ഉള്ളടക്കത്തിലേക്ക് പോവുക

കൈത്തി ലിപി

വിക്കിപീഡിയ, ഒരു സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനകോശം.
കൈത്തി
കയാതി, കായസ്തി
𑂍𑂶𑂟𑂲
കൈത്തി അക്ഷരമാല
തരം
ഭാഷകൾമുഖ്യമായി:
ഭോജ്പൂരി
മഗാഹി
മൈഥിലി

മറ്റുള്ളവ:

കാലയളവ്
എ.ഡി. 16-ാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ 20-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പകുതി വരെ
ദിശഇടത്തുനിന്ന് വലത്തോട്ട്
ബന്ധപ്പെട്ട ലിപികൾ
മാതൃലിപികൾ
ഉപലിപികൾ
സിൽഹെറ്റി നാഗരി
സഹോദരലിപികൾ
ISO
ഐ.എസ്.ഒ. 15924Kthi, 317
യൂണികോഡ്
യൂണികോഡ് അപരനാമം
Kaithi
U+11080–U+110CF
ഈ ലേഖനത്തിൽ അന്താരാഷ്ട്ര ശബ്ദലിപിയിലുള്ള വിവരങ്ങളുണ്ട്. ശരിയായ] ഇല്ലെങ്കിൽ, യൂണികോഡ് അക്ഷരങ്ങൾക്ക് പകരം] നിങ്ങൾ കണ്ടേക്കാം. ഐ.പി.എ. ചിഹ്നങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ആമുഖത്തിന്, ഐ.പി.എ. സഹായതാൾ കാണുക.

വടക്കൻ, കിഴക്കൻ ഇന്ത്യയുടെ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ ചരിത്രപരമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ഒരു ഭാരതീയ ലിപിയാണ് കൈത്തി (𑂍𑂶𑂟𑂲).

ഇതിനെ കയാതി (𑂍𑂨𑂟𑂲), കായസ്തി (𑂍𑂰𑂨𑂮𑂹𑂟𑂲), കായസ്താനി, അല്ലെങ്കിൽ നേപ്പാളിയിൽ കൈതേ ലിപി (𑂍𑂰𑂅𑂞𑂵 𑂪𑂱𑂣𑂱) എന്നും വിളിക്കാറുണ്ട്.[1] ഇന്നത്തെ ഉത്തർപ്രദേശ്, ബിഹാർ, ഝാർഖണ്ഡ് എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന പ്രദേശങ്ങളിലാണ് ഇത് പ്രധാനമായും പ്രചാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നത്. നിയമപരവും ഭരണപരവും വ്യക്തിപരവുമായ രേഖകൾ തയ്യാറാക്കാനാണ് ഈ ലിപി പ്രധാനമായും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. അംഗിക, അവധി, ഭോജ്പൂരി, ഹിന്ദുസ്ഥാനി, സുർജാപൂരി, മൈഥിലി, മഗാഹി, നാഗ്പുരി തുടങ്ങിയ വിവിധ ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകൾ എഴുതാൻ ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.[2]

19-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പകുതിയോടെ നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന കൈത്തി ലിപിയിലെ സ്വരങ്ങളുടെയും വ്യഞ്ജനങ്ങളുടെയും കൈയെഴുത്തുരൂപം കാണിക്കുന്ന പട്ടിക
1898-ൽ ബാബു രാമസ്മരൺ ലാൽ കൈത്തി ലിപിയിൽ എഴുതിയ ഭോജ്പൂരി കഥ

പേരിനു പിന്നിൽ

[തിരുത്തുക]

എഴുത്ത്, രേഖകൾ സൂക്ഷിക്കൽ, ഭരണം എന്നിവയുമായി ചരിത്രപരമായി ബന്ധമുള്ള ഒരു സാമൂഹിക-തൊഴിൽ വിഭാഗമായ കായസ്തർ (കായസ്ഥർ) എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ് കൈത്തി ലിപി എന്ന പേര് രൂപപ്പെട്ടത്.[3] ഈ സമൂഹം രാജസദസ്സുകളിലും പിന്നീട് ബ്രിട്ടീഷ് കൊളോണിയൽ ഭരണകൂടത്തിലും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു. വരുമാന രേഖകൾ, നിയമപരമായ രേഖകൾ, ആധാരങ്ങൾ, പൊതുവായ കത്തിടപാടുകൾ എന്നിവ സൂക്ഷിക്കുന്നത് ഇവരായിരുന്നു.[4]

പ്രതാപ് മല്ലന്റെ ശിലാശാസനത്തിൽ നേവാരി ലിപിയിൽ "കായഥിനാഗര ആഖര" എന്ന് എഴുതിയിരിക്കുന്നു.

എ.ഡി. 1654-ലെ പ്രതാപ് മല്ലന്റെ ബഹുഭാഷാ ശിലാശാസനത്തിൽ കൈത്തി ലിപി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ ലിഖിതത്തിൽ, ഈ ലിപിയെ സൂചിപ്പിക്കാൻ നേവാരി ഭാഷയിൽ "കായഥിനാഗര ആഖര" (നേവാരി: 𑐎𑐫𑐠𑐶𑐣𑐵𑐐𑐬 𑐁𑐏𑐬, "കായഥിനാഗരി ലിപി") എന്ന പേരാണ് ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത്.[5] നേപ്പാളി ഭാഷയിൽ ഈ ലിപി കൈതേ ലിപി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.[1]

ചരിത്രം

[തിരുത്തുക]
ഷേർഷാ സൂരിയുടെ നാണയങ്ങളിൽ കൈത്തി ലിപി (താഴെ ഇടത് വശത്ത്)

കൈത്തിയിലുള്ള രേഖകൾ കുറഞ്ഞത് 16-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെങ്കിലും ഉണ്ടായിരുന്നതായി കണ്ടെത്താൻ കഴിയും. മുകൾ കാലഘട്ടത്തിൽ ഈ ലിപി വ്യാപകമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. 1880-കളിൽ, ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്ത്, ബിഹാറിലെ കോടതികളുടെ ഔദ്യോഗിക ലിപിയായി ഇത് അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. ബംഗാളിന് പടിഞ്ഞാറ് വടക്കേ ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ലിപി കൈത്തിയായിരുന്നു. 1854-ൽ, 77,368 സ്കൂൾ പാഠപുസ്തകങ്ങൾ കൈത്തി ലിപിയിലായിരുന്നു ഉണ്ടായിരുന്നത്. എന്നാൽ ദേവനാഗരിയിൽ 25,151 ഉം മഹാജനിയിൽ 24,302 ഉം പാഠപുസ്തകങ്ങൾ മാത്രമാണുണ്ടായിരുന്നത്.[6] ഹിന്ദി സംസാരിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന മൂന്ന് ലിപികളിൽ, കൈത്തിയെ മതപരമായി നിഷ്പക്ഷമായ ഒരു ലിപിയായാണ് കണക്കാക്കിയിരുന്നത്. കാരണം, ഹിന്ദുക്കളും മുസ്ലീങ്ങളും ഒരുപോലെ അവരുടെ ദൈനംദിന കത്തിടപാടുകൾക്കും സാമ്പത്തിക-ഭരണപരവുമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും ഈ ലിപിയാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. അതേസമയം, ദേവനാഗരി ഹിന്ദുക്കളും പേർഷ്യൻ ലിപി മുസ്ലീങ്ങളും മതപരമായ സാഹിത്യത്തിനും വിദ്യാഭ്യാസത്തിനും വേണ്ടി ഉപയോഗിച്ചു. ഹിന്ദി പ്രാദേശിക ഭാഷകൾ ദേവനാഗരിയിലോ പേർഷ്യൻ ലിപിയിലോ തന്നെ എഴുതണമെന്ന് നിർബന്ധം പിടിച്ചിരുന്ന യാഥാസ്ഥിതികരും മതവിശ്വാസികളുമായ സമൂഹത്തിലെ അംഗങ്ങൾക്ക് കൈത്തിയോടുള്ള താല്പര്യം കുറയാൻ ഇത് കാരണമായി. അവരുടെ സ്വാധീനഫലമായും, വൈവിധ്യമേറിയ കൈത്തി അച്ചുകളെ അപേക്ഷിച്ച് ദേവനാഗരി അച്ചുകളുടെ വ്യാപകമായ ലഭ്യത കാരണമായും, ഇന്നത്തെ ഉത്തർപ്രദേശ് ഉൾപ്പെടുന്ന വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ പ്രവിശ്യകളിൽ ദേവനാഗരി ലിപിക്ക് കൂടുതൽ പ്രോത്സാഹനം ലഭിച്ചു.[7]

19-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഔധിലെ ജോൺ നെസ്ഫീൽഡ്, ബിഹാറിലെ ജോർജ് കാംബെൽ, ബംഗാളിലെ ഒരു കമ്മിറ്റി എന്നിവരെല്ലാം വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ കൈത്തി ലിപി ഉപയോഗിക്കുന്നതിനായി വാദിച്ചു.[8] നിരവധി നിയമരേഖകൾ കൈത്തിയിൽ എഴുതപ്പെട്ടിരുന്നു, കൂടാതെ 1950 മുതൽ 1954 വരെ ബിഹാർ ജില്ലാ കോടതികളുടെ ഔദ്യോഗിക നിയമ ലിപിയായിരുന്നു ഇത്. ഇന്നത്തെ ബിഹാർ കോടതികൾ പഴയ കൈത്തി രേഖകൾ വായിച്ചെടുക്കാൻ ഏറെ പാടുപെടുന്നുണ്ട്.[9]

വകഭേദങ്ങൾ

[തിരുത്തുക]

പ്രാദേശിക വകഭേദങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ കൈത്തിയെ ഭോജ്പൂരി, മഗാഹി, തിർഹുതി എന്നിങ്ങനെ മൂന്നായി തിരിക്കാം.[10]

അറായിലെ പൂർബി ഗുംതിയിലുള്ള നാമഫലകം, മുകളിൽ ഇംഗ്ലീഷ്, താഴെ ഇടതുവശത്ത് ഭോജ്പൂരി കൈത്തി, താഴെ വലതുവശത്ത് ഉർദു എന്നിവ കാണാം.

ഭോജ്പൂരി

[തിരുത്തുക]

ഭോജ്പൂരി സംസാരിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളിലാണ് ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. കൈത്തി ലിപിയുടെ ഏറ്റവും വായിക്കാൻ എളുപ്പമുള്ള ശൈലിയായി ഇത് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.[10]

മഗാഹി

[തിരുത്തുക]

മഗഹ് അഥവാ മഗധ ദേശത്ത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ഈ ശൈലി, ഭോജ്പൂരിക്കും തിർഹുതിക്കും ഇടയിലുള്ള ഒന്നാണ്.[10]

തിർഹുതി

[തിരുത്തുക]

മൈഥിലി സംസാരിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ഇത്, കൈത്തി ലിപിയുടെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ ശൈലിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.[10]

സ്വരങ്ങൾ

[തിരുത്തുക]

കൈത്തി സ്വരങ്ങൾക്ക് സ്വതന്ത്ര രൂപങ്ങളും (തുടക്കത്തിൽ വരുന്നവ) ആശ്രിത രൂപങ്ങളും (സ്വരചിഹ്നങ്ങൾ) ഉണ്ട്:

സ്വരങ്ങൾ
ലിപ്യന്തരണം ⟨𑂍⟩ എന്നതിനൊപ്പം കാണിച്ചിരിക്കുന്നു ലിപ്യന്തരണം ⟨𑂍⟩ എന്നതിനൊപ്പം കാണിച്ചിരിക്കുന്നു
കണ്ഠ്യം
𑂃
അ
𑂍
ക
𑂄𑂰
ആ
𑂍𑂰
കാ
താലവ്യം
𑂅𑂱
ഇ
𑂍𑂱
കി
𑂆𑂲
ഈ
𑂍𑂲
കീ
ഓഷ്ഠ്യം
𑂇𑂳
ഉ
𑂍𑂳
കു
𑂈𑂴
ഊ
𑂍𑂴
കൂ
കണ്ഠതാലവ്യം
𑂉𑂵
ഏ
𑂍𑂵
കേ
𑂊𑂶
ഐ
𑂍𑂶
കൈ
കണ്ഠോഷ്ഠ്യം
𑂋𑂷
ഓ
𑂍𑂷
കോ
𑂌𑂸
ഔ
𑂍𑂸
കൗ

സ്വരചിഹ്നങ്ങൾ

[തിരുത്തുക]
ഖ (𑂎) എന്ന അക്ഷരത്തോടൊപ്പമുള്ള കൈത്തി സ്വരചിഹ്നങ്ങൾ

വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങളോടൊപ്പം ചേർക്കുന്ന സ്വരചിഹ്നങ്ങളുടെ പട്ടിക താഴെ നൽകുന്നു. വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങളിലെ സ്വരചിഹ്നങ്ങളെ കകഹാരാ (𑂍𑂍𑂯𑂰𑂩𑂰) എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്.

