നേപ്പാളിലെ രാജ്ഞി ത്രിപുരസുന്ദരി

വിക്കിപീഡിയ, ഒരു സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനകോശം.
ത്രിപുരസുന്ദരി രാജ്ഞി
നേപ്പാൾ രാജ്ഞി
നേപ്പാൾ റീജൻ്റ് റാണി
രാജ്ഞി ത്രിപുരസുന്ദരിയുടെ ഛായാപടം
പൂർണ്ണനാമംലളിത് ത്രിപുരസുന്ദരി
ജനനം1794
മരണം6 ഏപ്രിൽ 1832
മരണസ്ഥലംഹനുമാൻ ധോക്ക കൊട്ടാരം, ബസന്ത്പൂർ, കാഠ്മണ്ഡു
ജീവിതപങ്കാളിറാണാ ബഹദൂർ ഷാ
രാജകൊട്ടാരംഷാ വംശം (വിവാഹം വഴി), ഥാപ്പ വംശം (ജന്മനാൽ)
പിതാവ്നൈൻ സിംഗ് ഥാപ്പ
മാതാവ്റാണാ കുമാരി പാണ്ഡേ
മതവിശ്വാസംഹിന്ദുമതം
ത്രിപുരസുന്ദരി രാജ്ഞിയുടെ പ്രതിമ

ത്രിപുരസുന്ദരി രാജ്ഞി ( Nepali: रानी ललित त्रिपुरासुन्दरी റാണി ലളിത ത്രിപുരസുന്ദരി  ; 1794 - 6 ഏപ്രിൽ 1832), ലളിത ത്രിപുര സുന്ദരി ദേവി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു, നേപ്പാളിലെ രാജാവായ റാണാ ബഹദൂർ ഷായെ വിവാഹം കഴിച്ച് നേപ്പാളിലെ രാജ്ഞിയായിരുന്നു. വളരെ ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ വിധവയും മക്കളില്ലാത്തവളുമായ അവൾ ദീർഘകാലം രാജ്യത്തിന്റെ റീജന്റായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. 1806-1819 കാലഘട്ടത്തിൽ തന്റെ രണ്ടാനച്ഛനായ ഗീർവാൻ യുദ്ധ ബിക്രം ഷായ്‌ക്കും 1819-1832 കാലത്ത് അവളുടെ ചെറുമകനായ രാജേന്ദ്രനുവേണ്ടിയും അവർ റീജന്റായിരുന്നു. നേപ്പാളിൽ സാഹിത്യരചനകൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ആദ്യ വനിതയായിരുന്നു അവർ.

ജീവചരിത്രം[തിരുത്തുക]

ലളിത് ത്രിപുരസുന്ദരി രാജ്യത്തിന്റെ ഫ്യൂഡൽ സൈനിക ഉന്നതരുടെ സ്വാധീനമുള്ള ഒരു നേപ്പാളി കുടുംബത്തിലാണ് ജനിച്ചത്. ത്രിപുരസുന്ദരി ഒരു ഥാപ്പ വംശത്തിൽ നിന്നുള്ളവളാണെന്ന് പൊതുവെ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു, [1] ത്രിപുരസുന്ദരി ഒരുപക്ഷേ ഭീംസെൻ ഥാപ്പയുടെ സഹോദരൻ നൈൻ സിംഗ് ഥാപ്പയുടെ മകളാണെന്ന് നേപ്പാളിലെ ചരിത്രകാരനും സാഹിത്യ പണ്ഡിതനും ആയ ബാബുറാം ആചാര്യ അനുമാനിച്ചു. [2] [3] അവളുടെ സഹോദരങ്ങളിൽ മതാബർസിംഗ് ഥാപ്പയും (മുമ്പത്തെ നേപ്പാളിന്റെ പ്രധാനമന്ത്രി) , 100 വർഷത്തിലധികം (1846-1950) നേപ്പാളിൽ റാണ മേധാവിത്വം സ്ഥാപിച്ച ജംഗ് ബഹാദൂർ റാണയുടെ അമ്മയായ ഗണേഷ് കുമാരി ദേവിയും ഉൾപ്പെടുന്നു.

