മുണ്ടാരി ഭാഷ

Mundari language

Mundari language

മുണ്ടാരി
𞓞𞓐𞓪𞓐 𞓖𞓕𞓦𞓕𞓣 , ഹോറോ ജഗർ
𞓧𞓟𞓨𞓜𞓕𞓣𞓚 ମୁଣ୍ଡାରୀ • मुंडारी • মুন্ডারি
മുണ്ടാരി എന്ന് മുണ്ടാരി ബാനി ലിപിയിൽ എഴുതിയിരിക്കുന്നു.
ഉച്ചാരണം	[muɳɖaːriː]
ഉത്ഭവിച്ച ദേശം	ഇന്ത്യ, ബംഗ്ലാദേശ്, നേപ്പാൾ
ഭൂപ്രദേശം	കിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിലെ ഛോട്ടാ നാഗ്പൂർ പീഠഭൂമിയിലും, വടക്കുകിഴക്കൻ ഇന്ത്യയുടെ ചില ഭാഗങ്ങളിലും. ​ഝാർഖണ്ഡ്‌ ​ഒഡീഷ (വടക്കൻ ജില്ലകളിൽ ഗണ്യമായ ന്യൂനപക്ഷം) ​പശ്ചിമ ബംഗാൾ (തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ജില്ലകളിൽ ന്യൂനപക്ഷം) ​ആസാം (ന്യൂനപക്ഷം) പ്രധാനമായും ബംഗ്ലാദേശിലെ രാജ്ഷാഹി ഡിവിഷനിലും, കൂടാതെ രംഗ്പൂർ, സിലറ്റ് ഡിവിഷനുകളിലെ ചില പ്രദേശങ്ങളിലും ​നോഗോൺ ജില്ല (ഏകദേശം 2,500 പേർ സംസാരിക്കുന്നു) ​നേപ്പാളിലെ കോശി മേഖലയിൽ ഏകദേശം 7,700 പേർ സംസാരിക്കുന്നു. മൊറാംഗ് ജില്ല ​സുൻസാരി ജില്ല
സംസാരിക്കുന്ന നരവംശം	മുണ്ഡകൾ
മാതൃഭാഷയായി സംസാരിക്കുന്നവർ	1.6 ദശലക്ഷം (2011 സെൻസസ്)
ഭാഷാകുടുംബം	ഓസ്‌ട്രോ-ഏഷ്യാറ്റിൿ മുണ്ട വടക്കൻ മുണ്ട ഖേർവാറിയൻ മുണ്ടാറിൿ മുണ്ടാരി
ഭാഷാഭേദങ്ങൾ	ഹസട നാഗുരി തമരിയ കേരഃ (കുറുഖ് സംസാരിക്കുന്നവർ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു ക്രിയോൾ ഭാഷ.)
ലിപികൾ	മുണ്ടാരി ബാനി (മാതൃലിപി) മറ്റുള്ളവ: ഒഡിയ ദേവനാഗരി ബംഗാളി ലത്തീൻ
ഔദ്യോഗിക സ്ഥിതി
ഔദ്യോഗിക പദവി	ഇന്ത്യ ഝാർഖണ്ഡ്‌ (ഔദ്യോഗിക)
ഭാഷാ കോഡുകൾ
ഐ.എസ്.ഒ. 639-3	Either: unr – Mundari unx – Munda
മുണ്ട ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നവരുടെ ഗണ്യമായ സാന്നിധ്യമുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ ചുവപ്പ് നിറത്തിൽ അടയാളപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.
യുനെസ്കോയുടെ ലോകത്തെ അപകടഭീഷണി നേരിടുന്ന ഭാഷകളുടെ അറ്റ്ലസിൽ മുണ്ടാരിയെ ഒരു 'ദുർബല' ഭാഷയായി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു.

ഇന്ത്യയിലെ ഛോട്ടാ നാഗ്പൂർ പീഠഭൂമി പ്രദേശത്തെ തദ്ദേശീയരായ മുണ്ഡ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർ സംസാരിക്കുന്ന, ഓസ്ട്രോ-ഏഷ്യാറ്റിൿ ഭാഷാകുടുംബത്തിൽപ്പെട്ട ഒരു മുണ്ട ഭാഷയാണ് മുണ്ടാരി (മുണ്ടാരി ബാനി: 𞓧𞓟𞓨𞓜𞓕𞓣𞓚, ലത്തീൻ: Muṇḍārī, ഐ.പി.എ.: Mundari pronunciation: [muɳɖaːriː]).

