ഗ്രഹണം
വിക്കിപീഡിയ, ഒരു സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനകോശം.
ഒരു ജ്യോതിശാസ്ത്രവസ്തു മറ്റൊന്നിന്റെ നിഴലിലാകുന്ന പ്രതിഭാസത്തിനാണ് ഗ്രഹണം എന്നു പറയുന്നത്. മൂന്ന് ജ്യോതിശാസ്ത്രവസ്തുക്കള് നേര്രേഖയില് വരുമ്പോഴാണ് ഇത് സംഭവിക്കുന്നത്. ചന്ദ്രന്റെ നിഴലില് ഭൂമി വരുന്നതു വഴി സൂര്യന് മറയുകയോ ഭൂമിയുടെ നിഴലില് ചന്ദ്രന് വരുന്നതുവഴി ചന്ദ്രന് മറയുകയോ ചെയ്യുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കാനാണ് നാം സാധാരണയായി ഗ്രഹണം എന്ന വാക്കുപയോഗിക്കാറുള്ളത്. എങ്കിലും മറ്റേതെങ്കിലും ഗ്രഹത്തില് നിന്നു നോക്കുമ്പോള് അതിന്റെ ഉപഗ്രഹം സൂര്യനെ മറയ്ക്കുന്നതു സൂചിപ്പിക്കാനും ഇരട്ടനക്ഷത്രങ്ങള് നിരീക്ഷിതാവുമായി നേര്രേഖയില് വരുമ്പോള് ഒന്ന് മറ്റൊന്നിനെ മറയ്ക്കുന്നത് സൂചിപ്പിക്കാനും ഒക്കെ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കാം.
ഉള്ളടക്കം |
[തിരുത്തുക] ഭൂമിയുടേയും ചന്ദ്രന്റേയും ഭ്രമണപഥങ്ങളും ഗ്രഹണവും
ഭൂമി സൂര്യനെ വലംവെയ്ക്കുന്ന പഥത്തിന്റെ അതേ തലത്തില് കൂടിയല്ല ചന്ദ്രന് ഭൂമിയെ വലംവെയ്ക്കുന്നത്. ഭൂമിയുടെ ഭ്രമണപഥത്തിന്റെ തലം ചന്ദ്രന്റെ ഭ്രമണപഥത്തിന്റെ തലത്തിന് ഏകദേശം അഞ്ച് ഡിഗ്രി ചെരിഞ്ഞാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. അത് കൊണ്ടു തന്നെ ചന്ദ്രപഥം ഭൂമിയുടെ ഭ്രമണപഥത്തിന്റെ തലത്തെ മുറിച്ചുകടക്കുന്ന രണ്ടു ബിന്ദുക്കളിലൊന്നില് ചന്ദ്രന് എത്തുമ്പോള് ഭൂമിയും സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ഒരേ രേഖയില് ആണെങ്കില് മാത്രമേ ഭ്രമണമുണ്ടാകാറുള്ളു. ഈ ബിന്ദുക്കളെ രാഹുവും കേതുവും എന്നു പറയുന്നു. രാഹുവില് ചന്ദ്രഗ്രഹണവും കേതുവില് സൂര്യഗ്രഹണവും നടക്കുന്നു. ഗ്രഹണം തുടങ്ങുന്ന പ്രക്രിയയെ സ്പര്ശം എന്നും, പൂര്ണ്ണമായി മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന അവസ്ഥക്ക് ഗ്രസനം എന്നും, പുറത്തു വരുന്ന പ്രക്രിയക്ക് മോചനം എന്നും നമ്മുടെ പൂര്വ്വികര് വിളിച്ചു.
