ഉപനിഷത്ത്

വിക്കിപീഡിയ, ഒരു സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനകോശം.

ഹൈന്ദവഗ്രന്ഥങ്ങള്‍ എന്ന പരമ്പരയുടെ ഭാഗം
വേദങ്ങള്‍
ഋഗ്വേദം · യജുര്‍‌വേദം
സാമവേദം · അഥര്‍‌വവേദം
വേദവിഭാഗങ്ങള്‍
സംഹിതകള്‍ · ബ്രാഹ്മണം
ആരണ്യകം  · ഉപനിഷദ്
ഉപനിഷത്തുകള്‍
ഐതരേയം · ബൃഹദാരണ്യകം
ഈശം · തൈത്തിരീയം
കേനം · മുണ്ഡകം
മാണ്ഡൂക്യം · പ്രശ്നം
ശ്വേതാശ്വതരം · ഛാന്ദോഗ്യം
വേദാംഗങ്ങള്‍
ശിക്ഷ · ഛന്ദസ്സ്
വ്യാകരണം · നിരുക്തം
ജ്യോതിഷം · കല്പം
പുരാണങ്ങള്‍‍
വിഷ്ണുപുരാണം · ശിവപുരാണം
ബ്രഹ്മപുരാണം · സ്കന്ദപുരാണം
ഇതിഹാസങ്ങള്‍
രാമായണം · മഹാഭാരതം
മറ്റു ഗ്രന്ഥങ്ങള്‍
സ്മൃതി · ശ്രുതി
ഭഗവദ്ഗീത · സ്തോത്രങ്ങള്‍
അഗമം · ദര്‍ശനങ്ങള്‍
മന്ത്രം · തന്ത്രം
സൂത്രം ·ധര്‍മ്മശാസ്ത്രം
ശിക്ഷാപത്രി · വചനാമൃതം
മറ്റു ഗ്രന്ഥങ്ങള്‍
ഈ ഫലകം: കാണുക • ചര്‍ച്ച • തിരുത്തുക

ഭാരതീയ തത്വചിന്ത ലോകത്തിന് നല്‍കിയ ഏറ്റവും വലിയ സംഭാവനകളിലൊന്നാണ് ഉപനിഷത്തുകള്‍. വേദങ്ങളുടെ അവസാനം എന്ന് വാഗര്‍ത്ഥമുള്ള വേദാന്തത്തിലുള്‍പ്പെടുന്നതാണിവ^[1]‌‍. അറിവ് എന്ന അര്‍ത്ഥവും വേദ ശബ്ദത്തിനുള്ളതിനാല്‍ അറിവിന്റെ അവസാനം എന്നൊരു അര്‍ത്ഥവും വേദാന്തത്തിന് കല്‍പ്പിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. പരമമായ വിദ്യ എന്നയര്‍ത്ഥത്തില്‍ പരാവിദ്യ എന്നും ഉപനിഷത്തിനെ വിളിച്ചുപോരുന്നു. എന്നാല്‍ വേദങ്ങളുടേയും സ്മൃതികളൂടേയും അന്തസ്സാരശൂന്യതയെപറ്റി ഉപനിഷത്തുകള്‍ സംശയരഹിതമായി പ്രസ്ഥാവിക്കുന്നു. നൂറ്റിയെട്ട് ഉപനിഷത്തുക്കള്‍ ഉണ്ട്. അതിലെ ആദ്യത്തെ പത്തെണ്ണം മുഖ്യ ഉപനിഷത്തുക്കള്‍ എന്നാണ്‌ അറിയപ്പെടുന്നത്. ശ്രീ ശങ്കരാചാര്യര്‍ വ്യാഖ്യാനം നല്‍കിയതിനാലാണ്‌ അവ പ്രസിദ്ധമായത്. എന്നാല്‍ മറ്റു ഉപനിഷത്തുക്കളും പ്രാധാന്യമര്‍ഹിക്കുന്നവ തന്നെ. ഉപനിഷത്തുക്കള്‍ ഭാരതമനസ്സിന്റെ ഉന്നതിയെയാണ്‌ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നത് എന്നാണ്‌ മഹര്‍ഷി അരോബിന്ദോ അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്. ^[2]ഉപനിഷത്തുക്കള്‍ അവ വ്യാഖ്യാനിച്ചിരിക്കുന്നവരുടെ അഭിപ്രായത്തിലും വീക്ഷണത്തിലും വ്യത്യസ്ത ഉത്തരങ്ങളും ആശയങ്ങളും തരുന്നുണ്ട്. എങ്കിലും ഹിന്ദുമതത്തിന്റെ തത്വജ്ഞാനപരമായ ആശയങ്ങള്‍ മറ്റേതു വേദ ഗ്രന്ഥങ്ങളേക്കാള്‍ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നത് ഉപനിഷത്തുക്കളാണ്‌ എന്ന് ആധുനിക ചരിത്രകാരന്മാര്‍ പലരും വിശ്വസിക്കുന്നു. ^[3]ഭാരതീയ തത്വചിന്തകരില്‍ മിക്കവരേയും സ്വാധീനിച്ചിരിക്കുന്നത് ഉപനിഷത്തുക്കളാണ്‌. ലോകപ്രശസ്ത്നായ മാക്സ് മുഹ്‌ള്ളര്‍ ഉപനിഷത്തുകളെക്കുറിച്ച് പഠിച്ച് ഏറ്റവും പ്രശസ്തനായ വിദേശീയന്‍. ഉപനിഷദ്, ബ്രഹ്മസൂത്രം, ഭഗവത്ഗീത എന്നീ മൂന്നിനേയും ചേര്‍ത്ത് പ്രസ്ഥാനത്രയം എന്നും പറയുന്നു.

