തക്ഷകൻ

വിക്കിപീഡിയ, ഒരു സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനകോശം.

ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം

https://ml.wikipedia.org/wiki/Takshak

തക്ഷകൻ
ദേവനാഗിരി	तक्षक
അറിയപ്പെടുന്നത്	Nāga
നിവാസം	Indraloka

ഹൈന്ദവ പുരാണങ്ങളിലെ ഒരു പ്രധാന കഥാപാത്രമാണ് തക്ഷകൻ. മഹാഭാരതം, ദേവീഭാഗവതം തുടങ്ങിയ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലാണ് തക്ഷകനെക്കുറിച്ചുള്ള കഥകൾ പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്

ഹിന്ദു പുരാണങ്ങളിലെ ഒരു ഉഗ്രസർപ്പമാണ് തക്ഷകൻ.^[1] പറക്കാൻ കഴിയുന്നവനും കൊടിയ വിഷം വഹിക്കുന്നവനുമായ ഈ നാഗരാജൻ അതിശയകരമായ ശക്തിയുള്ളവനാണ്.

അദൃശ്യനായി വായുവിലൂടെ സഞ്ചരിക്കാനും ആവശ്യമുള്ളപ്പോൾ മനുഷ്യരൂപമെടുക്കാനും ആർക്കും തിരിച്ചറിയാനാകാത്തവിധം മനുഷ്യ ലോകത്ത് ഇടപ്പെടാനും തക്ഷകന് സാധിക്കും. നൽകിയ വാക്ക് പാലിക്കുന്നതിൽ അങ്ങേയറ്റം കർക്കശക്കാരനാണ് ഈ നാഗരാജാവ്. അതീവ ബുദ്ധിമാൻ, എന്നാൽ നിമിഷനേരം കൊണ്ട് കോപം കത്തുന്ന സ്വഭാവം. ആ കോപത്തിന് മുന്നിൽ പ്രപഞ്ചം പോലും വിറയ്ക്കും.

അഷ്ടനാഗങ്ങളിൽ പെട്ട തക്ഷകന് 400 തലകളും ചുവന്ന നിറവുമുണ്ട്. കശ്യപമുനിക്ക് കദ്രു എന്ന ഭാര്യയിൽ ജനിച്ച സന്തതികളെല്ലാം സർപ്പങ്ങളായിരുന്നു എന്നും ഇതിൽപ്പെട്ട തക്ഷകൻ നാഗപ്രമാണികളിൽ ഒരുവനായിരുന്നുവെന്നും മഹാഭാരതം ആദിപർവ്വം 38ാം അധ്യായത്തിലെ അഞ്ചാം പദ്യത്തിൽ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു. ^[2]

പശ്ചാത്തലവും വംശപരമ്പരയും

[തിരുത്തുക]

നാഗങ്ങളുടെ രാജാക്കന്മാരിൽ (അഷ്ടനാഗങ്ങൾ) ഒരാളാണ് തക്ഷകൻ.

പിതാവ്: കശ്യപ മഹർഷി.
മാതാവ്: കദ്രു. കശ്യപന് കദ്രുവിൽ ജനിച്ച ആയിരക്കണക്കിന് സർപ്പസന്തതികളിൽ പ്രധാനിയാണ് തക്ഷകൻ.
സഹോദരങ്ങൾ: അനന്തൻ (ശേഷനാഗം), വാസുകി തുടങ്ങിയവർ തക്ഷകൻ്റെ സഹോദരങ്ങളാണ്.
പ്രത്യേകതകൾ: പുരാണപ്രകാരം തക്ഷകന് 400 തലകളുണ്ടെന്നും ചുവന്ന നിറമാണുള്ളതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.
വാസസ്ഥലം: നാഗലോകത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന ഖാണ്ഡവപ്രസ്ഥമായിരുന്നു തക്ഷകൻ്റെ വാസസ്ഥലം. എന്നാൽ, പിന്നീട് ഖാണ്ഡവദാഹത്തെത്തുടർന്ന് ഇന്ദ്രൻ്റെ അടുത്തേക്ക് പലായനം ചെയ്യുകയും നാഗലോകത്തെ പ്രധാന നഗരങ്ങളിലൊന്നായ തക്ഷശില ആസ്ഥാനമാക്കുകയും ചെയ്തു.

