മൊളിബ്ഡിനം

വിക്കിപീഡിയ, ഒരു സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനകോശം.

42 നിയോബിയം ← മൊളിബ്ഡിനം → ടെക്നീഷിയം Cr ↑ Mo ↓ W ആവര്‍ത്തനപ്പട്ടിക - വികസിത ആവര്‍ത്തനപ്പട്ടിക
വിവരണം
പേര്, പ്രതീകം, അണുസംഖ്യ	മൊളിബ്ഡിനം, Mo, 42
കുടുംബം	സംക്രമണ ലോഹങ്ങള്‍
ഗ്രൂപ്പ്, പിരീഡ്, ബ്ലോക്ക്	6, 5, d
Appearance	gray metallic
സാധാരണ ആറ്റോമിക ഭാരം	95.94(2)  g·mol−1
ഇലക്ട്രോണ്‍ വിന്യാസം	[Kr] 4d5 5s1
ഓരോ ഷെല്ലിലേയും ഇലക്ട്രോണുകള്‍	2, 8, 18, 13, 1
ഭൗതികസ്വഭാവങ്ങള്‍
Phase	solid
സാന്ദ്രത (near r.t.)	10.28  g·cm−3
ദ്രവണാങ്കത്തിലെ ദ്രാവക സാന്ദ്രത	9.33  g·cm−3
ദ്രവണാങ്കം	2896 K (2623 °C, 4753 °F)
ക്വഥനാങ്കം	4912 K (4639 °C, 8382 °F)
ദ്രവീകരണ ലീനതാപം	37.48  kJ·mol−1
ബാഷ്പീകരണ ലീനതാപം	617  kJ·mol−1
Heat capacity	(25 °C) 24.06  J·mol−1·K−1
Vapor pressure P(Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k at T(K) 2742 2994 3312 3707 4212 4879
Atomic properties
ക്രിസ്റ്റല്‍ ഘടന	cubic body centered
ഓക്സീകരണാവസ്ഥകള്‍	6, 5, 4, 3, 2, 1[1] (strongly acidic oxide)
ഇലക്ട്രോനെഗറ്റീവിറ്റി	2.16 (Pauling scale)
അയോണീകരണ ഊര്‍ജ്ജങ്ങള്‍ (more)	1st:  684.3  kJ·mol−1
	2nd:  1560  kJ·mol−1
	3rd:  2618  kJ·mol−1
Atomic radius	145  pm
Atomic radius (calc.)	190  pm
Covalent radius	145  pm
Miscellaneous
Magnetic ordering	no data
വൈദ്യുത പ്രതിരോധം	(20 °C) 53.4 n Ω·m
താപ ചാലകത	(300 K) 138  W·m−1·K−1
Thermal expansion	(25 °C) 4.8  µm·m−1·K−1
Speed of sound (thin rod)	(r.t.) 5400  m·s−1
Young's modulus	329  GPa
Shear modulus	126  GPa
Bulk modulus	230  GPa
Poisson ratio	0.31
Mohs hardness	5.5
Vickers hardness	1530  MPa
Brinell hardness	1500  MPa
CAS registry number	7439-98-7
Selected isotopes
Main article: Isotopes of മൊളിബ്ഡിനം iso NA half-life DM DE (MeV) DP 92Mo 14.84% 92Mo is stable with 50 neutrons 93Mo syn 4×103 y ε - 93Nb 94Mo 9.25% 94Mo is stable with 52 neutrons 95Mo 15.92% 95Mo is stable with 53 neutrons 96Mo 16.68% 96Mo is stable with 54 neutrons 97Mo 9.55% 97Mo is stable with 55 neutrons 98Mo 24.13% 98Mo is stable with 56 neutrons 99Mo syn 65.94 h β- 0.436, 1.214 99Tc γ 0.74, 0.36, 0.14 - 100Mo 9.63% 7.8×1018 y β-β- 3.04 100Ru
അവലംബങ്ങള്‍

അണുസംഖ്യ 42 ആയ മൂലകമാണ് മൊളിബ്ഡിനം. Mo എന്നാണ് ആവര്‍ത്തനപ്പട്ടികയിലെ ഇതിന്റെ പ്രതീകം. ഏറ്റവും ഉയര്‍ന്ന ദ്രവണാങ്കമുള്ള ആറാമത്തെ മൂലകമാണിത്. അതിനാല്‍ത്തന്നെ ഉയര്‍ന്ന ബലമുള്ള ഉരുക്ക് സങ്കരങ്ങളില്‍ മോളിബ്ഡിനം ഉപയോഗിക്കുന്നു. സസ്യങ്ങളുടേയും ജന്തുക്കളുടേയും ശരീരങ്ങളില്‍ വളരെ ചെറിയ അളവില്‍ ഈ മൂലകം കാണപ്പെടുന്നു.