ഇഷ്ടാപൂര്‍തം മന്യമാനാ വരിഷ്ഠം നാന്യത് ശ്രേയാ വേദയന്തേ പ്രമൂഢാ: നാകസ്യ പൃഷ്ഠേ തേ സുകൃതേ /നു ഭൂത്വാ ഇമം ലോകം ഹീനതരം വാ വിശന്തി (മുണ്ഡകോപനിഷത്ത് 1-2-10)

^[1]

ഹിന്ദുമതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം ശ്രുതിസ്മൃതികളാണെന്ന് പ്രചരിപ്പിക്കുന്നവര്‍ ചെയ്യുന്ന ആപത്തിനെക്കുറിച്ച് ഉപനിഷദുകള്‍ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു.

ഉള്ളടക്കം 1 നിരുക്തം 2 ചരിത്രം 3 ദശോപനിഷദ് 3.1 മറ്റു ഉപനിഷത്തുക്കള്‍ 4 ശാന്തിപാഠങ്ങള്‍ 5 ഉപനിഷത്തിന്റെ സന്ദേശങ്ങള്‍ 6 ഉപനിഷദ് മഹാ വാക്യങ്ങള്‍ 7 കണ്ണികള്‍ 8 ആധാരസൂചിക 9 കുറിപ്പുകള്‍

[തിരുത്തുക] നിരുക്തം

‘ഉപ , നി, സദ് ‘ എന്നീ മൂന്നു ധാതുക്കള്‍ ചേര്‍ന്നാണ് ‘ഉപനിഷദ്‘ എന്ന പദമുണ്ടായിരിയ്ക്കുന്നത്. ‘ഉപ ’ എന്ന ധാതുവിന് ‘അടുത്ത’ എന്നും ‘നി’ ധാതുവിന് ‘നിശ്ശേഷേണെയുള്ള’ എന്നും. ‘സദ് ’ധാതുവിന് ‘നാശം , ക്ഷയം, ഗമനം‘ എന്നൊക്കെയുമാണ് അര്‍ഥം പറഞ്ഞിരിയ്ക്കുന്നത്.