[തിരുത്തുക] സൂര്യഗ്രഹണം
ഭൂമിയ്ക്കും സൂര്യനും ഇടയിലായി ചന്ദ്രന് വന്നു പെടുമ്പോള് സൂര്യഗ്രഹണം നടക്കുന്നു. ഭൂമിയും ചന്ദ്രനും, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും തമ്മിലുള്ള ദൂരങ്ങള് തമ്മിലുള്ള യാദൃശ്ചികമായ കൃത്യത മൂലം പൂര്ണ്ണ സൂര്യഗ്രഹണം നടക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളില് ചന്ദ്രന് സൂര്യനെ പൂര്ണ്ണമായി മറയ്ക്കുന്നതാണ്. അപ്പോള് സൂര്യന്റെ അന്തരീക്ഷമായ കൊറോണ മാത്രമേ കാണാന് കഴിയാറുള്ളു. കറുത്തവാവ് ദിവസമാവും സൂര്യഗ്രഹണം നടക്കുക. ചന്ദ്രന്റെ ഭ്രമണപഥത്തിന്റെ ചാഞ്ചാട്ടം മൂലം ചന്ദ്രന് രാഹുവിലെത്തുന്ന എല്ലാ വേളയിലും സൂര്യഗ്രഹണം ഉണ്ടാകാറില്ല. ഭൂമിയില് നിന്ന് നോക്കുമ്പോള് രാഹു ഭൂമിയുടേയും സൂര്യന്റേയും മധ്യത്തില് നിന്നും അല്പം മാറിയിരിക്കുമ്പോള് ചന്ദ്രന് സൂര്യനെ അല്പം മാത്രം മറയ്ക്കുന്നു. ഇതിനു ഭാഗിക സൂര്യഗ്രഹണം എന്നു പറയുന്നു.
[തിരുത്തുക] ചന്ദ്രഗ്രഹണം
ചന്ദ്രനില് ഭൂമിയുടെ നിഴല് പതിക്കുന്നതിനാണ് ചന്ദ്രഗ്രഹണം എന്നു പറയുന്നത്. ഇത്തരം സന്ദര്ഭത്തില് ഭൂമി ചന്ദ്രനും സൂര്യനും ഇടയിലായിരിക്കും. വെളുത്തവാവ് ദിവസമായിരിക്കും ചന്ദ്രഗ്രഹണം നടക്കുക. ഭാഗിക സൂര്യഗ്രഹണമെന്നപോലെ ഭാഗിക ചന്ദ്രഗ്രഹണവും നടക്കാറുണ്ട്.
[തിരുത്തുക] സരോസ് ചക്രം
ഗ്രഹണനിരീക്ഷണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞര് ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു സാങ്കല്പ്പിക ചാക്രിക പ്രവര്ത്തനമാണ് സരോസ് ചക്രം (Saros cycle). ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തില് സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ഭൂമിയും പരസ്പരാപേക്ഷികമായി ഒരിക്കല് നിന്ന സ്ഥാനത്തു തന്നെ വീണ്ടും എത്താനെടുക്കുന്ന കാലയളവാണ് സരോസ് ചക്രം[1]. 18 കൊല്ലം 11 ദിവസം 8 മണിക്കൂര് ആണു് ഒരു സരോസ് ചക്രത്തിലെ രണ്ട് ഗ്രഹണങ്ങള്ക്കിടയിലുള്ള കാലയളവു്[2]. അധിവര്ഷങ്ങള് വരുന്നതനുസരിച്ച് ഈ കാലയളവ് കൃത്യമായി കണക്കാക്കാന് കൂടുതല് കണക്കുകൂട്ടല് വേണ്ടിവരും. ഉദാഹരണത്തിന് 18 വര്ഷത്തിനിടയില് അഞ്ച് അധിവര്ഷങ്ങള് വരുന്നുണ്ടെങ്കില് ഈ കാലയളവ് 18 കൊല്ലവും 10½ ദിവസവുമായി കുറയും. ഓരോ സരോസ് ചക്രത്തിലും 43 പൂര്ണ്ണ സൂര്യഗ്രഹണങ്ങളും 28 പൂര്ണ്ണ ചന്ദ്രഗ്രഹണങ്ങളുമാണുണ്ടാവുക.
[തിരുത്തുക] മറ്റ് ഗ്രഹങ്ങളില്
[തിരുത്തുക] വാതകഭീമന് ഗ്രഹങ്ങള്
വാതകഭീമന് ഗ്രഹങ്ങളായ വ്യാഴം,[3] ശനി,[4] യുറാനസ്,[5] നെപ്റ്റ്യൂണ്[6] എന്നിവ കൂടുതല് ഉപഗ്രഹങ്ങളുള്ളവയാണ് അതിനാല് തന്നെ അവയില് ഇടയ്ക്കിടയ്ക്ക് ഗ്രഹണങ്ങളുണ്ടാകുന്നുമുണ്ട്. ഏറ്റവും കൂടുതല് സംഭവിക്കുന്നത വ്യാഴത്തിന്റെ കാര്യത്തിലാണ്, അതിന് നാല് വലിയ ഉപഗ്രഹങ്ങളുണ്ട് കൂടാതെ അചുതണ്ടിന്റെ ചെരിവും കുറവാണ്. ഇത് കാരണമായി ഈ വലിയ ഗ്രഹത്തിന്റെ നിഴലിലൂടെ ഉപഗ്രഹങ്ങള് കടന്നുപോകുമ്പോഴെല്ലാം ഗ്രഹണം സംഭവിക്കുന്നു. കൂടാതെ ഒരേ ഇടവേളകളില് സംതരണങ്ങള് ഉണ്ടാവുകയും ചെയ്യുന്നു. വ്യാഴത്തിന്റെ ഉപരിതലത്തിലെ മേഘങ്ങളില് അതിന്റെ വലിയ ഉപഗ്രഹങ്ങള് നിഴല് വീഴ്ത്തുന്നത് സാധാരണയായി കാണപ്പെടുന്നു.
