂന്ന് മാസങ്ങളിലായി പിരിഞ്ഞിരുന്നു. മൊത്തം ചെലവ് $1 ദശലക്ഷം[142] ആയിരുന്നു; പൂർത്തിയാക്കാൻ 200 miles (320 km)-ത്തിലധികം പന്തയം ആവശ്യമായി.[133] മാർട്ടണും യാക്കിമ കനട്ടും മുഴുവൻ തേരോട്ടമത്സരരംഗവും സ്റ്റണ്ട് ഡബിളുകളോടെ ലോങ് ഷോട്ടിൽ ചിത്രീകരിച്ചു; ദൃശ്യങ്ങൾ ചേർത്ത് എഡിറ്റ് ചെയ്ത്, മത്സരം എങ്ങനെ തോന്നണമെന്ന് കാണിക്കാനും ഹെസ്റ്റണിന്റെയും ബോയ്ഡിന്റെയും ക്ലോസ്-അപ്പുകൾ എവിടെയാകണമെന്ന് സൂചിപ്പിക്കാനും സിംബലിസ്റ്റിനും വൈലറിനും ഹെസ്റ്റണിനും കാട്ടി.[142] സ്റ്റാൻഡുകളിൽ ആഹ്ലാദിക്കാൻ ഏഴായിരം എക്സ്ട്രാക്കളെ നിയമിച്ചു.[19][133][q][143] അന്ന് ഇറ്റലിയിലെ സാമ്പത്തികസ്ഥിതി മോശമായിരുന്നു; തേരോട്ടമത്സരരംഗത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം അവസാനത്തോടടുത്തപ്പോൾ ഏതൊരു ദിവസവും വെറും 1,500 എക്സ്ട്രാക്കൾ മാത്രമാണ് ആവശ്യമായിരുന്നത്. 1958 ജൂൺ 6-ന് ജോലി തേടി വന്ന 3,000-ത്തിലധികം പേരെ തിരികെ അയച്ചു. ജനക്കൂട്ടം കലാപത്തിലേർപ്പെട്ടു; കല്ലെറിയുകയും സെറ്റിന്റെ ഗേറ്റുകൾ ആക്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. പൊലീസ് എത്തിയശേഷമാണ് അവരെ പിരിച്ചുവിട്ടത്.[144][145] മെസലയുടെ മുള്ളുള്ള ചക്രാക്രമണങ്ങൾ മൂലം തേരുകളുടെ ചക്രങ്ങളും ആക്സിലുകളും പിളരുന്നതായി കാണിക്കാൻ ഡൈനാമൈറ്റ് ചാർജുകൾ ഉപയോഗിച്ചു.[134] തേരുകൾ ആളുകളെ ചവിട്ടിക്കടക്കുന്നതായി തോന്നിക്കാൻ മത്സരത്തിലെ പ്രധാന സ്ഥലങ്ങളിൽ മൂന്ന് ജീവസന്നിഹിതമായ ഡമ്മികൾ സ്ഥാപിച്ചു.[146]

തേരോട്ടത്തിൽ ഉപയോഗിച്ച ക്യാമറകളും പ്രശ്നങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു. 70mm ലെൻസുകളുടെ ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഫോക്കസിംഗ് ദൂരം 50 feet (15 m) ആയിരുന്നു; ക്യാമറ സംഘത്തിന് തേരുകളുടെ മുന്നിൽ നിൽക്കാൻ കഴിയാൻ ക്യാമറ ചെറിയ ഇറ്റാലിയൻ കാറിൽ ഘടിപ്പിച്ചു. എന്നാൽ കുതിരകൾ 1,500-foot (460 m) നേരെപാതയിൽ കാറിനെക്കാൾ വളരെ വേഗത്തിൽ പായുകയായിരുന്നു; നീണ്ട ഫോക്കൽ ലെങ്ങ്ത് കാരണം മാർട്ടണിനും കനട്ടിനും ഷോട്ടുകൾ നേടാൻ വളരെ കുറഞ്ഞ സമയം മാത്രമേ ലഭിച്ചുള്ളു. നിർമ്മാണകമ്പനി കൂടുതൽ ശക്തമായ അമേരിക്കൻ കാർ വാങ്ങി; എന്നിട്ടും കുതിരകൾ വേഗമേറിയതായിരുന്നു. മുന്നേ തുടങ്ങി ഓടിച്ചാലും ചലച്ചിത്രകാരന്മാർക്ക് കുറച്ച് സെക്കൻഡുകൾ മാത്രം അധിക ഷോട്ട് സമയം ലഭിച്ചു. ചിത്രീകരണം പുരോഗമിക്കുമ്പോൾ ഈ രംഗത്തിനായി വളരെ വലിയ അളവിൽ ദൃശ്യങ്ങൾ ചിത്രീകരിച്ചു. ചിത്രീകരിച്ച ഫൂട്ടേജും ഉപയോഗിച്ച ഫൂട്ടേജും തമ്മിലുള്ള അനുപാതം 263:1 ആയിരുന്നു; ഒരു ചിത്രത്തിനുള്ളതിൽ ഏറ്റവും ഉയർന്ന അനുപാതങ്ങളിൽ ഒന്നായി അത് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.[146]

മത്സരത്തിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ നിമിഷങ്ങളിൽ ഒന്ന്, യാക്കിമ കനട്ടിന്റെ മകനായ സ്റ്റണ്ട് കലാകാരൻ ജോ കനട്ട് അബദ്ധത്തിൽ വായുവിലേക്കെറിയപ്പെട്ട ഒരു മരണഭീഷണിയുള്ള അപകടത്തിൽ നിന്നാണ് വന്നത്; അദ്ദേഹത്തിന് താടിയിൽ ചെറിയ പരിക്ക് പറ്റി.[147] ആ ഷോട്ട് നിലനിർത്തണമെന്നായിരുന്നു മാർട്ടണിന്റെ ആഗ്രഹം; എന്നാൽ ദൃശ്യങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാൻ പറ്റില്ലെന്ന് സിംബലിസ്റ്റ് കരുതി. ബെൻഹർ തന്റെ തേരിന്റെ മുന്നിലേക്കു വീണിട്ടും അതിൽ പിടിച്ചു നിൽക്കുകയും, കുതിരകൾ മുന്നോട്ടുപോകുമ്പോൾ വീണ്ടും ക്വാഡ്രിഗയിലേക്ക് കയറുകയും ചെയ്യുന്നതായി കാണിക്കാമെന്ന ആശയം മാർട്ടൺ അവതരിപ്പിച്ചു.[148] കനട്ടിന്റെ അപകടത്തിന്റെ ലോങ് ഷോട്ട് ഹെസ്റ്റൺ തിരികെ കയറുന്ന ക്ലോസ്-അപ്പുമായി ചേർത്തപ്പോൾ, മത്സരത്തിലെ ഏറ്റവും ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്ന നിമിഷങ്ങളിൽ ഒന്ന് ലഭിച്ചു.[149] സ്വന്തം സ്റ്റണ്ടുകളിൽ രണ്ടെണ്ണം ഒഴികെ എല്ലാം ബോയ്ഡ് തന്നെയാണ് ചെയ്തത്.[21] മെസല തേരിന്റെ കുതിരകൾക്കടിയിൽ വലിച്ചിഴക്കപ്പെടുകയും ചവിട്ടപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന രംഗത്തിൽ, വേഷത്തിനടിയിൽ ബോയ്ഡ് സ്റ്റീൽ കവചം ധരിച്ചു; പരിക്കിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ കുതിരകളുടെ ഹാർനസിലേക്ക് കയറാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ക്ലോസ്-അപ്പ് ഷോട്ടും പുറംതിരിഞ്ഞ് കിടക്കുന്ന ഷോട്ടും അദ്ദേഹം തന്നെയാണ് ചെയ്തത്. ചവിട്ടിക്കടക്കുന്ന ഷോട്ടിന് ഡമ്മിയാണ് ഉപയോഗിച്ചത്.[147]

തേരോട്ടരംഗത്തെക്കുറിച്ച് നിരവധി അർബൻ ലെജൻഡുകൾ നിലനിൽക്കുന്നു. ചിത്രീകരണത്തിനിടെ ഒരു സ്റ്റണ്ട് കലാകാരൻ മരിച്ചുവെന്ന് ഒന്നിൽ പറയുന്നു; നോഷർ പവൽ തന്റെ ആത്മകഥയിൽ അതു പറയുന്നു.[150] മറ്റൊന്നിൽ തേരോട്ടത്തിനിടെ ചുവന്ന ഫെറാരി കാണാമെന്നാണു പറയുന്നത്; Movie Mistakes എന്ന പുസ്തകം ഇതിനെ മിഥ്യകഥയെന്ന് വിളിക്കുന്നു.[151] ചിത്രത്തിന്റെ ഡിവിഡി കമന്ററിയിൽ, തേരോട്ടത്തിനിടെ താൻ കൈക്കടികാരം ധരിച്ചതായി മൂന്നാമത്തെ അർബൻ ലെജൻഡ് പറയുന്നു എന്ന് ഹെസ്റ്റൺ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു; പക്ഷേ താൻ കൈമുട്ടുവരെയെത്തുന്ന തുകൽ ബ്രേസറുകൾ ധരിച്ചിരുന്നതാണ് എന്ന് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കുന്നു.[152]

