ബോസ്നിയ (പ്രദേശം)
Bosnia
Bosna Босна | |
|---|---|
Region | |
 ബോസ്നിയ ആൻഡ് ഹെർസെഗോവിനയിലെ രണ്ട് ആധുനിക പ്രദേശങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ഏകദേശ അതിർത്തി - ബോസ്നിയ (കടും തവിട്ട് നിറത്തിൽ), ഹെർസെഗോവിന (ഇളം തവിട്ട് നിറത്തിൽ) | |
| Coordinates: 44°10′N 17°47′E / 44.16°N 17.78°E | |
| Country | Bosnia and Herzegovina |
| Largest cities | Sarajevo, Banja Luka |
| വിസ്തീർണ്ണം | |
• ആകെ | 39,021 ച.കി.മീ. (15,066 ച മൈ) |
| ജനസംഖ്യ | |
• ഏകദേശം (2013) | c. 3 million |
| Demonym | Bosnian |
| സമയമേഖല | UTC+1 (CET) |
| • Summer (DST) | UTC+2 (CEST) |
ബോസ്നിയ ആൻഡ് ഹെർസെഗോവിനയുടെ വടക്കൻ പ്രദേശമാണ് ബോസ്നിയ (സെർബോ-ക്രോയേഷ്യൻ: Bosna / Босна). ഇത് രാജ്യത്തിന്റെ ഏകദേശം 76% ഭാഗം ഉൾക്കൊള്ളുന്നു; തെക്കുഭാഗത്തുള്ള മറുപ്രദേശം ഹെർസെഗോവിനയാണ്.
മധ്യകാലഘട്ടം മുതൽ ഈ രണ്ട് പ്രദേശങ്ങളും ഒരൊറ്റ ഭൗമരാഷ്ട്രീയ വിഭാഗമായി നിലകൊള്ളുന്നു. ചരിത്രപരവും ഭൗമരാഷ്ട്രീയവുമായ അർത്ഥത്തിൽ "ബോസ്നിയ" എന്ന പേര് സാധാരണയായി രണ്ട് പ്രദേശങ്ങളെയും (ബോസ്നിയ ആൻഡ് ഹെർസെഗോവിന) പൊതുവായി പരാമർശിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. ഒട്ടോമൻ ഭരണത്തിന്റെ അവസാന കാലഘട്ടത്തിൽ മാത്രമാണ് ഈ രണ്ട് പേരുകളും ചേർത്തുള്ള ഔദ്യോഗിക ഉപയോഗം ആരംഭിച്ചത്.
ഭൂമിശാസ്ത്രം
[തിരുത്തുക]ബോസ്നിയ പ്രധാനമായും ദിനാറിക് ആൽപ്സ് പർവതനിരകളിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്, ഇത് പാനോണിയൻ സമതലത്തിന്റെ തെക്കൻ അതിർത്തികൾ വരെ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു. സാവ, ഡ്രിന നദികൾ ഇതിന്റെ വടക്കൻ, കിഴക്കൻ അതിർത്തികൾ നിർണ്ണയിക്കുന്നു.
ബോസ്നിയയുടെ വിസ്തീർണ്ണം ഏകദേശം 39,02 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു, ഇന്നത്തെ ബോസ്നിയ ആൻഡ് ഹെർസഗോവിന സംസ്ഥാനത്തിന്റെ 80% പ്രദേശവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന പ്രദേശമാണിത്.[1] ബോസ്നിയൻ പ്രദേശവും ഹെർസഗോവിനൻ പ്രദേശവും തമ്മിൽ യഥാർത്ഥ അതിർത്തികളില്ല. അനൌദ്യോഗികമായി, ഹെർസഗോവിന ഇവാൻ പ്ലാനിന പർവതത്തിന് തെക്കാണ്. മറ്റൊരു അനൌദ്യോഗിക നിർവചനമനുസരിച്ച്, ഹെർസഗോവിന നെരെത്വ, ട്രെബിസ്ൻജിക്ക നദികളുടെ നീർത്തടങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.