1.5 ദശലക്ഷത്തിലധികം ആളുകൾ ഇത് മാതൃഭാഷയായി സംസാരിക്കുന്നു. ഹോ, സന്താലി ഭാഷകളുമായി അടുത്ത ബന്ധമുള്ളതാണ് ഇത്. ഭൂമിജിനൊപ്പം ഈ നാല് ഭാഷകളാണ് മുണ്ട ഭാഷകുടുംബത്തിലെ പ്രധാന കണ്ണികൾ. മുണ്ടാരി ഝാർഖണ്ഡ്‌ സംസ്ഥാനത്തിലെ ഒരു അധിക ഔദ്യോഗിക ഭാഷയാണ്. കിഴക്കൻ ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളായ ഒഡീഷയിലും പശ്ചിമ ബംഗാളിലും, അയൽരാജ്യമായ ബംഗ്ലാദേശിലെ വടക്കൻ രംഗ്പൂർ ഡിവിഷനിലും ഇത് സംസാരിക്കുന്നവരുടെ എണ്ണം ഗണ്യമാണ്. ഇന്ത്യയിൽ മുണ്ടാരി ഒരു പ്രധാന ന്യൂനപക്ഷ ഭാഷയായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, അത് സംസാരിക്കുന്നവർ പലപ്പോഴും ഹിന്ദിയിലോ മറ്റൊരു സംസ്ഥാന ഭാഷയിലോ ദ്വിഭാഷികളാണ്.

വ്യാകരണപരമായ ബന്ധങ്ങൾ അറിയിക്കുന്നതിനായി വേരുകളിലേക്ക് ഒന്നിലധികം അഫിക്സുകൾ ചേർക്കുന്ന സങ്കീർണ്ണമായ രൂപഘടനയുടെ സവിശേഷതയുള്ള ഒരു സംയോജന ഭാഷയാണ് മുണ്ടാരി. ചരിത്രപരമായി വാമൊഴിയായിട്ടാണ് കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ടിരുന്നതെങ്കിലും, മുണ്ടാരി ഇപ്പോൾ നിരവധി ലിപികളിൽ എഴുതപ്പെടുന്നുണ്ട്; മുണ്ടാരി എഴുതുന്നതിനായി രോഹിദാസ് സിംഗ് നാഗ് പ്രത്യേകമായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത 'മുണ്ടാരി ബാനി'യാണ് ഇവയിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയം. ദേവനാഗരി, ഒഡിയ, ബംഗാളി, ലത്തീൻ ലിപികളിലും ഇത് എഴുതപെടാറുണ്ട്.

യുനെസ്കോയുടെ ലോകത്തെ അപകടഭീഷണി നേരിടുന്ന ഭാഷകളുടെ അറ്റ്ലസിൽ മുണ്ടാരിയെ ഒരു 'ദുർബല' ഭാഷയായി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. സവിശേഷമായ വ്യാകരണ ഘടനയും ദക്ഷിണേഷ്യ ഓസ്ട്രോ-ഏഷ്യൻ സംസാരിക്കുന്നവരുടെ കുടിയേറ്റ രീതികൾ മനസിലാക്കുന്നതിൽ വഹിക്കുന്ന പങ്കും കാരണം ഇത് വിപുലമായ ഭാഷാപരമായ പഠന വിഷയമായി തുടരുന്നു.

ലിപി

പ്രധാന ലേഖനം: മുണ്ടാരി ബാനി

മുണ്ടാരി ബാനി ലിപിയുടെ മാതൃക

1980-കളിൽ രോഹിദാസ് സിംഗ് നാഗ് വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത തനതായ മുണ്ടാരി ബാനി (മുണ്ടാരി: 𞓧𞓟𞓨𞓜𞓕𞓣𞓚 𞓗𞓕𞓨𞓚) ലിപിയിലാണ് മുണ്ടാരി ഭാഷ പ്രധാനമായും എഴുതുന്നത്. സാഹിത്യം, വിദ്യാഭ്യാസം, കമ്പ്യൂട്ടിംഗ് എന്നീ മേഖലകളിൽ ഇതിന്റെ ഉപയോഗം ഇപ്പോൾ വർദ്ധിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. പ്രകൃതിയിലെ രൂപങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി രൂപകല്പന ചെയ്തിട്ടുള്ള ഈ ലിപിയിൽ 27 അക്ഷരങ്ങളും 5 ഉച്ചാരണചിഹ്നങ്ങളുമുണ്ട്. ഇടത്തുനിന്ന് വലത്തോട്ട് എഴുതുന്ന ഈ ലിപിയിൽ വലിയക്ഷര-ചെറിയക്ഷര വ്യത്യാസങ്ങളില്ല. കൂടാതെ വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾക്ക് അന്തർലീനമായ സ്വരശബ്ദങ്ങളുമില്ല. അക്ഷരങ്ങളെ അഞ്ച് കൂട്ടങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഓരോ കൂട്ടവും ആരംഭിക്കുന്നത് ഒരു പ്രധാന സ്വരാക്ഷരത്തിലാണ്. വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങളുടെ പേരിലെ ആദ്യ അക്ഷരം അവ ഉൾപ്പെടുന്ന കൂട്ടത്തിലെ സ്വരാക്ഷരവുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നു.