റിലീസ്

[തിരുത്തുക]
1960 ഒക്ടോബറിൽ ആംസ്റ്റർഡാമിൽ ചിത്രം പ്രചരിപ്പിക്കുന്ന ഹയ ഹരാറീത്ത്

വൻതോതിലുള്ള $14.7 ദശലക്ഷത്തിന്റെ വിപണനപ്രചാരം ബെൻഹറിനെ പ്രചരിപ്പിക്കാൻ സഹായിച്ചു.[153] അമേരിക്കയിലെ 47 നഗരങ്ങളിലെ 2,000-ത്തിലധികം ഹൈസ്കൂളുകളിൽ സർവേ നടത്തി കൗമാരപ്രേക്ഷകരുടെ ചിത്രത്തോടുള്ള താൽപ്പര്യം അളക്കാൻ എംജിഎം പ്രത്യേക "ബെൻഹർ റിസർച്ച് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ്" സ്ഥാപിച്ചു.[154] ഹൈസ്കൂൾ പഠനസഹായിയും സൃഷ്ടിച്ച് വിതരണം ചെയ്തു.[154] വിപണനക്യാമ്പെയ്നിന്റെ സ്വാധീനം അളക്കാൻ രാജ്യവ്യാപക സർവേ നടത്താൻ സിന്ഡ്ലിംഗർ ആൻഡ് കമ്പനി നിയമിക്കപ്പെട്ടു.[155] 1959-ലും 1960-ലും $20 ദശലക്ഷത്തിലധികം വിലവരുന്ന മിഠായികൾ; തേരിന്റെ ആകൃതിയിലുള്ള കുട്ടികളുടെ ട്രൈസൈക്കിളുകൾ; ഗൗണുകൾ; മുടിയിലിടുന്ന ബാരറ്റുകൾ; ആഭരണങ്ങൾ; പുരുഷന്മാരുടെ ടൈകൾ; സുഗന്ധദ്രവ്യക്കുപ്പികൾ; "Ben-Her", "Ben-His" തൂവാലകൾ; കളിക്കവചങ്ങൾ, ഹെൽമറ്റുകൾ, വാളുകൾ; കുടകൾ; കവർ ആർട്ടോടെ ചിത്രവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച നോവലിന്റെ ഹാർഡ്‌ബാക്ക്, പേപ്പർബാക്ക് പതിപ്പുകൾ എന്നിവ വിറ്റു.[102][116]

ബെൻഹർ 1959 നവംബർ 18-ന് ന്യൂയോർക്ക് നഗരത്തിലെ ലോവ്സ് സ്റ്റേറ്റ് തിയേറ്ററിൽ പ്രീമിയർ ചെയ്തു. വില്യം വൈലർ, ചാൾട്ടൻ ഹെസ്റ്റൺ, സ്റ്റീഫൻ ബോയ്ഡ്, ഹയ ഹരാറീത്ത്, മാർത്ത സ്കോട്ട്, 1925-ലെ നിശ്ശബ്ദ പതിപ്പിൽ ജൂദ ബെൻഹർ അവതരിപ്പിച്ച റാമൺ നോവാരോ, 20th Century Fox പ്രസിഡന്റ് സ്പൈറോസ് സ്കൂറാസ്, പാരമൗണ്ട് പിക്ചേഴ്സ് പ്രസിഡന്റ് ബാർണി ബാലബാൻ, വാർണർ ബ്രദേഴ്സ് പ്രസിഡന്റ് ജാക് എൽ. വാർണർ, അമേരിക്കൻ ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ് കമ്പനിയുടെ പ്രസിഡന്റ് ലിയോണാർഡ് ഗോൾഡൻസൺ, നാടകകൃത്ത് മോസ് ഹാർട്ട്, എബിസി ടെലിവിഷൻ എക്സിക്യൂട്ടീവ് റോബർട്ട് കിന്റ്നർ, നാടകകൃത്ത് സിഡ്നി കിങ്സ്ലി, പാരമൗണ്ട് പിക്ചേഴ്സിന്റെ സ്ഥാപകൻ അഡോൾഫ് സുകോർ എന്നിവർ പ്രീമിയറിൽ പങ്കെടുത്തു.[156]

സ്വീകരണം

[തിരുത്തുക]

ബോക്സ് ഓഫീസ്

[തിരുത്തുക]

പ്രാരംഭ റിലീസിൽ, ചിത്രം വടക്കേ അമേരിക്കൻ തിയേറ്റർ റെന്റലുകളിൽ $33.6 ദശലക്ഷം നേടി; ഇത് ഏകദേശം $74.7 ദശലക്ഷം ബോക്സ് ഓഫീസ് വിൽപ്പന സൃഷ്ടിച്ചു. ആറുമാസം യുഎസിലെ മാസ ബോക്സ് ഓഫീസിൽ ഒന്നാം സ്ഥാനത്തിരുന്നു.[157] വടക്കേ അമേരിക്കയ്ക്ക് പുറത്തായി, റെന്റലുകളിൽ $32.5 ദശലക്ഷം നേടി; ഏകദേശം $72.2 ദശലക്ഷം ബോക്സ് ഓഫീസിനോട് തുല്യം. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള റെന്റൽ വരുമാനം $66.1 ദശലക്ഷമായി; ഏകദേശം $146.9 ദശലക്ഷം ബോക്സ് ഓഫീസ് വരുമാനത്തോട് തുല്യം.[153] അത് ഏറ്റവും വേഗത്തിൽ വരുമാനം നേടിയ ചിത്രം[19] കൂടാതെ 1959-ലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുമാനം നേടിയ ചിത്രം[158] ആയിരുന്നു; അന്നത്തെ കാലത്ത് ഗോൺ വിത്ത് ദ വിൻഡ് കഴിഞ്ഞുള്ള രണ്ടാമത്തെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുമാനം നേടിയ ചിത്രമായി മാറി.[159][160] ജപ്പാനിൽ അന്നത്തെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുമാനം നേടിയ ചിത്രമായിരുന്നു ഇത്; $2,722,000 നേടി.[161] ബെൻഹർ എംജിഎമ്മിനെ സാമ്പത്തിക ദുരന്തത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിച്ചു;[162] പ്രാരംഭ റിലീസിൽ $20,409,000 ലാഭവും,[4] 1969-ലെ പുനർറിലീസിൽ മറ്റൊരു $10.1 ദശലക്ഷം ലാഭവും നേടി.[19] 1989-ഓടെ ബെൻഹർ ലോകമെമ്പാടുമുള്ള തിയേറ്റർ റെന്റലുകളിൽ $90 ദശലക്ഷം നേടിയിരുന്നു.[163]

വിമർശനസ്വീകരണം

[തിരുത്തുക]

റിലീസിനിടെ ബെൻഹർ അതിവ്യാപകമായ അനുകൂല നിരൂപണങ്ങൾ നേടി.[164] ദ ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസിനായി എഴുതിയ ബോസ്ലി ക്രൗതർ, ബെൻഹറിനെ "അസാധാരണമായി ബുദ്ധിപരവും ആകർഷകവുമായ മനുഷ്യനാടകം" എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു.[165] അഭിനയം, വില്യം വൈലറിന്റെ "അടുത്തുനിൽക്കുന്ന" സംവിധാനം എന്നിവയെ പ്രശംസിച്ചതോടൊപ്പം തേരോട്ടത്തെയും അദ്ദേഹം വളരെ ഉയർന്ന രീതിയിൽ പ്രശംസിച്ചു: "ഈ ചിത്രത്തിലെ തേരോട്ടവുമായി താരതമ്യം ചെയ്യാൻ സിനിമകളിൽ വളരെ കുറച്ച് കാര്യങ്ങളേ ഉണ്ടായിട്ടുള്ളൂ. ശക്തമായ വേദിസജ്ജീകരണം, കുതിരകളും മനുഷ്യരും ചേർന്ന ഉന്മേഷകരമായ ആക്ഷൻ, പാനോരമിക് നിരീക്ഷണം, നാടകീയശബ്ദത്തിന്റെ വിസ്മയകരമായ ഉപയോഗം എന്നിവയുടെ അതിശയകരമായ സമുച്ചയമാണത്."[165] യുനൈറ്റഡ് പ്രസ്സ് ഇന്റർനാഷണലിനായി എഴുതിയ ജാക് ഗേവറും അഭിനയം പ്രശംസിച്ചു; "യഥാർത്ഥ ഉഷ്ണതയും തീക്ഷ്ണതയും നന്നായി അവതരിപ്പിച്ച അടുപ്പമുള്ള രംഗങ്ങളും" നിറഞ്ഞതാണെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.[166]