വ്യാഴത്തിന്റെ ഗലീലിയന് ഉപഗ്രഹങ്ങളുടെ പ്രദക്ഷിണ വിവരങ്ങള് അറിഞ്ഞതു മുതല് അവ വഴിയുള്ള ഗ്രഹണങ്ങള് കൃത്യമായി പ്രവചിക്കാന് സാധിക്കുന്നതായിത്തീര്ന്നു. സൂര്യന്റെ എതിഭാഗത്ത് അകലെയായിരിക്കുമ്പോള് ഇങ്ങനെ നടത്തുന്ന പ്രവചനം 17 മിനുട്ട് താമസിച്ചാണ് നടക്കുന്നതെന്ന് 1670 കളില് നിരീക്ഷിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. ഇത് സംഭവിക്കുന്നത് പ്രകാശം വ്യാഴത്തില് നിന്നും ഭൂമിയിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കാനെടുക്കുന്ന സമയം കാരണമാണെന്ന് ഓലെ റോമര് (Ole Rømer) അനുമാനിക്കുകയുണ്ടായി. പ്രകാശത്തിന്റെ വേഗത നിര്ണ്ണയിക്കാന് ആദ്യമായി ഇത് ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടു.[7]
മറ്റ് മൂന്നു വാതകഭീമന് ഗ്രഹങ്ങളുടെയും പ്രദക്ഷിണതലവും അവയുടെ ഉപഗ്രഹങ്ങളുടെ പ്രദക്ഷിണതലവും തമ്മിലുള്ള ഉയര്ന്ന ചെരിവ് കാരണമായി നിശ്ചിത ഇടവേളകളില് മാത്രമേ ഗ്രഹണം സംഭവിക്കാറുള്ളൂ. ഉദാഹരണത്തിന് ശനിയുടെ ഉപഗ്രഹമായ ടൈറ്റന്റെ പ്രദക്ഷിണതലം ശനിയുടെ പ്രദക്ഷിണതലവുമായി 1.6° ചെരിവാണുള്ളത്, കൂടാതെ ശനിയുടെ അച്ചുതണ്ടിന്റെ ചെരിവ് 27° ഉം ആണ്. ശനിയുടെ പ്രദക്ഷിണതലത്തില് സൂര്യനുമായുള്ള നേര്രേഖയില് രണ്ടിടങ്ങളില് മാത്രമേ സന്ധിക്കുന്നുള്ളൂ, ശനിയുടെ പ്രദക്ഷിണകാലം 29.7 വര്ഷം ആയതിനാല് തന്നെ ഗ്രഹണം 15 വര്ഷം കൂടുമ്പോള് മാത്രമേ സംഭവിക്കാന് സാധ്യതയുള്ളൂ.
