ഇബ്നു സീന
വിക്കിപീഡിയ, ഒരു സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനകോശം.
പേര്ഷ്യക്കാരനായ[3] ബഹുശാസ്ത്ര വിദഗ്ദനും സ്വന്തം കാലഘട്ടത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തനായ തത്വചിന്തകനും വൈദ്യനുമായിരിന്നു[4] ഇബ്നു സീന[5] (പേര്ഷ്യന്/അറേബ്യന്: ابن سینا). പൂര്ണ്ണനാമം അബൂ അലി അല്-ഹുസൈന് ഇബ്നു അബ്ദുല്ല ഇബ്നു സീന. അബൂ അലി സീന[6][7] (പേര്ഷ്യന്: ابوعلی سینا), എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. പാശ്ചാത്യലോകത്ത് ലത്തീന്വല്ക്കരിക്കപ്പെട്ട അവിസെന്ന(Avicenna)[8] എന്ന പേരില് വളരെയധികം പ്രസിദ്ധനാണ് അദ്ദേഹം. ഇന്നത്തെ ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാനിലെ ബുഖാറയില് ക്രി.വ. 980 ല് ജനിച്ച് ഇറാനിലെ ഹമദാനില് 1037-ല് മരണപ്പെട്ടു. ജ്യോതിശാസ്ത്രം, രസതന്ത്രം, ഭൗമശാസ്ത്രം, പ്രമാണശാസ്ത്രം, പുരാജീവിശാസ്ത്രം, ഗണിതശാസ്ത്രം, ഭൗതികശാസ്ത്രം, മനഃശാസ്ത്രം എന്നീ മേഖലകളില് നിപുണനായിരുന്ന അദ്ദേഹം നല്ലൊരു സൈനികനും രാജ്യതന്ത്രഞ്ജനും അധ്യാപകനും കൂടിയായിരുന്നു.[9]
വൈവിധ്യമാര്ന്ന വിഷയങ്ങളിലായി 450 ന് അടുത്ത് കൃതികള് ഇബ്നു സീന രചിച്ചിട്ടുണ്ട്, ഇവയില് 240 എണ്ണം ഇപ്പോള് നിലനില്ക്കുന്നവയാണ്. നിലനില്ക്കുന്നവയില് 150 ഓളം കൃതികള് തത്വശാസ്ത്രത്തിലധിഷ്ഠിധമായിട്ടുള്ളതും, 40 എണ്ണം വൈദ്യശാസ്ത്രം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നവയുമാണ്.[10][11] അദ്ദേഹത്തിന്റെ അതിജീവനത്തിന്റെ ഗ്രന്ഥം (The Book of Healing) താത്വികവും ശാസ്ത്രീയവുമായ വിഞ്ജാനകോശവും, വൈദ്യശാസ്ത്ര ബൃഹത്ഗ്രന്ഥം (The Canon of Medicine)[1] വൈദ്യശാസ്ത്ര ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലൊന്നും[12] നിരവധി മധ്യകാല സര്വ്വകലാശാലകളിലെ പ്രാമാണിക വൈദ്യശാസ്ത്ര പഠനഗ്രന്ഥവുമായിരുന്നു.[13] സ്വന്തം അനുഭവങ്ങളെ ഇസ്ലാമിക വൈദ്യശാസ്ത്രം, ഗാലന്റെ ഗ്രീക്ക് വൈദ്യം,[14] അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ തത്ത്വമീമാംസ,[15] (അരിസ്റ്റോട്ടിന്റെ കൃതികളുടെ പ്രധാന ഭാഷ്യകനായിരുന്നു ഇബ്നു സീന)[16] പുരാതന പേര്ഷ്യന്, മെസ്സപ്പെട്ടോമിയന്, ഇന്ത്യന് വൈദ്യശാസ്ത്രസിദ്ധാന്തങ്ങള് എന്നിവയുമായി കൂട്ടിയിണക്കി അദ്ദേഹം സ്വന്തമായൊരു വൈദ്യസമ്പ്രദായം വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. വളരെയധികം ചിന്തകന്മാരെ സ്വാധീനിച്ച അവിസെന്നിയന് ലോജികിന്റെയും അവിസെന്നിസമെന്ന തത്ത്വശാസ്ത്ര പാഠശാലയുടെയും(philosophical school)സ്ഥാപകനാണ് ഇബ്നു സീന.
ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിന്റെയും[17][18] ചികില്സാലയ ഔഷധശാസ്ത്രത്തിന്റെയും ആദ്യകാല പിതാവായി ഇബ്നു സീനയെ കണക്കാക്കാക്കുന്നു[19]. പ്രത്യേകിച്ച് ശരീരശാസ്ത്രത്തിന്റെ വളര്ച്ചയ്ക്ക് സഹായിച്ച ശാസ്ത്രീയമായ പരീക്ഷണങ്ങള്ക്കും പരിമാണങ്ങള്ക്കും തുടമിട്ടത്,[20] സാംക്രമികരോഗങ്ങളുടെ പകരുന്ന സ്വഭാവം നിര്ണ്ണയിച്ചത്,[21] സാംക്രമികരോഗം ബാധിച്ചവര് സ്വീകരിക്കേണ്ട നടപടിക്രമങ്ങള് നിര്ദ്ദേശിച്ചത്, ഔഷധങ്ങളുടെ പരീക്ഷണം, സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ട ഔഷധങ്ങളുടെ പരിചയപ്പെടുത്തല്, ചികില്സാരീതികളുടെ നിര്ദ്ദേശങ്ങള്,[22] ക്രമരഹിതമായ നിയന്ത്രിത പരീക്ഷണങ്ങള്, [23][24] ഫലപ്രാപ്തി നിര്ദ്ധാരണങ്ങള്,[25][26] ചികില്സാലയ ഔഷധശാസ്ത്രം,[25] നാഡീ-മനോരോഗശാസ്ത്രം,[27] അപകട ഘടകങ്ങളുടെ നിര്ദ്ധാരണം, രോഗലക്ഷണളുടെ വിവരണം,[28] പഥ്യത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം, കാലാവസ്ഥ, ചുറ്റുപാടുകള് തുടങ്ങിയവ മനുഷ്യന്റെ ആരോഗ്യത്തില് ചെലുത്തുന്ന സ്വാധീനം വെളിപ്പെടുത്തുക[29] തുടങ്ങിയ നിരവധി വിഷയങ്ങളിലുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവനകള് കാരണമാണ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവായി ഇബ്നു സീനയെ വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്. ആക്കം (Momentum) എന്ന ഭൗതീകശാസ്ത്രത്തിലെ അടിസ്ഥാന ധാരണയുടെ പിതാവായും അദ്ദേഹത്തെ കണക്കാക്കുന്നു.[30] നീരാവി സ്വേദനവും (steam distillation) അതുവഴി സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങള് വേര്ത്തിരിക്കുന്നതിനും തുടക്കം കുറിച്ചതിന് ആരോമതെറപ്പിക്ക് തുടക്കം കുറിച്ച വ്യക്തിയായി ഇദ്ദേഹത്തെ കണക്കാക്കുന്നു,[31] ഭൂഗര്ഭശാസ്ത്രത്തിലും അദ്ദേഹം സംഭാവനകള് (uniformitarianism and law of superposition) നല്കിയിട്ടുണ്ട്[32] അവകാരണം അദ്ദേഹത്തെ ഭൂഗര്ഭശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവായും പരിഗണിക്കുന്നു. [33]
ഉള്ളടക്കം |
[തിരുത്തുക] ജീവിത പശ്ചാത്തലം
ഇസ്ലാമിക സുവര്ണ്ണ കാലഘട്ടങ്ങളായിരുന്ന 10-11 നൂറ്റണ്ടുകളില് തന്നെയാണ് ഇബ്നു സീനയും ശാസ്ത്രത്തിന് പ്രധാനപ്പെട്ട സംഭാവനകള് നല്കിയത്. ഇക്കാലഘട്ടങ്ങളില് ഗ്രീക്ക്-റോമന് ഗ്രന്ഥങ്ങളും പ്ലാറ്റോ അരിസ്റ്റോട്ടില് തുടങ്ങിയവരുടെ ഗ്രന്ഥങ്ങളും കിന്ദി പാഠശാലയില് വിവര്ത്തനം ചെയ്യപ്പെടുകയും, അനേകം ഇസ്ലാമിക ശാസ്ത്ര പ്രതിഭകള് ഉയര്ന്നു വരികയും ചെയ്തു. പേര്ഷ്യന് ഗണിതശാസ്ത്രം, ഭാരതീയ ഗണിതശാസ്ത്രം തുടങ്ങിയവ സ്വാംശീകരിക്കപ്പെടുകയും, ജ്യോതിശാസ്ത്രം, ആള്ജിബ്ര (ബീജഗണിതം), ത്രികോണമിതി, വൈദ്യശാസ്ത്രം തുടങ്ങിയവയുടെ പുത്തന് മേഖലകളിലേക്ക് കുതിച്ചുകയറുകയും ചെയ്തു.[34] മഹാ ഖൊറാസാന് സാമ്രാജ്യത്തിലെ സമാനിയാന് ഭരണകാലവും, പശ്ചിമ പേര്ഷ്യയിലേയും ഇറാഖിലേയും ബൂയി ഭരണകാലവും ഇക്കാലത്തെ സാംസ്കാരികവും വൈഞ്ജാനീകവുമായ വളര്ച്ചയ്ക്ക് സഹായകമായി. സമാനിയാന് ഭരണകാലത്ത് ബുഖാറ,ബഗ്ദാദിന് സമാനമായ ഇസ്ലാമിക സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രമായി ഉയര്ന്നു വരികയും ചെയ്തു.[35]
ഈ കാലഘട്ടം ഖുര്ആനിന്റേയും ഹദീസിന്റെയും ദ്രുതവളര്ച്ചയിലുള്ള പഠനത്തിനും സാഹചര്യമൊരുക്കി. തത്ത്വശാസ്ത്രം, കര്മ്മശാസ്ത്രം (ഫിഖ്ഹ്) അദ്ധ്യാത്മികം, തര്ക്കശാസ്ത്രം (കലാം) തുടങ്ങിയവയും വളര്ന്നു. ഇബ്നു സീനയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ എതിരാളികളുമാണ് ഈ അവസരത്തില് ഉയര്ന്ന് വന്ന പ്രധാനപ്പെട്ട പ്രതിഭകള്. അല്-റാസിയും അല്-ഫറാബിയും ഈ ഘട്ടത്തില് തത്ത്വശാസ്ത്രത്തിലും വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും വൈഞ്ജാനികമായ സംഭാവനകള് നിര്വ്വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ബല്ഖ്, ഖുവാറസം, ഖുര്ഖാന്, റായ്, ഇസ്ഫഹാന്, ഹമദാന് എന്നിവിടങ്ങളിലെ മഹത്തായ ഗ്രന്ഥാലയങ്ങള് ഉപയോഗപ്പെടുത്തുവാന് ഇബ്നു സീനക്ക് കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേത്തിന്റെ തന്നെ വിവിധ ഗ്രന്ഥങ്ങളില് വിവരിച്ചത്പോലെ അക്കാലത്തെ മഹാപ്രതിഭകളോട് തത്ത്വശാസ്ത്ര സംബന്ധിയായ വിഷയങ്ങളില് സംവദിക്കാന് അദ്ദേഹത്തിന് സാധിച്ചു. അസൂറി സമര്ഖന്ദി അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാല് ലേഖനങ്ങളില് പറഞ്ഞതുപ്രകാരം ഖുവാറസം വിടുന്നതിന് മുന്പ് അബൂ റൈഹാന് ബിറൂനി (അറിയപ്പെട്ട ശാസ്ത്രഞ്ജന്, ജ്യോതിശാസ്ത്ര വിദഗ്ദന്), അബൂ നാസര് ഇറാഖി (പ്രമുഖ ഗണിതഞ്ജന്), അബൂ സഹ്ല് മസീഹി (പ്രമുഖ തത്ത്വശാസ്ത്രഞ്ജന്), അബൂ അല്-ഖൈര് ഖമ്മാര് (മഹാ ഭൗതീകശാസ്ത്രഞ്ജന്) എന്നിവരുമായി ഇബ്നു സീന സന്ധിച്ചിരുന്നു.