ചിഹ്നങ്ങൾ

[തിരുത്തുക]

അക്ഷരങ്ങളുടെ അർത്ഥം മാറ്റാൻ പല ചിഹ്നങ്ങളും ഉപയോഗിക്കുന്നു:

ചിഹ്നം പേര് ധർമ്മം
𑂀
ചന്ദ്രബിന്ദു
 ചന്ദ്രബിന്ദു ചന്ദ്രബിന്ദു അനുനാസികത്തെ (മൂക്കിലൂടെയുള്ള ശബ്ദം) സൂചിപ്പിക്കുന്നു, എങ്കിലും കൈത്തിയിൽ ഇത് സാധാരണയായി ഉപയോഗിക്കാറില്ല.[4]
𑂁
അനുസ്വാരം
 അനുസ്വാരം കൈത്തിയിലെ അനുസ്വാരം യഥാർത്ഥത്തിലുള്ള സ്വരങ്ങളുടെ അനുനാസികത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.[4] ഉദാഹരണത്തിന്, 𑂍𑂁, കം.
𑂂
വിസർഗ്ഗം
 വിസർഗ്ഗം വിസർഗ്ഗം യഥാർത്ഥത്തിൽ /h/ (ഹ്) ശബ്ദത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന സംസ്കൃതത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ചിഹ്നമാണ്. ഉദാഹരണത്തിന്, 𑂍𑂂 കഃ.[4]
𑂹
വിരാമം
 ഹലന്ത് (വിരാമം) വിരാമം (ചന്ദ്രക്കല) ഒരു വ്യഞ്ജനത്തിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന അകാരത്തെ ഒഴിവാക്കുന്നു, ചില സന്ദർഭങ്ങളിൽ ഇത് കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾ രൂപീകരിക്കാനും ഉപയോഗിക്കുന്നു. 𑂧𑂥 മബ, 𑂧𑂹𑂥 മ്‌ബ എന്നിവ താരതമ്യം ചെയ്യുക.[11]
𑂺
നുക്ത
 നുക്ത മറ്റ് ഭാഷകളിൽ നിന്നുള്ള ശബ്ദങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതിനായി അക്ഷരങ്ങളെ വിപുലീകരിക്കാൻ നുക്ത ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, 𑂔 ജ + നുക്ത = 𑂔𑂺, ഇത് അറബിയിലെ 'സയിൻ' (z) എന്ന ശബ്ദത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.[4]

കകഹാരാ

[തിരുത്തുക]
 കൈത്തി സ്വരചിഹ്നങ്ങൾ (𑂍𑂍𑂯𑂰𑂩𑂰)
्𑂃𑂄𑂅𑂆𑂇𑂈𑂉𑂊𑂋𑂌𑂃𑂁𑂃𑂂
𑂍𑂹 𑂍𑂍𑂰𑂍𑂱𑂍𑂲𑂍𑂳𑂍𑂴𑂍𑂵𑂍𑂶𑂍𑂷𑂍𑂸𑂍𑂁𑂍𑂂
𑂎𑂹 𑂎𑂎𑂰𑂎𑂱𑂎𑂲𑂎𑂳𑂎𑂴𑂎𑂵𑂎𑂶𑂎𑂷𑂎𑂸𑂎𑂁𑂎𑂂
𑂏𑂹 𑂏𑂏𑂰𑂏𑂱𑂏𑂲𑂏𑂳𑂏𑂴𑂏𑂵𑂏𑂶𑂏𑂷𑂏𑂸𑂏𑂁𑂏𑂂
𑂐𑂹 𑂐𑂐𑂰𑂐𑂱𑂐𑂲𑂐𑂳𑂐𑂴𑂐𑂵𑂐𑂶𑂐𑂷𑂐𑂸𑂐𑂁𑂐𑂂
𑂑 𑂹 𑂑𑂑𑂰𑂑𑂱𑂑𑂲𑂑𑂳𑂑𑂴𑂑𑂵𑂑𑂶𑂑𑂷𑂑𑂸𑂑𑂁𑂑𑂂
𑂒𑂹 𑂒𑂒𑂰𑂒𑂱𑂒𑂲𑂒𑂳𑂒𑂴𑂒𑂵𑂒𑂶𑂒𑂷𑂒𑂸𑂒𑂁𑂒𑂂
𑂓𑂹 𑂓𑂓𑂰𑂓𑂱𑂓𑂲𑂓𑂳𑂓𑂴𑂓𑂵𑂓𑂶𑂓𑂷𑂓𑂸𑂓𑂁𑂓𑂂
𑂔𑂹 𑂔𑂔𑂰𑂔𑂱𑂔𑂲𑂔𑂳𑂔𑂴𑂔𑂵𑂔𑂶𑂔𑂷𑂔𑂸𑂔𑂁𑂔𑂂
𑂕𑂹 𑂕𑂕𑂰𑂕𑂱𑂕𑂲𑂕𑂳𑂕𑂴𑂕𑂵𑂕𑂶𑂕𑂷𑂕𑂸𑂕𑂁𑂕𑂂
𑂖𑂹 𑂖𑂖𑂰𑂖𑂱𑂖𑂲𑂖𑂳𑂖𑂴𑂖𑂵𑂖𑂶𑂖𑂷𑂖𑂸𑂖𑂁𑂖𑂂
𑂗 𑂹 𑂗𑂗𑂰𑂗𑂱𑂗𑂲𑂗𑂳𑂗𑂴𑂗𑂵𑂗𑂶𑂗𑂷𑂗𑂸𑂗𑂁𑂗𑂂
𑂘𑂹 𑂘𑂘𑂰𑂘𑂱𑂘𑂲𑂘𑂳𑂘𑂴𑂘𑂵𑂘𑂶𑂘𑂷𑂘𑂸𑂘𑂁𑂘𑂂
𑂙𑂹 𑂙𑂙𑂰𑂙𑂱𑂙𑂲𑂙𑂳𑂙𑂴𑂙𑂵𑂙𑂶𑂙𑂷𑂙𑂸𑂙𑂁𑂙𑂂
𑂛𑂹 𑂛𑂛𑂰𑂛𑂱𑂛𑂲𑂛𑂳𑂛𑂴𑂛𑂵𑂛𑂶𑂛𑂷𑂛𑂸𑂛𑂁𑂛𑂂
𑂝𑂹 𑂝𑂝𑂰𑂝𑂱𑂝𑂲𑂝𑂳𑂝𑂴𑂝𑂵𑂝𑂶𑂝𑂷𑂝𑂸𑂝𑂁𑂝𑂂
𑂞𑂹 𑂞𑂞𑂰𑂞𑂱𑂞𑂲𑂞𑂳𑂞𑂴𑂞𑂵𑂞𑂶𑂞𑂷𑂞𑂸𑂞𑂁𑂞𑂂
𑂟𑂹 𑂟𑂟𑂰𑂟𑂱𑂟𑂲𑂟𑂳𑂟𑂴𑂟𑂵𑂟𑂶𑂟𑂷𑂟𑂸𑂟𑂁𑂟𑂂
𑂠𑂹 𑂠𑂠𑂰𑂠𑂱𑂠𑂲𑂠𑂳𑂠𑂴𑂠𑂵𑂠𑂶𑂠𑂷𑂠𑂸𑂠𑂁𑂠𑂂
𑂡𑂹 𑂡𑂡𑂰𑂡𑂱𑂡𑂲𑂡𑂳𑂡𑂴𑂡𑂵𑂡𑂶𑂡𑂷𑂡𑂸𑂡𑂁𑂡𑂂
𑂢𑂹 𑂢𑂢𑂰𑂢𑂱𑂢𑂲𑂢𑂳𑂢𑂴𑂢𑂵𑂢𑂶𑂢𑂷𑂢𑂸𑂢𑂁𑂢𑂂
𑂣𑂹 𑂣𑂣𑂰𑂣𑂱𑂣𑂲𑂣𑂳𑂣𑂴𑂣𑂵𑂣𑂶𑂣𑂷𑂣𑂸𑂣𑂁𑂣𑂂
𑂤𑂹 𑂤𑂤𑂰𑂤𑂱𑂤𑂲𑂤𑂳𑂤𑂴𑂤𑂵𑂤𑂶𑂤𑂷𑂤𑂸𑂤𑂁𑂤𑂂
𑂥𑂹 𑂥𑂥𑂰𑂥𑂱𑂥𑂲𑂥𑂳𑂥𑂴𑂥𑂵𑂥𑂶𑂥𑂷𑂥𑂸𑂥𑂁𑂥𑂂
𑂦𑂹 𑂦𑂦𑂰𑂦𑂱𑂦𑂲𑂦𑂳𑂦𑂴𑂦𑂵𑂦𑂶𑂦𑂷𑂦𑂸𑂦𑂁𑂦𑂂
𑂧𑂹 𑂧𑂧𑂰𑂧𑂱𑂧𑂲𑂧𑂳𑂧𑂴𑂧𑂵𑂧𑂶𑂧𑂷𑂧𑂸𑂧𑂁𑂧𑂂
𑂨𑂹 𑂨𑂨𑂰𑂨𑂱𑂨𑂲𑂨𑂳𑂨𑂴𑂨𑂵𑂨𑂶𑂨𑂷𑂨𑂸𑂨𑂁𑂨𑂂
𑂩𑂹 𑂩𑂩𑂰𑂩𑂱𑂩𑂲𑂩𑂳𑂩𑂴𑂩𑂵𑂩𑂶𑂩𑂷𑂩𑂸𑂩𑂁𑂩𑂂
𑂪𑂹 𑂪𑂪𑂰𑂪𑂱𑂪𑂲𑂪𑂳𑂪𑂴𑂪𑂵𑂪𑂶𑂪𑂷𑂪𑂸𑂪𑂁𑂪𑂂
𑂫𑂹 𑂫𑂫𑂰𑂫𑂱𑂫𑂲𑂫𑂳𑂫𑂴𑂫𑂵𑂫𑂶𑂫𑂷𑂫𑂸𑂫𑂁𑂫𑂂
𑂬𑂹 𑂬𑂬𑂰𑂬𑂱𑂬𑂲𑂬𑂳𑂬𑂴𑂬𑂵𑂬𑂶𑂬𑂷𑂬𑂸𑂬𑂁𑂬𑂂
𑂭𑂹 𑂭𑂭𑂰𑂭𑂱𑂭𑂲𑂭𑂳𑂭𑂴𑂭𑂵𑂭𑂶𑂭𑂷𑂭𑂸𑂭𑂁𑂭𑂂
𑂮𑂹 𑂮𑂮𑂰𑂮𑂱𑂮𑂲𑂮𑂳𑂮𑂴𑂮𑂵𑂮𑂶𑂮𑂷𑂮𑂸𑂮𑂁𑂮𑂂
𑂯𑂹 𑂯𑂯𑂰𑂯𑂱𑂯𑂲𑂯𑂳𑂯𑂴𑂯𑂵𑂯𑂶𑂯𑂷𑂯𑂸𑂯𑂁𑂯𑂂

വ്യഞ്ജനങ്ങൾ

[തിരുത്തുക]

എല്ലാ കൈത്തി വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾക്കും അകാരം (/a/) എന്നൊരു അന്തർലീനമായ സ്വരമുണ്ട്:

കൈത്തി വ്യഞ്ജനങ്ങൾ
(𑂫𑂹𑂨𑂖𑂹𑂔𑂢​, വ്യംജൻ)
𑂍
ക
ഐ.പി.എ: /k/
𑂎
ഖ
ഐ.പി.എ: /kʰ/
𑂏
ഗ
ഐ.പി.എ: /ɡ/
𑂐
ഘ
ഐ.പി.എ: /ɡʱ/
𑂑
ങ
ഐ.പി.എ: /ŋ/
𑂒
ച
ഐ.പി.എ: /c/
𑂓
ഛ
ഐ.പി.എ: /tʃʰ/
𑂔
ജ
ഐ.പി.എ: /ɟ/
𑂕
ഝ
ഐ.പി.എ: /dʒʱ/
𑂖
ഞ
ഐ.പി.എ: /ɲ/
𑂗
ട
ഐ.പി.എ: /ʈ/
𑂘
ഠ
ഐ.പി.എ: /ʈʰ/
𑂙
ഡ
ഐ.പി.എ: /ɖ/
𑂛
ഢ
ഐ.പി.എ: /ɖʱ/
𑂝
ണ
ഐ.പി.എ: /ɳ/
𑂞
ത
ഐ.പി.എ: /t̪/
𑂟
ഥ
ഐ.പി.എ: /t̪ʰ/
𑂠
ദ
ഐ.പി.എ: /d̪/
𑂡
ധ
ഐ.പി.എ: /d̪ʱ/
𑂢
ന
ഐ.പി.എ: /n/
𑂣
പ
ഐ.പി.എ: /p/
𑂤
ഫ
ഐ.പി.എ: /pʰ/
𑂥
ബ
ഐ.പി.എ: /b/
𑂦
ഭ
ഐ.പി.എ: /bʱ/
𑂧
മ
ഐ.പി.എ: /m/
𑂨
യ
ഐ.പി.എ: /j/
𑂩
ര
ഐ.പി.എ: /ɾ/
𑂪
ല
ഐ.പി.എ: /l/
𑂫
വ
ഐ.പി.എ: /ʋ/
𑂬
ശ
ഐ.പി.എ: /ɕ/
𑂭
ഷ
ഐ.പി.എ: /ʂ/
𑂮
സ
ഐ.പി.എ: /s/
𑂯
ഹ
ഐ.പി.എ: /ɦ/
ഭോജ്പൂരി വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങളുടെ പട്ടിക[12][13]
തടസ്സം → സ്പർശങ്ങൾ അനുനാസികങ്ങളും അർദ്ധസ്വരങ്ങളും
ഉച്ചാരണസ്ഥാനം → സ്പർശ-ഘർഷങ്ങൾ അനുനാസികം അർദ്ധസ്വരം രേഫം[note 1] ഊഷ്മാവ്
നാദിയാണോ → ശ്വാസി (നാദമില്ലാത്തത്) നാദി നാദി നാദി ശ്വാസി നാദി
മഹാപ്രാണമാണോ → അല്പപ്രാണം മഹാപ്രാണം അല്പപ്രാണം മഹാപ്രാണം അല്പപ്രാണം മഹാപ്രാണം
കണ്ഠ്യം
𑂍
ക
ഐ.പി.എ: /k/
𑂎
ഖ
ഐ.പി.എ: /kʰ/
𑂏
ഗ
ഐ.പി.എ: /ɡ/
𑂐
ഘ
ഐ.പി.എ: /ɡʱ/
𑂑
ങ
ഐ.പി.എ: /ŋ/
താലവ്യം
𑂒
ച
ഐ.പി.എ: /c/
𑂓
ഛ
ഐ.പി.എ: /tʃʰ/
𑂔
ജ
ഐ.പി.എ: /ɟ/
𑂕
ഝ
ഐ.പി.എ: /dʒʱ/
𑂖
ഞ
ഐ.പി.എ: /ɲ/
𑂨
യ
ഐ.പി.എ: /j/
𑂬
ശ
ഐ.പി.എ: /ɕ/
മൂർദ്ധന്യം
𑂗
ട
ഐ.പി.എ: /ʈ/
𑂘
ഠ
ഐ.പി.എ: /ʈʰ/
𑂙
ഡ
ഐ.പി.എ: /ɖ/
𑂛
ഢ
ഐ.പി.എ: /ɖʱ/
𑂝
ണ
ഐ.പി.എ: /ɳ/
𑂚
റ (ഡ)
ഐ.പി.എ: /ɽ/
[note 2]
𑂜
ഢ്ഢ/റ
ഐ.പി.എ: /ɽʱ/
[note 3]
𑂭
ഷ
ഐ.പി.എ: /ʂ/
ദന്ത്യം / വർത്സ്യം
𑂞
ത
ഐ.പി.എ: /t̪/
𑂟
ഥ
ഐ.പി.എ: /t̪ʰ/
𑂠
ദ
ഐ.പി.എ: /d̪/
𑂡
ധ
ഐ.പി.എ: /d̪ʱ/
𑂢
ന
ഐ.പി.എ: /n/
𑂪
ല
ഐ.പി.എ: /l/
𑂩
ര
ഐ.പി.എ: /ɾ/
𑂩𑂹𑂯
ർഹ
ഐ.പി.എ: /ɾʱ/
[note 4]
𑂮
സ
ഐ.പി.എ: /s/
ഓഷ്ഠ്യം
𑂣
പ
ഐ.പി.എ: /p/
𑂤
ഫ
ഐ.പി.എ: /pʰ/
𑂥
ബ
ഐ.പി.എ: /b/
𑂦
ഭ
ഐ.പി.എ: /bʱ/
𑂧
മ
ഐ.പി.എ: /m/
𑂫
വ
ഐ.പി.എ: /ʋ/
കണ്ഠീയം
𑂯
ഹ
ഐ.പി.എ: /ɦ/

കുറിപ്പുകൾ:

  1. ↑ മറ്റ് ഇന്തോ-ആര്യൻ ഭാഷകളിൽ (ഉദാഹരണത്തിന് ഹിന്ദി) അത്യപൂർവ്വമായി മാറുകയോ ഇല്ലാതാവുകയോ ചെയ്ത /ɽʱ/ (ഢ്ഢ/റ) എന്ന ശബ്ദം വലിയ തോതിൽ നിലനിർത്തുന്നു എന്നതിനാൽ ഭോജ്പൂരിയിലെ രേഫ ശബ്ദങ്ങൾ സവിശേഷമാണ്. കൂടാതെ, സാധാരണയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന /ɾ/ (ര) യിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി ഭോജ്പൂരി ഇവയെ വ്യക്തമായ വ്യാകരണ മാറ്റങ്ങളെയോ ഊന്നലുകളെയോ സൂചിപ്പിക്കുന്നതിന് ഉപയോഗിക്കുന്നു.
  2. ↑ 𑂙 എന്ന അക്ഷരത്തോടൊപ്പം (𑂺) എന്ന ചിഹ്നം ചേർത്താണ് 𑂚 എന്ന അക്ഷരം രൂപപ്പെടുത്തുന്നത്.
  3. ↑ 𑂛 എന്ന അക്ഷരത്തോടൊപ്പം (𑂺) എന്ന ചിഹ്നം ചേർത്താണ് 𑂜 എന്ന അക്ഷരം രൂപപ്പെടുത്തുന്നത്.
  4. ↑ ഈ ശബ്ദത്തെ സൂചിപ്പിക്കാൻ സാർവത്രികമായ ഒരു രീതിയില്ല. ചിലർ പഴയ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ 𑂩𑂹𑂯 എന്ന് ഉപയോഗിച്ചു, മറ്റുചിലർ (𑂹) ചിഹ്നമില്ലാതെ 𑂩 എന്ന് ഉപയോഗിച്ചു, ഇനി ചിലർ വിരാമയോടുകൂടിയ കൂട്ടക്ഷരമല്ലാത്ത രീതിയിലും (𑂩𑂹‌𑂯) എഴുതി. വായനക്കാർ സാഹചര്യത്തിനനുസരിച്ച് അക്ഷരം മനസ്സിലാക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്.

കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾ

[തിരുത്തുക]

കൈത്തി എഴുതുന്ന ഭാഷകളുടെ വ്യാകരണപരമായ സവിശേഷതകൾ കാരണം, ഇതിലെ കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾ (സംയുക്താക്ഷർ - 𑂮𑂁𑂨𑂳𑂍𑂹𑂞𑂰𑂓𑂩) ദേവനാഗരിയിലെ അത്ര സങ്കീർണ്ണമല്ല. ഭോജ്പൂരി, മഗധി, മൈഥിലി, അവധി എന്നീ സംസാരഭാഷകളിൽ അക്ഷരങ്ങൾ പരസ്പരം മാറുന്നതിലൂടെ കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾ ലളിതമാക്കപ്പെടുന്നു. സംസ്കൃതത്തിൽ നിന്നുള്ള സങ്കീർണ്ണ ശബ്ദമായ /ksha/ ക്ഷ (ദേവനാഗരി: क्ष / കൈത്തി: 𑂍𑂹𑂭 ) എന്നതിന് പകരം ലളിതമായ /cha/ ഛ (𑂓) പോലെയുള്ള ശബ്ദങ്ങളാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.[14]

  • ഉദാഹരണം 1: കർമ്മ (ദേവനാഗരി: कर्म) എന്ന വാക്ക് കരം (കൈത്തി: 𑂍𑂩𑂧) എന്നായി മാറുന്നു.
  • ഉദാഹരണം 2: സംയുക്താക്ഷർ (ദേവനാഗരി: संयुक्ताक्षर) എന്ന വാക്ക് സംയുക്തഛർ (കൈത്തി: 𑂮𑂁𑂨𑂳𑂍𑂹𑂞𑂰𑂓𑂩) എന്നായി മാറുന്നു.

കൈത്തിയുടെ ലിപി ഘടനയാണ് രണ്ടാമത്തെ കാരണം. കൈത്തി എഴുതുന്നത് ലളിതമാക്കുന്നതിനായി മുകളിലെ വര (ശിരോരേഖ) ഒഴിവാക്കിയിരുന്നു. ഇത് കാരണം സങ്കീർണ്ണമായ കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾ എഴുതുന്നത് ഒഴിവാക്കാനാണ് എഴുത്തുകാർ പലപ്പോഴും താല്പര്യപ്പെട്ടിരുന്നത്. അതിനുപകരമായി വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങളെ വേർതിരിച്ചെഴുതി, ആദ്യത്തെ അക്ഷരത്തിലെ സ്വരത്തെ ഇല്ലാതാക്കാൻ വിരാമം (𑂹) എന്ന ചിഹ്നം ഉപയോഗിക്കാനാണ് അവർ ശ്രമിച്ചത്. എങ്കിലും, കൈത്തിയുടെ തിർഹുതി വകഭേദത്തിൽ അക്ഷരങ്ങളെ ചേർത്തെഴുതുന്ന രീതിയും നിലവിലുണ്ട്.[14][15]

ഉദാഹരണം: മ്‌ബ എന്ന കൂട്ടക്ഷരത്തെ താഴെ കാണുന്നതുപോലെ എഴുതാം:

  • 𑂧 + 𑂹 + 𑂥 → 𑂧𑂹‌𑂥

ഇതേ കൂട്ടക്ഷരത്തെ ചേർത്തെഴുതുമ്പോൾ:

  • 𑂧 + 𑂹 + 𑂥 → 𑂧𑂹𑂥

കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾ ചേർത്തെഴുതുമ്പോൾ പ്രധാനമായും രണ്ട് രീതികളാണ് പിന്തുടരുന്നത്:

  • താഴേക്ക് ചേർത്തെഴുതുക: രണ്ടാമത്തെ വ്യഞ്ജനാക്ഷരം ആദ്യത്തെ അക്ഷരത്തിന് തൊട്ടുതാഴെയായി എഴുതുന്നു. ഒരേ സ്ഥാനത്ത് നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന അനുനാസികങ്ങൾക്കും ഇരട്ടിപ്പുകൾക്കും ഈ രീതിയാണ് കൂടുതലായും ഉപയോഗിക്കുന്നത്.
𑂍𑂹𑂍
ക്ക
ഐ.പി.എ: /kː/
𑂣𑂹𑂞
പ്ത
ഐ.പി.എ: /pt̪a/
  • പകുതി രൂപങ്ങൾ: ആദ്യത്തെ വ്യഞ്ജനാക്ഷരത്തിന്റെ വലതുവശത്തെ ലംബമായ വര നീക്കം ചെയ്യുകയും, ബാക്കിയുള്ള ഇടതുഭാഗം അടുത്ത വ്യഞ്ജനാക്ഷരവുമായി തിരശ്ചീനമായി ചേർക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
𑂧𑂹𑂥
മ്‌ബ
ഐ.പി.എ: /mba/
𑂮𑂹𑂞
സ്ത
ഐ.പി.എ: /st̪a/
𑂍𑂹𑂭
ക്ഷ
ഐ.പി.എ: /kʂa/

സാധാരണയായ ഇരട്ടിപ്പുകൾ

[തിരുത്തുക]

ചരിത്രപരമായ കൈത്തി ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതലായി കാണപ്പെടുന്ന കൂട്ടക്ഷരങ്ങളാണ് ഇരട്ടിപ്പുകൾ. എഴുതുന്ന ആൾക്കനുസരിച്ച് ഇവയെ ഒന്നിച്ചോ വേർതിരിച്ചോ എഴുതാവുന്നതാണ്.

𑂍𑂹𑂍
ക്ക
ഐ.പി.എ: /kː/
𑂞𑂹𑂞
ത്ത
ഐ.പി.എ: /t̪ː/
𑂢𑂹𑂢
ന്ന
ഐ.പി.എ: /nː/
𑂧𑂹𑂧
മ്മ
ഐ.പി.എ: /mː/
𑂪𑂹𑂪
ല്ല
ഐ.പി.എ: /lː/

രേഫം ചേർത്തുള്ള കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾ

[തിരുത്തുക]

ദേവനാഗരിയെപ്പോലെ തന്നെ, /ɾa/ (ര - 𑂩) എന്ന വ്യഞ്ജനം ഒരു കൂട്ടക്ഷരത്തിന്റെ ഭാഗമാകുമ്പോൾ, അത് കൂട്ടക്ഷരത്തിൽ വരുന്ന സ്ഥാനത്തിനനുസരിച്ച് ഒരു പ്രത്യേക ചെറിയ രൂപം സ്വീകരിക്കുന്നു.

