മറാഠ സാമ്രാജ്യം

വിക്കിപീഡിയ, ഒരു സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനകോശം.
मराठा साम्राज्य
Marāṭhā Sāmrājya
Maratha Empire
Flag of the Mughal Empire.png
1674 – 1818 Flag of the British East India Company (1801).svg

Flag of Maratha

കൊടി

Location of Maratha
Territory under Maratha control in 1760 (yellow), without its vassals.
തലസ്ഥാനം Raigad
ഭാഷ Marathi, Sanskrit[1]
മതം Hinduism
ഭരണക്രമം Monarchy
Chattrapathi
 - 1674–1680 Shivaji (first)
 - 1808–1818 Pratapsingh (last)
Peshwa
 - 1674–1689 Moropant Pingle (first)
 - 1795–1818 Baji Rao II (last)
Legislature Ashta Pradhan
ചരിത്രം
 - Deccan Wars 1674
 - Anglo-Maratha War 1818
വിസ്തൃതി
28,00,000 km² (10,81,086 sq mi)
ജനസംഖ്യ
 - 1700 est. 15,00,00,000 
നാണയം Rupee, Paisa, Mohor, Shivrai, Hon
ഇന്ന്  India
 Pakistan
 Bangladesh
ദക്ഷിണേഷ്യയുടെ ചരിത്രം
Flag of India.svg Flag of Bangladesh.svg Flag of Bhutan.svg Flag of Maldives.svg Flag of Nepal.svg Flag of Pakistan.svg Flag of Sri Lanka.svg
ഇന്ത്യയുടെ ചരിത്രം
ശിലായുഗം 70,000–3300 ക്രി.മു.
മേർഘർ സംസ്കാരം 7000–3300 ക്രി.മു.
സിന്ധു നദീതട സംസ്കാരം 3300–1700 ക്രി.മു.
ഹരപ്പൻ ശ്മശാന സംസ്കാരം 1700–1300 ക്രി.മു.
വേദ കാലഘട്ടം 1500–500 ക്രി.മു.
. ലോഹയുഗ സാമ്രാജ്യങ്ങൾ 1200–700 ക്രി.മു.
മഹാജനപദങ്ങൾ 700–300 ക്രി.മു.
മഗധ സാമ്രാജ്യം 684–26 ക്രി.മു.
. മൗര്യ സാമ്രാജ്യം 321–184 ക്രി.മു.
ഇടക്കാല സാമ്രാജ്യങ്ങൾ 230 ക്രി.മു.–1279 ക്രി.വ.
. ശതവാഹനസാമ്രാജ്യം 230 ക്രി.മു.C–199 ക്രി.വ.
. കുഷാണ സാമ്രാജ്യം 60–240 ക്രി.വ.
. ഗുപ്ത സാമ്രാജ്യം 240–550 ക്രി.വ.
. പാല സാമ്രാജ്യം 750–1174 ക്രി.വ.
. ചോള സാമ്രാജ്യം 848–1279 ക്രി.വ.
മുസ്ലീം ഭരണകാലഘട്ടം 1206–1596 ക്രി.വ.
. ദില്ലി സുൽത്താനത്ത് 1206–1526 ക്രി.വ.
. ഡെക്കാൻ സുൽത്താനത്ത് 1490–1596 ക്രി.വ.
ഹൊയ്സള സാമ്രാജ്യം 1040–1346 ക്രി.വ.
കാകാത്യ സാമ്രാജ്യം 1083–1323 ക്രി.വ.
വിജയനഗര സാമ്രാജ്യം 1336–1565 ക്രി.വ.
മുഗൾ സാമ്രാജ്യം 1526–1707 ക്രി.വ.
മറാഠ സാമ്രാജ്യം 1674–1818 ക്രി.വ.
കൊളോനിയൽ കാലഘട്ടം 1757–1947 ക്രി.വ.
ആധുനിക ഇന്ത്യ ക്രി.വ. 1947 മുതൽ
ദേശീയ ചരിത്രങ്ങൾ
ബംഗ്ലാദേശ് · ഭൂട്ടാൻ · ഇന്ത്യ
മാലിദ്വീപുകൾ · നേപ്പാൾ · പാകിസ്താൻ · ശ്രീലങ്ക
പ്രാദേശിക ചരിത്രം
ആസ്സാം · ബംഗാൾ · പാകിസ്താനി പ്രദേശങ്ങൾ · പഞ്ചാബ്
സിന്ധ് · ദക്ഷിണേന്ത്യ · തമിഴ്‌നാട് · ടിബറ്റ് . കേരളം
പ്രത്യേക ചരിത്രങ്ങൾ
സാമ്രാജ്യങ്ങൾ · ധനതത്വശാസ്ത്രം · ഇന്ഡോളജി · ഭാഷ · സാഹിത്യം
സമുദ്രയാനങ്ങൾ · യുദ്ധങ്ങൾ · ശാസ്ത്ര സാങ്കേതികം · നാഴികക്കല്ലുകൾ
മറാഠ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ കൊടി
ക്രി. വ. 1760ൽ മറാഠ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ വ്യാപ്തി