[തിരുത്തുക] ജീവിതരേഖ
[തിരുത്തുക] ആദ്യകാല ജീവിതം
ഹുസൈന് ഇബ്നു അബ്ദുല്ലഹ് ഇബ്നു ഹസന് ഇബ്നു അലി ഇബ്നു സീന എന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പൂര്ണ്ണ നാമം. 980 ല് ബുഖാറയ്ക്കടുത്തുള്ള ഒരു പേര്ഷ്യന്[36] കുടുംബത്തിലായിരുന്നു ജനനം. അക്കാലത്ത് മഹാ ഖൊറാസാന് സാമ്രാജ്യത്തില്പ്പെട്ട ബുഖാറയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഖുമൈഥന് ഗ്രാമത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ജനിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മതാവിന്റെ ജന്മദേശമാണ് ഈ പ്രദേശം. പേര്ഷ്യന് സാമ്രാജ്യത്തില്പ്പെട്ട പ്രധാന പട്ടണമായിരുന്ന ബല്ഖില് (ഇന്നത്തെ അഫ്ഗാനിസ്ഥാനില്പ്പെട്ടത്) നിന്നുള്ള പ്രമുഖ പണ്ഡിതനായിരുന്നു പിതാവ് അബ്ദുള്ള.[37] [38] സെഥറ എന്നാണ് മാതാവിന്റെ പേര്. സമാനിയന് ഭരണത്തിനു കീഴിലുള്ള തോട്ടമേഖലയിലെ ഗവര്ണ്ണര് ആയിരുന്നു പിതാവ്. ബുഖാറയില് തന്റെ മകന് നല്ല രീതിയിലുള്ള വിദ്യാഭ്യാസം ലഭിക്കുവാന് അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധിച്ചിരുന്നു. ഇബ്നു സീനയെ സ്വതന്ത്രമായി ചിന്തിക്കാന് അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്ന അസാധാരണമായ ബുദ്ധിശക്തിയും ഓര്മ്മശേഷിയും സഹായിച്ചു. ഇത് അദ്ദേഹത്തെ പതിനാലാം വയസ് കടന്നതോടെ സ്വന്തം ഗുരുനാഥന്മാരെ മറികടക്കാന് പ്രാപ്തമാക്കി. സ്വന്തം ജീവചരിത്രത്തില് വിവരിച്ചത് പോലെ തന്നെ പതിനെട്ടാം വയസോടുകൂടി അദ്ദേഹത്തിന് അഭ്യസിക്കാന് മാത്രമായി ഒന്നുമില്ലായിരുന്നു.
ഒരു സ്വകാര്യ അധ്യാപകനെ ഇബ്നു സീനയ്ക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം നല്കാന് ഏര്പ്പാടാക്കിയിരുന്നു. ഉടനെ തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉയര്ന്ന ബുദ്ധിശക്തി അടുത്തുള്ളവരില് അതിയായ ആശ്ചര്യമുളവാക്കുകയുണ്ടായി; ചെറുപ്രായത്തില് തന്നെ അസാധാരണമായ സാമര്ത്ഥ്യം പ്രകടിപ്പിച്ച അദ്ദേഹം പത്താം വയസ്സില് തന്നെ ഖുര്ആന് മുഴുവനും ഹൃദ്യസ്ഥമാക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതേ പ്രകാരം പേര്ഷ്യന് കാവ്യങ്ങളില് നിന്ന് നല്ലൊരു ഭാഗവും മന:പാഠമാക്കി.[1] ഒരു പച്ചക്കറി വില്പ്പനക്കാരനില് നിന്ന് ഭാരതീയ അങ്കഗണിതം (Indian arithmetic) പഠിച്ചെടുക്കുവാനും അക്കാലത്ത് അദ്ദേഹത്തിന് സാധിച്ചു. പിന്നീട് പല സ്ഥലങ്ങളിലും യാത്ര ചെയ്ത് പണ്ഡിതന്മാരില് നിന്നായി വിജ്ഞാനം നേടുകയും, അതേസമയം രോഗികളെ ശുഷ്രൂശിച്ചും കുട്ടികളെ പഠിപ്പിച്ചും ജീവിതമാര്ഗ്ഗം കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തു. കൂടാതെ ഇസ്മായില് അല്-സാഹിദ് (Ismail al-Zahid) എന്ന പണ്ഡിതനില് നിന്ന് ഇസ്ലാമിക കര്മ്മശാസ്ത്രം അഭ്യസിക്കുകയും ചെയ്തു.[39][40]
അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ തത്ത്വമീമാംസ കൗമാരത്തില് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിനെ വല്ലാതെ ചിന്താകുഴപ്പത്തിലാക്കിയിരുന്നു. ഇതിനെ കുറിച്ച് മനസ്സിലാക്കാന് അല്-ഫറാബിയുടെ ആ ഗ്രന്ഥത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വ്യാഖ്യാനം വായിക്കുന്നത് വരെ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല.[41] ശേഷമുള്ള ഒന്നരവര്ഷത്തോളം തത്ത്വശാസ്ത്രം പഠിക്കുന്നതില് ഏര്പ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഇത് അദ്ദേഹത്തിന് വിഷമകരമായ ഘട്ടങ്ങള് സമ്മാനിക്കുകയുണ്ടായി. ഇത്തരം ചിന്താക്കുഴപ്പമുണ്ടാക്കുന്ന വേളകളില് അംഗസ്നാനം (വുദു) ചെയ്ത് വിഷമം ദുരീകരിക്കുന്നത് വരെ പ്രര്ഥനകളില് മുഴുകുമായിരുന്നു. രാവിന്റെ ആഴങ്ങളില് വരെ പഠനത്തില് മുഴുകുമായിരുന്നു അദ്ദേഹം. സ്വപ്നങ്ങളില്പ്പോലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിന്തകള് പ്രവര്ത്തിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാക്കുകളനുസരിച്ച് നാല്പ്പത് തവണ അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ തത്വമീമാംസ അതിലെ വാക്കുകള് മനസ്സില് പതിയുന്നത് വരെ വായിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിലെ വാക്കുകള് വളരെ കടുത്തതായിരുന്നു. ഒരു ദിവസം ഒരു പുസ്തകക്കടയില് നിന്ന് മൂന്ന് ദിര്ഹം നല്കി വാങ്ങിയ അല്-ഫറാബിയുടെ കൃതി വായിച്ചതിന് ശേഷമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സില് അതിനേക്കുറിച്ച് വെളിച്ചം വീശിയത്. അതുവരെ അസാധ്യമെന്ന് കരുതിയ കാര്യം സാധിച്ചതില് അതിയായ സന്തോഷം തോന്നിയ അദ്ദേഹം ദൈവത്തിന് നന്ദി രേഖപ്പെടുത്തുകയും ദരിദ്രരായ ആളുകള്ക്ക് ദാനം നല്കുകയുമുണ്ടായി.
പതിനാറാം വയസ്സില് വൈദ്യരംഗത്തേക്ക് ശ്രദ്ധതിരിച്ച അദ്ദേഹം തന്റെ പഠനം വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലെ തത്ത്വങ്ങളില് മാത്രം ഒതുക്കാതെ, രോഗികളുടെ വിഷമതകള് മനസ്സിലാക്കി അവരെ ശുഷ്രൂശിക്കുകയും അതുവഴി ചികില്സയിലെ പുതിയ രീതികള് കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തു. പതിനെട്ടാം വയസ്സിനകം യോഗ്യനായ ഒരു ഭിഷഗ്വരന്[1] എന്ന ഖ്യാതിയും കരസ്ഥമാക്കി. ഇതിനെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാക്കുകള് ഇപ്രാകരമാണ്, "വൈദ്യം എന്നത് ഗണിതത്തിനെപ്പോലെയോ തത്ത്വമീമാംസയെപ്പോലെയോ വിഷമമുള്ളതല്ല; അതിനാല് തന്നെ ഞാന് നല്ലൊരു വൈദ്യനായി മാറുകയും തെളിയിക്കപ്പെട്ട ഔഷധപ്രയോഗങ്ങളിലൂടെ രോഗികളെ ചികില്സിക്കുവാനും തുടങ്ങി". പ്രായം കുറഞ്ഞ ഭിഷഗ്വരന്റെ പ്രശസ്തി വളരെപ്പെട്ടന്ന് വര്ദ്ധിച്ചു, അദ്ദേഹം പണം സ്വീകരിക്കാതെ തന്നെ രോഗികളെ ചികില്സിക്കാറുമുണ്ടായിരുന്നു.
[തിരുത്തുക] പ്രായപൂര്ത്തിയായതിന് ശേഷം
ഗുരുതരമായ രോഗം സുഖപ്പെടുത്തിയതിന്റെ തുടര്ന്ന് അദ്ദേഹത്തെ അമീറിന്റെ വൈദ്യനായി അദ്ദേഹം നിയമിക്കപ്പെട്ടു. ഇതായിരുന്നു ആദ്യത്തെ നിയമനം (997). നിയമനത്തില് അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ച പ്രധാനപ്പെട്ട പാരിതോഷികം സമാനിയനിലെ രാജകീയ ഗ്രന്ഥാലയങ്ങള് ഉപയോഗിക്കുവാനുള്ള അവസരമായിരുന്നു. അതുവഴി കൂടുതല് പാണ്ഡിത്യം നേടാനുള്ള അവസരവും. അധികം താമസിയാതെ ഗ്രന്ഥാലയം അഗ്നിക്കിരയായപ്പോള് ശത്രുക്കള് ഇബ്നു സീനയുടെ മേല് കുറ്റമാരോപിക്കുകയും, അതുവഴി കൂടുതല് വിജ്ഞാനം കരസ്ഥമാക്കാനുള്ള അവസരം അദ്ദേഹത്തിന് നഷ്ട്മാവുകയും ചെയ്തു. ഇതിനെതുടര്ന്ന് പിതാവിന്റെ വ്യാപാരത്തില് സഹായിക്കുന്നതിലേര്പ്പെട്ടു. ഈ സമയത്താണ് തന്റെ ആദ്യകാല രചനകള്ക്ക് അദ്ദേഹം സമയം കണ്ടെത്തിയത്.
