സൾഫ്യൂരിക് അമ്ലം

ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം

http://ml.wikipedia.org/wiki/Sulfuric_acid

സൾഫ്യൂരിക് അമ്ലം
IUPAC നാമം	Sulfuric acid
മറ്റു പേരുകൾ	Oil of vitriol
Identifiers
CAS number	7664-93-9
RTECS number	WS5600000
Properties
മോളിക്യുലാർ ഫോർമുല	H2SO4
മോളാർ മാസ്സ്	98.078 g/mol
Appearance	clear, colorless, odorless liquid
സാന്ദ്രത	1.84 g cm−3, liquid
ദ്രവണാങ്കം	10 °C, 283 K, 50 °F
ക്വഥനാങ്കം	290 °C, 563 K, 554 °F
Solubility in water	fully miscible (exothermic)
അമ്ലത്വം (pKa)	-3
വിസ്കോസിറ്റി	26.7 cP at 20 °C
Hazards
EU classification	Corrosive (C)
R-phrases	R35
S-phrases	(S1/2), S26, S30, S45
Flash point	Non-flammable
Related compounds
Related strong acids	Selenic acid Hydrochloric acid Nitric acid
Related compounds	Hydrogen sulfide Sulfurous acid Peroxymonosulfuric acid Sulfur trioxide Oleum
Except where noted otherwise, data are given for materials in their standard state (at 25 °C, 100 kPa) Infobox references

ശക്തിയേറിയ ഒരു ധാതു അമ്ലമാണ് സൾഫ്യൂരിക് അമ്ലം (ഗന്ധകാമ്ലം). ഇതിൻറെ രാസസമവാക്യം H₂SO₄ ആണ്. ഏതു ഗാഢതയിൽ വെച്ചും വെള്ളവുമായി ലയിക്കും. ഈ പ്രവർത്തനം ഒരു താപമോചക പ്രവർത്തനമാണ്. വളരെയേറെ ഉപയോഗങ്ങൾ ഉള്ള ഒന്നാണ് സൾഫ്യൂരിക് അമ്ലം. രാസ വ്യവസായത്തിൽ ഏറ്റവുംധികം ഉല്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന പദാർത്ഥങ്ങളിലൊന്നാണിത്. 2001-ൽ ലോകമെമ്പാടുമായി 16.5 കോടി ടൺ സൾഫ്യൂരിക് അമ്ലം ഉൽപാദിക്കപ്പെട്ടു. രാസവസ്തുക്കളുടെ രാജാവ്, ഓയിൽ ഓഫ് വിട്രിയോൾ എന്നീ പേരുകളിൽ ഈ അമ്ലം അറിയപ്പെടുന്നു.

നിർമ്മാണം

സൾഫർ, ഓക്സിജൻ, ജലം എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് സമ്പർക്ക പ്രക്രിയ മുഖേനയാണ് സൾഫ്യൂരിക് അമ്ലം നിർമ്മിക്കുന്നത്. ആദ്യ പടിയായി സൾഫർ കത്തിച്ച് സൾഫർ ഡൈയോക്സൈഡാക്കി മാറ്റുന്നു.

(1) S(s) + O₂(g) → SO₂(g)

സൾഫർ ഡൈയോക്സൈഡിനെ ഓക്സിജനുമായി കലർത്തി വനേഡിയം പെൻറോക്സൈഡ് ഉൽപ്രേരകത്തിൻറെ സാനിധ്യത്തിൽ 450 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസ്‍ വരെ ചൂടാക്കി സൾഫർ ട്രൈയോക്സൈഡാക്കി മാറ്റുന്നു.

(2) 2 SO₂ + O₂(g) → 2 SO₃(g)     (in presence of V₂O₅)

സൾഫർ ട്രൈയോക്സൈഡ് വെള്ളവുമായി പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ(usually as 97-98% H₂SO₄ containing 2-3% water) 98-99% ഗാഢതയുള്ള സൾഫ്യൂരിക് അമ്ലം ലഭിക്കുന്നു.

(3) SO₃(g) + H₂O(l) → H₂SO₄(l)

സൾഫർ ട്രൈയോക്സൈഡിനെ സൾഫ്യൂരിക് അമ്ലത്തിൽ ലയിപ്പിച്ച് ഒലിയം നിർമ്മിക്കുന്നു.

(3) H₂SO₄(l) + SO₃ → H₂S₂O₇(l)

ഒലിയത്തെ നേർപ്പിച്ച് നിശ്ചിത ഗാഢതയുള്ള സൾഫ്യൂരിക് അമ്ലം നിർമ്മിക്കുന്നു.

(4) H₂S₂O₇(l) + H₂O(l) → 2 H₂SO₄(l)'

രാസഗുണങ്ങൾ

നിർജലീകാരി

പദാർത്ഥങ്ങളിൽ രാസപരമായി സംയോജിച്ചിരിക്കുന്ന ജലത്തെ ആഗിരണം ചെയ്യുന്ന പദാർത്ഥമാണ് നിർജ്ജലീകാരി.

ഉദാഹരണം

• ഗാഢ H₂SO₄ പഞ്ചസാരയെയും, ഗ്ലൂകോസിനേയും കരിയാക്കി മാറ്റുന്നു.