ലോസ് ആഞ്ചലസ് ടൈംസ് നിരൂപകനായ ഫിലിപ്പ് കെ. ഷ്യൂവർ അതിനെ "മഹത്തായതും പ്രചോദനകരവും വിസ്മയകരവും ആകർഷകവുമാണ്; അതിനെക്കുറിച്ച് നിങ്ങൾ വായിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന മറ്റെല്ലാ വിശേഷണങ്ങളും അതിനു ചേരും" എന്നു വിളിച്ചു.[167] എഡിറ്റിംഗ് "പൊതുവെ വിദഗ്ധമാണ്", എങ്കിലും ചിലപ്പോൾ അപ്രതീക്ഷിതമായി പിളരുന്നതുപോലെയുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.[167] വറൈറ്റിക്കായി എഴുതിയ റോണാൾഡ് ഹോളോവേ, ബെൻഹർ "മാസ്റ്റർ കലാകാരന്മാർ സൃഷ്ടിച്ച ചലച്ചിത്രകലകളുടെ ഉജ്ജ്വല സംയോജനത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന മഹത്തായ നേട്ടം" എന്നു വിളിച്ചു; "മെട്രോയുടെ സ്വന്തം സർവകാല വരുമാനചാമ്പ്യനായ ഗോൺ വിത്ത് ദ വിൻഡ് ഒടുവിൽ പിന്നിലിരിക്കാൻ നിർബന്ധിതമാകും" എന്നും പറഞ്ഞു.[168] തേരോട്ടം "ആക്ഷൻ രംഗം രേഖപ്പെടുത്താൻ ചലച്ചിത്രക്യാമറ ഉപയോഗിക്കുന്നതിന്റെ ഏറ്റവും മികച്ച ഉദാഹരണമായി ഫിലിം ആർക്കൈവുകളിൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ആൻഡ്രൂ മാർട്ടണും യാക്കിമ കനട്ടും സംവിധാനം ചെയ്ത മത്സരം, പ്രേക്ഷകർ ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടുള്ളതിൽ ഏറ്റവും രോമാഞ്ചകരമായ ആവേശത്തിന്റെ ഏതാണ്ട് 40 മിനിറ്റ് [sic][r] പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു" എന്നും അദ്ദേഹം എഴുതി.[168]

ചിത്രം അതികം ദൈർഘ്യമേറിയതാണെന്ന് ക്രൗതർ കരുതി.[165] പൊതുവെ പ്രശംസിച്ചിരുന്നെങ്കിലും, അതിന്റെ വലിയ പിഴവ് "അമിതവത്കരണം" ആണെന്നും, പറഞ്ഞ കാര്യങ്ങൾ തെളിയിച്ചുകഴിഞ്ഞും ചിത്രം അവയെ വീണ്ടും വീണ്ടും അടിച്ചേൽപ്പിക്കുന്നുവെന്നും ഷ്യൂവർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. ഗാലി തുഴയൽ രംഗം, യേശു കുരിശുമരണസ്ഥലത്തേക്കുള്ള യാത്ര, കുഷ്ഠരോഗികളെ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ഭൂരിഭാഗം രംഗങ്ങൾ എന്നിവ അദ്ദേഹം പ്രത്യേകം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ചാൾട്ടൻ ഹെസ്റ്റൺ മാനസികമായി ആകർഷകമായതിലുപരി ശരീരികമായി ബലമുള്ളതായി തോന്നുന്നു എന്നും അദ്ദേഹം ലഘുവായി വിമർശിച്ചു.[167] ദ ന്യൂയോർക്കറിലെ ജോൺ മകാർട്ടൻ ഹെസ്റ്റണിനെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വിമർശനാത്മകനായിരുന്നു; "ഗ്രാമഫോൺ റെക്കോർഡുകളിൽ നിന്ന് ഇംഗ്ലീഷ് പഠിച്ചതുപോലെ സംസാരിക്കുന്നു" എന്ന് അദ്ദേഹം എഴുതി.[169] ചലച്ചിത്രവിമർശകൻ ഡ്വൈറ്റ് മക്‌ഡോണാൾഡും പൊതുവെ പ്രതികൂല നിലപാടിലായിരുന്നു.[164] ചിത്രം അത്രയും അപ്രവേശ്യവും ദൈർഘ്യമേറിയതുമാണെന്ന് അദ്ദേഹം കരുതി; "മന്ദഗതിയിൽ നീങ്ങുന്ന നീണ്ട ചരക്കുവണ്ടി കടന്നുപോകുമ്പോൾ റെയിൽവേ ക്രോസിംഗിൽ കുടുങ്ങിയ വാഹനയാത്രികനെപ്പോലെ" തനിക്കു തോന്നിയെന്ന് പറഞ്ഞു.[170] ടൈം ഔട്ടിനായി എഴുതിയ ബ്രിട്ടീഷ് ചലച്ചിത്രവിമർശകൻ ജോൺ പിം ചിത്രം "നാലുമണിക്കൂർ നീളുന്ന സൺഡേ സ്കൂൾ പാഠം" എന്നു വിളിച്ചു.[171] ഓട്ടർ സിദ്ധാന്തത്തെ പിന്തുടർന്ന നിരവധി ഫ്രഞ്ച്, അമേരിക്കൻ നിരൂപകർ വില്യം വൈലർ ഗൗരവമുള്ള കലാകാരനല്ല, "വെറും വാണിജ്യശില്പി" മാത്രമാണെന്ന അവരുടെ വിശ്വാസത്തിന് ചിത്രം തെളിവായിട്ടാണ് കണ്ടത്.[32]

1959 ഡിസംബറിൽ ലണ്ടനിലെ സൺഡേ ടൈംസ്ക്കായുള്ള നിരൂപണത്തിൽ, പരിചയസമ്പന്നയായ ബ്രിട്ടീഷ് വിമർശക ഡിലിസ് പവൽ ചിത്രത്തെക്കുറിച്ച് ഗൗരവമായ നിരവധി സംശയങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിച്ചുവെങ്കിലും അതിനെ ഏറെ പ്രശംസിച്ചു:

ഇത് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച തേരോട്ടമാണ്, സംശയമില്ല. ഇതിനകം എല്ലാവരും അതുപറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; ... തേരോട്ടങ്ങളെ ഇഷ്ടപ്പെടാത്ത, ബൈബിൾ കഥാസാഹിത്യത്തിൽ നിന്ന് പിന്നോട്ടടിയുന്ന, കുരിശുമരണം ഉൾപ്പെടുന്ന സിനിമകളെ വെറുക്കുന്ന ഒരാളിൽ നിന്ന് ആ പ്രശംസ പിടിച്ചെടുക്കുമ്പോൾ അതിന് പ്രത്യേക ശക്തിയുണ്ടാകുമെന്നതാണ് [എന്റെ] ഏക പ്രതീക്ഷ...

... നിറം, തെളിഞ്ഞ മൂർച്ചയുള്ള ദൃശ്യങ്ങൾ, വിസ്മയകരമായ കാഴ്ചകൾ, വലുപ്പം എന്നിവയുള്ള ഈ നീണ്ട ആഡംബരചിത്രത്തിലെ ഭാഗങ്ങളെപ്പറ്റി ... എനിക്ക് പരാതിപ്പെടാനാവില്ല. എന്നിരുന്നാലും ആകെപ്പാടെ അത് എന്നോട് അന്യമായിത്തന്നെ തോന്നുന്നു...

... എന്നിരുന്നാലും, ഇത്തരം സിനിമകൾ വേണമെങ്കിൽ, വേണ്ടത് ഇതുതന്നെയാണ്. ഒടുവിൽ ദൃശ്യവിസ്മയങ്ങൾ ശേഷിക്കുന്നു: കടൽയുദ്ധം, ട്രയംഫ്, മഹത്തായ കൊടുങ്കാറ്റ്, തീർച്ചയായും തേരോട്ടം; അതീവമികവോടെ ചിത്രീകരിച്ച, അതീവമികവോടെ എഡിറ്റ് ചെയ്ത, എല്ലാ വിധത്തിലും അതുല്യമായ രംഗം. ആവേശത്തിൽ ഇതിന് തുല്യമായൊന്നും ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല.[172]

നിരൂപണ സമാഹാര വെബ്സൈറ്റായ റോട്ടൻ ടൊമാറ്റോസ്, ശേഖരിച്ച 116 നിരൂപണങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി 88% നിരൂപകർ ചിത്രത്തിന് അനുകൂല നിരൂപണം നൽകിയതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു; ശരാശരി റേറ്റിംഗ് 8.20/10. നിരൂപക ഏകാഭിപ്രായം ഇങ്ങനെ പറയുന്നു: "വിപുലമായ വലുപ്പമുണ്ടെങ്കിലും അതിന്റെ സൂക്ഷ്മമായ ആത്മീയ നൂൽ ഒരിക്കലും നഷ്ടപ്പെടാത്ത ബെൻഹർ, ഭീമമായ വ്യാപ്തിയും നിർവ്യാജ മനുഷ്യാവബോധവും തമ്മിൽ ആശയവിനിമയമുള്ള തുലനം കണ്ടെത്തുന്ന ബൈബിൾ ഇതിഹാസങ്ങളുടെ പര്യവസാനമാണ്."[173] മെറ്റാക്രിറ്റിക്കിൽ, 9 നിരൂപകരെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ചിത്രത്തിന് 100-ൽ 90 എന്ന ഭാരിത ശരാശരി സ്കോർ ലഭിച്ചു; ഇത് "സാർവത്രിക പ്രശംസ" സൂചിപ്പിക്കുന്നു.[174]

ജാപ്പനീസ് ചലച്ചിത്രകാരൻ അകിര കുരോസാവ തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട 100 ചിത്രങ്ങളിൽ ഒന്നായി ഈ ചിത്രത്തെ പരാമർശിച്ചു.[175][better source needed]