ഇബ്നു സീനയ്ക്ക് 22 വയസ്സുള്ളപ്പോള് പിതാവിനെ നഷ്ടമായി. 1004 ഡിസംബറോടെ സമാനിയന് ഭരണത്തിന്റെ അന്ത്യഘട്ടമെത്തിയിരുന്നു. ഗസ്നിയിലെ മഹ്മൂദ് വെച്ച് നീട്ടിയ സ്ഥാനമാനങ്ങള് സ്വീകരിക്കാതെ അദ്ദേഹം പശ്ചിമഭാഗത്തേക്ക് യാത്ര ചെയ്ത് ഇന്നത്തെ ഉസ്ബാക്കിസ്ഥാനില്പ്പെട്ട ഖോര്ഗഞ്ചില് എത്തുകയും, പണ്ഡിതന്മാരെ ബഹുമാനിച്ചിരുന്ന അവിടുത്തെ വസീര് അദ്ദേഹത്തിന് പ്രതിമാസം സ്റ്റൈപ്പന്റ് ഏര്പ്പാടാക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ വേതനം വളരെ തുച്ഛമായിരുന്നു, തന്റെ കഴിവുകള് ഉപയോഗിക്കാനുള്ള അവസരത്തിനായി അദ്ദേഹം നിഷാപൂര് മര്വ് എന്നീ ജില്ലകളിലെ വിവിധ സ്ഥലങ്ങളില് അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞ് ഖൊറാസനിന്റെ അതിരുകള് വരെ സഞ്ചരിച്ചു. ദൈലമിലേയും മധ്യപേര്ഷ്യയിലേയും ഉദാരനായ ഭരണാധികാരിയും പണ്ഡിതനും കവിയുമായ ഷംസ് അല്-മാആലി കാവൂസില് അഭയം പ്രതീക്ഷിച്ചെങ്കിലും അനുചരന്മാര് നടത്തിയ വിപ്ലവത്തുതുടര്ന്ന് കാവൂസ് വധിക്കപ്പെടുകായാണുണ്ടായത് (1052). കഠിനമായ രോഗത്താല് ഇബ്നു സീനയ്ക്ക് വളരെ വിഷമം നേരിട്ട ഘട്ടവുമായിരുന്നു അത്. കാസ്പിയന് കടലിന് സമീപത്തുള്ള ഖൂര്ഖാനില് വെച്ച് തന്റെ ചങ്ങാതിയെ കണ്ടുമുട്ടുകയുണ്ടായി. ചങ്ങാതിയുടെ വീടിനടുത്തുള്ള കെട്ടിടത്തില്വെച്ച് അദ്ദേഹം പ്രമാണശാസ്ത്രത്തിലും (logic) ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിലും അധ്യാപനം നടത്തി. തന്റെ പല കൃതികളും അദ്ദേഹം അവിടെവെച്ച് രചിക്കുകയുണ്ടായി. ഹിര്കാനിയയില് താമസിക്കുന്ന ഈ അവസരത്തിലാണ് അദ്ദേഹം വൈദ്യശാസ്ത്ര ബൃഹത്ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ രചന ആരംഭിച്ചത്.
അനന്തരം അദ്ദേഹം തെഹറാനിന് (ഇന്നത്തെ ഇറാന്റെ തലസ്ഥാനം) സമീപമുള്ള റയില് താമസമുറപ്പിച്ചു (റാസിയുടെ ജന്മദേശമാണ് റായ്). ബൂയിലെ അമീറിന്റെ കാലശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ അന്തരാവകാശി മകനായ മജ്ദ് അല്-ദൗലയായിരുന്നു. ആ സമയം പ്രയപൂര്ത്തിയെത്താതിനെ തുടര്ന്ന് പകരം മജ്ദിന്റെ മാതാവായിരുന്നു ഭരിച്ചിരുന്നത് (സയ്ദഹ് കാത്തൂന്). റായില് വെച്ചാണ് ഇബ്നു സീന തന്റെ മുപ്പതോളം ചെറിയ രചനകള് പൂര്ത്തിയാക്കിയത്. പിന്നീട് സയ്ദഹ് കാത്തൂനും അവരുടെ രണ്ടാം മകനായ ഷംസ് അല്-ദൗലയും തമ്മിലുണ്ടായ അധികാരതര്ക്കം അവിടം വിടാന് ഇബ്നു സീനയെ നിര്ബന്ധിച്ചു. ഖസ്വീനിലെ തല്ക്കാലിക വാസത്തിന് ശേഷം ദക്ഷിണഭാഗത്തേക്ക് സഞ്ചരിച്ച് ഹമദാനില് എത്തിച്ചേര്ന്നു. അപ്പോഴേക്കും അവിടം ഷംസ് അല്-ദൗല തന്റെ ഭരണം സ്ഥാപിച്ചു കഴിഞ്ഞിരുന്നു. ആദ്യം അവിടത്തെ ഒരു മേലെതട്ടിലുള്ള ഒരു വനിതയുടെ കീഴില് സേവനമനുഷ്ടിച്ചു. ഇബ്നു സീനയുടെ ആഗമനം അറിഞ്ഞ അമീര് അദ്ദേഹത്തെ ഭിഷഗ്വരനായി സ്വീകരിക്കുകയും, പാരിതോഷികങ്ങള് നല്കി പറഞ്ഞയക്കുകയും ചെയ്തു. ഇബ്നു സീന അവിടുത്തെ വസീറിന്റെ കാര്യാലയ്ത്തില് ഉയര്ന്ന സ്ഥാനം വഹിക്കുകപോലുമുണ്ടായി. പക്ഷെ അമീര് നാട്ടില്നിന്ന് ബഹിഷ്ക്കരിക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടര്ന്ന് ശൈഖ് അഹ്മദ് ഫദലിന്റെ വീട്ടില് ഒളിച്ച് താമസിച്ചു, ഏതാണ്ട് അമീര് സ്ഥാനം തിരിച്ച്പിടിക്കുന്നത് വരെ നാല്പ്പത് ദിവസത്തോളം ഇങ്ങനെ തുടര്ന്നു. ഭരണം ഇളകിമറിയുന്ന അവസ്ഥയില് വരെ അദ്ദേഹം തന്റെ പഠനങ്ങളിലും അദ്ധ്യാപനങ്ങളിലും മുഴുകുകയാണ് ചെയ്തത്. വൈകുന്നേരങ്ങളില് തന്റെ വിഖ്യാത ബൃഹത്ഗ്രന്ഥങ്ങളില് നിന്ന് ശിഷ്യന്മാരെ അഭ്യസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. അമീറിന്റെ മരണത്തെ തുടര്ന്ന്, വസീറായി അവരോധിതനായതിന് ശേഷം അവിടുത്തെ മരുന്ന്ശാലയില് ഒതുങ്ങികൂടി, അതീവ തല്പ്പര്യപ്പൂര്വ്വവും ശ്രദ്ധയോടുകൂടിയും തന്റെ രചനകളില് മുഴുകുകയും ചെയ്തു.
അതേസമയം ഇസ്ഫഹാന് നഗരമുഖ്യന് അദ്ദേഹം തന്റെ സേവനങ്ങള് വാഗ്ദാനം ചെയ്ത് ഒരു കത്തെഴുതി. ഹമദാനിലെ പുതിയ അമീര് ഇബ്നു സീനയുടെ കത്തിനെ പറ്റിയും ഒളിച്ചിരിക്കുന്നയിടവും മനസ്സിലാക്കി അദ്ദേഹത്തെ തടവിലാക്കുകയുണ്ടായി. ഇതേസമയം ഹമദാനിലേയും ഇസ്ഫഹാനിലേയും ഭരണാധികാരികള് തമ്മില് യുദ്ധം തുടരുകയും, ഇസ്ഫാന് ഭരണാധികാരി ഹമദാനിനേയുടെ അതിന്റെ പട്ടണങ്ങളേയും പിടിച്ചടക്കി അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന താജിക്ക് കൂലിപടയാളികളെ പുറത്താക്കുകയും ചെയ്തു. യുദ്ധം അടങ്ങിയപ്പോള് അമീറിന്റെ കൂടെ ഹമദാനിലേക്ക് തന്റെ ഗ്രന്ഥങ്ങളടക്കം മടങ്ങിയെത്തി. പിന്നീട് തന്റെ സഹോദരന്, പ്രിയപ്പെട്ട ശിഷ്യന്, രണ്ട് അടിമകള് എന്നിവരോടൊപ്പം സൂഫി വര്യന്റെ വേഷത്തില് നഗരത്തിന് പുറത്ത് കടന്നു. ദുര്ഘടം നിറഞ്ഞ ഒരു യാത്രയ്ക്കൊടുവില് ഇസ്ഫഹാനില് എത്തിച്ചേര്ന്നു. അവിടെ രാജകുമാരന്റെ വക ഹൃദ്യമായ ഒരു വരവേല്പ്പ് അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിക്കുകയുണ്ടായി.
[തിരുത്തുക] അവസാനകാല ജീവിതവും മരണവും
ശേഷിച്ച പത്ത് പന്ത്രണ്ട് വര്ഷക്കാലം അബൂ ജാഫര് അലാ അദ്ദൗലയുടെ കീഴില് സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു ഇബ്നു സീന. അദ്ദൗലയുടെ കൂടെ ഭിഷഗ്വരനായും പൊതുവിഞ്ജാനകര്യ സാങ്കേതിക ഉപദേശകനുമായും, കൂടാതെ തന്റെ സദസ്സുകളുമായും അദ്ദേഹം കഴിഞ്ഞു.
ഈ അവസരത്തില് അദ്ദേഹം സാഹിത്യം ഭാഷാതത്ത്വം തുടങ്ങിയവയുടെ പഠനത്തില് കൂടുതല് ഊന്നല് നല്കുകയും തന്റേതായ വിമര്ശന ശൈലിയില് അതില് വിശകലനം നടത്തുകയും ചെയ്തു. ഈ സന്ദര്ഭത്തിലുള്ള ഇബ്നു സീനയെ, ഇബ്നു റുഷ്ദിന്റെ സ്വഭാവത്തോട് താരതമ്യപ്പെടുത്താവുന്നത്. ഹമദാനിനെതിരായുള്ള ഒരു സൈനീക നടപടിക്കിടെ അദ്ദേഹത്തിന് കശലായ വയറുവേദന പിടികൂടി. ഇത് അദ്ദേഹത്തെ വളരെയധികം കഷ്ടപ്പാടില്ലാതെ നില്ക്കുവാന്പോലും സാധിക്കാത്ത വിധത്തില് ബുദ്ധിമുട്ടിച്ചു. പിന്നീട് ഹമദാനില് തന്നെയുള്ള അവസരത്തില് രോഗം വീണ്ടും വരുകയും ചെയ്തപ്പോള് മറ്റ് രീതികളെ ആശ്രയിക്കാതെ തന്റെ സ്വന്തം ചികില്സാവിധിയില് മുന്നോട്ട് പോവുകയണുണ്ടായത്.
വേഗത്തിലുള്ള ജീവിതശൈലിയില് കുറവ് വരുത്തുവാന് സ്നേഹിതര് ഉപദേശിച്ചെങ്കിലും ഇത് അദ്ദേഹം നിരസിക്കുകയാണുണ്ടായത്. അതിനദ്ദേഹം "ദൈര്ഘ്യം കുറഞ്ഞ ജീവിതകാലമാണ് ഞാന് ഇഷ്ടപ്പെടുന്നത്" എന്ന മറുപടിയാണ് നല്കിയത്. മരണക്കിടക്കയില് അദ്ദേഹം മനോ:വിഷമത്തിനടിപ്പെട്ടു. തന്റെ സമ്പത്ത് ദരിദ്രരായവര്ക്ക് ദാനം നല്കുകയും അടിമകളെ സ്വതന്ത്രരാക്കുകയും ചെയ്തു. മരണപ്പെടുന്നത് വരെ മൂന്ന് ദിവസം കൂടുമ്പോള് ഖുര്ആന് പാരായണം ശ്രവിക്കുകയും ചെയ്തു. അന്പത്തിയേഴാം വയസ്സില് 1037 ജൂണില് ആ പ്രതിഭ ഇഹലോകം വെടിഞ്ഞു. ഇറാനിലെ ഹമദാനിലാണ് അദ്ദേഹത്തെ മറമാടിയിരിക്കുന്നത്.
