കുലീന ലോഹങ്ങൾ

വിക്കിപീഡിയ, ഒരു സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനകോശം.
Jump to navigation Jump to search


ഉയർന്ന താപനിലയിൽ പോലും രാസ നശീകരണത്തിനെതിരെ മികച്ച പ്രതിരോധം കാണിക്കുന്ന ലോഹ മൂലകങ്ങളാണ് കുലീന ലോഹങ്ങൾ . രാസപ്രവർത്തനങ്ങളുടെ തോത് സുഗമമാക്കുന്നതിനോ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനോ ഉള്ള ഉൽപ്രേരകഗുണങ്ങളും അനുബന്ധ ശേഷികളും ഇവയ്കുണ്ട്. [1] കുലീന ലോഹങ്ങളുടെ ചുരുക്കപട്ടികയിൽ (മിക്കവാറും എല്ലാ രസതന്ത്രജ്ഞരും അംഗീകരിക്കുന്ന മൂലകങ്ങൾ)  റുഥീനിയം (Ru), റോഡിയം (Rh), പല്ലേഡിയം (Pd), ഓസ്മിയം (Os), ഇറിഡിയം (Ir), പ്ലാറ്റിനം (Pt), സ്വർണം (Au) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [2]

ചെമ്പ് (Cu), വെള്ളി (Ag), റീനിയം (Re), മെർക്കുറി (Hg) എന്നിവയും കുലീനലോഹങ്ങളുടെ വിപുലീകരിച്ച പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

ഗുണസവിശേഷതകൾ[തിരുത്തുക]

ഭൂമിയുടെ പുറംതോടിലെ രാസ മൂലകങ്ങളുടെ ആധിക്യം അണുസംഖ്യയുടെ ഒരു ഫലനമായി കാണിച്ചിരിക്കുന്നു . അപൂർവ മൂലകങ്ങൾ (മഞ്ഞയിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നു, കുലീന ലോഹങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ) ഭാരം കൂടിയവയല്ല, മറിച്ച് മൂലകങ്ങളുടെ ഗോൾഡ്‌സ്മിഡ് വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ സൈഡറോഫിൽ (ഇരുമ്പുമായി സംസക്തിയുളള) മൂലകങ്ങളാണ്. ഭൂമിയുടെ കാമ്പിലേക്ക് ആഴത്തിൽ മാറ്റിസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടതിലൂടെ ഇവ ശോഷിക്കുന്നു. ഉൽക്കാശിലകളിൽ ഇവയുടെ സമൃദ്ധി താരതമ്യേന കൂടുതലാണ്. അസ്ഥിരമായ ഹൈഡ്രൈഡുകൾ ഉണ്ടാകുന്നതിനാൽ ടെല്ലൂറിയവും സെലിനിയവും ഭൂമിയുടെ പുറംതോടിൽ നിന്ന് കുറയുന്നു.

ഭൗമരാസപരമായി[തിരുത്തുക]

കുലീന ലോഹങ്ങൾ സൈഡറോഫിലുകളാണ് (ഇരുമ്പ് സംസക്തിയുളളവ). ഖര ലായനികളായോ അല്ലെങ്കിൽ ഉരുകിയ അവസ്ഥയിലോ ഇരുമ്പിൽ അലിഞ്ഞുചേരുന്നതിനാൽ അവ ഭൂമിയുടെ കാമ്പിലേക്ക് താഴുന്നു. മിക്ക സൈഡറോഫൈൽ മൂലകങ്ങൾക്കും ഓക്സിജനുമായി യാതൊരു ബന്ധവുമില്ല: താപഗതികപരമായി, സ്വർണ്ണത്തിന്റെ ഓക്സൈഡുകൾ മൂലകങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് അസ്ഥിരമാണ്.

നാശന പ്രതിരോധം[തിരുത്തുക]

നൈട്രിക് ആസിഡ്, ജലീയ പൊട്ടാസ്യം സയനൈഡ് എന്നിവ ചെമ്പിനെ ലയിപ്പിക്കും.