മറാഠ കോൺഫെഡെറസി എന്നും അറിയപ്പെട്ട മറാഠ സാമ്രാജ്യം (മറാഠി: मराठा साम्राज्य) ഇന്ത്യയിലെ ഒരു ഹിന്ദു നാട്ടുരാജ്യം ആയിരുന്നു. ഛത്രപതി ശിവജി ആണ് ഈ നാട്ടുരാജ്യം സ്ഥാപിച്ചത്. 1674 മുതൽ 1818 വരെ ആയിരുന്നു ഈ സാമ്രാജ്യം നിലനിന്നത്. സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഉന്നതിയിൽ മറാഠ സാമ്രാജ്യം 2500 ലക്ഷം ഏക്കർ വിസ്തൃതമായിരുന്നു (അതായത് ദക്ഷിണേഷ്യയുടെ മൂന്നിൽ ഒന്ന് പ്രദേശം).

ചരിത്രം[തിരുത്തുക]

മുഗളരുമായുള്ള നിരന്തരസംഘർഷത്തിലൂടെ ഉയർന്നു വന്ന ഒരു പ്രാദേശികവിഭാഗമാണ്‌ മറാഠകൾ. ദേശ്‌മുഖ് എന്ന യുദ്ധവീരന്മാരുടെ കുടുംബങ്ങളുടെ സഹായത്തോടെ മറാഠ നേതാവ് ശിവജി സുസ്ഥിരമായ ഒരു സാമ്രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചു. കുൻബികൾ എന്ന കർഷ-ഇടയകുടുംബങ്ങളഅണ്‌ മറാഠ സേനയുടെ നട്ടെല്ലായി വർത്തിച്ചിരുന്നത്.മേഖലയിലെ മുഗൾ സ്വാധീനത്തെ വെല്ലുവിളിക്കുന്നതിന്‌ ശിവജി ഈ സേനയെ കാര്യക്ഷമമായി ഉപയോഗിച്ചു. ശിവജിയുടെ മരണത്തിനുശേഷം മറാഠ രാജ്യത്തിന്റെ അധികാരം ചിത്പാവൻ ബ്രാഹ്മണരുടെ ഒരു കുടുംബത്തിന് വന്നു ചേർന്നു. ശിവജിയുടെ പിന്തുടർച്ചക്കാരായി പേഷ്വ എന്ന സ്ഥാനപ്പേരിൽ പൂന ആസ്ഥാനമാക്കി ഇവർ ഭരണം നടത്തി. പേഷ്വകൾക്കു കീഴിൽ മറാഠകൾ ശക്തമായ ഒരു സൈനികസം‌വിധാനം കെട്ടിപ്പടുത്തു. മുഗളരുടെ അധീനതയിലായിരുന്ന പല കോട്ടകളും നഗരങ്ങളും ഇവർ പിടിച്ചെടുത്തു[2].

1720-നും 61-നും ഇടയിൽ മറാഠ സാമ്രാജ്യം വൻതോതിൽ വികാസം പ്രാപിച്ചു. മുഗളരുടെ, മേഖലയിലെ ആധിപത്യം ഇവർ ക്രമേണ അവസാനിപ്പിച്ചു. 1720-ൽ മാൾവയും ഗുജറാത്തും ഇവർ മുഗളരിൽ നിന്നും പിടിച്ചെടുത്തു. 1730-ഓടെ ഡെക്കാൻ മേഖലയിലെ പരമാധികാരിയായി മറാഠ രാജാവ് പരക്കെ അറിയപ്പെട്ടു. മേഖലയിൽ നിന്ന് ചൗത്ത്, സർദേശ്‌മുഖി എന്നീ പേരിലുള്ള നികുതികൾ പിരിക്കാനുള്ള അവകാശവും മറാഠകൾക്ക് വന്നു ചേർന്നു[2].