[തിരുത്തുക] ഇബ്നു സീന ശാസ്ത്രം
[തിരുത്തുക] വൈദ്യശാസ്ത്രവും ഔഷധശാസ്ത്രവും
യൂനാനി വൈദ്യത്തിന്റെ ഉപജ്ഞാതാവാണ് ഇബ്നു സീന. ഈ മേഖലയുടെ അടിസ്ഥാന തത്ത്വങ്ങള് അദ്ദേഹം തന്റെ വൈദ്യശാസ്ത്ര ബൃഹത്ഗ്രന്ഥം എന്ന ഗ്രന്ഥത്തില് പ്രതിപാദിച്ചിരിക്കുന്നു. 1025 ല് പേര്ഷ്യയില് വെച്ചാണ് ഇത് രചിക്കപ്പെട്ടത്. ഗ്രീക്ക്, ഇസ്ലാമിക വൈദ്യങ്ങളാണ് അദ്ദേഹത്തെ പ്രധാനമായും സ്വാധീനിച്ചിട്ടുള്ളത്. സുശ്രുതന്റെയും ചരകന്റേയും ഭാരതീയ വൈദ്യവും അദ്ദേഹത്തെ സ്വാധീനിക്കുകയുണ്ടായി.[42]
[തിരുത്തുക] വൈദ്യശാസ്ത്ര ബൃഹത്ഗ്രന്ഥം
നൂറോളം കൃതികള് ഇബ്നു സീനയുടേതായിട്ടുണ്ട്. അവയില് ചിലത് കുറച്ച് താളുകള് മാത്രം ഉള്ളതും, ചിലത് ഏതാനും വാല്യങ്ങള് ഉള്ളതുമാണ്. ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധം വൈദ്യശാസ്ത്ര ബൃഹത്ഗ്രന്ഥം ആണ്, ഇത് യൂറോപ്യന്മാരില് അദ്ദേഹത്തെ വളരെയധികം പ്രസിദ്ധനാക്കി. 14 വാല്യങ്ങളുള്ള ഇത് പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ട് വരെ യൂറോപ്യന് ഇസ്ലാമിക ലോകങ്ങളില് പ്രധാനപ്പെട്ട വൈദ്യശാസ്ത്ര ഗ്രന്ഥമായിരുന്നു.[43] ശരീരശാസ്ത്രത്തിന്റെ പഠനത്തിന് സഹായകമയ ശാസ്ത്രീയമായ പരീക്ഷണങ്ങള്[20] പരിണാമങ്ങള് തുടങ്ങിയവയുടെ വിവരണം, സാംക്രമിക രോഗങ്ങളുടെയും ലൈംഗീകവേഴ്ച്ചയിലൂടെയും പകരുന്ന രോഗങ്ങളുടെയും കണ്ടുപിടിത്തം,[21]സാംക്രമീകരോഗം ബാധിച്ചവരുമായി പാലിക്കേണ്ട അകന്നു നില്ക്കാനുള്ള നിര്ദ്ദേശം, പുതിയ പരീക്ഷണ ഔഷധങ്ങളുടെ ഉപയോഗം, ചില്സാ രീതികള്,[22] നാഡീ-മനോരോഗശാസ്ത്രം,[27] അപകട ഘടകങ്ങളുടെ വിശകലനം, ചില രോഗലക്ഷണങ്ങളുടെ വിശകലനം,[28] സൂക്ഷമണുക്കള് ഉണ്ട് എന്ന അനുമാനം തുടങ്ങിയവ[29] ഈ ഗ്രന്ഥത്തില് പ്രദിപാച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതില് രോഗങ്ങളെ സ്വഭാവ സവിശേഷതയോട് കൂടി വിവരിക്കുകയും തരംതിരിക്കുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു, അവ ഉണ്ടാകാനുള്ള കാരണവും നല്കിയിട്ടുണ്ട്. ശുചിത്വം, ലളിതവും സങ്കീര്ണ്ണവുമായ ഔഷധങ്ങള്, ശാരീരിക അവയവവങ്ങളുടെ ധര്മ്മം എന്നിവയുടെ വിവരണവും ഇതിലുണ്ട്. മനുഷ്യ നേത്രത്തിന്റെ ഘടന ആദ്യമായി ശരിയായ വിവരണം നല്കിയത് ഇബ്നു സീനയാണ്, തിമിരമുള്പ്പെടെയുള്ള കണ്ണുകള്ക്കുണ്ടാകാവുന്ന വൈകല്യങ്ങളും അദ്ദേഹം പ്രതിപാദിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതില് അദ്ദേഹം ചെങ്കണ്ണ് പകര്ച്ച വ്യാധിയാണ് എന്ന് നിഗമനത്തിലെത്തുന്നുണ്ട്, യൂറോപ്യന്മാര് ആദ്യം ഈ കാര്യത്തെ ഖണ്ഡിച്ചുവെങ്കിലും പിന്നീട് ഇത് ശരിയാണെന്ന് തെളിഞ്ഞു. പ്രമേഹത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളെ കുറിച്ചും അതിന്റെ വ്യത്യസ്ത് തലങ്ങളെക്കുറിച്ചും ഇതില് വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു. മുഖത്തുണ്ടാകുന്ന രണ്ട് വിധത്തിലുള്ള തളര്വാതത്തെയും ആഴത്തില് വിവരിക്കുന്നുണ്ട്. ഹൃദയം ശരീരത്തില് ഒരു വാല്വായി പ്രവര്ത്തിക്കുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം വിവരിക്കുന്നു.
നിയന്ത്രിത ക്രമരഹിത ചികില്സ,[23][24] ആധികാരിതയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള വൈദ്യം, ക്രമരഹിതമായ നിയന്ത്രിത ചികില്സാ രീതികകള്, ഫലപ്രാപ്തി നിര്ദ്ധാരണങ്ങള്[44][26] തുടങ്ങിയവ പ്രതിപാദിക്കുന്ന ആദ്യ ഗ്രന്ഥമാണ് വൈദ്യശാസ്ത്ര ബൃഹത്ഗ്രന്ഥം. പുതിയ ഔഷധങ്ങളുടേയും ചികില്സാവിധികളുടേയും ഫലപ്രാപ്ത്തി നിര്ണ്ണയിക്കുന്നതിനുള്ള രീതികളും അടിസ്ഥാനതത്ത്വങ്ങളും ഇതില് വിവരിക്കുന്നുണ്ട്, അവ താഴെ നല്കിയിരിക്കുന്നു, വര്ത്തമാനകാലത്തെ ചികില്സാലയങ്ങളിലെ ഔഷധ സേവയുടെയും,[44] ആധുനീക ചികില്സാരീതികളുടെയും[22] അടിസ്ഥാനമായി ഇപ്പോഴും ഇവ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു.
- "ഔഷധം അതിന്റെ സ്വഭാവഗുണത്തെ മാറ്റം വരാന് സാധ്യതയുള്ള എല്ലാ അപദ്രവ്യങ്ങളില് നിന്ന് മുക്തമായിരിക്കണം."
- "ഇത് വിവിധങ്ങളായ രോഗങ്ങളെ ലല്ക്ഷ്യം വെക്കാതെ ഒരു രോഗത്തിന് മാത്രമുള്ളതായിരിക്കണം."
- "ഔഷധം രണ്ട് വിപരീത രോഗങ്ങളോട് പരീക്ഷിച്ചിരിക്കണം, കാരണം അത് ചിലപ്പോള് ഒരു രോഗത്തെ അതിന്റെ പ്രത്യക്ഷ ഗുണത്താലും മറ്റൊരു രോഗത്തെ പരോക്ഷ ഗുണത്താല് സുഖപ്പെടുത്തുന്നു."
- "രോഗത്തിന്റെ കാഠിന്യത്തിനനുസരിച്ചായിരിക്കണം ഔഷധം. ഉദാഹരണത്തിന് ചില ഔഷധങ്ങളുടെ ഉഷ്ണം രോഗത്തിന്റെ ശീത അവസ്ഥയേക്കാള് കുറവായിരിക്കും, അപ്പോള് ഫലപ്രാപ്തി ഉണ്ടായിരിക്കുകയില്ല."
- "ഔഷധം പ്രവര്ത്തനനിരതമകുന്ന സമയം നിരീക്ഷിക്കേണ്ടതുണ്ട്, അങ്ങിനെ ഉദ്ദേശവും അനിഷ്ടകരവുമായ കാര്യങ്ങളെ തമ്മില് വേര്ത്തിരിച്ചറിയാന് സാധിക്കും."
- "വിഭിന്നങ്ങളായ അവസരങ്ങളില് ഔഷധത്തിന്റെ പ്രവര്ത്തനം ഒരേപോലെ ആയിരിക്കണം, അല്ലാത്തപക്ഷം ഔഷധത്തിന്റെ ഗുണം യാദൃശ്ചികമായിരിക്കും."
- "ഔഷധത്തിന്റെ ഗുണപരിശോധന മനുഷ്യശരീരത്തില് തന്നെ നടത്തിയിരിക്കണം, അത് സിംഹത്തിന്റെയോ കുതിരയുടെയോ ശരീരത്തില് കാണിക്കുന്ന ഫലങ്ങള് മനുഷ്യശരീരത്തില് കാണിക്കുമെന്ന് യാതൊരു ഉറപ്പുമില്ല."
റോമില് 1593 ലാണ് ഇതിന്റെ അറബിക്ക് പതിപ്പ് ഇറങ്ങിയത്, 1491 ല് നേപ്പിള്സില് ഹിബ്രൂ പതിപ്പും ഇറങ്ങി. ജെറാര്ഡ് ഡി സബ്ലൊനെത യുടെ പതിപ്പിന്റേതായി ലത്തീനില് ഏതാണ്ട് മുപ്പതോളം പതിപ്പുകളുണ്ട്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടില് ഇതിന്റെ വ്യഖ്യാന ഗ്രന്ഥം ക്രോഡീകരിക്കപ്പെട്ടു. മെഡിക്കമെന്റ കോര്ഡിയാലിയ, കാന്റിക്കം ഡി മെഡിസിന, ട്രാക്റ്റേറ്റസ് ഡി സിറൂപോ അസെറ്റോസോ എന്നിവയാണ് ലത്തീനിലേക്ക് മൊഴിമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ട മറ്റ് കൃതികള്.
റാസി, അലി ഇബ്നു അല്-അബ്ബാസ്, ഇബ്നു റുഷ്ദ് എന്നീ പേരുകള്ക്കോടൊപ്പം ഇബ്നു സീനയും 12 മുതല് 18 വരെയുള്ള നൂറ്റാണ്ടുകളില് യുറോപ്യന് സര്വ്വകലാശാലകളുടെ മാര്ഗ്ഗദര്ശിയായിരുന്നു. മുന്ഗാമിയായ റാസിയുടെ ശൈലിയില് നിന്ന് ഏറെ വ്യത്യസ്തമായിരുന്നില്ല ഇബ്നു സീനയുടേതും, അദ്ദേഹം ഗാലെന്റെ തത്ത്വങ്ങളും (ഗാലന് ഹിപ്പൊക്രാറ്റിസിന്റെയും), അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ ഭേദഗതി വരുത്തിയ തത്ത്വങ്ങളും, കൂടാതെ സുശ്രുതന്റെയും ചരകന്റെയും ഭാരതീയാധ്യാപനങ്ങളും ഉള്ക്കൊണ്ടു.[45] റാസിയുടെ അല്-ഹവി തുടങ്ങിയവയില് നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ ഗ്രന്ഥം.