ഉള്ളടക്കം 1 സ്വഭാവസവിശേഷതകള്‍ 2 ഐസോട്ടോപ്പുകള്‍ 3 സാന്നിദ്ധ്യം 4 സം‌യുക്തങ്ങള്‍ 5 അവലംബം

[തിരുത്തുക] സ്വഭാവസവിശേഷതകള്‍

പോളിങ് സ്കെയിലില്‍ ഇലക്ട്രോനെഗറ്റീവിറ്റി 1.8 ഉം അണുഭാരം 95.9 ഗ്രാം/മോളുമുള്ള സംക്രമണ മൂലകമാണ് മൊളിബ്ഡിനം. റൂം താപനിലയില്‍ ജലവുമായോ ഓക്സിജനുമായോ പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നില്ല. ഉയര്‍ന്ന താപനിലകളില്‍ ഈ പ്രവര്‍ത്തനഫലമായി മൊളിബിനം ട്രയോക്സൈഡ് ഉണ്ടാകുന്നു. 2Mo + 3O2 → 2MoO3.

ശുദ്ധ ലോഹ രൂപത്തില്‍ വെള്ളികലര്‍ന്ന വെള്ള നിറമാണിതിന്. മോസ് കാഠിന്യം 5.5 ആയ ഇത് ടംഗ്സ്റ്റണേക്കാള്‍ ഡക്ടൈലാണ്. 2623°C ആണ് ഇതിന്റെ ദ്രവണാങ്കം. ടാന്റാലം, ഓസ്മിയം, റെനിയം, ടംഗ്സ്റ്റണ്‍ എന്നീ മൂലകങ്ങള്‍ക്ക് മാത്രമേ ഇതിനേക്കാള്‍ ഉയര്‍ന്ന ദ്രവണാങ്കമുള്ളൂ.

[തിരുത്തുക] ഐസോട്ടോപ്പുകള്‍

മൊളിബ്ഡിനത്തിന്റെ 35 ഐസോട്ടോപ്പുകള്‍ ഇതേവരെ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. 83 മുതല്‍ 117 വരെ അണുഭാരമുള്ളവയാണവ. മെറ്റാസ്റ്റേബിളായ 4 ആണവ ഐസോമെറുകളുമുണ്ട്. ഐസോടോപ്പുകളില്‍ ഏഴെണ്ണം പ്രകൃത്യാ ഉണ്ടാകുന്നവയാണ്. 92, 94, 95, 96, 97, 98, 100 എന്നിങ്ങനെയാണ് അവയുടെ അണുഭാരം. പ്രകൃത്യാ ഉണ്ടാകുന്ന ഐസോട്ടോപ്പുകളില്‍ അഞ്ചെണ്ണം (94 മുതല്‍ 98 വരെ അണുഭാരമുള്ളവ). അസ്ഥിരമായ എല്ലാ ഐസോട്ടോപ്പുകളും ശോഷണം സംഭവിച്ച് നിയോബിയം, ടെക്നീഷ്യം, റുഥെനിയം എന്നിവയുടെ ഐസോട്ടോപ്പുകളായി മാറുന്നു.

[തിരുത്തുക] സാന്നിദ്ധ്യം

യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്, കാനഡ, ചിലി, റഷ്യ, ചൈന എന്നിവയാണ് മൊളിബ്ഡിനം ഉല്‍‌പാദനത്തില്‍ മുന്നില്‍നില്‍ക്കുന്ന രാജ്യങ്ങള്‍. വുള്‍ഫനൈറ്റ് (PbMoO₄) and പൊവെല്ലൈറ്റ് (CaMoO₄), എന്നിവയിലും മൊളിബ്ഡിനം കാണപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും മൊള്‍ബ്ഡിനേറ്റ് (MoS₂) ആണ് വാണിജ്യപരമായി ഇതിന്റെ പ്രധാന സ്രോതസ്.

[തിരുത്തുക] സം‌യുക്തങ്ങള്‍

+2 +3 +4 +5 +6 എന്നിവയാണ് മൊളിബ്ഡിനത്തിന്റെ ഓക്സീകരണാവസ്ഥകള്‍. മൊളിബ്ഡിനത്തിന്റെ ക്ലോറൈഡുകളില്‍ അതിന്റെ ഓക്സീകരണാവസ്ഥകളുടെ വൈവിധ്യം ദര്‍ശിക്കാനാകും.

• മോളിബ്ഡിനം(II) ക്ലോറൈഡ് MoCl₂ (മഞ്ഞ ഖരം),
• മോളിബ്ഡിനം(III) ക്ലോറൈഡ് MoCl₃ (കടും ചുവപ്പ് ഖരം),
• മോളിബ്ഡിനം(V) ക്ലോറൈഡ് MoCl₅ (കടും പച്ച ഖരം),
• മോളിബ്ഡിനം(VI) ക്ലോറൈഡ് MoCl₆ (തവിട്ട് ഖരം),

[തിരുത്തുക] അവലംബം

1. ↑ Molybdenum: molybdenum(I) fluoride compound data. OpenMOPAC.net. ശേഖരിച്ചത് 2007-12-10.