1805-ലോ 1806-ലോ ത്രിപുരസുന്ദരി നേപ്പാളിലെ രാജാവായ റാണാ ബഹദൂർ ഷായെ വിവാഹം കഴിച്ചു. [4] ഭീംസെൻ ഥാപ്പയുടെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന സ്വാധീനവും ശക്തിയും കാരണം ഇത് ഒരു ഇന്റർകാസ്റ്റ് വിവാഹമായിരുന്നു. അവൾ രാജാവിന്റെ ഏറ്റവും ഇളയ ഭാര്യയായിരുന്നു. [5] അക്കാലത്ത്, ബഹാദൂർ ഷാ തന്റെ മകനും പിൻഗാമിയുമായ ഗീർവാൻ യുദ്ധ ബിക്രം ഷായുടെ മുഖ്ത്യാർ (എക്സിക്യൂട്ടീവ്) ആയി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു വരികയായിരുന്നു. ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം, റാണാ ബഹാദൂർ ഷായെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അർദ്ധസഹോദരൻ വധിച്ചു. ത്രിപുരസുന്ദരിയ്ക്കും റാണാ ബഹദൂർ ഷായ്ക്കും കുട്ടികളില്ലായിരുന്നു. [6]

റീജൻസി[തിരുത്തുക]

1806-ൽ റാണാ ബഹാദൂർ ഷാ വധിക്കപ്പെട്ടതിനുശേഷം, തന്റെ രണ്ടാനച്ഛൻ ഗീർവാൻ യുദ്ധ ബിക്രം ഷായുടെ റീജന്റ് ആയി പ്രവർത്തിച്ച രാജേശ്വരി രാജ്ഞി സതി ചെയ്യാൻ നിർബന്ധിതയായി. [7] അങ്ങനെ, ത്രിപുരസുന്ദരി അവരുടെ രണ്ടാനച്ഛന്റെ റീജന്റ് ആയി. [8] 1819-ൽ ഗീർവാൻ യുദ്ധം അധികാരം ഏറ്റെടുക്കുന്നതിന് മുമ്പ് മരിച്ചു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിശു ആയിരുന്ന മകൻ രാജേന്ദ്രനെ രാജാവായി വാഴിക്കപ്പെട്ടു. [9] മൈനർ ആയിരുന്ന രാജേന്ദ്രന്റെ കാലത്ത് ത്രിപുരസുന്ദരി റീജന്റായും പ്രവർത്തിച്ചു. </ref>

അവളുടെ ബന്ധുവായ ഭീംസെൻ ഥാപ്പയുടെ ഉറച്ച പിന്തുണക്കാരിയായിരുന്നു അവൾ. [10] ആക്ടിംഗ് റീജന്റ് എന്ന നിലയിൽ, 1806 മുതൽ 1832 വരെ 31 വർഷത്തോളം നേപ്പാളിന്റെ പ്രധാനമന്ത്രി എന്ന ഭീംസെന്റെ സ്ഥാനത്തെ </ref> സ്വാധീനിച്ചു. ഗീർവാൻ യുദ്ധത്തിന് വേണ്ടി തന്റെ ഭരണകാലത്ത് ത്രിപുരസുന്ദരി കോടതിയിലെ എല്ലാ അംഗങ്ങളും ഭീംസെനെ അനുസരിക്കണമെന്ന് ഒരു ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചു. [11]

1832 ഏപ്രിൽ 6-ന് കാഠ്മണ്ഡുവിൽ കോളറ പടർന്നുപിടിച്ചപ്പോൾ അവൾ കോളറ ബാധിച്ച് മരിച്ചു. [12] രാജേന്ദ്രൻ അധികാരത്തിൽ വന്ന അതേ വർഷം തന്നെ അവൾ മരിച്ചു, [13] അവളുടെ മരണം ഭീംസെന്റെ രാഷ്ട്രീയ അധികാര നിയന്ത്രണം കുറച്ചു. [14]

സാഹിത്യ കൃതികൾ[തിരുത്തുക]