ചരിത്രം
[തിരുത്തുക]- ബോസ്നിയയുടെ മധ്യഭാഗത്ത് കാകഞ്ച് സംസ്കാരത്തിൽപ്പെട്ട നവശിലായുഗ കർഷകരായിരുന്നു താമസിച്ചിരുന്നത്. പിന്നീട് ഇവർക്ക് പകരം ബട്മിർ സംസ്കാരം എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു നവശിലായുഗ സംസ്കാരം നിലവിൽ വന്നു. ആദ്യത്തെ ഇന്തോ-യൂറോപ്യന്മാർ താമ്രശിലായുഗത്തിലെ വുസെഡോൾ സംസ്കാരത്തിലെ അംഗങ്ങളാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
വെങ്കലയുഗത്തിൽ ഈ പ്രദേശത്ത് ഇരുമ്പ് യുഗത്തിൽ [പരസ്പരവിരുദ്ധമായ] സെൻട്രൽ ബോസ്നിയൻ സാംസ്കാരിക ഗ്രൂപ്പും ഗ്ലാസിനാക് സംസ്കാരവും വസിച്ചിരുന്നതായി കരുതപ്പെടുന്നു. പിന്നീട് ഡെയ്സിയേറ്റിലെ ഇല്ല്രിയൻ ഗോത്രം ഈ പ്രദേശത്ത് ആധിപത്യം സ്ഥാപിച്ചു.[2]
1154ൽ ബോസ്നിയൻ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ ഒറ്റപ്പെട്ട ഭരണാധികാരിയും വൈസ്രോയി ബാൻ ബോറിക് നിയമിക്കപ്പെടുന്നതുവരെ ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ രേഖകൾ വിരളമാണ്.
ഡി അഡ്മിനിസ്ട്രേൻഡോ ഇംപെറിയോ ബൊസോണയിലെ ഒരു ചെറിയ സെർബിയൻ ജുപയെ (ഗ്രീക്ക്ഃ χωρίον βοδσονα) വിവരിക്കുന്നു, അത് ആധുനിക കാലത്തെ സാരജേവോയിലെയും വിസോക്കോ ബോസ്ന നദിക്ക് ചുറ്റുമായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.[3]
പതിനാലാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ബോസ്നിയയിലെ ട്വർട്ട്കോ ഒന്നാമന്റെ കീഴിൽ ബോസ്നിയൻ സാമ്രാജ്യത്തിൽ ഇന്നത്തെ ബോസ്നിയയുടെയും പിന്നീട് ഹെർസഗോവിന എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നതിന്റെയും ഭൂരിഭാഗവും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.
1463ൽ ഓട്ടോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിന് ഈ രാജ്യത്തിന് സ്വാതന്ത്ര്യം നഷ്ടപ്പെട്ടു. അധിനിവേശ സമയത്ത് ബോസ്നിയയുടെ പടിഞ്ഞാറൻ നഗരത്തിന്റെ പ്രദേശം ജാസ് ആയിരുന്നു.[4]
ഓട്ടോമൻ സാമ്രാജ്യം തുടക്കത്തിൽ ബോസ്നിയയിലേക്കും ഹെർസഗോവിനയിലേക്കും ബോസാൻസ്കോ ക്രാജിസ്റ്റെ എന്ന പ്രദേശത്തിലൂടെ വ്യാപിച്ചു. ഇത് ബോസ്നിയയിലെ സഞ്ജക് എന്നും 1462/1463 ശേഷം ഹെർസഗോവിനയിലെ സഞ്ജക് ആയും രൂപാന്തരപ്പെട്ടു. ബെറിസ്ലാവിക് ഗ്രാബർസ്കി പ്രഭുവായ കുടുംബത്തിലെ കൌണ്ടുകൾ ഫ്രാഞ്ചോയും ഇവാനിസ് ബെറിസ്ലാവിക് വടക്കും പടിഞ്ഞാറും നീണ്ട സായുധ ചെറുത്തുനിൽപ്പിന് ശേഷം 1527-ൽ ബോസ്നിയയിലെ ഇയാലെറ്റ് എന്ന ആദ്യത്തെ ഓട്ടോമൻ ഭരണകൂടം ഒടുവിൽ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു.