[തിരുത്തുക] ഇബ്നു സീനന് മനഃശാസ്ത്രം
മുസ്ലിം മനഃശാസ്ത്രത്തിലും നാഡീശാസ്ത്രത്തിലും നാഡീമനഃശാസ്ത്രത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചതു ഇബ്നു സീനയായിരുന്നു. ആദ്യമായി ഇദ്ദേഹം വിഭ്രാന്തി (hallucination), നിദ്രയില്ലായ്മ (insomnia, മാനിയ (mania), മാനസിക ആഘാതം (nightmare), മനോവിഷാദം (melancholia), മതിഭ്രമം (dementia), അപസ്മാരം (epilepsy), തളര്വാതം (paralysis), പക്ഷാഘാതം (stroke), തലക്കറക്കം (vertigo), നടുക്കം (tremor) തുടങ്ങിയ നാഡീമനഃശാസ്ത്രത്തിലെ വിവിധ അവസ്ഥകള് വിവരിച്ചു.[27]
മനോശരീരശാസ്ത്രം (psychophysiology), നാഡീമനോരോഗത്തിനുള്ള ഔഷധസേവ എന്നിവ തുടങ്ങിയതും ഇബ്നു സേനയായിരുന്നു. വികാരസംബന്ധിയായ രോഗങ്ങളില് മനഃശാസ്ത്രപരമായ ശരീരശാസ്ത്രത്തിന്റെ പ്രധാന്യം ഇദ്ദേഹം തിരിച്ചറിയുകയും മാനസിക നിലയ്ക്കനുസരിച്ച് പള്സ് നിരക്കിലുണ്ടാകുന്ന മാറ്റങ്ങളും തമ്മില് ബന്ധപ്പെടുത്തിയുള്ള സമ്പ്രദായം വികസിപ്പിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു, ഇത് പല പദപ്രശ്നങ്ങളിലും സ്വിസ് മനോരോഗവിദഗ്ദനായ കാള് ജംഗുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണെന്ന് നല്കാറുണ്ട്. ഒരു വ്യക്തിയുടെ മനോനിലയ്ക്കനുസരിച്ച് പള്സ് നിരക്കിലുണ്ടാകുന്ന മാറ്റം തിരിച്ചറിഞ്ഞ് ചികില്സിച്ചതായും രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.[46]
മനഃശാസ്ത്രത്തില് നേടിയെടുത്ത അറിവ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കിത്തബ് അല്-നഫ്സ്, കിതാബ് അല്-ശിഫ (അതിജീവനത്തിന്റെ ഗ്രന്ഥം, The Book of Healing), കിത്തബ് അല്-നജാത്ത് (The Book of Deliverance) എന്നിവയില് നല്കിയിരിക്കുന്നു. ഇവ ലത്തീനില് അറിയപ്പെടുന്നത് ദെ അനിമ (De Anima) എന്നാണ്. ഇവയിലെ പ്രധാന പ്രതിപാദ്യ വിഷയം അദ്ദേഹത്തിന്റെതെ കരുതുന്ന "പറകുന്ന മനുഷ്യന്" വാദത്തില് ചിത്രീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, പിന്നീട് നൂറ്റാണ്ടുകള്ക്ക് ശേഷം ഡെസ്കാര്ട്ടെയുടെ കൊഗിഷൊ (cogito) എന്ന പേരില് അറിയപ്പെട്ട വാദത്തോട് ഇതിനെ താരതമ്യപ്പെടുത്താവുന്നതാണ്.[47][48] വൈദ്യശാസ്ത്ര ബൃഹത്ഗ്രന്ഥത്തില് അദ്ദേഹം നാഡീമനഃശാസ്ത്രത്തെ വിശകലനം ചെയ്യുകയും മനോവിഷാദരോഗം (melancholia) ഉള്പ്പെടെയുള്ള നാഡീമനോരോഗവ്സ്ഥകളെ വിവരിക്കുകയും ചെയ്തു.[49] ആശങ്കജനകവും ചില തരത്തിലുള്ള ഭയങ്ങള്ക്ക് കാരണമായേകാവുന്നതുമായ അവസ്ഥയില് രോഗി ആയിത്തീരാവുന്ന വിഷാദപരമായ മനോനിലയാണ് മനോവിഷാദം രോഗാവസ്ഥയാണെന്ന് അദ്ദേഹം സമര്ത്ഥിച്ചു.[50]
[തിരുത്തുക] ജ്യോതിശാസ്ത്രവും ജ്യോതിഷവും
ശാസ്ത്രീയതയേക്കാള് ഊഹങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കുന്നുവെന്നതിനാലും യഥാസ്ഥിതിക ഇസ്ലാമിക വിശ്വാസങ്ങള്ക്ക് എതിരായതിനാലും ഇബ്നു സീന ജ്യോതിഷം അഭ്യസിച്ചിരുന്നില്ല. ശാസ്തീയമായതും മതപരവുമായ തലങ്ങളില് ജ്യോതിഷത്തെ നിരാകരിക്കാനുള്ള കാരണമായി ഖുര്ആനിലെ സൂക്തങ്ങള് അദ്ദേഹം ഉദ്ധരിച്ചു.[51]
ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തില് നക്ഷത്രങ്ങള്ക്ക് സൂര്യനില് നിന്നാണ് പ്രകാശം ലഭിക്കുന്നത് എന്ന അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ വാദത്തെ അദ്ദേഹം നിരാകരിച്ചു. നക്ഷത്രങ്ങള് സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്നവയാണെന്ന് അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചു, കൂടാതെ ഗ്രഹങ്ങളും സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്നവയാണെന്നും വിശ്വസിക്കുകയും ചെയ്തു.[52] 1032 മേയ് 24 ല് അദ്ദേഹം ശുക്രന്റെ സംതരണം വീക്ഷിക്കുകയുണ്ടായി. അതിന് തൊട്ടുശേഷം അല്മഗെസ്റ്റിന്റെ സംഗ്രഹം (Compendium of the Almagest) അദ്ദേഹം രചിച്ചു, ടോളമിയുടെ അല്മഗെസ്റ്റ് എന്ന കൃതിയുടെ നിരീക്ഷണമായിരുന്നു അത്. ശുക്രന് ഭൂമിയോട് സൂര്യനേക്കാള് അടുത്തതാണെന്ന നിഗമനത്തില് അദ്ദേഹം എത്തിച്ചേര്ന്നു.[53] ഇബ്നു സീനയുടെ ശിഷ്യനായ അബൂ ഉബൈദ് അല്-ജുസ്ജാനി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗുരു ടോളമിയുടെ അധിച്ക്ര പ്രശ്നത്തിന് പരിഹരിച്ചിരുന്നതായി അവകാശപ്പെടുന്നു.[54]
[തിരുത്തുക] രസതന്ത്രം
രസതന്ത്രത്തില് നീരാവി സ്വേദനം ആദ്യമായി വിവരിച്ചത് ഇബ്നു സീനയായിരുന്നു. ഈ വിദ്യ ആള്ക്കഹോളുകളും സുഗന്ദദ്രവ്യങ്ങളും നിര്മ്മിക്കുവാന് ഉപയോഗപ്പെടുത്തിയിരുന്നു; ഇങ്ങനെ ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്ന സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളായിരുന്നു അരോമതെറാപ്പിയുടെ (aromatherapy) അടിസ്ഥാനം.[31] സുഗന്ധദ്രവ്യ നീരാവികള് ഘനീഭവിപ്പിച്ചെടുക്കാനുള്ള ശീതീകരിച്ച കുഴല്ചുരുളും (refrigerated coil) അദ്ദേഹം കണ്ടുപിടിച്ചു.[55][56] സ്വേദീകരണ വിദ്യയില് സുപ്രധാനമായ വഴിത്തിരിവായിരുന്നു ഇത്, സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങള് വേര്തിരിക്കാന് ശീതീകരിക്കപ്പെട്ട കുഴലുകള് ആവശ്യമായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വേദന പ്രക്രിയകളില് അത് ഉപയോഗപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.[31]
അല്-കിന്ദിക്ക് ശേഷം ആല്ക്കെമിയെ വിവരിച്ച് എഴുതിയ ആദ്യത്തെ പ്രതിഭയായിരുന്നു ഇബ്നു സീന. ആല്ക്കെമിയെ വിശദീകരിച്ച അദ്ദേഹം രചിച്ച നാല് ഗ്രന്ഥങ്ങള് ലത്തീനിലേക്ക് വിവര്ത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്, അവ ഇവയാണ്:[57]
- Liber Aboali Abincine de Anima in arte Alchemiae
- Declaratio Lapis physici Avicennae filio sui Aboali
- Avicennae de congelatione et conglutinatione lapifum
- Avicennae ad Hasan Regem epistola de Re recta
ആല്ക്കെമിസ്റ്റുകള് പൊതുവായി വിശ്വസിക്കുന്നതുപോലെ പദാര്ത്ഥങ്ങളെ പരിവര്ത്തനം ചെയ്യാമെന്ന സിദ്ധാന്തത്തെ അദ്ദേഹം തന്റെ കൃതികളിലൊന്നില് നിരാകരിക്കുന്നു.
പുറമേ മാറ്റാങ്ങള് ഉളവാക്കാന് സാധിക്കുന്നവയാണെങ്കിലും, വ്യത്യസ്ത അവസ്ഥകളില് പദാര്ത്ഥത്തിന്റെ അവസ്ഥയില് മാറ്റം ചെലുത്തുവാന് നമുക്കറിയാവുന്ന രാസവസ്തുക്കള്ക്കാകില്ല.
—[58]
ആല്ക്കെമിയെ നിരാകരിക്കുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികള് കൂടുതല് സ്വാധീനം ചെലുത്തിയത് Liber Aboali Abincine de Anima in arte Alchemiae ആയിരുന്നു, വിന്സെന്റ് ഓഫ് ബ്യൂവെയിസിനെ പോലെയുള്ള മധ്യകാല രസതന്ത്രജ്ഞരെയും ആല്ക്കെമിസ്റ്റുകളെയും ഇത് സ്വാധീനിച്ചിരുന്നു.[57] De congelatione et conglutinatione lapidum എന്ന പേരില് വിവര്ത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ട മറ്റൊരു കൃതിയില് അദ്ദേഹം അജൈവ വസ്തുക്കളെ നാലായി തിര്ച്ചു, ഇത് അവയെ രണ്ടായി തിരച്ച അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെയും (orycta and metals) മൂന്നായി തിരിച്ച ഗാലന്റെയും (terrae, lapides and metals) രീതികളില് നിന്നുള്ള നല്ലൊരു പുരോഗമനമായിരുന്നു. ലാപ്പിഡുകള്, ഗന്ധകം, ലവണങ്ങള്, ലോഹങ്ങള് (lapides, sulfur, salts and metals) എന്നിവയായിരുന്നു അവ.[59]
[തിരുത്തുക] ഭൗമ ശാസ്ത്രങ്ങള്
അതിജീവനത്തിന്റെ ഗ്രന്ഥത്തില് (The Book of Healing) അദ്ദേഹം ഭൂഗര്ഭശാസ്ത്രം പോലെയുള്ള ഭൗമശാസ്ത്രവിഷയങ്ങള് എഴുതി, യൂനിഫോര്മിറ്റേറിയനിസം (uniformitarianism), ലോ ഓഫ് സൂപ്പര്പൊസിഷനിസം (law of superposition) തുടങ്ങിയ ഭൂഗര്ഭശാസ്ത്രത്തിലെ സങ്കല്പ്പങ്ങള് അദ്ദേഹം വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു.[32][60] പര്വ്വതരൂപികരണത്തെ കൂറിച്ച് വിവരിക്കുന്നതിനിടയില് അദ്ദേഹം ഇങ്ങനെ വിവരിക്കുന്നു:
അവ ഒന്നുകില് ഭൂകമ്പം പോലെയുള്ള അവസരങ്ങളില് ഭൂവല്ക്കത്തിന്റെ മുകളിലോട്ടുള്ള തളല് മൂലമോ, അല്ലെങ്കില് ജലത്തിന്റെ പ്രവര്ത്തനഫലമായോ ആവാം, ജലം ഒഴുകുന്ന അവസരത്തില് പുതിയ താഴ്വരകള് രൂപപ്പെടുന്നു, മണ്ണിന്റെ പാളികള് മൃദു, കടുത്തത് എന്നിങ്ങനെ വിവിധനിറത്തില് കാണപ്പെടുന്നത് അതിനാലായിരിക്കാം... ഇത് വളരെ ദീര്ഘമായ കാലയളവുകൊണ്ടുണ്ടാകുന്ന പ്രവര്ത്തിയാണ്. ആദ്യഘട്ടങ്ങളില് അത്തരം പര്വ്വതങ്ങളുടെ വലിപ്പം വളരെ ചെറുതായിരിക്കുകയും ചെയ്യും.