നേപ്പാളിൽ സാഹിത്യരചനകൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ആദ്യ വനിതയാണ് ത്രിപുരസുന്ദരി. സംസ്‌കൃത മഹാഭാരതത്തിലെ ശാന്തിപർവ്വത്തിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങൾ അവർ നേപ്പാളിയിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യുകയും രാജധർമ്മ എന്ന പേരിൽ ഒരു രാജാവിന്റെ കടമകളെയും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളെയും കുറിച്ചുള്ള ഒരു ഗ്രന്ഥമായി [15] 1824-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. "നേപ്പാളിന്റെ ഭാഷയ്ക്കും സാഹിത്യത്തിനും ഒരു അഭിമാനം" എന്ന് ചരിത്രകാരന്മാർ രാജധർമ്മത്തെ പ്രശംസിച്ചിട്ടുണ്ട്.

നേപ്പാളിയിൽ നിരവധി കവിതകളും അവർ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. അവളുടെ കൊട്ടാരത്തിലെ എഴുത്തുകാരെയും കവികളെയും അവൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു, അവളുടെ പ്രോത്സാഹനത്തോടെ, അവളുടെ രണ്ടാനച്ഛൻ ഗീർവാൻ യുദ്ധ വിക്രം, രണ്ടാനച്ഛൻ രാജേന്ദ്ര വിക്രം എന്നിവർ മൂന്ന് പുസ്തകങ്ങൾ വീതം എഴുതി.

ഘടനകളും സ്മാരകങ്ങളും[തിരുത്തുക]

ത്രിപുരസുന്ദരിയോ ഭീംസെൻ ഥാപ്പയോ ആണ് ധരഹരയുടെ നിർമ്മാണം ഏറ്റെടുത്തത്. [16] 2015 ലെ നേപ്പാൾ ഭൂകമ്പത്തിൽ ടവർ തകർന്നു, ഇപ്പോൾ പുനർനിർമിച്ചു. [17] ത്രിപുരേശ്വരിലെ ത്രിപുരേശ്വര് മഹാദേവ ക്ഷേത്രവും [18] കാഠ്മണ്ഡുവിനും ലളിത്പൂരിനും ഇടയിലുള്ള തപതാലിയിലെ പാലവും അവർ കമ്മീഷൻ ചെയ്തു.

റഫറൻസുകൾ[തിരുത്തുക]

അവലംബങ്ങൾ[തിരുത്തുക]