“ഏതൊരു വിദ്യയെ ഏറ്റവുമരികിലായി നിശ്ശേഷം ശീലിച്ചാലാണോ കര്‍മ്മബന്ധങ്ങള്‍ അറ്റുപോകുന്നത് , അജ്ഞാനം നശിയ്ക്കുന്നത് ,മോക്ഷഗതിയെ പ്രാപിയ്ക്കുന്നത്, ആ വിദ്യയാണ് ഉപനിഷത്ത്“ ^[2] പരമമായ വിദ്യ എന്നയര്‍ത്ഥത്തില്‍ പരാവിദ്യ എന്നും ഉപനിഷത്തിനെ വിളിച്ചുപോരുന്നു. ഇങ്ങനെയുള്ള പരമമായ വിദ്യ പ്രതിപാദിയ്ക്കുന്ന ഗ്രന്ഥങ്ങളെ ഉപനിഷത്തുകള്‍ എന്ന് ബഹുവചനം കൊണ്ട് സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നു.

ചില ഉപനിഷത്തുക്കള്‍ ഗുരു ശിഷ്യ സംവാദ രൂപത്തിലാണ് രചിച്ചിരിയ്ക്കുന്നതെന്നതിനാല്‍,പോള്‍ ഡോസനേപ്പോലുള്ള ^[4] പണ്ഡിതരുടെ അഭിപ്രായത്തില്‍ “ഗുരുവിന്റെ അരികിലിരുന്ന്(ഉപ) ബ്രഹ്മ വിദ്യ അറിയുന്നതിനെ ഉപനിഷദ് എന്നു പറയുന്നു “.

പക്ഷേ എല്ലാ ഉപനിഷത്തുകളും ഗുരു ശിഷ്യ സംവാദ രൂപത്തിലല്ല രചിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. ബൃഹദാരണ്യകാദി ഉപനിഷത്തുകള്‍ ഗുരു ശിഷ്യ സംവാദങ്ങളല്ല

[തിരുത്തുക] ചരിത്രം

ചരിത്രകാരന്മാരുടേ അഭിപ്രായത്തില്‍ ഏറ്റവും പുരാതനമായ ഉപനിഷത്തുകള്‍ ബൃഹദാരണ്യക ഉപനിഷത്തും , ഛാന്ദോഗ്യ ഉപനിഷത്തുമാണ്. ക്രി.പി. എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലാണ് ഇതെഴുതിയിരിയ്ക്കുന്നതെന്നാണ് അഭിപ്രായം.

ഉപനിഷത്തുക്കള്‍ എത്രയെന്ന് തീര്‍ച്ചപ്പെടുത്താന്‍ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. പ്രധാന ഉപനിഷത്തുകളില്‍ ഒന്നായ മുക്തികോപനിഷത്തില്‍ ഓരോരോ വേദ ശാഖയ്ക്കും ഓരോരോ ഉപനിഷത്തുണ്ട് പരാമര്‍ശമുണ്ട്. ശ്രീരാമന്‍ മാരുതിയോട് പറയുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ്

ഏകൈകസ്യാസ്തു ശാഖായഃ ഏകൈകോപനിഷന്മതാ

ആതായത് വേദങ്ങള്‍ക്ക് എത്ര ശാഖകള്‍ ഉണ്ടോ അത്രതന്നെ ഉപനിഷത്തുക്കളും ഉണ്ട്. ഇത് ശരിയാണെങ്കില്‍ 1180 വേദശാഖകളുള്ളതിനാല്‍ ^[3] 1180 ഉപനിഷത്തുക്കളും ഉണ്ടാവണം. ഈ 1180 ഉപനിഷത്തുക്കളില്‍ എല്ലാം ഇപ്പോള്‍ ലഭ്യമല്ല. അതില്‍ത്തന്നെ 180 എണ്ണമാണ് ഏറ്റവും മുഖ്യമായി കണക്കാക്കുന്നത്. ഇതിനു കാരണവും മുക്തികോപനിഷത്തു തന്നെ. അതില്‍ പറയുന്ന പത്തു പദ്യങ്ങളില്‍ 108 ഉപനിഷത്തുക്കപ്പുടെ നാമസങ്കീര്‍ത്തനം കാണാം

ഈശകേനകഠ പ്രശ്നമുണ്ഡമാണ്ഡൂക്യതിത്തിരി: ഐതരേയം ച ഛന്ദോഗ്യം ബൃഹദാരണ്യകം തഥാ

എന്നത് ആദ്യത്തെ പത്തെണ്ണം കാണിക്കുന്നു.

