കരട്:പ്സാമാഥേ

Psamathe

Discovery images of Psamathe by the Subaru Telescope in 2003
കണ്ടെത്തൽ
കണ്ടെത്തിയത്	Scott S. Sheppard David C. Jewitt J. Kleyna
കണ്ടെത്തിയ തിയതി	19 August 2003
വിശേഷണങ്ങൾ
ഉച്ചാരണം	/ˈsæməθiː/
പേരിട്ടിരിക്കുന്നത്	Ψαμάθη Psamathē
മറ്റു പേരുകൾ	S/2003 N 1
Adjectives	Psamathean /sæməˈθiːən/
ഭ്രമണപഥത്തിന്റെ സവിശേഷതകൾ
ഇപ്പോക്ക് 1 January 2000 (Proper orbital element)
Observation arc	20.97 yr (7,660 days)
ശരാശരി അനോമലി	183.3° (proper)
ഉപഗ്രഹങ്ങൾ	Neptune
ഭ്രമണ സവിശേഷതകൾ
സെമി-മേജർ അക്ഷം	47,615,100 km = 0.318 AU
Proper eccentricity	0.414
Proper inclination	127.8°
Proper mean motion	14.371255 deg / yr
Proper orbital period	25.05 yr (9149.514 d)
Precession of perihelion	874.6486 arcsec / yr
Precession of the ascending node	972.3189 arcsec / yr
ഭൗതിക സവിശേഷതകൾ
അൽബിഡോ	0.04 (assumed)

പ്സാമാഥേ (നെപ്ട്യൂൺ X, S/2003 N 1) നെപ്റ്റ്യൂൺ ഗ്രഹത്തിൻ്റെ ഒരു ക്രമരഹിതമായ ഉപഗ്രഹമാണ്. ഗ്രീക്ക് ഐതിഹ്യങ്ങളിൽ നീറിഡുകളിൽ ഒരാളാണ് പ്സാമാഥേ. 'മണൽ ദേവത' എന്ന അർത്ഥം വരുന്ന ഈ പേര്, ഗ്രഹത്തിൽ നിന്ന് വളരെ അകലെ, ഒരു വിദൂര ഭ്രമണപഥത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഈ ഉപഗ്രഹത്തിന് നൽകിയിരിക്കുന്നു. നെപ്ട്യൂണിൻ്റെ ഉപഗ്രഹങ്ങളിൽ, ഏറ്റവും വിദൂരമായി ഭ്രമണം ചെയ്യുന്ന രണ്ടാമത്തെ ഉപഗ്രഹമാണിത് (ഏറ്റവും അകലെയുള്ളത് നീസോ ആണ്)

കണ്ടെത്തലും നാമകരണവും

2003 ഓഗസ്റ്റ് 29-നും 30-നും ഇടയിൽ ഡോ. സ്കോട്ട് എസ്. ഷെപ്പേർഡ്, ഡോ. ഡേവിഡ് സി. ജ്യൂവിറ്റ് എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സംഘം. ഹവായിയിലെ മൗന കിയ നിരീക്ഷണകേന്ദ്രത്തിലുള്ള 8.2 മീറ്റർ സുബാരു ടെലിസ്കോപ്പ് ഉപയോഗിച്ചുള്ള നിരീക്ഷണ ഡാറ്റ വഴിയാണ് ഇത് കണ്ടെത്തിയത്. തുടർന്ന് ഇതിന് S/2003 N 1 എന്ന താൽക്കാലിക നാമം നൽകി. പിന്നീട് 2007 ഫെബ്രുവരി 3-ന് ഇതിന് ഗ്രീക്ക് ഐതിഹ്യത്തിലെ നീറിഡായ പ്സാമാഥേ എന്ന് ഔദ്യോഗിക നാമം നൽകി. ഈ പേര് നെപ്ട്യൂൺ ഗ്രഹത്തിൻ്റെ പശ്ചാത്തലവുമായി യോജിച്ചുപോകുന്നു. ഭൗതിക സവിശേഷതകളും ഉത്ഭവവും പ്സാമാഥേ വളരെ ചെറുതും ക്രമരഹിതമായ ആകൃതിയുള്ളതുമായ ഉപഗ്രഹമാണ്. വിദൂരത്തായതിനാൽ ഇതിൻ്റെ കൃത്യമായ പല വിവരങ്ങളും അനുമാനങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. ഇതിൻ്റെ ശരാശരി വ്യാസം 38 കി.മീ. ആകൃതി ക്രമരഹിതവും, റിട്രോഗ്രേഡ് ഭ്രമണപഥവുമായ ഉപഗ്രഹം.