ഹൈഡ്രോക്ലോറിക് ആസിഡിന്റെയും നൈട്രിക് ആസിഡിന്റെയും സാന്ദ്രത കൂടിയ മിശ്രണമായ അക്വാ റീജിയയിൽ ഓക്സിജന്റെ സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ മാത്രം റുഥീനിയത്തെ ലയിപ്പിക്കാൻ കഴിയും, എന്നാൽ റോഡിയം ആകട്ടെ നന്നായി പൾ‌വൈറൈസ് ചെയ്ത രൂപത്തിലാണെങ്കിൽ മാത്രമേ ലയിക്കുകയുളളു. പല്ലേഡിയവും വെള്ളിയും നൈട്രിക് ആസിഡിൽ ലയിക്കുന്നവയാണ്, സിൽവർ ക്ലോറൈഡ് അവക്ഷിപ്തം ഉണ്ടാകുന്നതിനാൽ വെള്ളിയുടെ ലായകത പരിമിതപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. [3]

ഓക്സിഡൈസിംഗ് ആസിഡുകൾ, ഹൈഡ്രജൻ പെറോക്സൈഡ് എന്നിവയുമായി റിനിയം പ്രതിപ്രവർത്തിക്കുന്നു, മാത്രമല്ല ഈർപ്പമുള്ള വായു മൂലം അത് ദൂഷ്യപ്പെടുകയും ചെയ്യും. ഓസ്മിയവും ഇറിഡിയവും സാധാരണ അന്തരീക്ഷത്തിൽ രാസപരമായി നിർജ്ജീവമാണ്. [4] പ്ലാറ്റിനവും സ്വർണ്ണവും അക്വാ റീജിയയിൽ ലയിപ്പിക്കാം. [5] മെർക്കുറിയാകട്ടെ, ഓക്സിഡൈസിംഗ് ആസിഡുകളുമായി പ്രതിപ്രവർത്തിക്കുന്നു.

ഇലക്ട്രോണികമായി[തിരുത്തുക]

ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിൽ, "നോബിൾ മെറ്റൽ" എന്ന പ്രയോഗം പലപ്പോഴും ചെമ്പ്, വെള്ളി, സ്വർണ്ണം എന്നിവയിൽ മാത്രമായി പരിമിതപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു, എന്തെന്നാൽ അവയുടെ പൂർണ്ണമായ ഡി-സബ്ഷെലുകൾ അവരുടെ കുലീന സ്വഭാവത്തിന് കാരണമാകുന്നു. ഇതിനു വിപരീതമായി, മറ്റ് കുലീന ലോഹങ്ങളെ, പ്രത്യേകിച്ച് പ്ലാറ്റിനം ഗ്രൂപ്പ് ലോഹങ്ങളെ, ഭാഗികമായി പൂരിപ്പിച്ച ഡി-സബ്ഷെലുകളുടെ സാന്നിദ്ധ്യം മൂലം അവയെ ഉൽപ്രേരകമായി ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയും. [6]

വളരെ ഉയർന്ന ശൂന്യതയിൽ ശുദ്ധമായ ലോഹ പ്രതലങ്ങൾ തയ്യാറാക്കുമ്പോൾ ലോഹങ്ങളുടെ ക്രിയാശീലതയിലെ വ്യത്യാസം കാണാൻ കഴിയും: "ഭൗതികശാസ്ത്രപരായി നിർവചിക്കപ്പെട്ട" കുലീന ലോഹങ്ങളുടെ (ഉദാ. സ്വർണ്ണം) ഉപരിതലങ്ങൾ വൃത്തിയാക്കാനും വളരെക്കാലം വൃത്തിയായി സൂക്ഷിക്കാനും എളുപ്പമാണ്, അതേസമയം പ്ലാറ്റിനം അല്ലെങ്കിൽ പല്ലേഡിയം എന്നിവയിൽ വളരെ വേഗത്തിൽ കാർബൺ മോണോക്സൈഡ് മൂടുന്നത് കാണാം. [7]

വിദ്യുത് രാസപരമായി[തിരുത്തുക]