2025-ൽ ദ ഹോളിവുഡ് റിപ്പോർട്ടർ, 1959-ലെ മികച്ച സ്റ്റണ്ടുകൾ ഉള്ള ചിത്രമായി ബെൻഹറിനെ പട്ടികപ്പെടുത്തി.[176]

പുരസ്കാരങ്ങൾ

[തിരുത്തുക]
32-ാമത് അക്കാദമി അവാർഡുകൾ
  1. മികച്ച ചിത്രം – സാം സിംബലിസ്റ്റ് (മരണാനന്തര പുരസ്കാരം)
  2. മികച്ച സംവിധായകൻ – വില്യം വൈലർ
  3. മികച്ച നടൻ – ചാൾട്ടൻ ഹെസ്റ്റൺ
  4. മികച്ച സഹനടൻ – ഹ്യൂഗ് ഗ്രിഫിത്ത്
  5. മികച്ച കലാസംവിധാനം-സെറ്റ് അലങ്കാരം – കളർ – എഡ്വേഡ് സി. കാർഫാഗ്നോ, വില്യം എ. ഹോർണിംഗ് (മരണാനന്തര പുരസ്കാരം) (കലാസംവിധാനം); ഹ്യൂഗ് ഹണ്ട് (സെറ്റ് അലങ്കാരം)
  6. മികച്ച ഛായാഗ്രഹണം – കളർ – റോബർട്ട് എൽ. സർട്ടീസ്
  7. മികച്ച വസ്ത്രാലങ്കാരം – കളർ – എലിസബത്ത് ഹാഫൻഡൻ
  8. മികച്ച ചിത്രസംയോജനം – ജോൺ ഡി. ഡണ്ണിംഗ്, റാൽഫ് ഇ. വിന്റേഴ്സ്
  9. മികച്ച സൗണ്ട് റെക്കോർഡിംഗ് – ഫ്രാങ്ക്ലിൻ മിൽട്ടൺ, എംജിഎം സ്റ്റുഡിയോ സൗണ്ട് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ്
  10. മികച്ച സംഗീതം – നാടക/ഹാസ്യചിത്രത്തിനുള്ള സ്കോറിംഗ് – മിക്ലോഷ് റോഴ്സ
  11. മികച്ച സ്പെഷ്യൽ എഫക്ട്സ് – എ. ആർണോൾഡ് ഗില്ലെസ്പി, റോബർട്ട് മക്‌ഡൊണാൾഡ്, മിലോ ലോറി
17-ാമത് ഗോൾഡൻ ഗ്ലോബ് അവാർഡുകൾ
  1. മികച്ച ചലച്ചിത്രം – നാടകം
  2. മികച്ച സംവിധായകൻ – വില്യം വൈലർ
  3. മികച്ച സഹനടൻ – ചലച്ചിത്രം – സ്റ്റീഫൻ ബോയ്ഡ്

ബെൻഹർ 12 അക്കാദമി അവാർഡുകൾക്ക് നാമനിർദ്ദേശം നേടി, മുൻപില്ലാത്ത 11 പുരസ്കാരങ്ങൾ നേടി. As of 2025, 1998-ലെ ടൈറ്റാനിക്കും 2004-ലെ ദ ലോർഡ് ഓഫ് ദ റിങ്സ്: ദ റിട്ടേൺ ഓഫ് ദ കിങ്ങും മാത്രമാണ് ചിത്രത്തിന്റെ വിജയസംഖ്യയോട് തുല്യമായിരിക്കുന്നത്.[177][178] ബെൻഹർ ജയിക്കാത്ത ഏക വിഭാഗം മികച്ച രൂപാന്തരിത തിരക്കഥ ആയിരുന്നു; അത് റൂം അറ്റ് ദ ടോപ്പിനോട് തോറ്റു. എഴുത്ത് ക്രെഡിറ്റിനെക്കുറിച്ചുള്ള വിവാദമാണ് ഇതിന് കാരണമെന്ന് ഭൂരിഭാഗം നിരീക്ഷകരും കരുതി.[21][179] Camera 65 ഫോട്ടോഗ്രാഫിക് പ്രക്രിയ വികസിപ്പിച്ചതിനായി എംജിഎമ്മും പാനാവിഷനും 1960 മാർച്ചിൽ പ്രത്യേക സാങ്കേതിക ഓസ്കർ പങ്കിട്ടു.[180]

ബെൻഹർ മൂന്ന് ഗോൾഡൻ ഗ്ലോബ് അവാർഡുകളും നേടി: മികച്ച ചലച്ചിത്രം – നാടകം, മികച്ച സംവിധായകൻ, സ്റ്റീഫൻ ബോയ്ഡിനുള്ള മികച്ച സഹനടൻ – ചലച്ചിത്രം. തേരോട്ടരംഗം സംവിധാനം ചെയ്തതിന് ആൻഡ്രൂ മാർട്ടണിന് ലഭിച്ച പ്രത്യേക നേട്ട പുരസ്കാരവും ചിത്രത്തിന് ലഭിച്ചു.[181] മികച്ച നടൻ – ചലച്ചിത്രം നാടകം വിഭാഗത്തിൽ ഹെസ്റ്റൺ നാമനിർദ്ദേശം നേടിയെങ്കിലും ജയിച്ചില്ല. ചിത്രം മികച്ച ചിത്രത്തിനുള്ള ബാഫ്റ്റ അവാർഡ്,[182] ന്യൂയോർക്ക് ഫിലിം ക്രിറ്റിക്സ് സർക്കിൾ മികച്ച ചിത്രം,[183] വില്യം വൈലറിന്റെ പ്രഗത്ഭ സംവിധാനത്തിന് ഡയറക്ടേഴ്സ് ഗിൽഡ് ഓഫ് അമേരിക്കയുടെ മികച്ച ചലച്ചിത്രസംവിധാന നേട്ട പുരസ്കാരം എന്നിവയും നേടി.[184]

1967-ൽ നാഷണൽ എൻഡോവ്മെന്റ് ഫോർ ദ ആർട്സ് സൃഷ്ടിച്ച സ്വതന്ത്ര ലാഭേച്ഛയില്ലാത്ത സംഘടനയായ അമേരിക്കൻ ഫിലിം ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് തയ്യാറാക്കിയ പല "മികച്ചവ" പട്ടികകളിലും ബെൻഹർ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. "AFI 100 Years..." പട്ടികകൾ 1,500-ത്തിലധികം കലാകാരന്മാർ, പണ്ഡിതർ, നിരൂപകർ, ചരിത്രകാരന്മാർ എന്നിവരടങ്ങിയ ജൂറികൾ സൃഷ്ടിച്ചതാണ്; ചിത്രത്തിന്റെ കാലക്രമേണുള്ള ജനപ്രിയത, ചരിത്രപ്രാധാന്യം, സാംസ്കാരികപ്രഭാവം എന്നിവയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി സിനിമകൾ തിരഞ്ഞെടുത്തു. ബെൻഹർ 100 Movies പട്ടികയിൽ #72, 100 Thrills പട്ടികയിൽ #49, Film Scores പട്ടികയിൽ #21, 100 Cheers പട്ടികയിൽ #56, AFI's 10 Top 10 ഇതിഹാസചിത്ര പട്ടികയിൽ #2 എന്നീ സ്ഥാനങ്ങളിൽ എത്തി. "സാംസ്കാരികമായോ ചരിത്രപരമായോ സൗന്ദര്യാത്മകമായോ പ്രാധാന്യമുള്ള" ചലച്ചിത്രമെന്ന നിലയിൽ 2004-ൽ നാഷണൽ ഫിലിം പ്രിസർവേഷൻ ബോർഡ് ബെൻഹറിനെ നാഷണൽ ഫിലിം രജിസ്ട്രിയിൽ സംരക്ഷിക്കാൻ തിരഞ്ഞെടുത്തു.[185] എംപയർ മാസികയുടെ സർവകാല മികച്ച 500 ചിത്രങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ ഇത് 491-ാം സ്ഥാനത്ത് ഇടം നേടി.[186]

1995-ൽ വത്തിക്കാൻ തയ്യാറാക്കിയ പ്രധാന ചിത്രങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ "മതം" വിഭാഗത്തിൽ ചിത്രം ഉൾപ്പെടുത്തി.[187]

പ്രക്ഷേപണം

[തിരുത്തുക]

ചിത്രത്തിന്റെ ആദ്യ ടെലികാസ്റ്റ് 1971 ഫെബ്രുവരി 14 ഞായറാഴ്ച നടന്നു.[188] ഹോളിവുഡ് ചിത്രത്തിനുള്ള ടെലിവിഷൻ ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യ സംഭവമായി, പരസ്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ അഞ്ചുമണിക്കൂറിലധികം സമയം, ഒരു വൈകുന്നേരം മുഴുവൻ സിബിഎസ് ചിത്രം സംപ്രേക്ഷണം ചെയ്തു;[189][s] ആ വൈകുന്നേരത്തെ ആ നെറ്റ്‌വർക്കിന്റെ എല്ലാ സ്ഥിരം പരിപാടികളെയും അത് മാറ്റി. 37.1 ശരാശരി റേറ്റിംഗോടെ 85.82 ദശലക്ഷം പേർ അത് കണ്ടു.[190] അന്ന് ടെലിവിഷനിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ച ഏറ്റവും ഉയർന്ന റേറ്റിംഗ് നേടിയ ചിത്രങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്; ദ ബേർഡ്സ്, ബ്രിഡ്ജ് ഓൺ ദ റിവർ ക്വൈ എന്നിവയുടെ പ്രക്ഷേപണ പ്രീമിയറുകൾക്ക് പിന്നാലെ.[191][192][193]