ഉത്ഭവം

പ്സാമാഥേ മറ്റ് ക്രമരഹിത ഉപഗ്രഹങ്ങളെപ്പോലെ, നെപ്ട്യൂണിൻ്റെ രൂപീകരണത്തിന് ശേഷം പിടിച്ചെടുക്കപ്പെട്ട ഒരു വസ്തുവാണ്. വിദൂരമായ ഭ്രമണപഥവും റിട്രോഗ്രേഡ് ചലനവും ഈ അനുമാനത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു. നെപ്ട്യൂണിൻ്റെ ഏറ്റവും അകലെയുള്ള മറ്റ് ഉപഗ്രഹങ്ങളായ നീസോ, സാവോ എന്നിവയുമായി ചേർന്ന് ഇതിൻ്റെ ഉത്ഭവം കൈപ്പർ ബെൽറ്റ് പോലുള്ള ബാഹ്യ സൗരയൂഥ മേഖലയിൽ നിന്നാകാം. ഭ്രമണപഥ സവിശേഷതകളും ഡൈനാമിക്സും പ്സാമാഥേയുടെ ഭ്രമണപഥം നെപ്ട്യൂണിന് ചുറ്റുമുള്ള ഏറ്റവും വലുതും ദീർഘവൃത്താകൃതിയിലുള്ളതുമാണ്. ഇതിൻ്റെ ഭ്രമണ ദിശ ഗ്രഹത്തിൻ്റെ ഭ്രമണ ദിശയ്ക്ക് എതിരാണ്. നെപ്ട്യൂൺ ഉപഗ്രഹങ്ങളിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും അകലെയുള്ള രണ്ടാമത്തെ ഉപഗ്രഹമാണിത്. ഇതിൻ്റെ ഭ്രമണപഥം നെപ്ട്യൂണിൻ്റെ ഏറ്റവും അകലെയുള്ള ഉപഗ്രഹമായ നീസോയുമായി സാമ്യമുള്ളതാണ്. ഈ രണ്ട് ഉപഗ്രഹങ്ങൾക്കും സമാനമായ ഭ്രമണപഥ സവിശേഷതകൾ ഉള്ളതുകൊണ്ട്, ഇവ ഒരുകാലത്ത് ഒറ്റ പിതൃവസ്തുവായിരിക്കാമെന്നും, പിന്നീട് കൂട്ടിയിടിയിൽ വേർപെട്ടതാകാം എന്നും കരുതപ്പെടുന്നു. നെപ്ട്യൂണിൽ നിന്ന് അതിവിദൂരത്തായതിനാൽ, സൗരയൂഥത്തിലെ സൂര്യൻ്റെയും മറ്റ് ഗ്രഹങ്ങളുടെയും ഗുരുത്വാകർഷണ സ്വാധീനം ഇതിന്റെ ഭ്രമണപഥത്തിൽ ശക്തമായ ചലനമാറ്റങ്ങൾ വരുത്താൻ സാധ്യതയുണ്ട്.

പ്രാധാന്യം

പ്സാമാഥേയുടെ കണ്ടെത്തലും പഠനവും നെപ്ട്യൂണിൻ്റെ വിദൂര ഉപഗ്രഹങ്ങളുടെ ഉത്ഭവത്തെയും പരിണാമത്തെയും കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ വികസിപ്പിക്കാൻ സഹായിച്ചു. ഇതിൻ്റെ ഭ്രമണപഥം, നെപ്ട്യൂൺ എങ്ങനെയാണ് വിദൂര വസ്തുക്കളെ അതിൻ്റെ ഭീമൻ വലയത്തിലേക്ക് പിടിച്ചെടുത്തതെന്നും, ബാഹ്യ സൗരയൂഥത്തിലെ ചലനാത്മകതയെക്കുറിച്ചും കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നു.