ഈ 180 ഉപനിഷത്തുക്കളില്‍ പത്തെണ്ണത്തിനെയാണ് ആദി ശങ്കരാചാര്യര്‍ ഭാഷ്യം രചിയ്ക്കാന്‍ തിരഞ്ഞെടുത്തെന്നുള്ളതിനാല്‍ ഈ പത്ത് ഉപനിഷത്തുക്കളെ ഏറ്റവും മുഖ്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

വ്യാസ ഭഗവാന്‍ എഴുതിയ ബ്രഹ്മ സൂത്രത്തില്‍ ഈ പത്ത് ഉപനിഷത്തുക്കളാണ് പ്രധാനമായും ചര്‍ച്ച ചെയ്തിരിയ്ക്കുന്നത് എന്നതുകൊണ്ടാണ് ശങ്കരാചാര്യര്‍ ഈ പത്ത് ഉപനിഷത്തുക്കള്‍ക്ക് മാത്രം ഭാഷ്യം എഴുതിയത്.

മിക്ക ഉപനിഷദ് ചിന്തകരും പുരുഷന്മാരായിരുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രാഹ്മണരും രാജാക്കന്മാരും. യാദൃശ്ചികമായി ചില വനിതകളും ഇതില്‍ ഉള്‍പ്പെടുന്നുണ്ട്. ഇത്തരത്തിലുള്ള ഒരാളായിരുന്നു ഗാര്‍ഗി. തന്റെ പാണ്ഡിത്യത്തിനു പേരുകേട്ട അവര്‍ രാജസഭകളില്‍ നടന്നിരുന്ന വാഗ്വാദങ്ങളില്‍ പങ്കെടുത്തു^[1]..

സാധാരണജനങ്ങള്‍ ഇത്തരം വാഗ്വാദങ്ങളില്‍ വളരെ വിരളമായേ പങ്കെടുത്തിരുന്നുള്ളൂ. അതിനൊരപവാദമാണ്‌ സത്യകാമ ജബാല. ഒരു അടിമസ്ത്രീയായിരുന്ന ജബാലയുടെ പുത്രനായിരുന്നു സത്യകാമ. പ്രപഞ്ചസത്യത്തെക്കുറിച്ച് പഠിക്കുന്നതിന്‌ അതിയായ ജിജ്ഞാസ പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്ന സത്യകാമനെ ഗൗതമന്‍ എന്ന ഒരു ബ്രാഹ്മണന്‍ ശിഷ്യനായി സ്വീകരിച്ചു. തുടര്‍ന്ന് സത്യകാമന്‍ അക്കാലത്തെ വിശ്രുതനായ ചിന്തകനായി മാറി^[1].

ഉപനിഷത്തുകളിലെ മിക്കവാറും ചിന്തകളും പില്‍ക്കാലത്ത് പ്രശസ്തചിന്തകനായ ശങ്കരാചാര്യര്‍ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തവയാണ്‌^[1].