ഒടുവിൽ, മഹത്തായ തുർക്കി യുദ്ധത്തെത്തുടർന്ന്, പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇന്നത്തെ ബോസ്നിയ, ഹെർസഗോവിനയുമായി ഏറെക്കുറെ പൊരുത്തപ്പെടുന്ന പ്രദേശത്തെ ഇയാലെറ്റ് ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.
1833-ൽ ഹെർസഗോവിനയിലെ ഇയാലെറ്റ് അലി-പാസ റിസ്വാൻബെഗോവിച്ചിന്റെ കീഴിൽ താൽക്കാലികമായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തെത്തുടർന്നുള്ള രാഷ്ട്രീയ സംഭവവികാസങ്ങളുടെ ഫലമായി 1853-ൽ ഈ പ്രദേശത്തിന് "ബോസ്നിയ ആൻഡ് ഹെർസഗോവിന" എന്ന പേര് ലഭിച്ചു. 1864ലെ ഭരണപരിഷ്കാരത്തിനുശേഷം ഈ പ്രവിശ്യയ്ക്ക് ബോസ്നിയയിലെ വിലായെറ്റ് എന്ന് പേരിട്ടു. 1878ൽ ഓസ്ട്രിയ-ഹംഗറി മുഴുവൻ വിലായത്തും അധിനിവേശം നടത്തി. 1908 ൽ ഓസ്ട്രിയ-ഹംഗറി പ്രവിശ്യയെ ഔപചാരികമായി കൂട്ടിച്ചേർത്ത് ബോസ്നിയൻ പ്രതിസന്ധി പ്രകോപിപ്പിക്കുന്നതുവരെ ബോസ്നിയയുടെയും ഹെർസഗോവിനയുടെയും കോണ്ടോമിനിയം എന്ന പേരിൽ ഇത് ഔദ്യോഗികമായി ഓട്ടോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി തുടർന്നു.
1918 മുതൽ ബോസ്നിയ യൂഗോസ്ലാവിയ ഭാഗമായിരുന്നു, തുടക്കത്തിൽ സെർബിയൻ രാജവംശം ഭരിച്ചിരുന്ന യൂഗോസ്ലാവ് സാമ്രാജ്യമായിരുന്നു അത്. 1943ൽ ചെറുത്തുനിൽപ്പ് നേതാവും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി അംഗവുമായ ജോസിപ് ബ്രോസ് ടിറ്റോ വിമോചനത്തിന് മുമ്പ് രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത് അച്ചുതണ്ട് ശക്തികൾ ഇത് കൈവശപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. ബോസ്നിയ സോഷ്യലിസ്റ്റ് ഫെഡറൽ റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് യൂഗോസ്ലാവിയ ഭാഗമായി തുടർന്നു, അത് അന്തർ-വംശീയ യൂഗോസ്ലാവ് യുദ്ധങ്ങളിൽ നിന്നും പ്രത്യേകിച്ച് ബോസ്നിയൻ യുദ്ധത്തിൽ നിന്നും വേർപെട്ടു, അതിൽ ബോസ്നിയൻ വംശഹത്യ ഉൾപ്പെടുന്നു, ബോസ്നിയാക്കുകളുടെ (ബോസ്നിയൻ മുസ്ലിം, ബോസ്നിയൻ ക്രോട്ടുകൾ) വ്യാപകമായ വംശീയ ശുദ്ധീകരണത്തോടെ. ഇത് ബോസ്നിയയുടെയും ഹെർസഗോവിനയുടെയും സ്വാതന്ത്ര്യ പ്രഖ്യാപനത്തിലേക്ക് നയിച്ചു (1992).