—[60]
ഭൂഗര്ഭശാസ്ത്രത്തിന്റെ വികസനത്തിന് ഇദ്ദേഹം നല്കിയ സംഭാവനകള് കാരണമായി ഭൂഗര്ഭശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവായി ഇബ്നു സീനയെ കണക്കാക്കുന്നു, പ്രതേകിച്ച് പര്വ്വതരൂപീകരണ സിദ്ധന്തങ്ങളിലെ സംഭാവനകള് കാരണം.[33]
[തിരുത്തുക] ഭൗതികശാസ്ത്രം
ഭൗതികശാസ്ത്രത്തില് തന്റെ ശാസ്ത്ര പരീക്ഷണങ്ങളില് അന്തരീക്ഷ താപനില അറിയുന്നതിന് ഒരു വാതക താപമാപിനി ആദ്യമായി നിര്മ്മിച്ചത് ഇബ്നു സീനയായിരുന്നു.[61] 1253 ല് Speculum Tripartitum എന്ന ലത്തീന് ഗ്രന്ഥത്തില് ഇബ്നു സീനയുടെ താപത്തെകുറിച്ചുള്ള സിദ്ധാന്തത്തെപ്പറ്റി ഇങ്ങനെ വിവരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു:
ബാഹ്യ വസ്തുക്കളില് സംഭവിക്കുന്ന ചലനം മൂലമാണ് താപമുണ്ടാകുന്നതെന്ന് അവിസെന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വര്ഗ്ഗവും ഭൂമിയും എന്ന ഗ്രന്ഥത്തില് പറയുന്നു, .
—[62]
മെക്കാനിക്സില് ഇബ്നു സീന ചലനത്തെ കുറിച്ച് വിപുലമായ് സിദ്ധാന്തം തന്നെ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. വസ്തുക്കള് വായുവില് വലിച്ചെറിയപ്പെട്ടുണ്ടാകുന്ന ചെരിവും (inclination) അതിനു പ്രയോഗിക്കപ്പെട്ട ബലവും തമ്മില് അദ്ദേഹം വേര്തിരിച്ച് വിശദീകരിച്ചു, എറിയുന്ന ആള് ആ വസ്തുന് നല്കുന്ന ചെരിവ് (inclination) അതിന്റെ സഞ്ചാരത്തെ ബാധിക്കുന്നു എന്ന നിഗമനത്തിലെത്തുകയും ചെയ്തു. ശൂന്യതയില് ഈ ചലനം നില്ക്കില്ല എന്നും കണക്കാക്കി.[63] ഇതിനെ അദ്ദേഹം സ്ഥായിയായ ബലമായി കണക്കാക്കുകയും വായു സമ്മര്ദ്ദം പോലെയുള്ള ബാഹ്യ ബലങ്ങള് അതിനെ കുറക്കുന്നു എന്നും അദ്ദേഹം കണക്കുകൂട്ടി.[64]
ഒപ്റ്റിക്സില്, "പ്രകാശം അനുഭവവേദ്യമാകുന്നത് പ്രകാശിക്കുന്ന വസ്തുക്കള് ഏതെങ്കിലും കണികകള് ഉല്സര്ജിക്കുന്നതു മൂലമാണെങ്കില്, പ്രകാശത്തിന്റെ വേഗതയ്ക്കൊരു പരിധിയുണ്ടായിരിക്കണം" എന്നദ്ദേഹം സമര്ത്ഥിച്ചു.[65] മഴവില്ല് എന്ന് പ്രതിഭാസത്തെ അദ്ദേഹം തെറ്റായി വിശദീകരിച്ചിട്ടുമുണ്ട്. കാള് ബെന്ജമിന് ബോയെര് മഴവില്ലിനെ കുറിച്ച് ഇബ്നു സീനയുടെ സിദ്ധാന്തം ഇങ്ങനെ വിശദീകരിക്കുന്നു:
കട്ടികൂടിയ മേഘങ്ങളില് മഴവില്ല് രൂപപ്പെടുന്നില്ല മറിച്ച് മേഘത്തിനും നിരീക്ഷകനും അല്ലെങ്കില് സൂര്യനുമിടയിലുള്ള നേര്ത്ത ജലകണങ്ങളുടെ പാളിയിലാണ് അവ രൂപപ്പെടുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹം വിവിധ നിരീക്ഷണങ്ങള് വഴി മനസിലാക്കി. ഇതില് മേഘം കണ്ണടികള്ക്കു പിറകില് പൂശിയ വെള്ളി പോലെ ഒരു പശ്ചാത്തല വസ്തുവായി മാത്രം വര്ത്തിക്കുന്നു എന്ന് അദ്ദേഹം വിചാരിച്ചു. മഴവില്ലിന്റെ സ്ഥനം മാത്രമല്ല അദ്ദേഹം തെറ്റിധരിച്ചത് കൂടെ നിറങ്ങളുടെ രൂപീകരണത്തിലും സംഭവിച്ചിരിക്കണം
—[66]
[തിരുത്തുക] ഇബ്നു സീനന് തത്വചിന്ത
ആദ്യകാല ഇസ്ലാമിക തത്വചിന്തയെക്കുറിച്ച് ഒരു എഴുതിയ വ്യക്തിയാണ് ഇബ്നു സീന, പ്രതേകിച്ച് തര്ക്കശാസ്ത്രം (Logic), തത്വമീമാംസ (Metaphysics) എന്നിങ്ങനെയുള്ള കൃതികളിലുള്പ്പെടെ പ്രമാണശാസ്ത്രം, ധര്മ്മശാസ്ത്രം, തത്വമീമാംസ എന്നീ വിഷയങ്ങളില് അദ്ദേഹം വളരെയധികം എഴുതിയിരിക്കുന്നു. അക്കാലത്തെ ശാസ്ത്രത്തിന്റെ പ്രമാണിക ഭാഷയായ അറബിയിലാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികളില് ഭൂരിഭാഗവും എഴുതപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്, മറ്റു ചിലവ പേഷ്യനിലും. വര്ത്തമാനകാലത്തുപോലും ഭാഷയുടെ പ്രാധാന്യം വെളിവാക്കുന്നതാണ് അദ്ദേഹം പൂര്ണ്ണമായും പേര്ഷ്യനില് എഴുതിയ ചില കൃതികള് (പ്രതേകിച്ച് അല അദ്ദൗലക്ക് വേണ്ടിയുള്ള തത്വചിന്ത). അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ തത്വചിന്തയ്ക്ക് ഇബ്നു സീന വ്യാഖ്യാനങ്ങള് നല്കുകയും പലപ്പോഴും പോരായ്മ തോന്നിയിരുന്നവയെ തിരുത്തുകയും ചെയ്തു, ഇത് ഇജ്തിഹാദില് (ഇസ്ലാമില് ഖുര്ആനിനേയും നബിചര്യയേയും അടിസ്ഥാനമാക്കി തീരുമാനങ്ങള് എടുക്കുന്ന പ്രക്രിയ) വളരെയധികം സജീവമായ ചര്ച്ചകള്ക്ക് മരുന്നിടുകയും ചെയ്തു.
മധ്യകാല ഇസ്ലാമിക ലോകത്ത് കലാമിന്റെ (ഇസ്ലാമിക തര്ക്കശാസ്ത്രം) കൂടെ അരിസ്റ്റോട്ടിലിസവും നവപ്ലാറ്റോണിസവും യോജിപ്പിച്ചു കൊണ്ടുപോകാന് ഇബ്നു സീനയ്ക്ക് കഴിഞ്ഞിരുന്നതിനാല് പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടോടുകൂടി ഇസ്ലാമിക തത്വശാസ്ത്രത്തിന്റെ നേതൃത്വസ്ഥാനത്ത് അവിസെന്നിസത്തിന് കഴിഞ്ഞു, കൂടെ തത്വചിന്തയുടെ ഏറ്റവും വലിയ വക്താവായി ഇബ്നു സീന ആയിതീരുകയും ചെയ്തു.[67]
ആത്മാവിനെ സംബന്ധിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിദ്ധാന്തങ്ങളും നിലനില്പ്-ആവശ്യകത (existence-essence) എന്നിവയെ വേര്തിരിച്ചുള്ള വിശദീകരണങ്ങളുമൊക്കെ കാരണമായി അവിസെന്നിസം മധ്യകാല യൂറോപ്പിനേയും നന്നായി സ്വാധീനിക്കുകയുണ്ടായി, യൂറോപ്യന് പാഠ്യശാലകളില് അവയില് വലിയ ചര്ച്ചകളും വിമര്ശനങ്ങളും നടക്കുകയും അവ ഉയര്ന്നു വരുകയുമുണ്ടായി. ഇതായിരുന്നു പ്രതേകിച്ച് പാരീസിലെ അന്നത്തെ അവസ്ഥ, പിന്നീട് 1210 ഓടുകൂടി അവിസെന്നിസം പിന്തള്ളപ്പെട്ടു. ഇങ്ങനൊക്കെയാണെങ്കിലും വില്ല്യം ഓഫ് ഔവേര്ണ് (William of Auvergne), ആല്ബര്ട്ടസ് മാഗ്നസ് എന്നിവരെ ഇബ്നു സീനയുടെ തത്വചിന്തയും സൈദ്ധാന്തിക വിജ്ഞാനവും സ്വാധിനിച്ചിരുന്നു, അതുപോലെ തോമസ് അക്വീനാസിന്റെ ചിന്തകളെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ തത്വമീമാംസ നന്നായി സ്വാധീനിച്ചു.[68]
[തിരുത്തുക] തത്വമീമാംസ സിദ്ധാന്തം
ഇസ്ലാമിക ദൈവശാസ്ത്രവുമായി ഇഴകിച്ചേര്ന്നിരുന്ന ആദ്യകാല ഇസ്ലാമിക തത്വചിന്ത ആവശ്യകതെയും (essence) നിലനില്പ്പിനേയും (existence) അരിസ്റ്റോട്ടിലിസത്തേക്കാള് നന്നായി വേര്തിരിച്ചു വിശദീകരിച്ചിരുന്നു. നിലനില്പ് സംഭവിക്കാന് സാധ്യതകുറഞ്ഞതോ യാദൃശ്ചികമോ ആണെങ്കില്, ആവശ്യകത യാദൃശ്ചികതയ്ക്കുമപ്പുറത്തായിരുന്നു. ഇബ്നു സീനയുടെ തന്ത്വചിന്തകള് പ്രതേകിച്ച് തത്വമീമാംസയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഭാഗത്തിലെ കുറേ ഭാഗം അല്-ഫറാബിയില് നിന്നും കടം കൊണ്ടവയാണ്. ശരിയായ ഇസ്ലാമിക തത്വശാസ്ത്രത്തിനുള്ള അന്വേഷണം അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികളില് കാണാവുന്നതാണ്.