1737-ൽ ദില്ലി ആക്രമിച്ചതോടെ അതിർത്തിവികസനം അതിവേഗത്തിലായി. വടക്കുവശത്ത് രാജസ്ഥാൻ, പഞ്ചാബ്, കിഴക്ക് ബംഗാൾ, ഒറീസ്സ, തെക്ക് കർണാടകം, തമിഴ്-തെലുഗ് രാജ്യങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും മറാഠകൾ തങ്ങളുടെ ആധിപത്യം വ്യാപിപ്പിച്ചു. ഇവയൊന്നും മറാഠസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി കണക്കാക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ഈ രാജ്യങ്ങൾ മറാഠകളുടെ അധികാരം അംഗീകരിച്ച് അവർക്ക് കപ്പം നൽകിപ്പോന്നു. ഇത്തരം സൈനികനീക്കങ്ങൾ മൂലം മിക്ക ഭരണാധികാരികൾക്കും മറാഠകളോട് മമതയുണ്ടായിരുന്നില്ല. ഇതുകൊണ്ടുതന്നെ 1761-ലെ മൂന്നാം പാനിപ്പത്ത് യുദ്ധത്തിൽ ഇവരൊന്നും മറാഠകളെ സഹായിക്കാൻ മുന്നോട്ടു വന്നില്ല[2].

ഭരണം[തിരുത്തുക]

നിരന്തരമായ സൈനികനീക്കങ്ങൾക്കൊപ്പം തന്നെ മറാഠകൾക്ക് കരുത്തുറ്റ ഒരു ഭരണസം‌വിധാനവും സ്ഥാപിക്കാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നു. ഇവർ കൃഷിയെ പ്രോൽസാഹിപ്പിക്കുകയും കച്ചവടങ്ങൾ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഗ്വാളിയറിലെ സിന്ധ്യ, വഡോദരയിലെ ഗേയ്ക്‌വാദ്, നാഗ്‌പൂരിലെ ബോൺസ്ലേ തുടങ്ങിയ മറാഠ നേതാക്കൾക്ക് ശക്തമായ സേനകളെ കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിന് ഈ പരിഷ്കാരങ്ങൾ സഹായകരമായി. 1720-ലെ മാൾവയിലേക്കുള്ള മറാഠാ ആക്രമണം മേഖലയിലെ നഗരങ്ങളുടെ സാമ്പത്തികവികസനത്തിന്‌ തടസമായില്ല. സിന്ധ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഉജ്ജയിനും, ഹോൾക്കർ‍ക്ക് കീഴിൽ ഇന്ദോറും വികാസം പ്രാപിച്ചു. ഈ നഗരങ്ങൾ പ്രധാനപ്പെട്ട വാണിജ്യ-സാംസ്കാരികകേന്ദ്രങ്ങളായി[2].

മറാഠനിയത്രിതപ്രദേശങ്ങളിൽ പുതിയ വ്യാപാരപാതകൾ ഉൽഭവിക്കപ്പെട്ടു. ഛന്ദേരി, ബർഹാൻപൂർ, ആഗ്ര, സൂറത്ത്, നാഗ്പൂർ, പൂന, ലക്നൗ, അലഹബാദ് എന്നീ നഗരങ്ങളും പരസ്പരവ്യാപാരത്തിലൂടെ വികാസം പ്രാപിച്ചു[2].

അവലംബം[തിരുത്തുക]

  1. 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 "10 - EIGHTEENTH-CENTURY POLITICAL FORMATIONS". Social Science - Our Pasts-II. New Delhi: NCERT. 2007. pp. 149–151. ഐ.എസ്.ബി.എൻ. 81-7450-724-8. 
"http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=മറാഠ_സാമ്രാജ്യം&oldid=1966505" എന്ന താളിൽനിന്നു ശേഖരിച്ചത്