  • ആദ്യത്തെ വ്യഞ്ജനാക്ഷരം (രേഫം): /ɾma/ (ർമ) എന്നതിലെ പോലെ /ɾa/ (ര) മറ്റൊരു വ്യഞ്ജനാക്ഷരത്തിന് മുൻപിൽ വരുമ്പോൾ, അതിനെ ഒരു രേഫം (𑂩𑂵𑂤) ആയി എഴുതുന്നു. കൈത്തിയിൽ രേഫം എന്നത് അടുത്ത വ്യഞ്ജനാക്ഷരത്തിന് മുകളിലായി അല്പം വലത്തോട്ട് മാറി നൽകുന്ന ഒരു ചെറിയ വളഞ്ഞ വരയാണ്. ശിരോരേഖ ഇല്ലാതെ വേഗത്തിൽ എഴുതിയിരുന്നതിനാൽ, കൈത്തി ലിപിയിൽ രേഫത്തിന്റെ കൃത്യമായ സ്ഥാനം അക്ഷരത്തിന് മുകളിലായി അല്പം മാറിയും കാണപ്പെടാറുണ്ട്.[15]
𑂩𑂹𑂧
ർമ
ഐ.പി.എ: /ɾma/
𑂩𑂹𑂟
ർഥ
ഐ.പി.എ: /ɾt̪ʰ/
𑂩𑂹𑂏
ർഗ
ഐ.പി.എ: /ɾɡ/
  • രണ്ടാമത്തെ വ്യഞ്ജനാക്ഷരം (രകാർ): /pɾa/ (പ്ര) എന്നതിലെ പോലെ /ɾa/ മറ്റൊരു വ്യഞ്ജനാക്ഷരത്തിന് ശേഷം വരുമ്പോൾ, അതിനെ രകാർ (𑂩𑂍𑂰𑂩) ആയി എഴുതുന്നു. /pa/ പ (𑂣), /ka/ ക (𑂍) എന്നിവ പോലുള്ള വലതുവശത്ത് ലംബമായ വരയുള്ള അക്ഷരങ്ങൾക്ക്, ആ വരയുടെ താഴത്തെ പകുതിയിൽ ഘടിപ്പിച്ചിട്ടുള്ള ഒരു ചെറിയ ചെരിഞ്ഞ വരയാണ് രകാർ. /ʈa/ ട (𑂗) പോലെ ലംബമായ വര ഇല്ലാത്ത അക്ഷരങ്ങളിൽ, രകാർ പലപ്പോഴും അക്ഷരത്തിന്റെ താഴെയായാണ് നൽകുന്നത്.[15]
𑂍𑂹𑂩
ക്ര
ഐ.പി.എ: /kɾa/
𑂣𑂹𑂩
പ്ര
ഐ.പി.എ: /pɾa/
𑂞𑂹𑂩
ത്ര
ഐ.പി.എ: /t̪ɾa/
𑂗𑂹𑂩
ട്ര
ഐ.പി.എ: /ʈɾa/

രണ്ട് വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾ ചേർന്നുണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുള്ള 1225 കൈതി കൂട്ടക്ഷരങ്ങളുടെ പൂർണ്ണമായ പട്ടികയാണ് താഴെ നൽകിയിരിക്കുന്നത്. അടിസ്ഥാന അക്ഷരങ്ങളിൽ നിന്ന് രൂപപ്പെടുത്തിയെടുത്ത /ɽ/ (𑂚), /ɽʱ/ (𑂜) എന്നീ അക്ഷരങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. പട്ടികയിൽ ചേർത്തെഴുതിയിരിക്കുന്ന ഈ കൂട്ടക്ഷരങ്ങളിൽ ചിലത് നിലവിൽ ഒരു ഭാഷയിലും പ്രായോഗികമായി ഉപയോഗിക്കാത്തവയുമാകാം.