മുണ്ടാരി വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾ
(𞓗𞓐𞓖𞓕 𞓗𞓕𞓨𞓚 Boja Bani) 

𞓐 ഒ ഐ.പി.എ: /o/	ഒപ് 𞓐𞓑 𞓑 പ ഐ.പി.എ: /p/	𞓐𞓒 𞓒 l ഐ.പി.എ: /l/	𞓐𞓓 𞓓 y ഐ.പി.എ: /j/	𞓐𞓔 𞓔 ṅ ഐ.പി.എ: /ŋ/
𞓕 a ഐ.പി.എ: /a/	𞓕𞓖 𞓖 j ഐ.പി.എ: /d͡ʑ/	𞓕𞓗 𞓗 b ഐ.പി.എ: /b/	𞓕𞓘 𞓘 ñ ഐ.പി.എ: /ɲ/	𞓕𞓙 𞓙 ḥ ഐ.പി.എ: /ʔ/
𞓚 i ഐ.പി.എ: /i/	𞓚𞓛 𞓛 s ഐ.പി.എ: /s̪/	𞓚𞓜 𞓜 ḍ ഐ.പി.എ: /ɖ/	𞓚𞓝 𞓝 t ഐ.പി.എ: /t̪/	𞓚𞓞 𞓞 h ഐ.പി.എ: /h/
𞓟 u ഐ.പി.എ: /u/	𞓟𞓠 𞓠 ch ഐ.പി.എ: /t͡ʃ/	𞓟𞓡 𞓡 d ഐ.പി.എ: /d̪/	𞓟𞓢 𞓢 k ഐ.പി.എ: /k/	𞓟𞓣 𞓣 r ഐ.പി.എ: /ɾ/
𞓤 e ഐ.പി.എ: /e/	𞓤𞓥 𞓥 ṇ ഐ.പി.എ: /ɳ/	𞓤𞓦 𞓦 g ഐ.പി.എ: /g/	𞓤𞓧 𞓧 m ഐ.പി.എ: /m/	𞓤𞓨 𞓨 n ഐ.പി.എ: /ɳ/	𞓤𞓩 𞓩 ṭ ഐ.പി.എ: /ʈ/	𞓤𞓪 𞓪 ṛ / ḷ ഐ.പി.എ: /ɽ/,/ɭ/

 

മുണ്ടരി ഉച്ചാരണചിഹ്നങ്ങൾ
( 𞓝𞓐𞓔 Toṅ/Tong ) 

𞓐𞓖𞓐𞓡 𞓫 OJOD	𞓧𞓟𞓬𞓞𞓐𞓣 ◌𞓬 MUHOR ഐ.പി.എ: /◌̃/	𞓝𞓐𞓓𞓐𞓣 ◌𞓭 TOYOR ഐ.പി.എ: /ʷ/	𞓚𞓢𞓚𞓣 ◌𞓮 IKIR ഐ.പി.എ: /ː/	𞓛𞓟𞓝𞓟𞓙 ◌𞓯 SUTUH

മുണ്ടരി ബാനിക്ക് പുറമെ ഒഡിയ, ദേവനാഗരി, ബംഗാളി എന്നീ ലിപികളിലും ഈ ഭാഷ എഴുതാറുണ്ട്.

ഉദാഹരണ വാചകങ്ങൾ

മുണ്ടാരിയിൽ എഴുതിയ സാർവത്രിക മനുഷ്യാവകാശ പ്രഖ്യാപനത്തിന്റെ വകുപ്പ് 1 ആണ് ഇനിപ്പറയുന്ന വാചകം:

മുണ്ടാരി ലിപി

𞓝𞓐𞓨𞓐𞓗-𞓱: 𞓛𞓐𞓗𞓤𞓨 𞓞𞓐𞓪𞓐 𞓢𞓐𞓢𞓤𞓮 𞓧𞓕𞓨𞓕𞓣𞓔 𞓐𞓜𞓐𞓙 𞓐𞓢𞓝𞓚𞓓𞓕𞓣 𞓢𞓐𞓣𞓤𞓓𞓕𞓦 𞓑𞓕𞓚𞓝𞓚 𞓗𞓕𞓗𞓐𞓝 𞓣𞓤 𞓖𞓐𞓨𞓐𞓧 𞓖𞓐𞓣𞓐𞓔𞓤𞓝𞓤 𞓕𞓡𞓕𞓨𞓕𞓡 𞓐𞓜𞓐𞓦 𞓗𞓐𞓣𞓕𞓗𞓐𞓣𞓚 𞓨𞓕𞓧𞓕𞓢𞓕𞓨𞓕. 𞓚𞓨𞓢𞓟𞓦𞓢𞓤 𞓛𞓤𞓥𞓕 𞓐𞓜𞓐𞓦 𞓖𞓚𞓮𞓭 𞓑𞓤𞓪𞓤𞓦 𞓖𞓚𞓭𞓟𞓣𞓤𞓓𞓕𞓙 𞓤𞓨𞓤𞓧𞓢𞓐 𞓨𞓕𞓧𞓕𞓢𞓕𞓨𞓕 𞓐𞓜𞓐𞓙 𞓚𞓨𞓢𞓟𞓙 𞓒𞓐𞓙𞓝𞓤 𞓞𞓕𞓦𞓤𞓓𞓕 𞓗𞓐𞓓𞓕 𞓒𞓤𞓢𞓕 𞓖𞓕𞓦𞓕𞓣 𞓗𞓕𞓢𞓕𞓝𞓚𞓘𞓕𞓙.

ഒഡിയ ലിപി

ତୋନୋବ୍ ୧. - ସୋବେନ ହୋଡ଼ୋକୋ କେ ମନରଂଗ ଓଡ଼ୋଃ ଅକ୍ତିୟାର କୋ ରେଅଃ ତଇତି-ବାବତ ରେ ଜନମ ଜୋରୋଂଗ୍ଏତେ ଅହ୍ଡାନଡ ଓଡ଼ୋଃ ବରା ବରୀ ନମା କନା। ଇନକୁ କେ ସେଂଡ଼ାଁ ଓଡ଼ୋଃ-ଜୀ ପେଡେଃ, ଜୀଉ ରେଅଃ ଏନେମକୋ ନମା କନା ଓଡ଼ୋଃ ଇନକୁ ଲୋଓଃତେ ହଗେଆ-ୱୋଆ ଲେକା ଜଗର ବକଡ଼ ଲଗାତିଂଗ୍ଅଃ।

ദേവനാഗരി ലിപി

तोनोब् १. - सोबेन होड़ोको के मनरंग ओडोओ अक्तियार को रेअः पइति-बाबत रे जनम जोरोंग्एते अह्डानड ओड़ोओ बराबरी नमा कना। इनकु के सेंड़ॉ ओड़ोओ-जी पेडेः, जीउ रेअः एनेमको नमा कना ओड़ोओ इनकु लोओःते हगेया-वोया लेका जगर बकर लगातिंग्अः॥

ബംഗാളി ലിപി

তোনোব্ ১. - সোবেন হোড়োকো কে মনরংগ ওড়োও অক্তিয়ার কো রেঅঃ পইতি-বাবত রে জনম জোরোংগ্এতে অহ্ডানড ওড়োও বরাবরী নমা কনা। ইনকু কে সেংড়াঁ ওড়োও-জী পেডেঃ, জীউ রেঅঃ এনেমকো নমা কনা ওড়োও ইনকু লোওঃতে হগেয়া-ওয়োয়া লেকা জগর বকড় লগাতিংগ্অঃ।

ലത്തീൻ വൽക്കരണം

Tonob'-Mod: Soben hoḷo kokew manarng oḍoḥ oktiyar koreyag paiti babot re jonom jorongete adanad oḍog borabori namakana. Inkugke seṇa oḍog jīw peḷeg jī ureyaḥ enemko namakana oḍoḥ inkuḥ loḥte hageya boya leka jagar bakatiñaḥ.

ഐ.പി.എ. അനുലേഖനം

t̪onob-mod̪: soben hoɽoko ke manaraŋɡa oɽoo akt̪iaːra ko reʔ pait̪i-baːbat̪a re d͡ʑanama d͡ʑoroŋɡʔet̪e ahɖaːnaɖa oɽoo baraːbariː namaː kanaː. inku ke seŋɽãː oɽoo-d͡ʑiː peɽeː, d͡ʑiːu reʔ enemako namaː kanaː oɽoo inku looːt̪e haɡeaː-woaː lekaː d͡ʑaɡara bakara laɡaːt̪ŋɡʔ.

മലയാളം

വകുപ്പ് ൧: മനുഷ്യരെല്ലാവരും തുല്യാവകാശങ്ങളോടും അന്തസ്സോടും സ്വാതന്ത്ര്യത്തോടുംകൂടി ജനിച്ചിട്ടുള്ളവരാണ്‌. അന്യോന്യം ഭ്രാതൃഭാവത്തോടെ പെരുമാറുവാനാണ്‌ മനുഷ്യന് വിവേകബുദ്ധിയും മനസാക്ഷിയും സിദ്ധമായിരിക്കുന്നത്‌.