ഹോം മീഡിയ

[തിരുത്തുക]

ബെൻഹർ പല അവസരങ്ങളിലും ഹോം വീഡിയോയിൽ പുറത്തിറങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇരുവശമുള്ള ഏകഡിസ്‌ക് വൈഡ്‌സ്‌ക്രീൻ ഡിവിഡി പതിപ്പ് 2001 മാർച്ച് 13-ന് യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിൽ പുറത്തിറങ്ങി.[152] ചാൾട്ടൻ ഹെസ്റ്റണിന്റെ കമന്ററി, 1993-ലെ ലേസർഡിസ്‌ക് റിലീസിനായി തയ്യാറാക്കിയ മേക്കിംഗ്-ഓഫ് ഡോക്യുമെന്ററി, സ്ക്രീൻ ടെസ്റ്റുകൾ, ഫോട്ടോ ഗാലറി എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ഫീച്ചററ്റുകൾ അതിലുണ്ടായിരുന്നു.[152] ഉടൻതന്നെ ഈ പതിപ്പ് മറ്റു രാജ്യങ്ങളിൽ രണ്ട്-ഡിസ്‌ക് സെറ്റായി പുറത്തിറങ്ങി. 2005 സെപ്റ്റംബർ 13-ന് ചിത്രം മറ്റൊരു ഡിവിഡി റിലീസ് കണ്ടു.[194] ഈ നാല്-ഡിസ്‌ക് പതിപ്പിൽ പുനഃസംസ്കരിച്ച ദൃശ്യങ്ങളും ശബ്ദവും, അധിക കമന്ററി, രണ്ട് അധിക ഫീച്ചററ്റുകൾ, 1925-ലെ നിശ്ശബ്ദ ബെൻഹർ പൂർണ്ണ പതിപ്പ് എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടു.[194] ചിത്രം രണ്ട് ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുകയും ഒന്നാം, രണ്ടാം ഡിസ്‌കുകളിൽ യഥാക്രമം ഒന്നാം, രണ്ടാം പകുതികൾ ഉൾപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.[195] 2002-ൽ യുഎസിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ബോക്‌സുള്ള "ഡീലക്സ് എഡിഷനിൽ", ലോബി കാർഡുകളുടെ പോസ്റ്റ്‌കാർഡ് വലുപ്പത്തിലുള്ള പുനഃമുദ്രണങ്ങൾ, അഭിനേതാക്കളുടെ യന്ത്രപുനർനിർമിത ഒപ്പുകളോടുകൂടിയ കറുപ്പുവെളുപ്പ് സ്റ്റിൽ ചിത്രങ്ങൾ, താഴെ 35mm ഫിലിം ഫ്രെയിം ഘടിപ്പിച്ച മാട്ട് ഫ്രെയിമിലുള്ള നിറമുള്ള ചിത്രദൃശ്യം, 27-by-40-inch (69 by 102 cm) വലുപ്പത്തിലുള്ള പുനർനിർമിത ചലച്ചിത്ര പോസ്റ്റർ എന്നിവ ഉൾപ്പെട്ടു.[196]

2011-ൽ വാർണർ ഹോം വീഡിയോ ബ്ലൂ-റേ ഡിസ്‌കിലും ഡിവിഡിയിലും 50-ാം വാർഷിക പതിപ്പ് പുറത്തിറക്കി; ചിത്രത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ആസ്പെക്ട് അനുപാതം നിലനിൽക്കുന്ന ആദ്യ ഹോം റിലീസ് അതായിരുന്നു.[197] ഈ റിലീസിനായി, യഥാർത്ഥ 65mm നെഗറ്റീവിന്റെ 8K സ്കാനിൽ നിന്ന് ഫ്രെയിംതോറും ചിത്രം പൂർണമായി പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. പുനഃസ്ഥാപനത്തിന് $1 ദശലക്ഷം ചെലവായി; വാർണർ ബ്രദേഴ്സ് ഇതുവരെ നടത്തിയ ഏറ്റവും ഉയർന്ന റെസല്യൂഷൻ പുനഃസ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു അത്.[198] പുതിയ സംഗീത ശബ്ദപഥം മാത്രം കേൾക്കാനുള്ള ഓപ്ഷനും, അവയിൽ ഒന്നിന് ഒരു മണിക്കൂർ ദൈർഘ്യമുള്ളതുമായ ആറു പുതിയ ഫീച്ചററ്റുകളും ഉൾപ്പെടുത്തി.[199]

2026 ഫെബ്രുവരി 17-ന് വാർണർ ബ്രദേഴ്സ് ബെൻഹർ 4K അൾട്രാ എച്ച്‌ഡി ബ്ലൂ-റേയിൽ പുറത്തിറക്കി.[200]

രൂപാന്തരങ്ങൾ

[തിരുത്തുക]

കൂടുതൽ കാണുക

[തിരുത്തുക]