[തിരുത്തുക] ദശോപനിഷദ്

താഴെപ്പറയുന്നവയാണ് ദശോപനിഷത്തുക്കള്‍. ഏതൊക്കെ വേദങ്ങളില്‍ നിന്നാണെടുത്തിട്ടുള്ളത് എന്നത് ബ്രാക്കറ്റില്‍ നല്‍കിയിരിയ്ക്കുന്നു

1. ഈശാവാസ്യോപനിഷദ് (ശുക്ല യജുര്‍ വേദം)
2. കേനോപനിഷദ് (സാമ വേദം)
3. കഠോപനിഷദ് (കൃഷ്ണ യജുര്‍ വേദം)
4. പ്രശ്നോപനിഷദ്(അഥര്‍വ വേദം)
5. മുണ്ഡകോപനിഷദ്(അഥര്‍വ വേദം)
6. മാണ്ഡൂക്യോപനിഷദ്(അഥര്‍വ വേദം)
7. തൈത്തിരീയോപനിഷദ് (കൃഷ്ണ യജുര്‍ വേദം)
8. ഐതരേയോപനിഷദ് (ഋഗ് വേദം)
9. ചാന്ദോഗ്യോപനിഷദ് (സാമ വേദം)
10. ബൃഹദാരണ്യകോപനിഷദ്(ശുക്ല യജുര്‍ വേദം)

[തിരുത്തുക] മറ്റു ഉപനിഷത്തുക്കള്‍

1. കൌഷതകീബ്രാഹ്മണോപനിഷത്
2. ശ്വേതാശ്വതരഓപനിഷത്
3. അക്ഷ്യുപനിഷത്
4. ആത്മപൂജോപനിഷത്
5. അധ്യാത്മോപനിഷത്
6. അഥര്‍വ്വശിരോപനിഷത്
7. അമൃതനാദോപനിഷത്
8. അവധൂതോപനിഷത്

[തിരുത്തുക] ശാന്തിപാഠങ്ങള്‍

ഉപനിഷത്ത് പഠിക്കാനാരംഭിക്കുമ്പോഴും പാഠാവസാനത്തിലും ഗുരുവും ശിഷ്യനും ചേര്‍ന്ന് ചൊല്ലേണ്ട മന്ത്രങ്ങള്‍ ആണ് ശാന്തിപാഠങ്ങള്‍.വേദാനുക്രമമനുസരിച്ച് 5 ശാന്തിപാഠങ്ങളാണ് ഉള്ളതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്. എന്നാല്‍ ശാന്തിപാഠങ്ങള്‍ അഞ്ചില്‍ കൂടുതല്‍ ഉള്ളതായി പല പാരമ്പര്യക്കാരും പറയുന്നുണ്ട് എങ്കിലും ഒട്ടാകെ 10 ശാന്തിപാഠങ്ങളാണ് ഉപനിഷത്തുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി ശ്രീശങ്കരാചാര്യരുടെ പാരമ്പര്യം അവകാശപ്പെടുന്ന ശങ്കരമഠക്കാര്‍ സ്വീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്.

[തിരുത്തുക] ഉപനിഷത്തിന്റെ സന്ദേശങ്ങള്‍

പ്രപഞ്ചത്തില്‍ ശാശ്വതമായ ചില വസ്തുതകള്‍ ഉണ്ടെന്നും അവ വ്യക്തികളുടെ മരണത്തിനു ശേഷവും നിലനില്‍ക്കുന്നുവെന്നും ചില ചിന്തകര്‍ വിശ്വസിച്ചു. ഓരോ വ്യക്തിയിലും അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഈ വസ്തുതയുടെ ഭാഗത്തെ ആത്മാവ് എന്നും, പ്രപഞ്ചത്തില്‍ മൊത്തമായുള്ള ശാശ്വതമായ ഈ വസ്തുതയെ ബ്രഹ്മം എന്നും വിളിച്ചു. ആത്യന്തികമായി ആത്മാവും ബ്രഹ്മവും ഒന്നാണെന്നും ഈ ചിന്തകര്‍ വിശ്വസിച്ചു. ഇത്തരം ചിന്തകളാണ്‌ ഉപനിഷത്തുകളില്‍ ഉള്‍ക്കൊള്ളുന്നത്^[1].