  കൈത്തി കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾ (𑂮𑂁𑂨𑂳𑂍𑂹𑂞𑂰𑂓𑂩)[i][15]
വ്യഞ്ജനങ്ങൾ 𑂍
(ക)		𑂎
(ഖ)		𑂏
(ഗ)		𑂐
(ഘ)		𑂑
(ങ)		𑂒
(ച)		𑂓
(ഛ)		𑂔
(ജ)		𑂕
(ഝ)		𑂖
(ഞ)		𑂗
(ട)		𑂘
(ഠ)		𑂙
(ഡ)		𑂛
(ഢ)		𑂝
(ണ)		𑂞
(ത)		𑂟
(ഥ)		𑂠
(ദ)		𑂡
(ധ)		𑂢
(ന)		𑂣
(പ)		𑂤
(ഫ)		𑂥
(ബ)		𑂦
(ഭ)		𑂧
(മ)		𑂨
(യ)		𑂩[ii]
(ര)		𑂪
(ല)		𑂫
(വ)		𑂬
(ശ)		𑂭
(ഷ)		𑂮
(സ)		𑂯
(ഹ)		𑂚
(ഡ)		𑂜
(ഢ)
𑂍𑂹 (ക്) 𑂍𑂹𑂍𑂍𑂹𑂎𑂍𑂹𑂏𑂍𑂹𑂐𑂍𑂹𑂑𑂍𑂹𑂒𑂍𑂹𑂓𑂍𑂹𑂔𑂍𑂹𑂕𑂍𑂹𑂖𑂍𑂹𑂗𑂍𑂹𑂘𑂍𑂹𑂙𑂍𑂹𑂛𑂍𑂹𑂝𑂍𑂹𑂞𑂍𑂹𑂟𑂍𑂹𑂠𑂍𑂹𑂡𑂍𑂹𑂢𑂍𑂹𑂣𑂍𑂹𑂤𑂍𑂹𑂥𑂍𑂹𑂦𑂍𑂹𑂧𑂍𑂹𑂨𑂍𑂹𑂩𑂍𑂹𑂪𑂍𑂹𑂫𑂍𑂹𑂬𑂍𑂹𑂭𑂍𑂹𑂮𑂍𑂹𑂯𑂍𑂹𑂚𑂍𑂹𑂜
𑂎𑂹 (ഖ്) 𑂎𑂹𑂍𑂎𑂹𑂎𑂎𑂹𑂏𑂎𑂹𑂐𑂎𑂹𑂑𑂎𑂹𑂒𑂎𑂹𑂓𑂎𑂹𑂔𑂎𑂹𑂕𑂎𑂹𑂖𑂎𑂹𑂗𑂎𑂹𑂘𑂎𑂹𑂙𑂎𑂹𑂛𑂎𑂹𑂝𑂎𑂹𑂞𑂎𑂹𑂟𑂎𑂹𑂠𑂎𑂹𑂡𑂎𑂹𑂢𑂎𑂹𑂣𑂎𑂹𑂤𑂎𑂹𑂥𑂎𑂹𑂦𑂎𑂹𑂧𑂎𑂹𑂨𑂎𑂹𑂩𑂎𑂹𑂪𑂎𑂹𑂫𑂎𑂹𑂬𑂎𑂹𑂭𑂎𑂹𑂮𑂎𑂹𑂯𑂎𑂹𑂚𑂎𑂹𑂜
𑂏𑂹 (ഗ്) 𑂏𑂹𑂍𑂏𑂹𑂎𑂏𑂹𑂏𑂏𑂹𑂐𑂏𑂹𑂑𑂏𑂹𑂒𑂏𑂹𑂓𑂏𑂹𑂔𑂏𑂹𑂕𑂏𑂹𑂖𑂏𑂹𑂗𑂏𑂹𑂘𑂏𑂹𑂙𑂏𑂹𑂛𑂏𑂹𑂝𑂏𑂹𑂞𑂏𑂹𑂟𑂏𑂹𑂠𑂏𑂹𑂡𑂏𑂹𑂢𑂏𑂹𑂣𑂏𑂹𑂤𑂏𑂹𑂥𑂏𑂹𑂦𑂏𑂹𑂧𑂏𑂹𑂨𑂏𑂹𑂩𑂏𑂹𑂪𑂏𑂹𑂫𑂏𑂹𑂬𑂏𑂹𑂭𑂏𑂹𑂮𑂏𑂹𑂯𑂏𑂹𑂚𑂏𑂹𑂜
𑂐𑂹 (ഘ്) 𑂐𑂹𑂍𑂐𑂹𑂎𑂐𑂹𑂏𑂐𑂹𑂐𑂐𑂹𑂑𑂐𑂹𑂒𑂐𑂹𑂓𑂐𑂹𑂔𑂐𑂹𑂕𑂐𑂹𑂖𑂐𑂹𑂗𑂐𑂹𑂘𑂐𑂹𑂙𑂐𑂹𑂛𑂐𑂹𑂝𑂐𑂹𑂞𑂐𑂹𑂟𑂐𑂹𑂠𑂐𑂹𑂡𑂐𑂹𑂢𑂐𑂹𑂣𑂐𑂹𑂤𑂐𑂹𑂥𑂐𑂹𑂦𑂐𑂹𑂧𑂐𑂹𑂨𑂐𑂹𑂩𑂐𑂹𑂪𑂐𑂹𑂫𑂐𑂹𑂬𑂐𑂹𑂭𑂐𑂹𑂮𑂐𑂹𑂯𑂐𑂹𑂚𑂐𑂹𑂜
𑂑𑂹 (ങ്) 𑂑𑂹𑂍𑂑𑂹𑂎𑂑𑂹𑂏𑂑𑂹𑂐𑂑𑂹𑂑𑂑𑂹𑂒𑂑𑂹𑂓𑂑𑂹𑂔𑂑𑂹𑂕𑂑𑂹𑂖𑂑𑂹𑂗𑂑𑂹𑂘𑂑𑂹𑂙𑂑𑂹𑂛𑂑𑂹𑂝𑂑𑂹𑂞𑂑𑂹𑂟𑂑𑂹𑂠𑂑𑂹𑂡𑂑𑂹𑂢𑂑𑂹𑂣𑂑𑂹𑂤𑂑𑂹𑂥𑂑𑂹𑂦𑂑𑂹𑂧𑂑𑂹𑂨𑂑𑂹𑂩𑂑𑂹𑂪𑂑𑂹𑂫𑂑𑂹𑂬𑂑𑂹𑂭𑂑𑂹𑂮𑂑𑂹𑂯𑂑𑂹𑂚𑂑𑂹𑂜
𑂒𑂹 (ച്) 𑂒𑂹𑂍𑂒𑂹𑂎𑂒𑂹𑂏𑂒𑂹𑂐𑂒𑂹𑂑𑂒𑂹𑂒𑂒𑂹𑂓𑂒𑂹𑂔𑂒𑂹𑂕𑂒𑂹𑂖𑂒𑂹𑂗𑂒𑂹𑂘𑂒𑂹𑂙𑂒𑂹𑂛𑂒𑂹𑂝𑂒𑂹𑂞𑂒𑂹𑂟𑂒𑂹𑂠𑂒𑂹𑂡𑂒𑂹𑂢𑂒𑂹𑂣𑂒𑂹𑂤𑂒𑂹𑂥𑂒𑂹𑂦𑂒𑂹𑂧𑂒𑂹𑂨𑂒𑂹𑂩𑂒𑂹𑂪𑂒𑂹𑂫𑂒𑂹𑂬𑂒𑂹𑂭𑂒𑂹𑂮𑂒𑂹𑂯𑂒𑂹𑂚𑂒𑂹𑂜
𑂓𑂹 (ഛ്) 𑂓𑂹𑂍𑂓𑂹𑂎𑂓𑂹𑂏𑂓𑂹𑂐𑂓𑂹𑂑𑂓𑂹𑂒𑂓𑂹𑂓𑂓𑂹𑂔𑂓𑂹𑂕𑂓𑂹𑂖𑂓𑂹𑂗𑂓𑂹𑂘𑂓𑂹𑂙𑂓𑂹𑂛𑂓𑂹𑂝𑂓𑂹𑂞𑂓𑂹𑂟𑂓𑂹𑂠𑂓𑂹𑂡𑂓𑂹𑂢𑂓𑂹𑂣𑂓𑂹𑂤𑂓𑂹𑂥𑂓𑂹𑂦𑂓𑂹𑂧𑂓𑂹𑂨𑂓𑂹𑂩𑂓𑂹𑂪𑂓𑂹𑂫𑂓𑂹𑂬𑂓𑂹𑂭𑂓𑂹𑂮𑂓𑂹𑂯𑂓𑂹𑂚𑂓𑂹𑂜
𑂔𑂹 (ജ്) 𑂔𑂹𑂍𑂔𑂹𑂎𑂔𑂹𑂏𑂔𑂹𑂐𑂔𑂹𑂑𑂔𑂹𑂒𑂔𑂹𑂓𑂔𑂹𑂔𑂔𑂹𑂕𑂔𑂹𑂖𑂔𑂹𑂗𑂔𑂹𑂘𑂔𑂹𑂙𑂔𑂹𑂛𑂔𑂹𑂝𑂔𑂹𑂞𑂔𑂹𑂟𑂔𑂹𑂠𑂔𑂹𑂡𑂔𑂹𑂢𑂔𑂹𑂣𑂔𑂹𑂤𑂔𑂹𑂥𑂔𑂹𑂦𑂔𑂹𑂧𑂔𑂹𑂨𑂔𑂹𑂩𑂔𑂹𑂪𑂔𑂹𑂫𑂔𑂹𑂬𑂔𑂹𑂭𑂔𑂹𑂮𑂔𑂹𑂯𑂔𑂹𑂚𑂔𑂹𑂜
𑂕𑂹 (ഝ്) [iii] 𑂕𑂹𑂍𑂕𑂹𑂎𑂕𑂹𑂏𑂕𑂹𑂐𑂕𑂹𑂑𑂕𑂹𑂒𑂕𑂹𑂓𑂕𑂹𑂔𑂕𑂹𑂕𑂕𑂹𑂖𑂕𑂹𑂗𑂕𑂹𑂘𑂕𑂹𑂙𑂕𑂹𑂛𑂕𑂹𑂝𑂕𑂹𑂞𑂕𑂹𑂟𑂕𑂹𑂠𑂕𑂹𑂡𑂕𑂹𑂢𑂕𑂹𑂣𑂕𑂹𑂤𑂕𑂹𑂥𑂕𑂹𑂦𑂕𑂹𑂧𑂕𑂹𑂨𑂕𑂹𑂩𑂕𑂹𑂪𑂕𑂹𑂫𑂕𑂹𑂬𑂕𑂹𑂭𑂕𑂹𑂮𑂕𑂹𑂯𑂕𑂹𑂚𑂕𑂹𑂜
𑂖𑂹 (ഞ്) 𑂖𑂹𑂍𑂖𑂹𑂎𑂖𑂹𑂏𑂖𑂹𑂐𑂖𑂹𑂑𑂖𑂹𑂒𑂖𑂹𑂓𑂖𑂹𑂔𑂖𑂹𑂕𑂖𑂹𑂖𑂖𑂹𑂗𑂖𑂹𑂘𑂖𑂹𑂙𑂖𑂹𑂛𑂖𑂹𑂝𑂖𑂹𑂞𑂖𑂹𑂟𑂖𑂹𑂠𑂖𑂹𑂡𑂖𑂹𑂢𑂖𑂹𑂣𑂖𑂹𑂤𑂖𑂹𑂥𑂖𑂹𑂦𑂖𑂹𑂧𑂖𑂹𑂨𑂖𑂹𑂩𑂖𑂹𑂪𑂖𑂹𑂫𑂖𑂹𑂬𑂖𑂹𑂭𑂖𑂹𑂮𑂖𑂹𑂯𑂖𑂹𑂚𑂖𑂹𑂜
𑂗𑂹 (ട്) [iv] 𑂗𑂹𑂍𑂗𑂹𑂎𑂗𑂹𑂏𑂗𑂹𑂐𑂗𑂹𑂑𑂗𑂹𑂒𑂗𑂹𑂓𑂗𑂹𑂔𑂗𑂹𑂕𑂗𑂹𑂖𑂗𑂹𑂗𑂗𑂹𑂘𑂗𑂹𑂙𑂗𑂹𑂛𑂗𑂹𑂝𑂗𑂹𑂞𑂗𑂹𑂟𑂗𑂹𑂠𑂗𑂹𑂡𑂗𑂹𑂢𑂗𑂹𑂣𑂗𑂹𑂤𑂗𑂹𑂥𑂗𑂹𑂦𑂗𑂹𑂧𑂗𑂹𑂨𑂗𑂹𑂩𑂗𑂹𑂪𑂗𑂹𑂫𑂗𑂹𑂬𑂗𑂹𑂭𑂗𑂹𑂮𑂗𑂹𑂯𑂗𑂹𑂚𑂗𑂹𑂜
𑂘𑂹 (ഠ്) [iv] 𑂘𑂹𑂍𑂘𑂹𑂎𑂘𑂹𑂏𑂘𑂹𑂐𑂘𑂹𑂑𑂘𑂹𑂒𑂘𑂹𑂓𑂘𑂹𑂔𑂘𑂹𑂕𑂘𑂹𑂖𑂘𑂹𑂗𑂘𑂹𑂘𑂘𑂹𑂙𑂘𑂹𑂛𑂘𑂹𑂝𑂘𑂹𑂞𑂘𑂹𑂟𑂘𑂹𑂠𑂘𑂹𑂡𑂘𑂹𑂢𑂘𑂹𑂣𑂘𑂹𑂤𑂘𑂹𑂥𑂘𑂹𑂦𑂘𑂹𑂧𑂘𑂹𑂨𑂘𑂹𑂩𑂘𑂹𑂪𑂘𑂹𑂫𑂘𑂹𑂬𑂘𑂹𑂭𑂘𑂹𑂮𑂘𑂹𑂯𑂘𑂹𑂚𑂘𑂹𑂜
𑂙𑂹 (ഡ്) [iv] 𑂙𑂹𑂍𑂙𑂹𑂎𑂙𑂹𑂏𑂙𑂹𑂐𑂙𑂹𑂑𑂙𑂹𑂒𑂙𑂹𑂓𑂙𑂹𑂔𑂙𑂹𑂕𑂙𑂹𑂖𑂙𑂹𑂗𑂙𑂹𑂘𑂙𑂹𑂙𑂙𑂹𑂛𑂙𑂹𑂝𑂙𑂹𑂞𑂙𑂹𑂟𑂙𑂹𑂠𑂙𑂹𑂡𑂙𑂹𑂢𑂙𑂹𑂣𑂙𑂹𑂤𑂙𑂹𑂥𑂙𑂹𑂦𑂙𑂹𑂧𑂙𑂹𑂨𑂙𑂹𑂩𑂙𑂹𑂪𑂙𑂹𑂫𑂙𑂹𑂬𑂙𑂹𑂭𑂙𑂹𑂮𑂙𑂹𑂯𑂙𑂹𑂚𑂙𑂹𑂜
𑂛𑂹 (ഢ്) [iv] 𑂛𑂹𑂍𑂛𑂹𑂎𑂛𑂹𑂏𑂛𑂹𑂐𑂛𑂹𑂑𑂛𑂹𑂒𑂛𑂹𑂓𑂛𑂹𑂔𑂛𑂹𑂕𑂛𑂹𑂖𑂛𑂹𑂗𑂛𑂹𑂘𑂛𑂹𑂙𑂛𑂹𑂛𑂛𑂹𑂝𑂛𑂹𑂞𑂛𑂹𑂟𑂛𑂹𑂠𑂛𑂹𑂡𑂛𑂹𑂢𑂛𑂹𑂣𑂛𑂹𑂤𑂛𑂹𑂥𑂛𑂹𑂦𑂛𑂹𑂧𑂛𑂹𑂨𑂛𑂹𑂩𑂛𑂹𑂪𑂛𑂹𑂫𑂛𑂹𑂬𑂛𑂹𑂭𑂛𑂹𑂮𑂛𑂹𑂯𑂛𑂹𑂚𑂛𑂹𑂜
𑂝𑂹 (ണ്) 𑂝𑂹𑂍𑂝𑂹𑂎𑂝𑂹𑂏𑂝𑂹𑂐𑂝𑂹𑂑𑂝𑂹𑂒𑂝𑂹𑂓𑂝𑂹𑂔𑂝𑂹𑂕𑂝𑂹𑂖𑂝𑂹𑂗𑂝𑂹𑂘𑂝𑂹𑂙𑂝𑂹𑂛𑂝𑂹𑂝𑂝𑂹𑂞𑂝𑂹𑂟𑂝𑂹𑂠𑂝𑂹𑂡𑂝𑂹𑂢𑂝𑂹𑂣𑂝𑂹𑂤𑂝𑂹𑂥𑂝𑂹𑂦𑂝𑂹𑂧𑂝𑂹𑂨𑂝𑂹𑂩𑂝𑂹𑂪𑂝𑂹𑂫𑂝𑂹𑂬𑂝𑂹𑂭𑂝𑂹𑂮𑂝𑂹𑂯𑂝𑂹𑂚𑂝𑂹𑂜
𑂞𑂹 (ത്) 𑂞𑂹𑂍𑂞𑂹𑂎𑂞𑂹𑂏𑂞𑂹𑂐𑂞𑂹𑂑𑂞𑂹𑂒𑂞𑂹𑂓𑂞𑂹𑂔𑂞𑂹𑂕𑂞𑂹𑂖𑂞𑂹𑂗𑂞𑂹𑂘𑂞𑂹𑂙𑂞𑂹𑂛𑂞𑂹𑂝𑂞𑂹𑂞𑂞𑂹𑂟𑂞𑂹𑂠𑂞𑂹𑂡𑂞𑂹𑂢𑂞𑂹𑂣𑂞𑂹𑂤𑂞𑂹𑂥𑂞𑂹𑂦𑂞𑂹𑂧𑂞𑂹𑂨𑂞𑂹𑂩𑂞𑂹𑂪𑂞𑂹𑂫𑂞𑂹𑂬𑂞𑂹𑂭𑂞𑂹𑂮𑂞𑂹𑂯𑂞𑂹𑂚𑂞𑂹𑂜
𑂟𑂹 (ഥ്) 𑂟𑂹𑂍𑂟𑂹𑂎𑂟𑂹𑂏𑂟𑂹𑂐𑂟𑂹𑂑𑂟𑂹𑂒𑂟𑂹𑂓𑂟𑂹𑂔𑂟𑂹𑂕𑂟𑂹𑂖𑂟𑂹𑂗𑂟𑂹𑂘𑂟𑂹𑂙𑂟𑂹𑂛𑂟𑂹𑂝𑂟𑂹𑂞𑂟𑂹𑂟𑂟𑂹𑂠𑂟𑂹𑂡𑂟𑂹𑂢𑂟𑂹𑂣𑂟𑂹𑂤𑂟𑂹𑂥𑂟𑂹𑂦𑂟𑂹𑂧𑂟𑂹𑂨𑂟𑂹𑂩𑂟𑂹𑂪𑂟𑂹𑂫𑂟𑂹𑂬𑂟𑂹𑂭𑂟𑂹𑂮𑂟𑂹𑂯𑂟𑂹𑂚𑂟𑂹𑂜
𑂠𑂹 (ദ്) [iii] 𑂠𑂹𑂍𑂠𑂹𑂎𑂠𑂹𑂏𑂠𑂹𑂐𑂠𑂹𑂑𑂠𑂹𑂒𑂠𑂹𑂓𑂠𑂹𑂔𑂠𑂹𑂕𑂠𑂹𑂖𑂠𑂹𑂗𑂠𑂹𑂘𑂠𑂹𑂙𑂠𑂹𑂛𑂠𑂹𑂝𑂠𑂹𑂞𑂠𑂹𑂟𑂠𑂹𑂠𑂠𑂹𑂡𑂠𑂹𑂢𑂠𑂹𑂣𑂠𑂹𑂤𑂠𑂹𑂥𑂠𑂹𑂦𑂠𑂹𑂧𑂠𑂹𑂨𑂠𑂹𑂩𑂠𑂹𑂪𑂠𑂹𑂫𑂠𑂹𑂬𑂠𑂹𑂭𑂠𑂹𑂮𑂠𑂹𑂯𑂠𑂹𑂚𑂠𑂹𑂜
𑂡𑂹 (ധ്) 𑂡𑂹𑂍𑂡𑂹𑂎𑂡𑂹𑂏𑂡𑂹𑂐𑂡𑂹𑂑𑂡𑂹𑂒𑂡𑂹𑂓𑂡𑂹𑂔𑂡𑂹𑂕𑂡𑂹𑂖𑂡𑂹𑂗𑂡𑂹𑂘𑂡𑂹𑂙𑂡𑂹𑂛𑂡𑂹𑂝𑂡𑂹𑂞𑂡𑂹𑂟𑂡𑂹𑂠𑂡𑂹𑂡𑂡𑂹𑂢𑂡𑂹𑂣𑂡𑂹𑂤𑂡𑂹𑂥𑂡𑂹𑂦𑂡𑂹𑂧𑂡𑂹𑂨𑂡𑂹𑂩𑂡𑂹𑂪𑂡𑂹𑂫𑂡𑂹𑂬𑂡𑂹𑂭𑂡𑂹𑂮𑂡𑂹𑂯𑂡𑂹𑂚𑂡𑂹𑂜
𑂢𑂹 (ന്) 𑂢𑂹𑂍𑂢𑂹𑂎𑂢𑂹𑂏𑂢𑂹𑂐𑂢𑂹𑂑𑂢𑂹𑂒𑂢𑂹𑂓𑂢𑂹𑂔𑂢𑂹𑂕𑂢𑂹𑂖𑂢𑂹𑂗𑂢𑂹𑂘𑂢𑂹𑂙𑂢𑂹𑂛𑂢𑂹𑂝𑂢𑂹𑂞𑂢𑂹𑂟𑂢𑂹𑂠𑂢𑂹𑂡𑂢𑂹𑂢𑂢𑂹𑂣𑂢𑂹𑂤𑂢𑂹𑂥𑂢𑂹𑂦𑂢𑂹𑂦𑂢𑂹𑂨𑂢𑂹𑂩𑂢𑂹𑂪𑂢𑂹𑂫𑂢𑂹𑂬𑂢𑂹𑂭𑂢𑂹𑂮𑂢𑂹𑂯𑂢𑂹𑂚𑂢𑂹𑂜
𑂣𑂹 (പ്) 𑂣𑂹𑂍𑂣𑂹𑂎𑂣𑂹𑂏𑂣𑂹𑂐𑂣𑂹𑂑𑂣𑂹𑂒𑂣𑂹𑂓𑂣𑂹𑂔𑂣𑂹𑂕𑂣𑂹𑂖𑂣𑂹𑂗𑂣𑂹𑂘𑂣𑂹𑂙𑂣𑂹𑂛𑂣𑂹𑂝𑂣𑂹𑂞𑂣𑂹𑂟𑂣𑂹𑂠𑂣𑂹𑂡𑂣𑂹𑂢𑂣𑂹𑂣𑂣𑂹𑂤𑂣𑂹𑂥𑂣𑂹𑂦𑂣𑂹𑂧𑂣𑂹𑂨𑂣𑂹𑂩𑂣𑂹𑂪𑂣𑂹𑂫𑂣𑂹𑂬𑂣𑂹𑂭𑂣𑂹𑂮𑂣𑂹𑂯𑂣𑂹𑂚𑂣𑂹𑂜