നിരീക്ഷകന് നില്ക്കുന്ന സ്ഥലത്തിന്റെ രേഖാംശം കൃത്യമായി കണക്കാക്കുവാന് ജൊവിയന് ഗ്രഹങ്ങളിളുടെ ഗ്രഹണങ്ങള് ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഏതെങ്കിലും അറിയപ്പെടുന്ന രേഖാംശത്തില് (ഗ്രീന്വിച്ച് പോലെയുള്ളത്) ഗ്രഹണം സംഭവിക്കുന്ന സമയം കൃത്യമായി അറിയാമെങ്കില്, നിരീക്ഷകന്റെ രേഖാംശത്തില് ഗ്രഹണം നടക്കുന്ന സമയം കൃത്യമായി നീരീക്ഷിക്കുകയാണെങ്കില് സമയ വ്യത്യാസം ഗണിച്ചെടുക്കാന് കഴിയും. ഭൂമധ്യരേഖയിലൂടെയുള്ള ഒരോ 15° ഉം ഒരു മണിക്കൂറിന് തുല്യമായതിനാല്, ഗണിച്ചെടുത്ത സമയ വ്യത്യാസം നിരീക്ഷകന് നില്ക്കുന്ന സ്ഥലത്തിന്റെ രേഖാംശം കണ്ടെത്തുന്നതില് സഹായിക്കുന്നു. ഈ വിദ്യയാണ് ഗയോവാന്നി ഡി. കാസിനി 1679 ല് ഫ്രാന്സിന്റെ മാപ്പ് തയ്യാറാക്കുവാന് ഉപയോഗിച്ചത്.[8]
[തിരുത്തുക] ചൊവ്വ
പ്രദക്ഷിണപഥത്തിന്റെ അകലവുമായി താരതമ്യം ചെയ്യപ്പെടുമ്പോള് ചൊവ്വയുടെ ഉപഗ്രഹങ്ങള് ചെറുതായതിനാല് അവയ്ക്ക് സൂര്യനെ പൂര്ണ്ണമായി മറയ്ക്കാന് സാധിക്കാത്തതിനാല് തന്നെ ചൊവ്വയുടെ ഉപരിതലത്തില് ഭാഗിക സൂര്യഗ്രഹണം മാത്രമേ സാധ്യമാകുകയുള്ളൂ. ഉപഗ്രഹങ്ങളെ ചൊവ്വ മറയ്ക്കുന്നതുവഴിയുള്ള ഗ്രഹണങ്ങള് ഉണ്ടാകും എന്നുമാത്രമല്ല ഇടയ്ക്കിടെ സംഭവിക്കുന്നതുമാണ്, ഒരു വര്ഷം നൂറുകണക്കിന് തവണ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. അപൂര്വ്വം ചില അവസരങ്ങളില് ഡീമൊസിന്റെ മേല് ഫോബോസിന്റെ നിഴല് വഴിയും ഗ്രഹണം സംഭവിക്കാറുണ്ട്.[9] ചൊവ്വയുടെ ഉപരിതലത്തില് നിന്നും അതിനെ ചുറ്റുന്ന പ്രദക്ഷിണപഥത്തില് നിന്നും ചൊവ്വയിലെ ഗ്രഹണങ്ങളുടെ ചിത്രങ്ങള് പകര്ത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
[തിരുത്തുക] പ്ലൂട്ടോ
വലിപ്പത്തിനു ആനുപാതികമായി ഷാരോണ് എന്ന വലിയ ഉപഗ്രഹമുള്ളതിനാല് പ്ലൂട്ടോയില് കൂടുതല് ഗ്രഹണം സംഭവിക്കുന്നുണ്ട്. 1985 നും 1990 നും ഇടയില് പരസ്പരമുള്ള ഗ്രഹണ പരമ്പര തന്നെ നടന്നിട്ടുണ്ട്.[10] ആ വ്യൂഹത്തില് ദിവസം പ്രതി നടക്കുന്ന ഗ്രഹണങ്ങള് ആ രണ്ട് ഖഗോള വസ്തുക്കളുടേയും ഭൗതിഗുണങ്ങള് കൃത്യമായി കണക്കാക്കുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചു.[11]
[തിരുത്തുക] ബുധനും ശുക്രനും
ഉപഗ്രഹങ്ങലില്ലാത്തതിനാല് തന്നെ ബുധനിലും ശുക്രനിലും ഗ്രഹണം ഉണ്ടാകുകയില്ല. പക്ഷെ ഇവ രണ്ടും സൂര്യന്റെ പശ്ചാത്തലത്തില് സംതരണം ചെയ്യുന്നത് കാണെപ്പെടാറുണ്ട്. ബുധന് ഒരു നൂറ്റാണ്ടില് 13 തവണ സംതരണം ചെയ്യുമെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. എട്ടുവര്ഷത്തെ ഇടവേളയോടുകൂടിയ ജോഡികളായാണ് ശുക്രന്റെ സംതരണം. പക്ഷെ ഈ ഒരു ജോഡി സംതരണങ്ങള് ഒരു നൂറ്റാണ്ടില് സംഭവിക്കാവുന്നതിന്റെ സാധ്യത് ഒരു തവണയില് കുറവാണ്.[12]
[തിരുത്തുക] സൗരയൂഥേതര ഗ്രഹണങ്ങള്
പല നക്ഷത്രകൂട്ടങ്ങളിലും പരസ്പരം വലം വെയ്ക്കുന്ന നക്ഷത്രങ്ങളുണ്ട്. ഇവയെ ഗ്രഹണ ദ്വന്ദ്വങ്ങള് (Eclipsing binaries) എന്നു വിളിക്കുന്നു. ഇവ പലപ്പോഴും പരസ്പരം മറയ്ക്കാറുമുണ്ട്. എന്നാല് ഇത്തരം ഗ്രഹണങ്ങള് നഗ്നനേത്രങ്ങള് കൊണ്ട് ദര്ശിക്കാന് ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. ഉദാഹരണത്തിന് കന്നിരാശിയിലെ ചിത്ര നക്ഷത്രം ശരിക്കും പരസ്പരം ഭ്രമണം ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഗ്രഹണദ്വന്തങ്ങളായ നക്ഷത്രങ്ങളാണ്.