ഭാരതീയ വേദാന്തത്തിന്റെ സന്ദേശമറിയാനാഗ്രഹിക്കുന്നവന്‍ ഉപനിഷത്തുക്കള്‍ പഠനം നടത്തിയേ തീരൂ. അദ്വൈത സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം തന്നെ ഉപനിഷത്തുക്കള്‍ ആണ്. ഉപനിഷത്തുക്കളില്‍ ലോകത്തെ മുഴുവന്‍ പണയപ്പെടുത്താനാവശ്യമുള്ളത്ര കരുത്ത് ഉണ്ടെന്നാണ് സ്വാമി വിവേകാനന്ദന്‍ പറയുന്നത്. അവയിലൂടെ ലോകത്തെ മുഴുവന്‍ ഉജ്ജീവിപ്പിക്കാം, പ്രബലമാക്കാം, ഉത്തേജിപ്പിക്കാം. എന്നും അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. സര്‍‍വ്വജാതിമത വിഭാഗങ്ങളില്‍‍പെട്ട ദുര്‍ബലരേയും ദുഃഖിതരേയും മര്‍ദ്ദിതരേയും ഉദ്ബോധിപ്പിക്കാന്‍ ജ്ഞാനം ആര്‍ജ്ജിക്കാന്‍ ഉപനിഷത്തുകള്‍ പറയുന്നു. വിവേകാനന്ദ സ്വാമികള്‍ക്ക്

ഉത്തിഷ്ഠത, ജാഗ്രത, പ്രാപ്യ വരാന്‍ നിബോധത

എന്ന കഠോപനിഷത്തിലെ വാക്യം പിര്യങ്കരമായിരുന്നു. മോക്ഷത്തിനുള്ള ആഗ്രഹം ശരീരമല്ല ആത്മാവാണെന്നറിയണം എന്നും ഏകത്വജ്ഞാനം കൊണ്ടേ കൈവല്യം സിദ്ധിക്കുകയുള്ളൂ എന്ന് ഉപനിഷത്തുക്കള്‍ സിദ്ധാന്തിക്കുന്നു. നാല് മഹാ വാക്യങ്ങള്‍ ഉപനിഷത്തുക്കളിലെ അന്തഃസ്സത്ത വിളിച്ചറിയിക്കുന്നു.

[തിരുത്തുക] ഉപനിഷദ് മഹാ വാക്യങ്ങള്‍

പൂര്‍ണ്ണമായ വേദാന്തസാരം ഉള്‍ക്കൊള്ളുന്ന വാക്യങ്ങളാണ് മഹാവാക്യങ്ങള്‍.ഒട്ടനവധി മഹാവാക്യങ്ങള്‍ ഉപനിഷത്തുകളിലുണ്ടെങ്കിലും പ്രധാനമായും നാലു മഹാവാക്യങ്ങളേയാണ് മുഖ്യമായി കരുതുന്നത്

അറിവിന്റെ പരമകാഷ്ഠയായാണ് മഹാ വാക്യങ്ങള്‍. അവ താഴെ പറയുന്നവയാണ്.,

1) ‘തത്വമസി ‘ (ചാന്ദോഗ്യോപനിഷദ് 6.8.7) അര്‍ത്ഥം- അത് നീയാകുന്നു ഉദ്ദാലകമഹര്‍ഷി തന്റെ മകനായ ശ്വേതകേതുവിന് കൊടുക്കുന്ന ഉപദേശമാണിത്. ഉപനിഷദ് സത്യത്തെ മുഴുവന്‍ വിവരിക്കുന്ന സൂത്രവാക്യമാണത്. തത് എന്ന പദം കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് മനുഷ്യന്‍ എന്നും അന്വേഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന പരബ്രഹ്മത്തെയാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. ത്വം എന്നത് ജീവാത്മാവും ആണ്. അതായത് പ്രബ്രഹ്മം എന്നത് ഒരോരുത്തനിലും കുടികൊള്ളുന്നു. അല്ലെങ്കില്‍ നിന്നിലുള്ളത് എന്താണോ അത് തന്നെയാണ് പരബ്രഹ്മത്തിലുമുള്ളത്.