𑂤𑂹 (ഫ്) 𑂤𑂹𑂍𑂤𑂹𑂎𑂤𑂹𑂏𑂤𑂹𑂐𑂤𑂹𑂑𑂤𑂹𑂒𑂤𑂹𑂓𑂤𑂹𑂔𑂤𑂹𑂕𑂤𑂹𑂖𑂤𑂹𑂗𑂤𑂹𑂘𑂤𑂹𑂙𑂤𑂹𑂛𑂤𑂹𑂝𑂤𑂹𑂞𑂤𑂹𑂟𑂤𑂹𑂠𑂤𑂹𑂡𑂤𑂹𑂢𑂤𑂹𑂣𑂤𑂹𑂤𑂤𑂹𑂥𑂤𑂹𑂦𑂤𑂹𑂧𑂤𑂹𑂨𑂤𑂹𑂩𑂤𑂹𑂪𑂤𑂹𑂫𑂤𑂹𑂬𑂤𑂹𑂭𑂤𑂹𑂮𑂤𑂹𑂯𑂤𑂹𑂚𑂤𑂹𑂜
𑂥𑂹 (ബ്) 𑂥𑂹𑂍𑂥𑂹𑂎𑂥𑂹𑂏𑂥𑂹𑂐𑂥𑂹𑂑𑂥𑂹𑂒𑂥𑂹𑂓𑂥𑂹𑂔𑂥𑂹𑂕𑂥𑂹𑂖𑂥𑂹𑂗𑂥𑂹𑂘𑂥𑂹𑂙𑂥𑂹𑂛𑂥𑂹𑂝𑂥𑂹𑂞𑂥𑂹𑂟𑂥𑂹𑂠𑂥𑂹𑂡𑂥𑂹𑂢𑂥𑂹𑂣𑂥𑂹𑂤𑂥𑂹𑂥𑂥𑂹𑂦𑂥𑂹𑂧𑂥𑂹𑂨𑂥𑂹𑂩𑂥𑂹𑂪𑂥𑂹𑂫𑂥𑂹𑂬𑂥𑂹𑂭𑂥𑂹𑂮𑂥𑂹𑂯𑂥𑂹𑂚𑂥𑂹𑂜
𑂦𑂹 (ഭ്) 𑂦𑂹𑂍𑂦𑂹𑂎𑂦𑂹𑂏𑂦𑂹𑂐𑂦𑂹𑂑𑂦𑂹𑂒𑂦𑂹𑂓𑂦𑂹𑂔𑂦𑂹𑂕𑂦𑂹𑂖𑂦𑂹𑂗𑂦𑂹𑂘𑂦𑂹𑂙𑂦𑂹𑂛𑂦𑂹𑂝𑂦𑂹𑂞𑂦𑂹𑂟𑂦𑂹𑂠𑂦𑂹𑂡𑂦𑂹𑂢𑂦𑂹𑂣𑂦𑂹𑂤𑂦𑂹𑂥𑂦𑂹𑂦𑂦𑂹𑂧𑂦𑂹𑂨𑂦𑂹𑂩𑂦𑂹𑂪𑂦𑂹𑂫𑂦𑂹𑂬𑂦𑂹𑂭𑂦𑂹𑂮𑂦𑂹𑂯𑂦𑂹𑂚𑂦𑂹𑂜
𑂧𑂹 (മ്) 𑂧𑂹𑂍𑂧𑂹𑂎𑂧𑂹𑂏𑂧𑂹𑂐𑂧𑂹𑂑𑂧𑂹𑂒𑂧𑂹𑂓𑂧𑂹𑂔𑂧𑂹𑂕𑂧𑂹𑂖𑂧𑂹𑂗𑂧𑂹𑂘𑂧𑂹𑂙𑂧𑂹𑂛𑂧𑂹𑂝𑂧𑂹𑂞𑂧𑂹𑂟𑂧𑂹𑂠𑂧𑂹𑂡𑂧𑂹𑂢𑂧𑂹𑂣𑂧𑂹𑂤𑂧𑂹𑂥𑂧𑂹𑂦𑂧𑂹𑂧𑂧𑂹𑂨𑂧𑂹𑂩𑂧𑂹𑂪𑂧𑂹𑂫𑂧𑂹𑂬𑂧𑂹𑂭𑂧𑂹𑂮𑂧𑂹𑂯𑂧𑂹𑂚𑂧𑂹𑂜
𑂨𑂹 (യ്) 𑂨𑂹𑂍𑂨𑂹𑂎𑂨𑂹𑂏𑂨𑂹𑂐𑂨𑂹𑂑𑂨𑂹𑂒𑂨𑂹𑂓𑂨𑂹𑂔𑂨𑂹𑂕𑂨𑂹𑂖𑂨𑂹𑂗𑂨𑂹𑂘𑂨𑂹𑂙𑂨𑂹𑂛𑂨𑂹𑂝𑂨𑂹𑂞𑂨𑂹𑂟𑂨𑂹𑂠𑂨𑂹𑂡𑂨𑂹𑂢𑂨𑂹𑂣𑂨𑂹𑂤𑂨𑂹𑂥𑂨𑂹𑂦𑂨𑂹𑂧𑂨𑂹𑂨𑂨𑂹𑂩𑂨𑂹𑂪𑂨𑂹𑂫𑂨𑂹𑂬𑂨𑂹𑂭𑂨𑂹𑂮𑂨𑂹𑂯𑂨𑂹𑂚𑂨𑂹𑂜
𑂩𑂹 (ര്) [v] 𑂩𑂹𑂍𑂩𑂹𑂎𑂩𑂹𑂏𑂩𑂹𑂐𑂩𑂹𑂑𑂩𑂹𑂒𑂩𑂹𑂓𑂩𑂹𑂔𑂩𑂹𑂕𑂩𑂹𑂖𑂩𑂹𑂗𑂩𑂹𑂘𑂩𑂹𑂙𑂩𑂹𑂛𑂩𑂹𑂝𑂩𑂹𑂞𑂩𑂹𑂟𑂩𑂹𑂠𑂩𑂹𑂡𑂩𑂹𑂢𑂩𑂹𑂣𑂩𑂹𑂤𑂩𑂹𑂥𑂩𑂹𑂦𑂩𑂹𑂧𑂩𑂹𑂨𑂩𑂹𑂩𑂩𑂹𑂪𑂩𑂹𑂫𑂩𑂹𑂬𑂩𑂹𑂭𑂩𑂹𑂮𑂩𑂹𑂯𑂩𑂹𑂚𑂩𑂹𑂜
𑂪𑂹 (ല്) [vi] 𑂪𑂹𑂍𑂪𑂹𑂎𑂪𑂹𑂏𑂪𑂹𑂐𑂪𑂹𑂑𑂪𑂹𑂒𑂪𑂹𑂓𑂪𑂹𑂔𑂪𑂹𑂕𑂪𑂹𑂖𑂪𑂹𑂗𑂪𑂹𑂘𑂪𑂹𑂙𑂪𑂹𑂛𑂪𑂹𑂝𑂪𑂹𑂞𑂪𑂹𑂟𑂪𑂹𑂠𑂪𑂹𑂡𑂪𑂹𑂢𑂪𑂹𑂣𑂪𑂹𑂤𑂪𑂹𑂥𑂪𑂹𑂦𑂪𑂹𑂧𑂪𑂹𑂨𑂪𑂹𑂩𑂪𑂹𑂪𑂪𑂹𑂫𑂪𑂹𑂬𑂪𑂹𑂭𑂪𑂹𑂮𑂪𑂹𑂯𑂪𑂹𑂚𑂪𑂹𑂜
𑂫𑂹 (വ്) 𑂫𑂹𑂍𑂫𑂹𑂎𑂫𑂹𑂏𑂫𑂹𑂐𑂫𑂹𑂑𑂫𑂹𑂒𑂫𑂹𑂓𑂫𑂹𑂔𑂫𑂹𑂕𑂫𑂹𑂖𑂫𑂹𑂗𑂫𑂹𑂘𑂫𑂹𑂙𑂫𑂹𑂛𑂫𑂹𑂝𑂫𑂹𑂞𑂫𑂹𑂟𑂫𑂹𑂠𑂫𑂹𑂡𑂫𑂹𑂢𑂫𑂹𑂣𑂫𑂹𑂤𑂫𑂹𑂥𑂫𑂹𑂦𑂫𑂹𑂧𑂫𑂹𑂨𑂫𑂹𑂩𑂫𑂹𑂪𑂫𑂹𑂫𑂫𑂹𑂬𑂫𑂹𑂭𑂫𑂹𑂮𑂫𑂹𑂯𑂫𑂹𑂚𑂫𑂹𑂜
𑂬𑂹 (ശ്) 𑂬𑂹𑂍𑂬𑂹𑂎𑂬𑂹𑂏𑂬𑂹𑂐𑂬𑂹𑂑𑂬𑂹𑂒𑂬𑂹𑂓𑂬𑂹𑂔𑂬𑂹𑂕𑂬𑂹𑂖𑂬𑂹𑂗𑂬𑂹𑂘𑂬𑂹𑂙𑂬𑂹𑂛𑂬𑂹𑂝𑂬𑂹𑂞𑂬𑂹𑂟𑂬𑂹𑂠𑂬𑂹𑂡𑂬𑂹𑂢𑂬𑂹𑂣𑂬𑂹𑂤𑂬𑂹𑂥𑂬𑂹𑂦𑂬𑂹𑂧𑂬𑂹𑂨𑂬𑂹𑂩𑂬𑂹𑂪𑂬𑂹𑂫𑂬𑂹𑂬𑂬𑂹𑂭𑂬𑂹𑂮𑂬𑂹𑂯𑂬𑂹𑂚𑂬𑂹𑂜
𑂭𑂹 (ഷ്) 𑂭𑂹𑂍𑂭𑂹𑂎𑂭𑂹𑂏𑂭𑂹𑂐𑂭𑂹𑂑𑂭𑂹𑂒𑂭𑂹𑂓𑂭𑂹𑂔𑂭𑂹𑂕𑂭𑂹𑂖𑂭𑂹𑂗𑂭𑂹𑂘𑂭𑂹𑂙𑂭𑂹𑂛𑂭𑂹𑂝𑂭𑂹𑂞𑂭𑂹𑂟𑂭𑂹𑂠𑂭𑂹𑂡𑂭𑂹𑂢𑂭𑂹𑂣𑂭𑂹𑂤𑂭𑂹𑂥𑂭𑂹𑂦𑂭𑂹𑂧𑂭𑂹𑂨𑂭𑂹𑂩𑂭𑂹𑂪𑂭𑂹𑂫𑂭𑂹𑂬𑂭𑂹𑂭𑂭𑂹𑂮𑂭𑂹𑂯𑂭𑂹𑂚𑂭𑂹𑂜
𑂮𑂹 (സ്) 𑂮𑂹𑂍𑂮𑂹𑂎𑂮𑂹𑂏𑂮𑂹𑂐𑂮𑂹𑂑𑂮𑂹𑂒𑂮𑂹𑂓𑂮𑂹𑂔𑂮𑂹𑂕𑂮𑂹𑂖𑂮𑂹𑂗𑂮𑂹𑂘𑂮𑂹𑂙𑂮𑂹𑂛𑂮𑂹𑂝𑂮𑂹𑂞𑂮𑂹𑂟𑂮𑂹𑂠𑂮𑂹𑂡𑂮𑂹𑂢𑂮𑂹𑂣𑂮𑂹𑂤𑂮𑂹𑂥𑂮𑂹𑂦𑂮𑂹𑂧𑂮𑂹𑂨𑂮𑂹𑂩𑂮𑂹𑂪𑂮𑂹𑂫𑂮𑂹𑂬𑂮𑂹𑂭𑂮𑂹𑂮𑂮𑂹𑂯𑂮𑂹𑂚𑂮𑂹𑂜
𑂯𑂹 (ഹ്) 𑂯𑂹𑂍𑂯𑂹𑂎𑂯𑂹𑂏𑂯𑂹𑂐𑂯𑂹𑂑𑂯𑂹𑂒𑂯𑂹𑂓𑂯𑂹𑂔𑂯𑂹𑂕𑂯𑂹𑂖𑂯𑂹𑂗𑂯𑂹𑂘𑂯𑂹𑂙𑂯𑂹𑂛𑂯𑂹𑂝𑂯𑂹𑂞𑂯𑂹𑂟𑂯𑂹𑂠𑂯𑂹𑂡𑂯𑂹𑂢𑂯𑂹𑂣𑂯𑂹𑂤𑂯𑂹𑂥𑂯𑂹𑂦𑂯𑂹𑂧𑂯𑂹𑂨𑂯𑂹𑂩𑂯𑂹𑂪𑂯𑂹𑂫𑂯𑂹𑂬𑂯𑂹𑂭𑂯𑂹𑂮𑂯𑂹𑂯𑂯𑂹𑂚𑂯𑂹𑂜
𑂚𑂹 (ഡ്) [iv] 𑂚𑂹𑂍𑂚𑂹𑂎𑂚𑂹𑂏𑂚𑂹𑂐𑂚𑂹𑂑𑂚𑂹𑂒𑂚𑂹𑂓𑂚𑂹𑂔𑂚𑂹𑂕𑂚𑂹𑂖𑂚𑂹𑂗𑂚𑂹𑂘𑂚𑂹𑂙𑂚𑂹𑂛𑂚𑂹𑂝𑂚𑂹𑂞𑂚𑂹𑂟𑂚𑂹𑂠𑂚𑂹𑂡𑂚𑂹𑂢𑂚𑂹𑂣𑂚𑂹𑂤𑂚𑂹𑂥𑂚𑂹𑂦𑂚𑂹𑂧𑂚𑂹𑂨𑂚𑂹𑂩𑂚𑂹𑂪𑂚𑂹𑂫𑂚𑂹𑂬𑂚𑂹𑂭𑂚𑂹𑂮𑂚𑂹𑂯𑂚𑂹𑂚𑂚𑂹𑂜
𑂜𑂹 (ഢ്) [iv] 𑂜𑂹𑂍𑂜𑂹𑂎𑂜𑂹𑂏𑂜𑂹𑂐𑂜𑂹𑂑𑂜𑂹𑂒𑂜𑂹𑂓𑂜𑂹𑂔𑂜𑂹𑂕𑂜𑂹𑂖𑂜𑂹𑂗𑂜𑂹𑂘𑂜𑂹𑂙𑂜𑂹𑂛𑂜𑂹𑂝𑂜𑂹𑂞𑂜𑂹𑂟𑂜𑂹𑂠𑂜𑂹𑂡𑂜𑂹𑂢𑂜𑂹𑂣𑂜𑂹𑂤𑂜𑂹𑂥𑂜𑂹𑂦𑂜𑂹𑂧𑂜𑂹𑂨𑂜𑂹𑂩𑂜𑂹𑂪𑂜𑂹𑂫𑂜𑂹𑂬𑂜𑂹𑂭𑂜𑂹𑂮𑂜𑂹𑂯𑂜𑂹𑂚𑂜𑂹𑂜
𑂫𑂹𑂨𑂝𑂹𑂔𑂢𑂍𑂎𑂏𑂐𑂑𑂒𑂓𑂔𑂕𑂖𑂗𑂘𑂙𑂛𑂝𑂞𑂟𑂠𑂡𑂢𑂣𑂤𑂥𑂦𑂧𑂨𑂩[vii]𑂪𑂫𑂬𑂭𑂮𑂯𑂚𑂜
  1. ↑ ഗ്രിയേഴ്സൺ തന്റെ മൂന്നാം പ്ലേറ്റിൽ കൂട്ടക്ഷരങ്ങളെ ശക്തം, ദുർബലം, സമ്മിശ്രം എന്നിങ്ങനെ തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു.കൈത്തിയുടെ 'തിർഹുതി' വകഭേദത്തിലാണ് കൂടുതലായും താഴേക്ക് ചേർത്തെഴുതുന്ന കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നത്.
  2. ↑ ഒരു കൂട്ടക്ഷരത്തിൽ രണ്ടാമതായി വരുമ്പോൾ ഈ അക്ഷരം രകാർ (𑂩𑂍𑂰𑂩) ചിഹ്നമായി മാറുന്നു.
  3. 1 2 യൂണിക്കോഡിലും ഗ്രിയേഴ്സന്റെ മൂന്നാം പ്ലേറ്റിലും, ആദ്യത്തെ വ്യഞ്ജനാക്ഷരമായി വരുമ്പോൾ ഈ അക്ഷരത്തിന് ചേർത്തെഴുതുന്ന പ്രത്യേക രൂപങ്ങൾ നൽകിയിട്ടില്ല.
  4. 1 2 3 4 5 6 യൂണിക്കോഡിലും ഗ്രിയേഴ്സന്റെ മൂന്നാം പ്ലേറ്റിലും, ആദ്യത്തെ വ്യഞ്ജനാക്ഷരമായി വരുമ്പോൾ ഈ അക്ഷരത്തിന് ചേർത്തെഴുതുന്ന പ്രത്യേക രൂപങ്ങൾ നൽകിയിട്ടില്ല.
  5. ↑ ഒരു കൂട്ടക്ഷരത്തിൽ ആദ്യത്തെ അക്ഷരമായി വരുമ്പോൾ ഈ അക്ഷരം രേഫം (𑂩𑂵𑂤) ചിഹ്നമായി മാറുന്നു.
  6. ↑ യൂണിക്കോഡിലും ഗ്രിയേഴ്സന്റെ മൂന്നാം പ്ലേറ്റിലും, ആദ്യത്തെ വ്യഞ്ജനാക്ഷരമായി വരുമ്പോൾ ഈ അക്ഷരത്തിന് ചേർത്തെഴുതുന്ന പ്രത്യേക രൂപങ്ങൾ നൽകിയിട്ടില്ല.
  7. ↑ ഒരു കൂട്ടക്ഷരത്തിൽ രണ്ടാമതായി വരുമ്പോൾ ഈ അക്ഷരം രകാർ (𑂩𑂍𑂰𑂩) ചിഹ്നമായി മാറുന്നു.