പ്രധാന ഐതിഹ്യങ്ങൾ

[തിരുത്തുക]

തക്ഷകൻ്റെ പേര് പ്രധാനമായും ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് രണ്ട് പ്രധാന സംഭവങ്ങളുമായാണ്:

1. പരീക്ഷിത്ത് രാജാവിന്റെ മരണം

[തിരുത്തുക]

പാണ്ഡവരിൽ അർജ്ജുനൻ്റെ പൗത്രനായ പരീക്ഷിത്ത് മഹാരാജാവിൻ്റെ മരണത്തിന് കാരണക്കാരൻ തക്ഷകനാണ്.

ശാപം: ഒരിക്കൽ വേട്ടയ്ക്ക് പോയ പരീക്ഷിത്ത് മഹാരാജാവ് ദാഹം സഹിക്കാതെ ശമീക മഹർഷിയുടെ ആശ്രമത്തിൽ എത്തുകയും, ധ്യാനത്തിലായിരുന്ന മഹർഷി പ്രതികരിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, രാജാവ് സമീപത്ത് കിടന്ന ഒരു ചത്ത പാമ്പിനെ എടുത്ത് മഹർഷിയുടെ കഴുത്തിൽ മാലയായി അണിയിച്ചു. ഇതിൽ കോപിഷ്ടനായ മഹർഷിയുടെ മകൻ ശൃംഗി രാജാവിനെ ഏഴു ദിവസത്തിനകം തക്ഷകൻ കടിച്ചു കൊല്ലുമെന്ന് ശപിച്ചു.
തക്ഷകൻ്റെ ദംശനം: ശാപം കേട്ട് പശ്ചാത്താപ വിവശനായ പരീക്ഷിത്ത് രാജാവ് മരണത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ മന്ത്രിമാരുടെ സഹായത്തോടെ ഏഴുനില മാളിക പണിത് അതിനുള്ളിൽ ഒളിച്ചു. ഏഴാം ദിവസം, തക്ഷകൻ ഒരു ബ്രാഹ്മണന്റെ വേഷത്തിൽ കൊട്ടാരത്തിലെത്തി. തുടർന്ന്, പഴത്തിൽ ഒളിച്ചിരുന്ന ഒരു പുഴുവിൻ്റെ രൂപം സ്വീകരിക്കുകയും രാജാവ് ആ പുഴുവിനെ എടുത്തു കഴുത്തിൽ വെച്ചതോടെ തക്ഷകൻ ഭീകരരൂപം പ്രാപിച്ച് രാജാവിനെ ദംശിക്കുകയും ചെയ്തു. ^[3]
കശ്യപൻ്റെ വരവ്: കശ്യപ മഹർഷിക്ക് വിഷം മാറ്റാനുള്ള കഴിവുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ, അദ്ദേഹം പരീക്ഷിത്തിനെ രക്ഷിക്കാനായി യാത്ര തിരിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ, വഴിയിൽ തക്ഷകൻ ഒരു വൃക്ഷത്തെ ഭസ്മമാക്കിയ ശേഷം കശ്യപനോട് അതിനെ പുനർജീവിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെടുകയും, കശ്യപൻ അത് സാധിക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് തക്ഷകൻ വിലകൂടിയ സമ്മാനങ്ങൾ നൽകി കശ്യപനെ മടക്കി അയച്ചു. ^[4]

2. ജനമേജയന്റെ സർപ്പസത്രം

[തിരുത്തുക]

പിതാവായ പരീക്ഷിത്ത് രാജാവിനെ കൊന്ന തക്ഷകനോടും നാഗവംശത്തോടും പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ പരീക്ഷിത്തിൻ്റെ മകൻ ജനമേജയൻ നടത്തിയ യാഗമാണ് സർപ്പസത്രം. ^[5]