1) “പ്രജ്ഞാനാം ബ്രഹ്മ“ അര്‍ത്ഥം- ബോധമാണ്(പ്രജ്ഞയാണ്) ബ്രഹ്മം (ഐതരേയോപനിഷദ് 3.3)

2) “അയമാത്മ ബ്രഹ്മ” അര്‍ത്ഥം- ഈ ആത്മാവാണ് ബ്രഹ്മം (മാണ്ഡൂക്യോപനിഷദ് 1.2)

4) “അഹം ബ്രഹ്മാസ്മി” അര്‍ത്ഥം- ഞാന്‍ ബ്രഹ്മമാകുന്നു (ബൃഹദാരണ്യകോപനിഷദ്1.4.10)

ജീവാത്മാവും പരമാത്മാവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധങ്ങളെയാണ് ഈ മഹാവാക്യങ്ങള്‍ സൂചിപ്പിയ്ക്കുന്നത്.

[തിരുത്തുക] കണ്ണികള്‍

ഉപനിഷത്തുകളുടേ ആംഗലേയ തര്‍ജ്ജിമയും വ്യാഖ്യാനവും സ്വാമി പരമാനന്ദ നടത്തിയത്

പ്രധാനപ്പെട്ട 18 ഉപനിഷത്തുക്കളേപ്പറ്റി എസ്. രാധാകൃഷ്ണന്‍ എഴുതിയ ലേഖനം

മഹര്‍ഷി അരബിന്ദോ ഉപനിഷത്തുകളേപ്പറ്റി എഴുതിയ ലേഖനം

108 ഉപനിഷത്തുകളുടേയും ആംഗലേയ തര്‍ജ്ജിമ

[തിരുത്തുക] ആധാരസൂചിക

1. ↑ ^{1.0 1.1 1.2 1.3 1.4} (2007) "CHAPTER 7 - NEW QUESTIONS AND IDEAS", Social Science - Class VI - Our Pasts-I. New Delhi: NCERT, 67-68. ISBN 8174504931. 
2. ↑ [ http://www.hinduwebsite.com/divinelife/auro/auro_upanishads.asp മഹര്‍ഷി അരോബിന്ദോ ഉപനിഷത്തുകളെപ്പറ്റി
3. ↑ ഇ., ചന്ദ്രശേഖരന്‍ നായര്‍ (2006). ഹിന്ദുമതം ഹിന്ദുത്വം. തിരുവനന്തപുരം: പ്രഭാത് ബുക്ക് ഹൌസ്. ISBN 81-7705-147-4. 
4. ↑ Paul Deussen (1845-1919)

[തിരുത്തുക] കുറിപ്പുകള്‍

• ↑  അര്‍ത്ഥം:ശ്രുതികളും സ്മൃതികളുമാണ്‌ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമെന്നും അതിനേക്കാള്‍ ശ്രേയസ്കരമായി ഒന്നുമില്ലെന്നും വാദിക്കുന്നവര്‍ മൂഢന്മാരാണ്‌. അവര്‍ സ്വര്‍ഗ്ഗത്തില്‍ കര്‍മ്മഫലങ്ങളുടെ സുഖം അനുഭവിച്ച ശേഷം ഈ ലോകത്തിലോ ഇതിനേക്കാള്‍ ഹീനമായ ലോകത്തിലോ ചെന്ന് പതിക്കുന്നു.
• ↑  ശങ്കരാചാര്യര്‍ ഉപനിഷദ് ശബ്ദത്തിനെ വ്യാഖ്യാനിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത് ഇങ്ങനെ പരിഭാഷപ്പെടുത്താം.
• ↑  ഋഗ്വേദത്തിന് 21, യജുര്‍വേദത്തിന് 109 സാമവേദത്തിന് 1000 അഥര്‍വ്വ വേദത്തിന് 50 ഉം ശാഖകള്‍ ഉണ്ട്. ഇതെല്ലാം ഇന്ന് അറിയപ്പെടുന്നില്ല.