അല്-ഫറാബിയില് നിന്നുള്ള മാര്ഗ്ഗദര്ശനമുള്ക്കൊണ്ട് ഇബ്നു സീന ഉണ്ടായിരിക്കുന്നതിനെ (being) കുറിച്ച് അന്വേഷണ ചിന്തകള്ക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചു, അങ്ങനെ അദ്ദേഹം ആവശ്യകതയേയും നിലനില്പ്പിനേയും വേര്തിരിച്ചു കാണിച്ചു. നിലനില്പ്പ് നിലനില്ക്കുന്ന വസ്തുക്കളുടെ ആവശ്യകതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നിലകൊള്ളുന്നതല്ലെന്നും ദ്രവ്യത്തിനും സ്വന്തമായി പ്രവര്ത്തിക്കാനോ പ്രഞ്ചത്തിന്റെ ചലനാത്മകമായ് അവസ്ഥയ്ക്ക് കാരണമാകാനോ നിലനിക്കുന്ന വസ്തുക്കളെ യാഥാര്ത്ഥവല്ക്കരിക്കാനോ ആവില്ലെന്നും അദ്ദേഹം വാദിച്ചു. അതിനാല് തന്നെ നിലനില്പ്പ് ആവശ്യകതയ്ക്ക് അതിന്റെ ഭാഗം ചേര്ക്കുന്നതോ നല്കുന്നതോ ആണ്. അങ്ങനെയാവാന് 'കാരണം' നിലനില്ക്കുന്ന കാര്യമാണെന്നും അത് അതിന്റെ പ്രഭാവത്തോടുകൂടി അത് നിലകൊള്ളുകയും ചെയ്യുന്നു.[69]
[തിരുത്തുക] അവിസെന്നിയന് പ്രമാണശാസ്ത്രം
ഇബ്നു സീന അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികളില് ഇസ്ലാമിക തത്വചിന്തയിലെ പ്രമാണശാസ്ത്രത്തെ വളരെയധികം ചര്ച്ചയ്ക്ക് വിധേയമാക്കുമയും അരിസ്റ്റോട്ടിലിയന് പ്രമാണികതയ്ക്ക് (Aristotelian logic) പകരമായി സ്വന്തമായ "അവിസെന്നിയന് പ്രമാണശാസ്ത്രം" (Avicennian logic) വളര്ത്തിക്കൊണ്ടുവരികയും ചെയ്തു. പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടോടുകൂടി അവിസെന്നിയന് പ്രമാണശാസ്ത്രം അരിസ്റ്റോട്ടിലിയന് പ്രമാണശാസ്ത്രത്തിനു പകരമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുകയും മേല്ക്കോയ്മ നേടുകയും ചെയ്തു.[70] അതേ നൂറ്റാണ്ടിലെ ലത്തീന് വിവര്ത്തനങ്ങളോടു കൂടി അത് യൂറോപ്പിനേയും വളരെയധികം സ്വാധീനിച്ചു.
ഊഹങ്ങളെ അറ്റിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള പ്രമാണികതയ്ക്ക്ക്ക് (hypothetical syllogism) അദ്ദേഹം ആദ്യകാല സിദ്ധാന്തങ്ങള്ക്കു രൂപം നല്കുകയുണ്ടായി അവയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ അപകട ഘടകങ്ങളുടെ നിര്ദ്ധാരണങ്ങള്ക്ക് (risk factor analysis) പിന്ബലമായി വര്ത്തിച്ചത്.[28] പ്രമേയ കലനത്തിന്റെയും (propositional calculus) ആദ്യകാല സിദ്ധാന്തങ്ങള് അദ്ദേഹം വികസിപ്പിച്ചിരുന്നു, ഇവ അരിസ്റ്റോട്ടിലിയന് പ്രമാണശാസ്ത്രത്തില് ചര്ച്ച ചെയ്യപ്പെടാത്ത മേഖലയായിരുന്നു.[71] അരിസ്റ്റോട്ടിലിയന് പ്രാമാണികതയുടെ ആദ്യ വിമര്ശനങ്ങളും ഇബ്നു സീനയുടെ വകയായിരുന്നു.[72] നിവേശിത പ്രമാണികതയ്ക്കും (inductive logic) അദ്ദേഹം സ്വന്തമായ സംഭാവനകള് നല്കിയിട്ടുണ്ട്. നിവേശിത പ്രമാണികതയിലും ശാസ്ത്ര രീതികളിലും (scientific method) വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട മെത്തേഡ്സ് ഓഫ് അഗ്രീമെന്റിലെ മെത്തേഡുകള് ആദ്യമായി വിവരിച്ചതും ഇദ്ദേഹമായിരുന്നു.[28]
[തിരുത്തുക] പ്രകൃതി ദാര്ശനികത
അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ പ്രകൃതി ദാര്ശനികതെയും പെരിപതെറ്റിക് പാഠ്യശാലയെയും നിരൂപിച്ച് അബൂ റയ്ഹാന് ബറൂനിയുമായി എഴുത്തു സംവാദത്തില് ഏര്പ്പെടുകയുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. ബറൂനിയുടെ എഴുത്തു വിമര്ശനങ്ങള്ക്ക് ഇബ്നു സീനയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യനായ അഹ്മദിബ്നു അലി അല്-മഅ്സൂമിയും മറുപടി നല്കുകയായിരുന്നു. പതിനെട്ട് ചോദ്യങ്ങള്കൊണ്ടാണ് അബൂ റയ്ഹാന് ബറൂനി സംവാദത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചത്, ഇതില് പത്തെണ്ണം അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ സ്വര്ഗ്ഗങ്ങളില് (On the Heavens) എന്ന സൃഷ്ടിയെ വിമര്ശിച്ചുള്ളതായിരുന്നു.[73]
[തിരുത്തുക] ശാസ്ത്രത്തിന്റെ ദാര്ശനികത
അദ്ദേഹത്തിന്റെ അതിജീവനത്തിന്റെ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ (The Book of Healing) അല്-ബുര്ഹാന് (ഫലവല്ക്കരണം) എന്ന ഭാഗത്ത് ശാസ്ത്രത്തിന്റെ ദാര്ശനികതയെയും വിവര ശേഖരണത്തിലെ ആദ്യകാല ശാസ്ത്രീയ രീതികളെയും ഇബ്നു സീന ചര്ച്ചയ്ക്ക് വിധേയമാക്കുന്നുണ്ട്. അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ പോസ്റ്റിരിയര് അനലിറ്റിക്സ് (Posterior Analytics) എന്ന കൃതിയെകുറിച്ച് ചര്ച്ച ചെയ്യുകയും വൈവിധ്യമായ തലങ്ങളില് അതിനെ കൊണ്ടുപോകുകയും കൂടി ചെയ്യുന്നു. ശാസ്ത്രീയ വിവരശേഖരണത്തിന്റെ ശരിയായ സമ്പ്രദായങ്ങളെകുറിച്ചും "ഒരാള് എങ്ങിനെ ശാസ്ത്രത്തിന്റെ പ്രാഥമിക തത്വങ്ങള് നേടിയെടുക്കുന്നു?" എന്ന ചോദ്യത്തേയും ഇബ്നു സീന ചര്ച്ചയ്ക്ക് വിധേയമാക്കി. "അടിസ്ഥാന പ്രമേയങ്ങളില് നിന്ന് അപഗ്രഥനം ചെയ്യാതെ അനുമാനികമായ ശാസ്ത്രത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ പ്രത്യക്ഷപ്രമാണങ്ങളിലേക്കും പരികല്പ്പനകളിലേക്കും" എങ്ങിനെ ശാസ്ത്രജ്ഞന് എത്തിച്ചേരും എന്ന ചോദ്യവും അദ്ദേഹം ഉന്നയിച്ചു. "അഭിവ്യഞ്ജനങ്ങള്ക്കിടയില് നിലനില്ക്കുന്ന കേവലവും പ്രാപഞ്ചികവുമായ കണിശതെയെ സഹായിക്കുന്ന ബന്ധം" മനസിലാക്കുമ്പോഴാണ് അത് സാധ്യമാകുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹം വിവരിക്കുന്നു. പ്രഥമിക തത്വങ്ങളില് എത്തിച്ചേരുവാനായി രണ്ട് മാര്ഗ്ഗങ്ങള് ഇബ്നു സീന കാണിച്ചു തരുന്നുമുണ്ട്: ഒന്ന്, അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ പുരാത നിവേശിത രീതിയും (ഇസ്തിഖ്റ); രണ്ടാമതായി, നിരീക്ഷണവും പരീക്ഷണവും വഴിയുള്ള രീതിയും (തജ്രിബ). "കേവലവും പ്രപഞ്ചികവുമായ കണിശമായ പ്രമേയങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നില്ല" എന്ന വാദത്തോടെ അരിസ്റ്റോട്ടിലിന്റെ നിവേശിത രീതിയെ ഇബ്നു സീന വിമര്ശിക്കുകയും ചെയ്തു. പകരമായി "ശാസ്ത്രീയ വിവരശേഖരണത്തിന് പരീക്ഷണങ്ങള് അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള രീതി" ആണ് അദ്ദേഹം വികസിപ്പിച്ചെടുക്കുന്നത്.[74]
[തിരുത്തുക] ദൈവശാസ്ത്രം
ഉറച്ച ഇസ്ലാം മത വിശ്വാസിയായിരുന്ന ഇബ്നു സീന യുക്തിപരമായ ദാര്ശനികതയേയും ഇസ്ലാമിക ദൈവശാസ്ത്രത്തേയും ഒരുമിച്ചു ചേര്ക്കുന്നു. ദൈവത്തിന്റെ അസ്തിത്തേയും അവന്റെ പ്രപഞ്ച സൃഷ്ടിയേയും യുക്തിപരമായും പ്രമാണികമായുമുള്ള ശാസ്ത്രീയതയിലൂടെ തെളിയിക്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം.[75] ഇസ്ലാമിക ദൈവശാസ്ത്രത്തെ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന ഏതാനും കൃതികള് ഇബ്നു സീന എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. ഇവയില് ഇസ്ലാമിലെ പ്രവാചകന്മാരെ പ്രതിപാദിക്കുന്ന കൃതികളും ഉള്പ്പെടുന്നു, "പ്രചോദിപ്പിച്ച തത്വചിന്തകര്" ആയാണ് പ്രവാചകന്മാരെ അദ്ദേഹം കണ്ടത്. ഖുര്ആനിലെ പ്രപഞ്ചശാസ്ത്രവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വന്തമായ ദാര്ശനികതയും ഉപയോഗിച്ചുള്ള ശാസ്ത്രീയവും തത്വശാസ്ത്രപരവുമായ ഖുര്ആനിന്റെ വ്യാഖ്യാനങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ രചനകളില്പ്പെടുന്നു.[76]
[തിരുത്തുക] ചിന്താ പരീക്ഷണങ്ങള്
ഹമദാനിനടുത്തുള്ള ഫര്ദജാന് കോട്ടയില് അദ്ദേഹം തടവിലാക്കപ്പെട്ട സമയത്താണ് മനുഷ്യന്റെ സ്വന്തം-അവബോധത്തേയും, ആത്മാവിന്റെ സ്ഥായീഗുണത്തേയും തുറന്നുകാട്ടാനായി "പൊങ്ങികിടക്കുന്ന മനുഷ്യന്" (Floating Man) എന്ന ചിന്താ പരീക്ഷണത്തെക്കുറുച്ച് അദ്ദേഹം എഴുതിയത്. മനുഷ്യന്റെ ചിന്തയെ പ്രതേകിച്ച് ഉപബോധ മനസിനെയാണ് അദ്ദേഹം ആസ്പദമാക്കിയിരിക്കുന്നത്, ദൈവം യഥാര്ത്ഥ വസ്തുതകളെ മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിലേക്ക് നല്കുന്നതും അവന്റെ ആജ്ഞകളും അഭിജ്ഞതകളും എത്തിക്കുന്നതും അതുവഴിയാണെന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ "പൊങ്ങികിടക്കുന്ന മനുഷ്യന്" ചിന്താ പരീക്ഷണത്തില് വായുവില് തങ്ങള് പൊങ്ങികിടക്കുകയാണെന്ന് സങ്കല്പ്പിക്കുവാന് അനുവാചകരോട് അദ്ദേഹം പറയുന്നുണ്ട്, സ്വന്തം ശരീരത്തോടുപോലുമുള്ള ബന്ധം വിച്ഛേദിച്ച് എല്ലാ വികാര വിചാരങ്ങളില് നിന്നും സ്വതന്ത്രമായി നില്കുവാനാണ് അദ്ദേഹം അതുവഴി പറയുന്നത്. ആ അവസ്ഥയിലും ഒരാള് സ്വബോധമുള്ളവനായിരിക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം വാദിക്കുന്നു. ഇതിന്പ്രകാരം അഹം എന്നത് പ്രമാണികമായി ഏതെങ്കിലും ഭൗതിക കാര്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതല്ലെന്നും, കൂടാതെ അതിനെ മറ്റുള്ളവയുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി കണേണ്ടതുമില്ലെന്നും, അതിനാല് തന്നെ അത് പ്രാഥമികമായി തന്നെ നിലകൊള്ളുന്ന സത്തയുമാണെന്ന് അദ്ദേഹം ഉപസംഹരിക്കുന്നു.[77][78][79]