രാസസമവാക്യം

C₁₂H₂₂O₁₁ + H₂SO₄ → 12C + 11H₂O + H₂SO₄ (പഞ്ചസാര)

C₆H₁₂O₆ + H₂SO₄ → 6C + 6H₂O + H₂SO₄ (ഗ്ലൂകോസ്)

• കോപ്പർ സൾഫേറ്റ് ക്രിസ്റ്റലുകളെ(നീല) നിർജല കോപ്പർ സൾഫേറ്റ് ആക്കിമാറ്റുന്നു.

രാസസമവാക്യം

CuSO₄.5H₂O + 5H₂SO₄ → CuSO₄ + 5H₂SO₄.5H₂O

ശോഷകാരകം

പദാർത്ഥങ്ങളിൽ നിന്ന് ഈർപ്പത്തെ ആഗിരണം ചെയ്യുന്ന പദാർത്ഥമാണ് ശോഷകാരകം.

ഉദാഹരണം

• HCl വാതകം, SO₂ വാതകം, Cl₂ എന്നിവയെ ഈർപ്പരഹിതമാക്കുന്നു.

ആസിഡ് ഗുണം

H₂SO₄ ഒരു ദ്വിബേസിക ആസിഡാണ്. ഇത് രണ്ട് തരത്തിലുള്ള ലവണങ്ങൾ തരുന്നു; ആസിഡ് ലവണവും, ന്യൂട്രൽ ലവണവും.

H2SO4ന്റെ അയോണിക ഘട്ടങ്ങൾ	NaOH പോലുള്ള ആൽക്കലികളുമായി പ്രവർത്തിച്ച് ഉണ്ടാകുന്ന ലവണം	ലവണത്തിന്റെ സ്വഭാവം
H2SO4 → H+ + HSO4- (ബൈസൾഫേറ്റ് അയോൺ)	NaHSO4 (സോഡിയം ബൈസൾഫേറ്റ്)	ആസിഡ് ലവണം
H2SO4 → H+ + HSO42- സൾഫേറ്റ് അയോൺ	Na2SO4 (സോഡിയം സൾഫേറ്റ്)	ന്യൂട്രൽ ലവണം

ഓക്സീകരണ ഗുണം

അലോഹങ്ങളുമായുള്ള പ്രവർത്തനമാണിത്.

• H₂SO₄ ശക്തിയേറിയൊരു ഓക്സീകാരിയാണ്.
• H₂SO₄ പ്രവർത്തിക്കുന്ന രണ്ട് അലോഹങ്ങൾ കാർബൺ, സൾഫർ എന്നിവയാണ്.

ഉദാഹരണം

C + 2H₂SO₄ → 2H₂O + 2SO₂ + CO₂

• H₂SO₄ കാർബൺ|കാർബണിനെ ഓക്സീകരിച്ച് CO₂ഉം, സൾഫറിനെ ഓക്സീകരിച്ച് SO₂ഉം ആക്കുന്നു.

ഉദാഹരണം

S + 2H₂SO₄ → 3SO₂ + 2H₂O

ലോഹങ്ങളുമായുള്ള പ്രവർത്തനം

Mg, Zn, Al തുടങ്ങിയ ലോഹങ്ങളുമായി പ്രവർത്തിച്ച് H₂SO₄ ഹൈഡ്രജനെ സ്വതന്ത്രമാക്കുന്നു.

ഉദാഹരണം

Mg + H₂SO₄ → MgSO₄ + H₂

ലവണങ്ങളുമായുള്ള പ്രവർത്തനം

H₂SO₄ ലവണങ്ങളുമായി പ്രവർത്തിച്ച് സൾഫേറ്റ് ലവണങ്ങളും, ആസിഡുകളും തരുന്നു.

ഉദാഹരണം

2NaCl + H₂SO₄ → Na₂SO₄ + 2HCl
(സോഡിയം സൾഫേറ്റ്)

ഉപയോഗിക്കുന്ന മേഖലകൾ

അയിർ ശുദ്ധീകരണം, രാസവള നിർമ്മാണം, എണ്ണ ശുദ്ധീകരണം, പാഴ്ജല ശുദ്ധീകരണം, രാസ നിർമ്മാണം, പെയിന്റ് നിർമ്മാണം, ഡിറ്റർജന്റുകളൂടെ ഉത്പാദനം, ഫൈബറുകളുടെ നിർമ്മാണം തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന ഉപയോഗങ്ങൾ.

അവലംബം

A New Certificate Chemistry by A Holderness and J Lambert, Heinemann 1976.

• Institut National de Recherche et de Sécurité. (1997). "Acide sulfurique". Fiche toxicologique n°30, Paris: INRS, 5 pp.
• Handbook of Chemistry and Physics, 71st edition, CRC Press, Ann Arbor, Michigan, 1990.
• Agamanolis DP. Metabolic and toxic disorders. In: Prayson R, editor. Neuropathology: a volume in the foundations in diagnostic pathology series. Philadelphia: Elsevier/Churchill Livingstone, 2005; 413-315.

പുറം കണ്ണികൾ

• International Chemical Safety Card 0362
• NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards
• External Material Safety Data Sheet
• Sulfuric acid analysis - titration freeware
• Sulfuric Acid density and pH-value at t=20 °C