  1. Karmacharya 2005, പുറം. 86.
  2. Acharya 2012, പുറം. 3.
  3. Acharya 2012, പുറം. 62.
  4. Ācārya, Bāburāma (2012). Janarala Bhīmasena Thāpā : yinako utthāna tathā patana 2069. Kr̥shṇa. Ācārya (Saṃskaraṇa 1 പതിപ്പ്.). Kāṭhamāḍaum̐: Śrīkr̥shṇa Ācārya. ISBN 978-9937-2-4174-8. OCLC 837563659.
  5. Hutt, Michael (24 June 2019). "Revealing What Is Dear: The Post-Earthquake Iconization of the Dharahara, Kathmandu". The Journal of Asian Studies (ഭാഷ: ഇംഗ്ലീഷ്). 78 (3): 549–576. doi:10.1017/S0021911819000172. ISSN 0021-9118.
  6. A., Raj, Prakash (1997). Queens of the Shah Dynasty in Nepal. Nabeen Publications. OCLC 607611005.
  7. Ācārya, Bāburāma (2012). Janarala Bhīmasena Thāpā : yinako utthāna tathā patana 2069. Kr̥shṇa. Ācārya (Saṃskaraṇa 1 പതിപ്പ്.). Kāṭhamāḍaum̐: Śrīkr̥shṇa Ācārya. ISBN 978-9937-2-4174-8. OCLC 837563659.Ācārya, Bāburāma (2012). Janarala Bhīmasena Thāpā : yinako utthāna tathā patana 2069. Kr̥shṇa. Ācārya (Saṃskaraṇa 1 ed.). Kāṭhamāḍaum̐: Śrīkr̥shṇa Ācārya. ISBN 978-9937-2-4174-8. OCLC 837563659.
  8. Hutt, Michael (24 June 2019). "Revealing What Is Dear: The Post-Earthquake Iconization of the Dharahara, Kathmandu". The Journal of Asian Studies (ഭാഷ: ഇംഗ്ലീഷ്). 78 (3): 549–576. doi:10.1017/S0021911819000172. ISSN 0021-9118.Hutt, Michael (24 June 2019). "Revealing What Is Dear: The Post-Earthquake Iconization of the Dharahara, Kathmandu". The Journal of Asian Studies. 78 (3): 549–576. doi:10.1017/S0021911819000172. ISSN 0021-9118. S2CID 165687047.
  9. Whelpton, John (2005). A history of Nepal. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-80026-9. OCLC 55502658.
  10. Whelpton, John (2005). A history of Nepal. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-80026-9. OCLC 55502658.Whelpton, John (2005). A history of Nepal. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-80026-9. OCLC 55502658.
  11. Ācārya, Bāburāma (2012). Janarala Bhīmasena Thāpā : yinako utthāna tathā patana 2069. Kr̥shṇa. Ācārya (Saṃskaraṇa 1 പതിപ്പ്.). Kāṭhamāḍaum̐: Śrīkr̥shṇa Ācārya. ISBN 978-9937-2-4174-8. OCLC 837563659.Ācārya, Bāburāma (2012). Janarala Bhīmasena Thāpā : yinako utthāna tathā patana 2069. Kr̥shṇa. Ācārya (Saṃskaraṇa 1 ed.). Kāṭhamāḍaum̐: Śrīkr̥shṇa Ācārya. ISBN 978-9937-2-4174-8. OCLC 837563659.
  12. Nepali, Chitranjan (1965). General Bhimsen Thapa ra Tatkalin Nepal. Kathmandu: Ratna Pustak Bhandar. പുറങ്ങൾ. 38–39.
  13. Rose, Leo E. (8 January 2021). Nepal: Strategy for Survival (ഭാഷ: ഇംഗ്ലീഷ്). Univ of California Press. ISBN 978-0-520-33868-5.
  14. Whelpton, John (2005). A history of Nepal. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-80026-9. OCLC 55502658.Whelpton, John (2005). A history of Nepal. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-80026-9. OCLC 55502658.
  15. Pokhrel, Shanta (1982). Nepalese Women (ഭാഷ: ഇംഗ്ലീഷ്). Ridhi Charan Pokhrel.
  16. Hutt, Michael (24 June 2019). "Revealing What Is Dear: The Post-Earthquake Iconization of the Dharahara, Kathmandu". The Journal of Asian Studies (ഭാഷ: ഇംഗ്ലീഷ്). 78 (3): 549–576. doi:10.1017/S0021911819000172. ISSN 0021-9118.Hutt, Michael (24 June 2019). "Revealing What Is Dear: The Post-Earthquake Iconization of the Dharahara, Kathmandu". The Journal of Asian Studies. 78 (3): 549–576. doi:10.1017/S0021911819000172. ISSN 0021-9118. S2CID 165687047.
  17. "Video: 19th century tower collapses from earthquake in Nepal – Telegraph". 25 April 2015. മൂലതാളിൽ നിന്നും 25 April 2015-ന് ആർക്കൈവ് ചെയ്തത്. ശേഖരിച്ചത് 20 July 2021.
  18. Hamal, Nikki (15 January 2018). "KU rebuilding quake-damaged Tripureshwor Mahadev temple". The Himalayan Times (ഭാഷ: ഇംഗ്ലീഷ്). ശേഖരിച്ചത് 20 July 2021.

ഗ്രന്ഥസൂചിക[തിരുത്തുക]

  • Acharya, Baburam (2012), Acharya, Shri Krishna (സംശോധാവ്.), Janaral Bhimsen Thapa : Yinko Utthan Tatha Pattan (ഭാഷ: നേപ്പാളി), Kathmandu: Education Book House, പുറം. 228, ISBN 9789937241748
  • Karmacharya, Ganga (2005), Queens in Nepalese politics: an account of roles of Nepalese queens in state affairs, 1775–1846, Kathmandu: Educational Pub. House, പുറം. 185, ISBN 9789994633937
  • Yadav, Pitambar Lal (1996). Nepal ko rajnaitik itihas. Benaras: Modern Deepak Press. പുറം. 142.

ഫലകം:List of writersഫലകം:Lists of women writers by nationality