Electrochemical properties of some metals and metalloids
Element Z G P Reaction SRP(V) EN EA
Gold 79 11 6 Au3+
+ 3 e → Au
1.5 2.54 223
Platinum 78 10 6 Pt2+
+ 2 e → Pt
1.2 2.28 205
Iridium 77 9 6 Ir3+
+ 3 e → Ir
1.16 2.2 151
Palladium 46 10 5 Pd2+
+ 2 e → Pd
0.915 2.2 54
Osmium 76 8 6 OsO
2
+ 4 H+
+ 4 e → Os + 2 H
2
O
0.85 2.2 104
Mercury 80 12 6 Hg2+
+ 2 e → Hg
0.85 2.0 −50
Rhodium 45 9 5 Rh3+
+ 3 e → Rh
0.8 2.28 110
Silver 47 11 5 Ag+
+ e → Ag
0.7993 1.93 126
Ruthenium 44 8 5 Ru3+
+ 3 e → Ru
0.6 2.2 101
TelluriumMD 52 16 5 TeO
2
+ 4 H+
+ 4 e → Te + 2 H
2
O
0.53 2.1 190
Rhenium 75 7 6 Re3+
+ 3 e → Re
0.5 1.9 6
Water 75 7 6 H
2
O
+ 4 e +O
2
→ 4 OH
0.4
Copper 29 11 4 Cu2+
+ 2 e → Cu
0.339 2.0 119
Bismuth 83 15 6 Bi3+
+ 3 e → Bi
0.308 2.02 91
ArsenicMD 33 15 4 As
4
O
6
+ 12 H+
+ 12 e → 4 As + 6 H
2
O
0.24 2.18 78
AntimonyMD 51 15 5 Sb
2
O
3
+ 6 H+
+ 6 e → 2 Sb + 3 H
2
O
0.147 2.05 101
Z atomic number; G group; P period; SRP standard reduction potential; EN electronegativity; EA electron affinity

ഇതും കാണുക[തിരുത്തുക]

  • ചെറിയ ലോഹങ്ങൾ

കുറിപ്പുകൾ[തിരുത്തുക]

അവലംബം[തിരുത്തുക]

  1. Hämäläinen, J; Ritala, M; Leskelä, M (2013). "Atomic layer deposition of noble metals and their oxides". Chemistry of Materials. 26 (1): 786–801. doi:10.1021/cm402221y.
  2. A. Holleman, N. Wiberg, "Lehrbuch der Anorganischen Chemie", de Gruyter, 1985, 33. edition, p. 1486
  3. W. Xing, M. Lee, Geosys. Eng. 20, 216, 2017
  4. Parish RV 1977, The metallic elements, Longman, London, p. 53, 115
  5. A. Holleman, N. Wiberg, "Inorganic Chemistry", Academic Press, 2001
  6. Hüger, E.; Osuch, K. (2005). "Making a noble metal of Pd". EPL. 71 (2): 276. Bibcode:2005EL.....71..276H. doi:10.1209/epl/i2005-10075-5.
  7. S. Fuchs, T.Hahn, H.G. Lintz, "The oxidation of carbon monoxide by oxygen over platinum, palladium and rhodium catalysts from 10−10 to 1 bar", Chemical engineering and processing, 1994, V 33(5), pp. 363–369

കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്[തിരുത്തുക]