ഈ യാഗത്തിൽ അഗ്നിയിലേക്ക് മന്ത്രശക്തിയാൽ നാഗങ്ങൾ സ്വയം വലിഞ്ഞടുക്കപ്പെട്ടു. തക്ഷകൻ ഭയപ്പെട്ട് ദേവേന്ദ്രന്റെ അടുക്കൽ അഭയം തേടി.
തക്ഷകനെ രക്ഷിക്കാൻ ഇന്ദ്രൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും, യാഗത്തിൻ്റെ ശക്തിയാൽ തക്ഷകനും ഇന്ദ്രനും ഒരുമിച്ച് യാഗാഗ്നിയിലേക്ക് അടുക്കാൻ തുടങ്ങി.
ഈ സമയം, ആസ്തികമുനി യാഗശാലയിൽ എത്തുകയും ജനമേജയനെ പ്രശംസിക്കുകയും ചെയ്തു. മുനിയിൽ സംപ്രീതനായ ജനമേജയൻ വരം ചോദിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഈ അവസരം ഉപയോഗിച്ച് ആസ്തികമുനി സർപ്പസത്രം അവസാനിപ്പിക്കണം എന്ന് വരം ആവശ്യപ്പെട്ടു.
അങ്ങനെ, ആസ്തികൻ്റെ ഇടപെടൽ കാരണം സർപ്പസത്രം നിർത്തലാക്കുകയും തക്ഷകൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള നാഗങ്ങൾ രക്ഷപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ^[6]

മറ്റ് പരാമർശങ്ങൾ

[തിരുത്തുക]

ഖാണ്ഡവദഹനം: മഹാഭാരതത്തിൽ, കൃഷ്ണനും അർജ്ജുനനും ചേർന്ന് ഖാണ്ഡവ വനം അഗ്നിക്കിരയാക്കിയപ്പോൾ, ആ വനത്തിൽ താമസിച്ചിരുന്ന തക്ഷകൻ അവിടെ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടു.
ശില്പി: നാഗരാജാവ് എന്നതിലുപരി, പുരാണങ്ങളിൽ ചിലയിടങ്ങളിൽ തച്ചൻ (ശില്പി), സൂത്രധാരകൻ എന്നിവരുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയും 'തക്ഷകൻ' എന്ന പദം ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.

തക്ഷകൻ, പ്രതികാരത്തിൻ്റെയും വിധിയുടെയും കഥകളാൽ പുരാണങ്ങളിൽ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന, ശക്തനായ ഒരു നാഗരാജാവാണ്.

പുരാണത്തിൽ നിന്ന്

[തിരുത്തുക]

ദേവീഭാഗവതം ദ്വിതീയസ്കന്ധത്തിൽനിന്ന്

[തിരുത്തുക]

നാഗശ്രേഷ്ഠനായ തക്ഷകൻ, മാതാവായ കദ്രുവിൻ്റെ ശാപം പേറിയാണ് വളർന്നത്. ഖാണ്ഡവപ്രസ്ഥത്തിലെ നാഗങ്ങളുടെ രാജാവായ തക്ഷകന് തൻ്റെ വംശത്തെ നശിപ്പിച്ച മധ്യമ പാണ്ഡവനായ അർജുനനോട് അടങ്ങാത്ത പകയുണ്ടായിരുന്നു. പാണ്ഡവരുടെ പിൻഗാമിയായ പരീക്ഷിത്ത് രാജാവിനെ മുനിശാപം കാരണം ഏഴ് ദിവസത്തിനകം കടിച്ചു കൊല്ലാനുള്ള നിയോഗം തക്ഷകനായിരുന്നു.

രാജാവിനെ രക്ഷിക്കാൻ വിഷഹാരിയായ കശ്യപമഹർഷി വന്നുവെങ്കിലും, തക്ഷകൻ വൃദ്ധബ്രാഹ്മണവേഷത്തിലെത്തി കശ്യപനെ വിലമതിപ്പുള്ള സമ്മാനം നൽകി മടക്കി അയച്ചു. ഏഴാം ദിവസം തക്ഷകൻ ഒരു പുഴുവിൻ്റെ രൂപത്തിൽ കൊട്ടാരത്തിൽ ഒളിച്ചുകടന്ന് രാജാവിനെ ദംശിച്ചു. തൻ്റെ പിതാവിനെ കൊന്ന തക്ഷകനോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാനായി പരീക്ഷിത്തിൻ്റെ മകൻ ജനമേജയൻ നടത്തിയ സർപ്പസത്രത്തിൽ നിന്ന് തക്ഷകൻ രക്ഷപ്പെട്ടത്, ആസ്തിക മുനിയുടെ ഇടപെടൽ കാരണമാണ്. ഈ സംഭവമാണ് മഹാഭാരതത്തിലെ പ്രധാന കഥാഖ്യാനങ്ങളിലൊന്നിന് വഴി തുറന്ന ശ്രീമദ്ഭാഗവത പുരാണത്തിൻ്റെ പിറവിക്കും കാരണമായത്.