കുറിപ്പുകൾ

[തിരുത്തുക]
  1. ↑ തിരക്കഥയ്ക്ക് ഏക ക്രെഡിറ്റ് ടൺബെർഗിനാണെങ്കിലും, വികസന ഘട്ടത്തിൽ മാക്സ്വെൽ ആൻഡേഴ്സൺ, എസ്. എൻ. ബെഹർമാൻ, ഗോർ വിഡാൽ, ക്രിസ്റ്റഫർ ഫ്രൈ എന്നിവർ തിരക്കഥയിൽ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് രചന വിഭാഗം കാണുക.
  2. ↑ ചിത്രം ക്രി.മു. 1-ൽ ആരംഭിക്കുന്നു; പ്രധാന ടൈറ്റിൽ കാർഡിന് മുമ്പ് യേശുവിന്റെ ജനനം അവതരിപ്പിക്കുന്ന ശ്രദ്ധേയമായ പ്രാരംഭഭാഗം "എ ടെയ്ൽ ഓഫ് ദി ക്രൈസ്റ്റ്" എന്ന ഉപശീർഷകത്തെ ഊന്നിപ്പറയുന്നു.
  3. ↑ എംജിഎമ്മിന് ഇറ്റാലിയൻ ലിറയിൽ വലിയ വരുമാനമുണ്ടായിരുന്നു. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന് ശേഷം പണപ്പെരുപ്പം പിടിച്ചുകുലുക്കിയ ഇറ്റാലിയൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ സ്ഥിരപ്പെടുത്താൻ, ഇറ്റാലിയൻ സർക്കാർ ലിറ പുറത്തേക്ക് നീങ്ങുന്നത് നിരോധിച്ചിരുന്നു. ഈ പണം ഇറ്റലിയിൽ ചെലവഴിക്കാൻ മാർഗം കണ്ടെത്തുന്നത് സ്റ്റുഡിയോയ്ക്ക് മറ്റു പ്രദേശങ്ങളിൽ വിഭവങ്ങൾ തുറന്ന് കൊടുക്കുമായിരുന്നു.
  4. ↑ ക്രിസ്തു കുരിശ് വഹിക്കുമ്പോൾ തന്നെ സുഖപ്പെടുന്നതിന് പകരം, കുരിശുമരണത്തിനുശേഷം യേശുവിന്റെ രക്തം കലർന്ന മഴവെള്ളത്തിൽ അബദ്ധത്തിൽ നനഞ്ഞതിന് ശേഷമാണ് സ്ത്രീകൾ സുഖപ്പെടുന്നത്.
  5. ↑ വിഡാൽ താൻ മൂന്നു മാസം തിരക്കഥയിൽ ജോലി ചെയ്തുവെന്ന് പറയുന്നു. ഫ്രൈ 1958 മേയ് വരെ റോമിൽ എത്തിയിട്ടില്ല; വിഡാൽ റോമിൽ നിന്ന് പോയത് ജൂൺ മധ്യത്തിലോ അവസാനംവരെയോ അല്ലെന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാദം. അതിനാൽ വിഡാലിന്റെ റോമിലെത്തിയ സമയം ഏകദേശം കണക്കാക്കാനാകും. കാണുക: Vidal, p. 73; Herman, pp. 400–01.
  6. ↑ കാണുക: Production of Ben-Hur (1959 film)
  7. ↑ ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിക്കാൻ എംജിഎം ലാങ്കാസ്റ്ററിന് $1 ദശലക്ഷം വാഗ്ദാനം ചെയ്തതായും, ലാങ്കാസ്റ്ററിന്റെ നിർമ്മാണകമ്പനി അടക്കേണ്ട $2.5 ദശലക്ഷം കടം തീർക്കാമെന്ന് പറഞ്ഞതായും ബ്യൂഫോർഡും പറയുന്നു. എങ്കിലും ലാങ്കാസ്റ്റർ നിരസിച്ചു. കാണുക: Buford, p. 190.
  8. ↑ ചരിത്രവസ്ത്രധാരണമുള്ള ഇതിഹാസങ്ങൾ തന്റെ ക്ലയന്റിന് യോജിച്ചതല്ലെന്ന് കരുതി ഹഡ്സണിന്റെ ഏജന്റ് ഹെൻറി വിൽസൺ ഹഡ്സണിനെ വേഷം എടുക്കാൻ അനുവദിച്ചില്ല. കാണുക: Bret, p. 95; Gates and Thomas, p. 125.
  9. ↑ ദ ബ്രിഡ്ജ് ഓൺ ദ റിവർ ക്വൈയിലെ പ്രകടനം കാരണം ഹോൺ ചിത്രത്തിൽ ഏകദേശം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടുവെന്ന് വ്യവസായ കോളമിസ്റ്റ് ലൂവെല്ല പാർസൺസ് അവകാശപ്പെട്ടു. കാണുക: Hofler, p. 320.
  10. ↑ ഇതാണ് ഡഗ്ലസിനെ ഒരു വർഷത്തിന് ശേഷം സ്പാർട്ടകസ് നിർമ്മിക്കാൻ പ്രചോദിപ്പിച്ചത്.[65]
  11. ↑ ദ ടെൻ കമാൻഡ്മെന്റ്സ് എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഹെസ്റ്റണിന്റെ മോശെയുടെ അമ്മയായി മാർത്ത സ്കോട്ട് അഭിനയിച്ചിരുന്നു; ബ്രോഡ്വേയിലും ഹെസ്റ്റൺ മുൻപ് അവരോടൊപ്പം പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.
  12. ↑ ലെൻസുകൾ ഓരോന്നും $100,000 വിലവരുന്നതായിരുന്നു എന്ന് ഭൂരിഭാഗം ഉറവിടങ്ങളും പറയുന്നു. എന്നാൽ കുറഞ്ഞത് ഒരു ഉറവിടമെങ്കിലും ഓരോ ലെൻസിന്റെയും മൂല്യം $250,000 ആയിരുന്നുവെന്ന് പറയുന്നു. കാണുക: Herman, p. 406.
  13. ↑ നിർമ്മാണം ഇസ്രായേലിൽ ചിത്രീകരിക്കാൻ പദ്ധതിയിട്ടതായി ലിബിയൻ സർക്കാർ അറിഞ്ഞു. ഇസ്രായേലുമായി യുദ്ധത്തിലായിരുന്ന ലിബിയ, ഇസ്രായേലുമായോ യഹൂദരായ വ്യക്തികളുമായോ കമ്പനികളുമായോ ഇടപാടുകൾ നടത്തുന്നത് നിരോധിക്കുന്ന നിയമം 1957-ൽ നടപ്പാക്കിയിരുന്നു.
  14. ↑ കടൽയുദ്ധത്തിൽ നിന്നു ശേഷിച്ച ദൃശ്യങ്ങൾ അത്രയും കൂടുതലായതിനാൽ ചാൾട്ടൻ ഹെസ്റ്റൺ അവ തന്റെ 1972-ലെ ആന്റണി ആൻഡ് ക്ലിയോപാട്ര എന്ന ചിത്രത്തിൽ ഉപയോഗിച്ചു.[110]
  15. ↑ 1959 മാർച്ചിലെ ഒരു മാധ്യമറിപ്പോർട്ടിൽ ഓട്ടസമയം യഥാർത്ഥത്തിൽ അഞ്ചുമണിക്കൂറിന് അടുത്തായിരുന്നുവെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു.[113]
  16. ↑ ഹെസ്റ്റൺ വാള്പയറ്റ്, ഈട്ടി എറിയൽ, ഒട്ടകസവാരി, തുഴയൽ എന്നിവയും പഠിച്ചു.[140]
  17. ↑ തേരോട്ടമത്സരരംഗങ്ങളിൽ ഉപയോഗിച്ച എക്സ്ട്രാക്കളുടെ എണ്ണത്തിൽ വിവാദമുണ്ട്. കുറഞ്ഞത് ഒരു സമകാലീനമല്ലാത്ത ഉറവിടം 15,000 എന്നാണ് എണ്ണം പറയുന്നത്. കാണുക: Cyrino, p. 73.
  18. ↑ തേരോട്ടം എട്ടര മിനിറ്റിനേക്കാൾ കുറച്ച് കൂടുതലാണ്. മുഴുവൻ സർക്കസ് രംഗം ഇരുപത്തിയെട്ടര മിനിറ്റിനേക്കാൾ കുറച്ച് കൂടുതലാണ്.
  19. ↑ വിക്ടർ ഡേവിസ് ഹാൻസൺ തെറ്റായി ഇത് നാലു രാത്രികളിലായി സംപ്രേക്ഷണം ചെയ്തുവെന്ന് പറയുന്നു. കാണുക: Cowley, p. ii.