  • ബാൽഷാ എൽ 2020, " നോബിൾ ലോഹങ്ങൾ അക്വാ റീജിയ ഇല്ലാതെ അലിഞ്ഞുപോയി ", കെമിസ്ട്രി വേൾഡ്, സെപ്റ്റംബർ 1
  • ബാമിഷ് എഫ്ഇ 2012, നോബിൾ ലോഹങ്ങളുടെ അനലിറ്റിക്കൽ കെമിസ്ട്രി, എൽസെവിയർ സയൻസ്, ബർലിംഗ്ടൺ
  • ബ്രാസർ ആർ, മോജ്‌സിസ് എസ്ജെ 2017, "ഒരു വലിയ സ്വാധീനം ചൊവ്വയുടെ ആവരണത്തെ മാന്യമായ ലോഹങ്ങളാൽ സമ്പുഷ്ടമാക്കി", ജിയോഫിസ്. റെസ്. ലെറ്റ്., വാല്യം. 44, പേജ് 5978–5985, doi:10.1002/2017GL074002
  • ബ്രൂക്സ് ആർ‌ആർ (എഡി.) 1992, നോബിൾ ലോഹങ്ങളും ബയോളജിക്കൽ സിസ്റ്റങ്ങളും: വൈദ്യശാസ്ത്രം, ധാതു പര്യവേക്ഷണം, പരിസ്ഥിതി എന്നിവയിൽ അവരുടെ പങ്ക്, സിആർ‌സി പ്രസ്സ്, ബോക രേടോൺ
  • ബ്രൂബക്കർ പി‌ഇ, മൊറാൻ ജെ‌പി, ബ്രിഡ്‌ബോർഡ് കെ, ഹ്യൂട്ടർ എഫ്ജി 1975, "നോബിൾ ലോഹങ്ങൾ: പുതിയ പാരിസ്ഥിതിക മലിനീകരണത്തിന്റെ വിഷാംശം വിലയിരുത്തൽ", പരിസ്ഥിതി ആരോഗ്യ കാഴ്ചപ്പാടുകൾ, വാല്യം. 10, പേജ് 39–56, doi:10.1289/ehp.751039
  • ഡു ആർ മറ്റുള്ളവരും. 2019, " എമർജിംഗ് നോബിൾ മെറ്റൽ എയറോജലുകൾ: സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് ആർട്ട് ആൻഡ് എ ലുക്ക് ഫോർവേഡ് ", മാറ്റർ, വാല്യം. 1, പേജ് 39–56
  • Hämäläinen J, Ritala M, Leskelä M 2013, "നോബിൾ ലോഹങ്ങളുടെയും അവയുടെ ഓക്സൈഡുകളുടെയും ആറ്റോമിക് ലെയർ ഡിപോസിഷൻ", കെമിസ്ട്രി ഓഫ് മെറ്റീരിയൽസ്, വാല്യം. 26, നമ്പർ. 1, പേജ് 786–801, doi:10.1021/cm402221
  • കെപ്പ് കെ 2020, "മെറ്റൽ കുലീനതയുടെ രാസ കാരണങ്ങൾ", ചെംഫിഷെം, വാല്യം. 21 നമ്പർ. 5. പേജ് 360−369, doi:10.1002/cphc.202000013
  • ലാൽ എച്ച്, ഭഗത് എസ്എൻ 1985, "തെർമോ ഇലക്ട്രിക് പ്രോപ്പർട്ടികളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നോബിൾ ലോഹങ്ങളുടെ ലോഹ സ്വഭാവത്തിന്റെ തരംതിരിവ്", ഇന്ത്യൻ ജേണൽ ഓഫ് പ്യുർ ആൻഡ് അപ്ലൈഡ് ഫിസിക്സ്, വാല്യം. 23, നമ്പർ. 11, പേജ് 551–554
  • ലിയോൺ എസ്‌ബി 2010, "3.21 - കുലീന ലോഹങ്ങളുടെ നാശം", ബി കോട്ടിസ് മറ്റുള്ളവയിൽ. (eds. ), ശ്രീറിന്റെ കോറോൺ, എൽസെവിയർ, പേജ് 2205-2223, doi:10.1016/B978-044452787-5.00109-8
  • മെഡിസി എസ്, പീന എം‌എഫ്, സോറോഡ്ഡു എം‌എ 2018, "നോബൽ ലോഹങ്ങൾ ഇൻ ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽസ്: ആപ്ലിക്കേഷനുകളും പരിമിതികളും", എം റായ് എം, ഇംഗ്ലി, എസ് മെഡിസി (എഡിറ്റുകൾ). ), ലോഹങ്ങളുടെ ബയോമെഡിക്കൽ ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ, സ്പ്രിംഗർ, doi:10.1007/978-3-319-74814-6_1
  • പാൻ എസ് മറ്റുള്ളവരും. 2019, "നോബിൾ-നോബിൾ സ്ട്രോംഗ് യൂണിയൻ: നോബിൾ ഗ്യാസ് ആറ്റവുമായി ഒരു ബോണ്ട് ഉണ്ടാക്കാൻ സ്വർണം ഏറ്റവും മികച്ചത്", കെമിസ്ട്രി ഓപ്പൺ, വാല്യം. 8, പി. 173, doi:10.1002/open.201800257
  • റസ്സൽ എ 1931, "നോബിൾ ലോഹങ്ങളിൽ റിയാക്ടീവ് ലോഹങ്ങളുടെ ലളിതമായ നിക്ഷേപം", നേച്ചർ, വാല്യം. 127, പേജ് 273–274, doi:10.1038/127273b0
  • സെന്റ് ജോൺ ജെ തുടങ്ങിയവർ 1984, നോബിൾ ലോഹങ്ങൾ, ടൈം-ലൈഫ് ബുക്സ്, അലക്സാണ്ട്രിയ, വി.എ.
  • വാങ് എച്ച് 2017, "ചാപ്റ്റർ 9 - നോബിൾ മെറ്റലുകൾ", എൽ വൈ ജിയാങ്ങിൽ, എൻ ലി (eds. ), മെറ്റലർജിയിലെ മെംബ്രൻ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള വേർതിരിക്കലുകൾ, എൽസെവിയർ, പേജ് 249-272, doi:10.1016/B978-0-12-803410-1.00009-8

ബാഹ്യ കണ്ണികൾ[തിരുത്തുക]

"https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=കുലീന_ലോഹങ്ങൾ&oldid=3528655" എന്ന താളിൽനിന്ന് ശേഖരിച്ചത്