[തിരുത്തുക] ഇതും കാണുക
[തിരുത്തുക] അവലംബം
- ↑ http://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEsaros/SEsaros.html
- ↑ http://ds9.ssl.berkeley.edu/solarweek/THURSDAY/history.html
- ↑ Start eclipse of the Sun by Callisto from the center of Jupiter. JPL Solar System Simulator (2009-Jun-03 00:28 UT). ശേഖരിച്ചത് 2008-06-05.
- ↑ Eclipse of the Sun by Titan from the center of Saturn. JPL Solar System Simulator (2009-Aug-03 02:46 UT). ശേഖരിച്ചത് 2008-06-05.
- ↑ Brief Eclipse of the Sun by Miranda from the center of Uranus. JPL Solar System Simulator (2007-Jan-22 19:58 UT (JPL Horizons S-O-T=0.0565)). ശേഖരിച്ചത് 2008-06-05.
- ↑ Transit of the Sun by Nereid from the center of Neptune. JPL Solar System Simulator (2006-Mar-28 20:19 UT (JPL Horizons S-O-T=0.0079)). ശേഖരിച്ചത് 2008-06-05.
- ↑ Roemer's Hypothesis. MathPages. ശേഖരിച്ചത് 2007-01-12.
- ↑ Cassini, Giovanni D. (1694). "Monsieur Cassini His New and Exact Tables for the Eclipses of the First Satellite of Jupiter, Reduced to the Julian Stile, and Meridian of London". Philosophical Transactions 18: 237–256. DOI:10.1098/rstl.1694.0048. Retrieved on 2007-04-30.
- ↑ Davidson, Norman (1985). Astronomy and the Imagination: A New Approach to Man's Experience of the Stars. Routledge. ISBN 0710203713.
- ↑ Buie, M. W.; Polk, K. S. (1988). "Polarization of the Pluto-Charon System During a Satellite Eclipse". Bulletin of the American Astronomical Society 20: 806. Retrieved on 2008-03-11.
- ↑ Tholen, D. J.; Buie, M. W.; Binzel, R. P.; Frueh, M. L. (1987). "Improved Orbital and Physical Parameters for the Pluto-Charon System". Science 237 (4814): 512–514. DOI:10.1126/science.237.4814.512. PMID 17730324. Retrieved on 2008-03-11.
- ↑ Espenak, Fred (May 29, 2007). Planetary Transits Across the Sun. NASA. ശേഖരിച്ചത് 2008-03-11.
[തിരുത്തുക] കൂടുതല് അറിവിന്
 |
ജ്യോതിശാസ്ത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഈ ലേഖനം അപൂര്ണ്ണമാണ്. ഇതു വികസിപ്പിക്കുവാന് സഹായിക്കുക. |
bn:গ্রহণ (জ্যোতির্বিজ্ঞান) ca:Eclipsi el:Έκλειψη en:Eclipse eo:Eklipso es:Eclipse eu:Eklipse fa:گرفت (ستارهشناسی) fr:Éclipse gl:Eclipse he:ליקוי מאורות hi:ग्रहण hr:Pomrčina id:Gerhana it:Eclissi ja:食 (天文) ko:식 (천문) lmo:Eclissi lt:Užtemimas mr:ग्रहण ms:Gerhana mt:Eklissi nl:Eclips no:Formørkelse pl:Zaćmienie pt:Eclipse ru:Затмение simple:Eclipse sk:Zatmenie sr:Помрачење sv:Eklips th:อุปราคา uk:Затемнення zh:食 (天文現象)