അവലംബങ്ങൾ

[തിരുത്തുക]
  1. 1 2 3 4 5 "Ben-Hur (1959)". The American Film Institute Catalog of Motion Pictures. American Film Institute. Archived from the original on October 22, 2022. Retrieved October 21, 2022. Production Company: Metro-Goldwyn-Mayer Corp. (Loew's Inc.); Distribution Company: Loew's Inc.
  2. ↑ "Ben Hur". British Board of Film Classification. Archived from the original on April 3, 2023. Retrieved July 18, 2015.
  3. ↑ Sheldon Hall, Epics, Spectacles, and Blockbusters: A Hollywood History Wayne State University Press, 2010 p. 162
  4. 1 2 The Eddie Mannix Ledger, Los Angeles: Margaret Herrick Library, Center for Motion Picture Study
  5. ↑ "Librarian of Congress Adds 25 Films to National Film Registry". Library of Congress. Archived from the original on April 7, 2020. Retrieved 2020-05-19.
  6. ↑ "Complete National Film Registry Listing". Library of Congress. Archived from the original on October 19, 2014. Retrieved 2020-05-19.
  7. ↑ Rooney, David (November 2, 2002). "Obituaries: Marina Berti". Variety. Archived from the original on January 7, 2024. Retrieved January 7, 2024.
  8. 1 2 Harrison, Jack (August 19, 2016) [November 18, 1959]. "'Ben-Hur': THR's 1959 Review". The Hollywood Reporter. Archived from the original on November 2, 2021. Retrieved January 7, 2024.
  9. ↑ "Actor Who Played Rabbis, Indians, Also Recorded Classics". Los Angeles Times. May 25, 1981. Part I, p. 18. Archived from the original on August 15, 2023. Retrieved January 7, 2024 – via Newspapers.com. open access publication - free to read
  10. ↑ Barnes, Mike (June 6, 2020). "Claude Heater, Opera Singer Who Played Jesus in 'Ben-Hur,' Dies at 92". The Hollywood Reporter. Archived from the original on July 6, 2021.
  11. ↑ "Boot Hill: RIP José Greci". June 2, 2017. Archived from the original on December 29, 2019. Retrieved November 13, 2018.
  12. 1 2 Pryor, Thomas M. (December 8, 1952). "Ben-Hur to Ride for Metro Again". The New York Times. p. 34.
  13. ↑ Pryor, Thomas M (October 8, 1953). "Metro to Produce 18 Films in '53–'54". The New York Times. p. 37.
  14. ↑ Pryor, Thomas M (November 4, 1953). "Bank of America Wins Movie Suit". The New York Times. p. 29. Archived from the original on December 26, 2023. Retrieved December 26, 2023.
  15. ↑ Pryor, Thomas M. (December 5, 1954). "Hollywood Dossier: New Market Analysis Is Set Up". The New York Times. p. X9. Archived from the original on December 26, 2023. Retrieved December 26, 2023.
  16. ↑ "Six Books Bought for Fox Films". The New York Times. September 10, 1955. p. 11. Archived from the original on December 26, 2023. Retrieved December 26, 2023.
  17. ↑ Pryor, Thomas M. (June 17, 1958). "Sidney Franklin Resigns at M-G-M". The New York Times. p. 24. Archived from the original on December 26, 2023. Retrieved December 26, 2023.
  18. ↑ United States v. Paramount Pictures, Inc., 334 US 131 (1948)
  19. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Block and Wilson, p. 411.
  20. ↑ Eagan, pp. 558–59.
  21. 1 2 3 4 Eagan, p. 560.
  22. 1 2 3 4 5 6 Eagen, p. 559.
  23. 1 2 3 Hawkins, Robert F. (February 16, 1958). "Viewed on the Bustling Italian Film Scene". The New York Times. p. 7. Archived from the original on December 26, 2023. Retrieved December 26, 2023.
  24. 1 2 3 4 Solomon, p. 207.
  25. ↑ Consumer Price Index (estimate) 1800–2014. Federal Reserve Bank of Minneapolis. Retrieved February 27, 2014.
  26. ↑ Schumach, Murray (November 26, 1959). "Metro Stills Leo for the First Time". The New York Times. p. 56. Archived from the original on December 26, 2023. Retrieved December 26, 2023.
  27. 1 2 3 4 5 Vidal, p. 73.
  28. 1 2 3 Morsberger and Morsberger, p. 482.
  29. ↑ Kaplan, p. 440.
  30. ↑ Freiman, p. 24.
  31. ↑ "Wyler Weighs Offer". The New York Times. February 5, 1957. p. 27. Archived from the original on December 26, 2023. Retrieved December 26, 2023.
  32. 1 2 Herman, p. 394.
  33. 1 2 Herman, p. 395.
  34. ↑ Mankiewicz, Don (April 7, 1957). "Tour Around the Lot". The New York Times Book Review. p. 255.
  35. ↑ Pryor, Thomas M. (January 4, 1958). "Debbie Reynolds Is Cast By M-G-M". The New York Times. p. 9. Archived from the original on December 26, 2023. Retrieved December 26, 2023.
  36. ↑ Herman, p. 393.
  37. ↑ Eldridge, p. 15.
  38. 1 2 3 4 5 6 Herman, p. 400.
  39. 1 2 Madsen, p. 342.
  40. 1 2 3 Kaplan, p. 442.
  41. 1 2 Herman, p. 396.
  42. ↑ Kaplan, p. 441.
  43. ↑ "Books Today". The New York Times. June 8, 1964. p. 27.
  44. ↑ Browning, Robert (1975). The Emperor Julian. London: Weidenfeld and Nicolson. p. 235. ISBN 0-297-77029-2.
  45. 1 2 Kaplan, p. 445.
  46. ↑ Giddins, p. 247.
  47. ↑ Joshel, Malamud, and McGuire, pp. 37–38.
  48. ↑ "Chuck Roast". The Advocate. June 25, 1996. p. 82. ISSN 0001-8996. Retrieved December 25, 2011 – via Google Books.
  49. ↑ Quoted in Kaplan, p. 444.
  50. ↑ Feeney, pp. 66–73.
  51. 1 2 3 4 Herman, p. 401.
  52. ↑ "'Ben-Hur' Credit Is Urged for Fry". The New York Times. October 29, 1959. p. 38.
  53. 1 2 Vidal, Gore (June 17, 1996). "Counterpunch: Gore Vidal responds to Charlton Heston". Los Angeles Times (in അമേരിക്കൻ ഇംഗ്ലീഷ്). ISSN 0458-3035. Retrieved August 25, 2016.
  54. 1 2 3 4 5 Hudgins, Morgan (August 10, 1958). "'Ben-Hur' Rides Again". The New York Times.
  55. ↑ Hezser, pp. 136–38.
  56. 1 2 3 Freiman, p. 25.
  57. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Hawkins, Robert F. (January 11, 1959). "Answer to a Question: Quo Vadis, 'Ben-Hur'?". The New York Times. p. X7.
  58. 1 2 Parish, Mank, and Picchiarini, p. 27.
  59. 1 2 Bond, Sarah (12 August 2024). "Why Do We Expect Ancient Romans to Have British Accents in Movies?". Hyperallergic. Retrieved 9 May 2026.
  60. ↑ Magill, p. 150.
  61. 1 2 3 Herman, p. 402.
  62. ↑ Alexander, Shana (September 6, 1963). "Will the Real Burt Please Stand Up?". Life. p. 85. ISSN 0024-3019 – via Google Books.
  63. 1 2 Right, Gordon (May 2006). "Getting It Right the Second Time". British Lights Film Journal. Retrieved December 25, 2011.
  64. ↑ Herman, p. 395–96.
  65. ↑ Rode, p. 132.
  66. 1 2 Pryor, Thomas M. (January 23, 1958). "Heston Will Star in M-G-M 'Ben-Hur'". The New York Times. p. 23.
  67. ↑ Pryor, Thomas M. (April 14, 1958). "Goetz to Produce 3 Columbia Films". The New York Times. p. 20. Archived from the original on December 26, 2023. Retrieved December 26, 2023.
  68. ↑ McAlister, p. 324, n. 59.
  69. ↑ "An Actor to Watch". Coronet. January 1, 1959. p. 22.
  70. ↑ Pryor, Thomas M. (August 4, 1958). "Frenke Signs Pact With Seven Arts". The New York Times. p. 18. Archived from the original on December 26, 2023. Retrieved December 26, 2023.
  71. ↑ Heston, p. 196.
  72. ↑ Pryor, Thomas M. (July 18, 1958). "Seven Arts Unit Joins Paramount". The New York Times. Archived from the original on December 26, 2023. Retrieved December 26, 2023.
  73. 1 2 Pryor, Thomas M. "Israeli Actress Cast in 'Ben-Hur'." The New York Times. May 17, 1958.
  74. ↑ Pratt, p. 135.
  75. ↑ "An Actor to Watch". Coronet. January 1, 1959. p. 71.
  76. 1 2 Pryor, Thomas M. (April 4, 1958). "Seven Arts Group Teaming With U.A." The New York Times. p. 16. Archived from the original on December 26, 2023. Retrieved December 26, 2023.
  77. ↑ Monush, p. 296.
  78. ↑ Opera News. Metropolitan Opera Guild. 1960. p. 79.
  79. ↑ Clemens, Samuel (December 2022). "Things Couldn't Be Better". Classic Images. pp. 26–29.
  80. ↑ Sultanik, p. 299.
  81. 1 2 Herman, p. 406.
  82. 1 2 Hall and Neale, p. 145.
  83. ↑ Eldridge, p. 57.
  84. ↑ Haines, p. 114.
  85. ↑ Eyman, p. 351.
  86. ↑ Block and Wilson, p. 333.
  87. ↑ Hall and Neale, p. 153.
  88. ↑ Cyrino, p. 74.
  89. ↑ Freiman, p. 31.
  90. 1 2 Herman, p. 410.
  91. ↑ Freiman, pp. 26, 30.
  92. 1 2 3 4 5 Freiman, p. 27.
  93. ↑ Hawkins, Robert F. (August 4, 1957). "Observations on the Italian Screen Scene". The New York Times. p. 7. Archived from the original on December 26, 2023. Retrieved December 26, 2023.
  94. 1 2 Pryor, Thomas M. (January 12, 1958). "Hollywood's Varied Vistas". The New York Times. p. 7. Archived from the original on December 26, 2023. Retrieved December 26, 2023.
  95. ↑ Pryor, Thomas M. (March 12, 1958). "Libya Cancels U.S. Film Permit". The New York Times. p. 36. Archived from the original on December 28, 2023. Retrieved December 26, 2023.
  96. ↑ Schiffer, Robert L. (June 8, 1958). "Israel Screen Scene". The New York Times. p. 5. Archived from the original on December 28, 2023. Retrieved December 26, 2023.
  97. 1 2 3 4 Nason, Richard (October 7, 1959). "'Ben-Hur to Race for 213 Minutes". The New York Times. p. 47. Archived from the original on June 5, 2022. Retrieved December 26, 2023.
  98. ↑ Kaplan, p. 444.
  99. ↑ Herman, p. 403.
  100. 1 2 Herman, p. 409.
  101. ↑ Herman, p. 404.
  102. 1 2 3 Solomon, p. 213.
  103. 1 2 Freiman, p. 26.
  104. 1 2 3 4 Freiman, p. 29.
  105. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Cyrino, p. 73.
  106. ↑ Eagan, pp. 559–60.
  107. 1 2 Freiman, p. 30.
  108. 1 2 Freiman, p. 7.
  109. 1 2 3 4 Dunning, p. 253.
  110. ↑ Rothwell, p. 156.
  111. ↑ Brosnan, p. 28.