വിരാമചിഹ്നങ്ങളും മറ്റ് ചിഹ്നങ്ങളും

[തിരുത്തുക]

കൈത്തിക്ക് മാത്രമുള്ള ചില പ്രത്യേക വിരാമചിഹ്നങ്ങളുണ്ട്:

ചിഹ്നംവിവരണം
𑂻കൈത്തിയിൽ ചുരുക്കരൂപങ്ങൾ പ്രതിനിധീകരിക്കാനുള്ള ഒരു മാർഗ്ഗമാണ് ചുരുക്കെഴുത്ത് ചിഹ്നം.[4] ഉദാഹരണത്തിന്, 𑂪𑂱𑂎𑂱𑂞𑂧 എന്നതിനെ 𑂪𑂲𑂻 എന്ന് ചുരുക്കി എഴുതാം.[4]
𑂽സംഖ്യാക്രമത്തിലുള്ള പട്ടികകൾക്കും അക്കങ്ങളുടെ ശ്രേണികൾക്കും ഈ സംഖ്യാ ചിഹ്നം ഉപയോഗിക്കുന്നു.[4] ഇത് ഒരു അക്കത്തിനോ അക്കങ്ങളുടെ ശ്രേണിക്കോ മുകളിലോ താഴെയോ മുമ്പോ വരാവുന്നതാണ്.[4] ഉദാഹരണത്തിന്, 𑂽१२३.
𑂼സംഖ്യാ ചിഹ്നത്തിന് തുല്യമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന മറ്റൊന്നാണിത്, ഇത് ചിഹ്നത്തിന് മുൻപ് കുറച്ച് സ്ഥലം നൽകുന്നു.[11] ഇത് എപ്പോഴും ഒരു അക്കത്തിനോ അക്കങ്ങളുടെ ശ്രേണിക്കോ മുമ്പാണ് വരുന്നത് (മുകളിലോ താഴെയോ വരില്ല).
𑂾ഒരു വാക്യത്തിന്റെ അവസാനത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന വിഭാഗ ചിഹ്നം.[11]
𑂿ഒരു ഖണ്ഡിക പോലുള്ള കൂടുതൽ വലിയ വാചകഭാഗങ്ങളുടെ അവസാനത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഇരട്ട വിഭാഗ ചിഹ്നം.[11]
𑃀കൈത്തിക്ക് മാത്രമുള്ള ഒരു ദണ്ഡയാണ് ദണ്ഡ. ഇത് ഒരു വാക്യത്തിന്റെയോ വരിയുടെയോ അവസാനത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
𑃁കൈത്തിക്ക് മാത്രമുള്ള ഒരു ഇരട്ട ദണ്ഡയാണിത്.

കൈത്തിയോടൊപ്പം പൊതുവായ വിരാമചിഹ്നങ്ങളും ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്:

  • + വാചകങ്ങളുടെ അതിരുകൾ അടയാളപ്പെടുത്താൻ കൂട്ടൽ ചിഹ്നം ഉപയോഗിക്കാം
  • ‐, - ഹൈഫനേഷനായി ഈ ചിഹ്നങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാം
  • ⸱ വാക്കുകളുടെ അതിരുകളായി നടുവിലെ കുത്ത് ഉപയോഗിക്കാം (ഹൈഫനും ഉപയോഗിക്കാം)

അക്കങ്ങൾ

[തിരുത്തുക]
കൈത്തി അക്കങ്ങൾ (0 മുതൽ 9 വരെ)

കൈത്തി ലിപിയിൽ ദേവനാഗരി അക്കങ്ങളുടെ വകഭേദങ്ങളാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ഭിന്നസംഖ്യകൾക്കും മറ്റ് ഏകകങ്ങൾക്കും സാധാരണ ഇന്ത്യൻ സംഖ്യാ ചിഹ്നങ്ങളും ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു.[11]

മാതൃകാ വാചകം

[തിരുത്തുക]

മനുഷ്യാവകാശങ്ങളുടെ ആഗോള പ്രഖ്യാപനം

[തിരുത്തുക]

കൈത്തി ലിപി ഉപയോഗിച്ച് വിവിധ ഭാഷകളിൽ എഴുതിയ മനുഷ്യാവകാശങ്ങളുടെ ആഗോള പ്രഖ്യാപനത്തിലെ വകുപ്പ് 1. നിന്നുള്ളതാണ്.:

വകുപ്പ് 1.: മനുഷ്യരെല്ലാവരും തുല്യാവകാശങ്ങളോടും അന്തസ്സോടും കൂടി സ്വതന്ത്രരായി ജനിച്ചവരാണ്. മനുഷ്യനു വിവേകവും മനഃസാക്ഷിയും സിദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവർ പരസ്പരം സഹോദരഭാവത്തോടെ വർത്തിക്കേണ്ടതാണ്.

