സെറിയം

വിക്കിപീഡിയ, ഒരു സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനകോശം.

58 lanthanum ← cerium → praseodymium - ↑ Ce ↓ Th ആവര്‍ത്തനപ്പട്ടിക - വികസിത ആവര്‍ത്തനപ്പട്ടിക
വിവരണം
പേര്, പ്രതീകം, അണുസംഖ്യ	cerium, Ce, 58
കുടുംബം	lanthanides
ഗ്രൂപ്പ്, പിരീഡ്, ബ്ലോക്ക്	n/a, 6, f
Appearance	silvery white
സാധാരണ ആറ്റോമിക ഭാരം	140.116(1)  g·mol−1
ഇലക്ട്രോണ്‍ വിന്യാസം	[Xe] 4f15d16s2
ഓരോ ഷെല്ലിലേയും ഇലക്ട്രോണുകള്‍	2, 8, 18, 19, 9, 2
ഭൗതികസ്വഭാവങ്ങള്‍
Phase	solid
സാന്ദ്രത (near r.t.)	6.770  g·cm−3
ദ്രവണാങ്കത്തിലെ ദ്രാവക സാന്ദ്രത	6.55  g·cm−3
ദ്രവണാങ്കം	1068 K (795 °C, 1463 °F)
ക്വഥനാങ്കം	3716 K (3443 °C, 6229 °F)
ദ്രവീകരണ ലീനതാപം	5.46  kJ·mol−1
ബാഷ്പീകരണ ലീനതാപം	398  kJ·mol−1
Heat capacity	(25 °C) 26.94  J·mol−1·K−1
Vapor pressure P(Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k at T(K) 1992 2194 2442 2754 3159 3705
Atomic properties
ക്രിസ്റ്റല്‍ ഘടന	cubic face centered
ഓക്സീകരണാവസ്ഥകള്‍	3, 4 (mildly basic oxide)
ഇലക്ട്രോനെഗറ്റീവിറ്റി	1.12 (Pauling scale)
അയോണീകരണ ഊര്‍ജ്ജങ്ങള്‍ (more)	1st:  534.4  kJ·mol−1
	2nd:  1050  kJ·mol−1
	3rd:  1949  kJ·mol−1
Atomic radius	185  pm
Miscellaneous
Magnetic ordering	no data
വൈദ്യുത പ്രതിരോധം	(r.t.) (β, poly) 828 nΩ·m
താപ ചാലകത	(300 K) 11.3  W·m−1·K−1
Thermal expansion	(r.t.) (γ, poly) 6.3 µm/(m·K)
Speed of sound (thin rod)	(20 °C) 2100 m/s
Young's modulus	(γ form) 33.6  GPa
Shear modulus	(γ form) 13.5  GPa
Bulk modulus	(γ form) 21.5  GPa
Poisson ratio	(γ form) 0.24
Mohs hardness	2.5
Vickers hardness	270  MPa
Brinell hardness	412  MPa
CAS registry number	7440-45-1
Selected isotopes
Main article: Isotopes of സെറിയം iso NA half-life DM DE (MeV) DP 134Ce syn 3.16 days ε 0.500 134La 136Ce 0.185% 136Ce is stable with 78 neutrons 138Ce 0.251% 138Ce is stable with 80 neutrons 139Ce syn 137.640 days ε 0.278 139La 140Ce 88.450% 140Ce is stable with 82 neutrons 141Ce syn 32.501 days β- 0.581 141Pr 142Ce 11.114% > 5×1016 years β-β- unknown 142Nd 144Ce syn 284.893 days β- 0.319 144Pr
അവലംബങ്ങള്‍

അണുസംഖ്യ 58 ആയ മൂലകമാണ് സെറിയം. Ce ആണ് ആവര്‍ത്തനപ്പട്ടികയിലെ ഇതിന്റെ പ്രതീകം. ഇത് ഒരു ലാന്തനൈഡ് ആണ്.

[തിരുത്തുക] ശ്രദ്ധേയമായ സ്വഭാവസവിശേഷതകള്‍

വെള്ളി നിറത്തിലുള്ള ഒരു ലോഹമാണ് സെറിയം. നിറത്തിലും പ്രകാശത്തെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നതിലും ഇരുമ്പിനോട് സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും അതിനേക്കാള്‍ മൃദുവും വലിവ്ബലമുള്ളതും ഡക്ടൈലുമാണ്.

അപൂര്‍‌വ എര്‍ത്ത് ലോഹങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിലാണ് സെറിയം ഉള്‍പ്പെടുന്നതെങ്കിലും യഥാര്‍ത്ഥത്തില്‍ ഇത് ഈയത്തേക്കാള്‍ സാധാരമാണ്. താരതമ്യേന ഉയര്‍ന്ന അളവില്‍ ലഭ്യമായ ഈ മൂലകം ഭൂമിയുടെ പുറം പാളിയില്‍ 68 ppm അളവില്‍ കാണപ്പെടുന്നു. ചില അപൂര്‍‌വ എര്‍ത്ത് ലോഹസങ്കരങ്ങളില്‍ സെറിയം ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.

അപൂര്‍‌വ എര്‍ത്ത് ലോഹങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തില്‍ ഇതിനേക്കാള്‍ ക്രീയാശീലമായത് യൂറോപ്പിയം മാത്രമാണ്. വായുവുമായി പ്രവര്‍ത്തിച്ച് ഇതിന് ചുറ്റും ആവരണങ്ങള്‍ ഉണ്ടാകുന്നു (ചെമ്പില്‍ ക്ലാവ് പിടിക്കുന്നതുപോലെ). ആല്‍ക്കലി ലായനികളും ഗാഢമോ നേര്‍പ്പിച്ചതോ ആയ ആസിഡും സെറിയത്തെ വേഗത്തില്‍ നശിപ്പിക്കുന്നു. തണുത്ത് ജലത്തില്‍ പതുക്കെയും ചൂട് ജലത്തില്‍ വേഗത്തിലും ഓക്സീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ശുദ്ധമായ സെറിയം ഉരച്ചാല്‍ സ്വയം കത്തുന്നു.

[തിരുത്തുക] ചരിത്രം

1803ല്‍ സ്വീഡന്‍‌കാരായ ജോന്‍സ് ജാകൊബ് ബെര്‍സീലിയസും വില്‍ഹെം ഹൈസിംഗറും സെറിയം കണ്ടെത്തി. ആ വര്‍ഷം തന്നെ ജര്‍മനിയിലെ മാര്‍ട്ടിന്‍ ഹെയിന്‍‌റിച്ച് ക്ലാപൊര്‍ത്തും ഈ മൂലകം സ്വതന്ത്രമായ പരീക്ഷണങ്ങളിലൂടെ കണ്ടെത്തി. രണ്ടുവര്‍ഷങ്ങള്‍ക്ക് മുമ്പായി (1801ല്‍) കണ്ടെത്തപ്പെട്ട സെറസ് എന്ന കുള്ളന്‍ ഗ്രഹത്തിന്റെ പേരുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി ബെര്‍സീലിയസ് പുതിയ മൂലകത്തിന് സെറിയം എന്ന് പേര് നല്‍കി.