  112. ↑ Raymond, p. 31.
  113. 1 2 Pryor, Thomas M. (March 15, 1959). "Hollywood Views: Extras Negotiate for Pay Increases". The New York Times. p. X7.
  114. ↑ Dunning, pp. 253–54.
  115. ↑ Dunning, p. 255.
  116. 1 2 Herman, p. 411.
  117. 1 2 "On the Sound Track". Billboard. July 20, 1959. p. 19. ISSN 0006-2510. Retrieved December 27, 2011 – via Google Books.
  118. 1 2 Winkler, p. 329.
  119. ↑ "Discourse". Billboard. November 23, 1959. p. 24. ISSN 0006-2510. Retrieved April 21, 2012 – via Google Books.
  120. ↑ MacDonald, p. 1966.
  121. ↑ Winkler, pp. 329–30.
  122. ↑ DeWald, Frank K. (2012). "Ben-Hur. Online Liner Notes". Film Score Monthly. Archived from the original on April 3, 2023. Retrieved April 21, 2012.
  123. ↑ "Film Notes | Ben Hur". New York State Writers Institute. University at Albany, SUNY. Retrieved March 14, 2025.
  124. 1 2 Ocampo, Alejandra (October 20, 2020). "The horses of Ben Hur and the most epic scene in movie history". PoloLine. Retrieved April 9, 2025.
  125. ↑ "Sam Zimbalist, 57, Film-Maker, Dead." The New York Times. November 5, 1958.
  126. ↑ "SAM ZIMBALIST, FILM CHIEF, DIES: Noted Producer, 57, Suffers Heart Attack on Supercolossal 'Ben-Hur' Set in Rome". Los Angeles Times. Nov 5, 1958. p. 4.
  127. ↑ Wyler, p. 216.
  128. ↑ Dunning, p. 252
  129. ↑ Solomon, p. 15.
  130. ↑ Frayling, p. 97.
  131. ↑ Dunning, p. 251.
  132. ↑ Brownlow, p. 413.
  133. 1 2 3 Couglan, Robert (November 16, 1959). "Lew Wallace got Ben-Hur going—and he never stopped". Life. p. 119. ISSN 0024-3019 – via Google Books.
  134. 1 2 3 Solomon, p. 210.
  135. ↑ Pomerance, p. 9.
  136. 1 2 Herman, p. 398.
  137. ↑ Solomon, pp. 207, 210.
  138. 1 2 Freiman, p. 28.
  139. ↑ "Ben-Hur Rides a Chariot Again". Life. January 19, 1959. p. 71. ISSN 0024-3019 – via Google Books.
  140. ↑ Raymond, pp. 32–33.
  141. 1 2 Solomon, p. 129.
  142. 1 2 Herman, p. 405
  143. ↑ Whitington, Paul (May 10, 2015). "Film... 'Ben Hur': The epic that broke the mould". The Independent. Archived from the original on November 3, 2023. Retrieved October 17, 2023.
  144. ↑ "Romans in Mob Scene Not in 'Ben Hur' Script". United Press International. June 7, 1958.
  145. ↑ Gaydos, Steven (December 10, 2019). "Cinecitta's 'Ben-Hur' Miracle: A Look Back on the Film's 60th Anniversary". Variety.
  146. 1 2 Didinger, p. 157
  147. 1 2 Raymond, p. 32.
  148. ↑ Herman, p. 407
  149. ↑ Canutt and Drake, pp. 16–19.
  150. ↑ Powell, p.254.
  151. ↑ Sandys, p. 5.
  152. 1 2 3 Nichols, Peter M. (March 16, 2001). "Home Video: All of 'Ben-Hur' and Its Secrets". The New York Times. Archived from the original on December 26, 2023. Retrieved December 26, 2023.
  153. 1 2 Block and Wilson, p. 324.
  154. 1 2 Doherty, p. 189.
  155. ↑ Dowdy, p. 6.
  156. ↑ "Notables at Premiere". The New York Times. November 19, 1959. p. 50. Archived from the original on August 7, 2021. Retrieved August 7, 2021.
  157. ↑ Wear, Mike (September 7, 1960). "'Ben-Hur' Champ for Sixth in Row; 'Psycho,' 'Oceans' Close Behind; Aug. B.O. Great Via Blockbusters". Variety. p. 4 – via Internet Archive.
  158. ↑ Stempel, p. 23.
  159. ↑ Thomas, Bob (August 1, 1963). "Movie Finances Are No Longer Hidden From Scrutiny". The Robesonian. p. 10 – via Google News Archive.
  160. ↑ Mendelson, Scott (March 16, 2016). "'Ben-Hur,' Summer's Last Tentpole, Gets A Trailer". Forbes. Archived from the original on July 12, 2018. Retrieved March 17, 2016.
  161. ↑ "Seek Tokyo-Osaka Cash Advance of $1,100,000 On 'Cleo'; Poe Due In". Variety. September 18, 1963. p. 17. Retrieved February 21, 2024 – via Internet Archive.
  162. ↑ Malone, p. 23.
  163. ↑ Ross, pp. 278–79.
  164. 1 2 Wreszin and Macdonald, p. 13.
  165. 1 2 3 Crowther, Bosley (November 19, 1959). "The Screen: 'Ben-Hur,' a Blockbuster". The New York Times. p. 50.
  166. ↑ Gaver, Jack (November 20, 1959). "Ben-Hur' Grandiose, Gripping Spectacle". United Press International.
  167. 1 2 3 Scheuer, Philip K. (November 25, 1959). "Magnificent 'Ben-Hur' Inspiring in Premiere". Los Angeles Times. Part I, pp. 2, 9. Archived from the original on August 7, 2021. Retrieved August 7, 2021 – via Newspapers.com. open access publication - free to read
  168. 1 2 Holloway, Ronald (November 17, 1959). "Film Reviews: Ben-Hur". Variety. p. 6. Archived from the original on September 19, 2021. Retrieved August 7, 2021.
  169. ↑ McCarten, John (December 5, 1959). "The Children's Hours". The New Yorker. p. 153.
  170. ↑ Wreszin and Macdonald, p. 16.
  171. ↑ Pym, p. 91.
  172. ↑ Perry, George; Powell, Dilys (1989). The Golden Screen: Fifty Years of Films. London: Pavilion Books. pp. 158–159. ISBN 978-1-851-45342-9.
  173. ↑ "Ben-Hur (1959)". Rotten Tomatoes. Fandango. Archived from the original on November 27, 2017. Retrieved June 17, 2026.
  174. ↑ "Ben-Hur (1959) Reviews". Metacritic. Fandom, Inc. Retrieved October 27, 2019.
  175. ↑ Thomas-Mason, Lee (January 12, 2021). "From Stanley Kubrick to Martin Scorsese: Akira Kurosawa once named his top 100 favourite films of all time". Far Out Magazine. Archived from the original on June 10, 2021. Retrieved 23 January 2023.
  176. ↑ Doherty, Thomas (June 7, 2025). "The Best Stunts of All Time, Over Nearly 100 Years of the Oscars". The Hollywood Reporter. Archived from the original on July 20, 2025.
  177. ↑ "The 32nd Academy Awards (1960) Nominees and Winners". oscars.org. Archived from the original on July 6, 2011. Retrieved August 21, 2011.
  178. ↑ Dirks, Tim. "Academy Awards Summaries". Filmsite.org. AMC Networks. Archived from the original on August 16, 2007. Retrieved June 24, 2012.
  179. ↑ Herman, p. 412
  180. ↑ Clark, p. 151.
  181. ↑ "Winners & Nominees 1960". Golden Globes. Archived from the original on January 19, 2018. Retrieved August 7, 2021.
  182. ↑ "Film in 1960". BAFTA.org. Archived from the original on August 7, 2021. Retrieved August 7, 2021.
  183. ↑ Weiler, A. H. (December 29, 1959). "'Ben-Hur,' Stewart, Audrey Hepburn Cited by Critics". The New York Times. p. 21. Archived from the original on August 7, 2021. Retrieved August 7, 2021.
  184. ↑ Sennett, p. 289.
  185. ↑ Van Gelder, Lawrence (December 29, 2004). "Arts, Briefly". The New York Times. p. E2. Archived from the original on December 26, 2023. Retrieved December 26, 2023.
  186. ↑ "500 Greatest films of all time". Empire. Archived from the original on February 21, 2025. Retrieved July 17, 2016.
  187. ↑ "Vatican Best Films List". Official website of the U.S. Conference of Catholic Bishops. Archived from the original on 2012-04-22. Retrieved 2012-04-20.
  188. ↑ Cowley, p. ii.
  189. ↑ The Alfred I. Du Pont-Columbia University Survey of Broadcast Journalism, p. 98; Segrave, p. 82.
  190. ↑ "'GWTW' Knocks ABC out of first for week, Sets Modern Nielsen Record" (PDF). Broadcasting. November 15, 1976. p. 56 – via World Radio History.
  191. ↑ Kramer, p. 45.
  192. ↑ "Hit Movies on U.S. TV Since 1961". Variety. January 24, 1990. p. 160.
  193. ↑ "Alltime Top 20 Movies on TV". Variety. December 13, 1972. p. 26. Retrieved December 10, 2023 – via Internet Archive.
  194. 1 2 Kehr, Dave (September 13, 2005). "New DVD's". The New York Times. Archived from the original on August 7, 2021. Retrieved August 7, 2021.
  195. ↑ Gilchrist, Todd (October 5, 2005). "Ben Hur (Four-Disc Collector's Edition)". IGN. Archived from the original on January 4, 2025. Retrieved October 23, 2024.
  196. ↑ Nichols, Peter (January 4, 2002). "Home Video: Old Favorites in a New Format". The New York Times. p. E35. Archived from the original on August 7, 2021. Retrieved August 7, 2021.
  197. ↑ Taylor, Charles (September 18, 2011). "Other New Releases". The New York Times.
  198. ↑ "Ben-Hur (50th Anniversary Ultimate Collector's Edition) [Blu-ray]". Amazon. September 27, 2011. Archived from the original on May 2, 2014. Retrieved March 18, 2014.
  199. ↑ "'Ben-Hur (50th Anniversary Ultimate Collector's Edition)'". CNET. CBS Interactive. December 22, 2013. Archived from the original on March 19, 2014. Retrieved March 18, 2014.
  200. ↑ "Ben-Hur 4K Blu-ray (4K Ultra HD + Digital 4K)". Blu-ray.com. 2026-02-17. Retrieved 2026-02-19.
  201. ↑ ഫലകം:Gcdb issue
  202. ↑ "Ben-Hur Dell Movie Classic Comic Book from 1959". May 11, 2016. Archived from the original on November 13, 2018. Retrieved November 13, 2018.
  203. ↑ Dunham, Jeremy (October 29, 2002). "Ben-Hur: First Look". IGN. Ziff Davis. Archived from the original on February 16, 2004. Retrieved April 18, 2023.
  204. ↑ Dinowan (January 21, 2003). "Test - Ben Hur". Jeuxvideo.com (in French). Webedia. Archived from the original on February 18, 2004. Retrieved April 18, 2023.{{cite web}}: CS1 maint: unrecognized language (link)

കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്

[തിരുത്തുക]

ഗ്രന്ഥാവലി

[തിരുത്തുക]

ബാഹ്യ കണ്ണികൾ

[തിരുത്തുക]
വിക്കിചൊല്ലുകളിലെ ബെൻഹർ എന്ന താളിൽ ഈ ലേഖനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചൊല്ലുകൾ ലഭ്യമാണ്‌:

ഫലകം:Ben-Hur ഫലകം:William Wyler

"https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=ബെൻഹർ&oldid=4653455" എന്ന താളിൽനിന്ന് ശേഖരിച്ചത്