പ്രാദേശിക സ്വത്വം
[തിരുത്തുക]ബോസ്നിയ ഹെർസഗോവിന, ബോസ്നിയ പ്രദേശത്തിന് അയൽരാജ്യമായ ഹെർസഗിനോയുടെ പ്രാദേശിക സ്വത്വത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ ഒരു പരമ്പരാഗത പ്രാദേശിക സ്വത്വമുണ്ട്. പത്താം നൂറ്റാണ്ടിൽ തന്നെ ബോസ്നിയയെ ഒരു പ്രത്യേക പ്രദേശമായി കോൺസ്റ്റാന്റിൻ ഏഴാമൻ പോർഫിറോജെനെറ്റോസ് പരാമർശിച്ചപ്പോൾ ബോസ്നിയൻ പ്രാദേശിക സ്വത്വം സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തി.[5] ബോസ്നിയയുടെ പ്രാദേശിക സ്വത്വത്തിന്റെ വികസനം മധ്യകാലഘട്ടത്തിലുടനീളം തുടർന്നു, പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഓട്ടോമൻ ജേതാക്കളും ഇത് അംഗീകരിച്ചു, അവർ 1463 ൽ ബോസ്നിയയിലെ സഞ്ജക് സൃഷ്ടിച്ചു, ഇതിന് ഒരു പ്രാദേശിക നാമം നൽകി, അത് എല്ലായ്പ്പോഴും അങ്ങനെയായിരുന്നില്ല.[6] ഓട്ടോമൻ ഭരണത്തിന്റെ അവസാനത്തോടെ (1878) പ്രാദേശിക ബോസ്നിയൻ പ്രാദേശിക സ്വത്വത്തിന്റെ ഒരു പ്രത്യേക അടയാളമായി മാറി, ഇത് ബോസ്നിയയിലെ പൊതു ജനസംഖ്യയ്ക്കുള്ളിലെ പരമ്പരാഗത വംശീയവും മതപരവുമായ വ്യത്യാസങ്ങളെ മറികടന്നു, പ്രാദേശിക ബോസ്നിയാണ്ടത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അതേ ആശയം ഓസ്ട്രോ-ഹങ്കേറിയൻ ഭരണകാലത്തുടനീളം സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടു.[7]
ഉപപ്രദേശങ്ങൾ
[തിരുത്തുക]- പൊദ്രിൻജെ, കിഴക്ക്
- ബോസാൻസ്ക ക്രാജിന, വടക്കുപടിഞ്ഞാറ്
- സെൻട്രൽ ബോസ്നിയ, സെൻട്രല്
- പൊസാവിന, ഏറ്റവും വടക്കേ അറ്റത്ത്
- സെംബെറിജ, വടക്കുകിഴക്ക്
- ട്രോപോജെ, പടിഞ്ഞാറ്
ഇതും കാണുക
[തിരുത്തുക]- ബോസ്നിയയുടെ ചരിത്രം
- ഹെർസഗോവിന
പരാമർശങ്ങൾ
[തിരുത്തുക]- ↑ "Land area (sq. km) - Bosnia and Herzegovina | Data". data.worldbank.org. Archived from the original on 2021-05-06. Retrieved 2021-05-06.
- ↑ Ivan Mužić (December 2010). "Bijeli Hrvati u banskoj Hrvatskoj i županijska Hrvatska". Starohrvatska Prosvjeta (in ക്രൊയേഷ്യൻ). III. Split, Croatia: Museum of Croatian Archaeological Monuments: 270. ISSN 0351-4536. Archived from the original on 2015-01-28. Retrieved 2012-09-12.
Bosna u obujmu, u kakvom se navodi u djelu DAI kao jedinstvena teritorijalna jedinica, protezala se, kako neki autori smatraju, na području u kojem su prije prebivali Desitijati (M. Hadžijahić). Ti Desitijati, koji su nastavali istočnu i srednju Bosnu počevši od Travnika prema Rogatici pa dalje, imali su središte oko današnje Breze. (Mandić 1942, str. 133.)
- ↑ Mrgić-Radojčić 2004, p. 52–53.
- ↑ Pinson, Mark (1996) [1993]. The Muslims of Bosnia-Herzegovina, the Historic Development from Middle Ages to the Dissolution of Yugoslavia (Second ed.). United States of America: President and Fellows of Harvard College. p. 11. ISBN 0-932885-12-8. Archived from the original on 2023-02-15. Retrieved 2012-05-06.
... in Bosnia Jajce under Hungarian garrison actually held until 1527
- ↑ Moravcsik 1967, p. 161.
- ↑ Ramet 1989, p. 303.
- ↑ Donia & Fine 1994, p. 71–74.
ഉറവിടങ്ങൾ
[തിരുത്തുക]
ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ
[തിരുത്തുക]ഫലകം:Geographical regions of Bosnia and Herzegovina
| International | |
|---|---|
| National | |
| Other | |