കൈത്തി ലിപിയിൽ ഭോജ്പൂരി

[തിരുത്തുക]
𑂃𑂢𑂳𑂒𑂹𑂓𑂵𑂠 १: 𑂮𑂥𑂯𑂱 𑂪𑂷𑂍𑂰𑂢𑂱 𑂄𑂔𑂰𑂠𑂵 𑂔𑂢𑂹𑂧𑂵𑂪𑂰 𑂄𑂇𑂩 𑂋𑂎𑂱𑂢𑂱𑂨𑂷 𑂍𑂵 𑂥𑂩𑂰𑂥𑂩 𑂮𑂧𑂹𑂧𑂰𑂢 𑂄𑂋𑂩 𑂃𑂡𑂱𑂍𑂰𑂩 𑂣𑂹𑂩𑂰𑂣𑂹𑂞 𑂯𑂫𑂵 𑃀 𑂋𑂎𑂱𑂢𑂱𑂨𑂷 𑂍𑂵 𑂣𑂰𑂮 𑂮𑂧𑂕-𑂥𑂴𑂕 𑂄𑂇𑂩 𑂃𑂢𑂹𑂞:𑂍𑂩𑂝 𑂍𑂵 𑂄𑂫𑂰𑂔 𑂯𑂷𑂎𑂞𑂰 𑂄𑂋𑂩 𑂯𑂳𑂢𑂍𑂷 𑂍𑂵 𑂠𑂷𑂮𑂩𑂰 𑂍𑂵 𑂮𑂰𑂟 𑂦𑂰𑂆𑂒𑂰𑂩𑂵 𑂍𑂵 𑂥𑂵𑂫𑂯𑂰𑂩 𑂍𑂩𑂵 𑂍𑂵 𑂯𑂷𑂎𑂪𑂰 𑃁[16]

കൈത്തി ലിപിയിൽ മഗാഹി

[തിരുത്തുക]
𑂃𑂢𑂳𑂒𑂹𑂓𑂵𑂠 १. - 𑂮𑂥 𑂪𑂷𑂏 𑂄𑂔𑂰𑂠𑂵 𑂔𑂢𑂹𑂧 𑂪𑂵𑂥 𑂯𑂟𑂹𑂩 𑂞𑂟𑂰 𑂮𑂥 𑂍𑂵 𑂥𑂩𑂰𑂥𑂩𑂵 𑂮𑂧𑂹𑂧𑂰𑂢 𑂄𑂇𑂩 𑂄𑂡𑂹𑂞𑂹𑂩𑂰𑂢 𑂯𑂆 𑃀 𑂯𑂳𑂢𑂹𑂨𑂹𑂫𑂷 𑂍𑂵 𑂐𑂰𑂮 𑂮𑂧𑂕-𑂥𑂴𑂕 𑂄𑂇𑂩 𑂄𑂢𑂹𑂞𑂹𑂩𑂹𑂍𑂩𑂝 𑂍𑂵 𑂄𑂫𑂰𑂔 𑂯𑂷𑂥 𑂯𑂟𑂹𑂩। 𑂄𑂇𑂩 𑂯𑂳𑂢𑂹𑂍𑂰 𑂠𑂷𑂮𑂩𑂷 𑂍𑂵 𑂮𑂰𑂟 𑂦𑂰𑂆𑂔𑂰𑂩𑂰 𑂍𑂵 𑂫𑂹𑂨𑂫𑂯𑂰𑂩 𑂍𑂩𑂵 𑂣𑂛𑂹𑂪 𑂯𑂟𑂹𑂩 𑃁[17]

കൈത്തി ലിപിയിൽ മൈഥിലി

[തിരുത്തുക]
𑂃𑂢𑂳𑂒𑂹𑂓𑂵𑂠 १: 𑂮𑂦 𑂧𑂰𑂢𑂫 𑂔𑂢𑂹𑂧𑂞𑂂 𑂮𑂹𑂫𑂞𑂢𑂹𑂞𑂹𑂩 𑂃𑂓𑂱' 𑂞𑂟𑂰 𑂏𑂩𑂱𑂧𑂰 𑂄 𑂃𑂡𑂱𑂍𑂰𑂩𑂧𑂵 𑂮𑂧𑂰𑂢 𑂃𑂓𑂱'𑃀 𑂮𑂦𑂍𑂵𑂀 𑂃𑂣𑂢–𑂃𑂣𑂢 𑂥𑂳𑂠𑂹𑂡𑂱 𑂄 𑂫𑂱𑂫𑂵𑂍 𑂓𑂶𑂍 𑂄𑂋𑂩 𑂮𑂦𑂍𑂵𑂀 𑂉𑂍 𑂠𑂷𑂮𑂩𑂰𑂍 𑂣𑂹𑂩𑂞𑂱 𑂮𑂸𑂯𑂰𑂩𑂹𑂠𑂣𑂴𑂩𑂹𑂝 𑂫𑂹𑂨𑂫𑂯𑂰𑂩 𑂍𑂩𑂥𑂰𑂍 𑂒𑂰𑂯𑂲 𑃁[18]

കൈത്തി ലിപിയിൽ അംഗിക

[തിരുത്തുക]
𑂃𑂢𑂳𑂒𑂹𑂓𑂵𑂠 १: 𑂮𑂥𑂹𑂦𑂵 𑂧𑂢𑂳𑂭𑂹𑂣 𑂍𑂵 𑂏𑂸𑂩𑂫 𑂄𑂩𑂴 𑂄𑂡𑂱𑂍𑂰𑂩 𑂩𑂰 𑂮𑂁𑂠𑂩𑂹𑂦 𑂧𑂁 𑂔𑂢𑂹𑂧𑂔𑂰𑂞 𑂮𑂹𑂫𑂞𑂁𑂞𑂹𑂩𑂞𑂰 𑂫 𑂮𑂧𑂰𑂢𑂞𑂰 𑂣𑂹𑂩𑂰𑂣𑂹𑂞 𑂓𑂶 𑃀 𑂯𑂳𑂢𑂍𑂰 𑂮𑂥 𑂍𑂵 𑂃𑂁𑂞𑂩𑂰𑂞𑂹𑂧𑂰 𑂩𑂰 𑂠𑂵𑂢 𑂣𑂹𑂩𑂰𑂣𑂹𑂞 𑂓𑂶 𑂄𑂩𑂴 𑂯𑂳𑂢𑂍𑂰 𑂣𑂩𑂮𑂹𑂣𑂩 𑂥𑂁𑂡𑂳𑂞𑂰 𑂩𑂰 𑂦𑂰𑂫 𑂮𑂁 𑂮𑂹𑂫𑂰𑂦𑂰𑂫 𑂍𑂩𑂢𑂰 𑂒𑂰𑂯𑂱𑂨𑂰 𑃁[19]

കൈത്തി ലിപിയിൽ ഹിന്ദി

[തിരുത്തുക]
𑂃𑂢𑂳𑂒𑂹𑂓𑂵𑂠 १. 𑂮𑂦𑂲 𑂧𑂢𑂳𑂭𑂹𑂨 𑂔𑂢𑂹𑂧 𑂮𑂵 𑂮𑂹𑂫𑂞𑂢𑂹𑂞𑂹𑂩 𑂞𑂟𑂰 𑂧𑂩𑂹𑂨𑂰𑂠𑂰 𑂌𑂩 𑂃𑂡𑂱𑂍𑂰𑂩𑂷𑂁 𑂧𑂵𑂁 𑂮𑂧𑂰𑂢 𑂯𑂷𑂞𑂵 𑂯𑂶𑂁𑃀 𑂫𑂵 𑂞𑂩𑂹𑂍 𑂌𑂩 𑂫𑂱𑂫𑂵𑂍 𑂮𑂵 𑂮𑂧𑂹𑂣𑂢𑂹𑂢 𑂯𑂶𑂁 𑂞𑂟𑂰 𑂇𑂢𑂹𑂯𑂵𑂁 𑂦𑂹𑂩𑂰𑂞𑃂𑂞𑂹𑂫 𑂍𑂲 𑂦𑂰𑂫𑂢𑂰 𑂮𑂵 𑂣𑂩𑂮𑂹𑂣𑂩 𑂍𑂵 𑂣𑂹𑂩𑂞𑂱 𑂍𑂰𑂩𑂹𑂨 𑂍𑂩𑂢𑂰 𑂒𑂰𑂯𑂱𑂉 𑃁[20]

യൂണിക്കോഡ്

[തിരുത്തുക]

2009 ഒക്ടോബറിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ യൂണിക്കോഡ് പതിപ്പ് 5.2 ലാണ് കൈത്തി ലിപി ഉൾപ്പെടുത്തിയത്.

കൈത്തിക്കായുള്ള യൂണിക്കോഡ് ബ്ലോക്ക് U+11080–U+110CF ആണ്:

ഫലകം:Unicode chart Kaithi

പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ

[തിരുത്തുക]

ഭോജ്പൂരിയിലുള്ള ആദ്യത്തെ ത്രൈമാസിക പ്രസിദ്ധീകരണമായ ബഗ്‌സർ സമാചാർ (Bagsar Samāchar) 1915-ൽ ഈ ലിപിയിലാണ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്.[21]

ഇതും കാണുക

[തിരുത്തുക]

അവലംബങ്ങൾ

[തിരുത്തുക]
  1. 1 2 "'काइते लिपि' पढ्दै 'हातकलमी' बाजे". ekantipur.com (in നേപ്പാളി). Retrieved 2025-08-23.
  2. ↑ King, Christopher R. 1995. One Language, Two Scripts: The Hindi Movement in Nineteenth Century North India.New York: Oxford University Press.
  3. ↑ Grierson 1881, p. 21.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Pandey, Anshuman (6 May 2008). "L2/08-194: Proposal to Encode the Kaithi Script in ISO/IEC 10646" (PDF). Archived (PDF) from the original on 15 June 2019. Retrieved 23 March 2018.
  5. ↑ Tamot, Kashinath (2017). "नेपालमा प्रचलित लिपिको परिचय (Nepalma Prachalit Lipiko Parichaya)". Internet Archive. p. 11. Retrieved 6 February 2026.
  6. ↑ Rai, Alok. "Hindi Nationalism", p. 13
  7. ↑ General Report on Public Instruction in the Bengal Presidency, p. 103.
  8. ↑ Rai, Alok (2007). Hindi Nationalism (Reprint ed.). London: Sangam Books. p. 51. ISBN 978-81-250-1979-4.
  9. ↑ "कहीं पन्नों में दफन न हो जाए कैथी". inextlive (in ഹിന്ദി). 19 March 2012. Archived from the original on 7 April 2022. Retrieved 2 September 2020.
  10. 1 2 3 4 Grierson 1881, p. 24.
  11. 1 2 3 4 5 "The Unicode Standard, Chapter 15.2: Kaithi" (PDF). Unicode Consortium. March 2020. Archived (PDF) from the original on 11 March 2020. Retrieved 21 March 2020.
  12. ↑ Thakur, Gopal (2020). A Grammar of Bhojpuri (in English). p. 82.{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
  13. ↑ Grierson 1881, p. 27.
  14. 1 2 L208194, p. 26-28.
  15. 1 2 3 4 Grierson 1881, p. 29.
  16. ↑ "Universal Declaration of Human Rights: Bhojpuri" [𑂧𑂰𑂢𑂫𑂰𑂡𑂱𑂍𑂰𑂩 𑂍𑂵 𑂮𑂰𑂩𑂹𑂫𑂦𑂸𑂧 𑂐𑂷𑂭𑂝𑂰] (PDF) (in ഭോജ്‌പുരി). Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights. p. 1. Archived (PDF) from the original on 15 Apr 2025. Retrieved 18 January 2026.
  17. ↑ "Universal Declaration of Human Rights: Magadhi" [मानवाधिकार के लेल सयुक्त राष्ट्र उच्वायुक्त] (PDF). OHCHR.org (in മഗാഹി). Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights. p. 1. Archived (PDF) from the original on 21 May 2023. Retrieved 18 January 2026.
  18. ↑ "Universal Declaration of Human Rights: Maithili" [𑒧𑒰𑒢𑒫 𑒁𑒡𑒱 𑒏𑒰𑒩𑒏 𑒮𑒰𑒫𑒫𑒦𑒾𑒧 𑒒𑒼𑒭𑒝𑒰] (PDF). OHCHR.org (in മൈഥിലി). Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights. p. 2. Archived (PDF) from the original on 23 May 2023. Retrieved 17 January 2026.
  19. ↑ "Angika language and alphabet". www.omniglot.com. Retrieved 21 February 2026.
  20. ↑ "Universal Declaration of Human Rights: Hindi" [मानव अधिकारों की सार्वभौम घोषणा] (PDF). OHCHR.org (in ഹിന്ദി). Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights. p. 1. Archived (PDF) from the original on 11 May 2022. Retrieved 17 January 2026.
  21. ↑ Journal of Historical Research (in ഇംഗ്ലീഷ്). Department of History, Ranchi University. 2004.

സ്രോതസ്സുകൾ

[തിരുത്തുക]
"https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=കൈത്തി_ലിപി&oldid=4614639" എന്ന താളിൽനിന്ന് ശേഖരിച്ചത്