[തിരുത്തുക] മറ്റ് സംഭാവനകള്
[തിരുത്തുക] എന്ജിനീയറിങ്ങ്
അദ്ദേഹത്തിന്റെ മിയാര് അല്-അഖ്ല് (Mi'yar al-'aql, മനസിന്റെ പരിമാണം) എന്ന വിജ്ഞാനകോശത്തില് ഇല് അല്-ഹിയാല് (ilm al-hiyal, കഴിവുള്ള ഉപകരണങ്ങള്) നെ കുറിച്ച് എഴുതുകയും ലളിതമായ യന്ത്രങ്ങളെയും അവയുടെ സമ്മിശ്രണങ്ങളേയും തരംതിരിക്കാനുള്ള ആദ്യത്തെ വിജയകരമായ ശ്രമം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ആദ്യമായി അടിസ്ഥാനപരമായ ലളിത യന്ത്രങ്ങളായ ഉത്തോലകം (lever), കപ്പി (pulley), സ്ക്രൂ, വെഡ്ജ് (wedge), വിന്ഡ്ലാസ് (windlass) എന്നിവയെ വിവരിക്കുകയും ഉദാഹരിക്കുകയു ചെയ്തതിനു ശേഷം, വിന്ഡ്ലാസ്-സ്ക്രൂ (windlass-screw), വിന്ഡ്ലാസ്-കപ്പി (windlass-pulley), വിന്ഡ്ലാസ്-ഉത്തോലകം (windlass-lever) തുടങ്ങി ഈ ലളിത യന്ത്രങ്ങളുടെ എല്ലാ സമ്മിശ്രണങ്ങളെയും വിശകലനം ചെയ്യുന്നു. വെഡ്ജ് ഒഴികെയുള്ള ഇതിലെ എല്ലാ ലളിത യന്ത്രങ്ങളുടെ കൂട്ടുകെട്ടിന്റെ പ്രവര്ത്തനതത്വം ആദ്യമായി വിവരിക്കുന്നതും ഇബ്നു സീനയാണ്.[80]
[തിരുത്തുക] കാവ്യം
ഏതാണ്ട് ഇബ്നു സീനയുടെ കൃതികളില് പാതിയും കാവ്യവല്ക്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.[81] അറബിയിലും പേര്ഷ്യനിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കവിതകള് കാണപ്പെടുന്നു. താഴെ തന്നിരിക്കുന്ന ഖണ്ഡങ്ങള് ഉമര് ഖയ്യാമിന്റേതാണെന്ന് പറയുന്നത് തെറ്റാണെന്നും അവയുടെ യഥാര്ത്ഥ രചയിതാവ് ഇബ്നു സീനയാണെന്നുമുള്ള വാദം എഡ്വാര്ഡ് ഗ്രാന്വില്ലെ ബ്രൗണ് ഉന്നയിക്കുന്നു.[82]
از قعر گل سیاه تا اوج زحل
کردم همه مشکلات گیتی را حل
بیرون جستم زقید هر مکر و حیل
هر بند گشاده شد مگر بند اجل
Up from Earth's Centre through the Seventh Gate,
I rose, and on the Throne of Saturn sate,
And many Knots unravel'd by the Road,
But not the Master-Knot of Human Fate.
എതിരാളികളുടെ ദൂഷണങ്ങള് വിധേയനാകുമ്പോല് അദ്ദേഹം മറുപടി നല്കിയിരുന്നത്
کفر چو منی گزاف و آسان نبود
محکمتر از ایمان من ایمان نبود
ر دهر چو من یکی و آن هم کافر
پس در همه دهر یک مسلمان نبود
The blasphemy of somebody like me is not easy and exorbitant,
There isn't any stronger faith than my faith,
If there is just one person like me in the world and that one is impious,
So there are no Muslims in the whole world.
[തിരുത്തുക] അപദാനങ്ങള്
ശാസ്ത്രത്തിന്റെ ചരിത്രം (The History of Science) എന്ന കൃതിയുടെ കര്ത്താവായ ജോര്ജ്ജ് സാര്ട്ടണ് ഇബ്നു സീനയെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത് "ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ചിന്തരിലും വൈദ്യ പണ്ഡിതരിലും ഒരാള്" എന്നാണ്.[21] "ഇസ്ലാമിലെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധനായ ശാസ്ത്രജ്ഞനും എല്ലാ വംശങ്ങളിലും, സ്ഥലങ്ങളിലും, കാലഘട്ടങ്ങളിലും വെച്ചു ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധരായവരില് ഒരാള്" എന്നു അദ്ദേഹത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചു. ഇസ്ലാമിക ലോകത്ത് വൈദ്യരംഗത്തെ ഏറ്റവും മുന്പന്തിയില് നില്ക്കുന്ന എഴുത്തുകാരില് ഒരാളുമായിരുന്നു. ഹിപ്പോക്രാറ്റെസ്, ഗാലന്, സുശ്രുതന്, ചരകന് എന്നിവരുടെ സമീപനങ്ങള് അദ്ദേഹത്തെ സ്വാധിനിച്ചിരുന്നു. അല്-റാസി, അബു അല്-ഖാസിം, ഇബ്നു അല്-നാഫിസ്, അല്-ഇബാദി എന്നിവരോടൊപ്പം ഇസ്ലാമിക വൈദ്യത്തിന് അടിത്തറപാകിയവരില് ഒരാളായും ഇബ്നു സീനയെ കണക്കാക്കുന്നു. യൂറോപ്പിന്റെ നവോത്ഥാനത്തിനും വൈദ്യരംഗത്തും പ്രധാനപ്പെട്ട സംഭാവനകള് നല്കിയ പ്രധാന വ്യക്തിത്വമായി പാശ്ചാത്യ ചരിത്രത്തില് ഇബ്നു സീന ഓര്മ്മിക്കപ്പെടുന്നു.
ഇറാനില് രാഷ്ട്ര പ്രതീകമായും ഇതു വരെ ജീവിച്ചിരുന്ന പേര്ഷ്യന് മാഹാരഥന്മാരില് ഒരാളായി ഇബ്നു സീനയെ കാണുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിരവധി സ്മാരകങ്ങള് ഇറാനിലുണ്ട്. 'ഭിഷഗ്വരന്മാരുടെ ഭിഷഗ്വരന്' എന്നറിയപ്പെട്ട ഈ മനുഷ്യനോടുള്ള ആദരവിനെ അടയാളമായി ഒരു സ്മാരകം ബുഖാറ മ്യൂസിയത്തിനു പുറത്ത് നിലകൊള്ളുന്നുണ്ട്, പാരീസ് സര്വ്വകലാശാല അകത്തളത്തില് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ഛായാചിത്രവും നിലകൊള്ളുന്നു. ചന്ദ്രനിലെ ഒരു ഗര്ത്തത്തിന് അവിസെന്ന എന്ന് പേര് നല്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇറാനിലെ ഹമദാനിലുള്ള ബു-അലി സീന സര്വ്വകലാശാല (Bu-Ali Sina University, അവിസെന്ന സര്വ്വകലാശാല), താജിക്കിസ്ഥാന്റെ തലസ്ഥാനമായ ദുഷാന്ബെയിലുള്ള ഇബ്നു സീന സ്റ്റേറ്റ് മേഡിക്കല് യൂനിവേഴ്സിറ്റി (ibn Sīnā Tajik State Medical University), പാക്കിസ്ഥാനിലെ കറാച്ചിയിലുള്ള അവിസെന്ന സ്കൂള്, ഇബ്നു സീനയുടെ പിതാവിന്റെ ജന്മദേശമായ അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലെ ബല്ഖിലുള്ള ഇബ്നു സീന ബല്ഖ് മെഡിക്കല് സ്കൂള് (Ibne Sina Balkh Medical School), ഫിലിപ്പൈന്സിലെ മറാവി നഗരത്തിലുള്ള ഇബ്നു സീന ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് സ്കൂള് (Ibn Siena Integrated School) എന്നിവയെല്ലാം അദ്ദേഹത്തോടുള്ള ബഹുമാനാര്ത്ഥം നാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടവയാണ്.
1980 ല് മുന് സോവിയേറ്റ് യൂനിയന് ഇബ്നു സീനയുടെ ജന്മസ്ഥലമായ ബുഖാറ ഭരിച്ചിരുന്നപ്പോള് നിരവധി തപാല്മുദ്രകളും കലാരൂപങ്ങളും ഇറക്കി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആയിരാമത്തെ ജന്മദിനം കൊണ്ടാടിയിരുന്നു, സോവിയേറ്റ് പ്രബുദ്ധര് നടത്തിയ ആന്ത്രോപോളൊജിക്കല് ഗവേഷണങ്ങളിലൂടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒരു സ്മാരകം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു.[83]
ലോകമെമ്പാടുമുള്ള വൈദ്യരംഗത്തെ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ മേല്വിലാസപ്പട്ടിക (Directories) അവിസെന്നയുടെ പേരു ഉപയോഗിക്കുമെന്ന് 2008 മാര്ച്ചില് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി.[84] ഭിഷഗ്വരന്മാര്, പൊതു ആരോഗ്യ തൊഴില് രംഗത്ത് വര്ത്തിക്കുന്നവരും, ഫാര്മിസ്റ്റുകളും വിദ്യാഭ്യാസം നേടുന്ന സര്വ്വകലാശലകളും പാഠ്യശാലകളും അവിസെന്ന ഡയറക്ടറീസ് (Avicenna Directories) എന്ന ഈ പട്ടികയില് ഉണ്ടായിരിക്കും. ഈ പദ്ധതിയുടെ സംഘം ഇങ്ങനെ പ്രസ്താവിക്കുന്നു “Why Avicenna? Avicenna … was … noted for his synthesis of knowledge from both east and west. He has had a lasting influence on the development of medicine and health sciences. The use of Avicenna’s name symbolises the worldwide partnership that is needed for the promotion of health services of high quality.”
[തിരുത്തുക] കൃതികള്
വൈവിധ്യമാര്ന്ന വിഷയങ്ങളിലായി ഏതാണ്ട് 450 ന് അടുത്ത് കൃതികള് ഇബ്നു സീന രചിച്ചിട്ടുണ്ട്, 240 കാലഘട്ടങ്ങളെ അതിജീവിച്ച് നിലനില്പ്പുണ്ട്, അവയില് 150 എണ്ണങ്ങളില് വിഷയം തത്വചിന്തയില് കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നവയും 40 എണ്ണം വൈദ്യത്തില് കേന്ദ്രീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.[85] തത്വശാസ്ത്രപരമായ വലിയ വിജ്ഞാനകോശം തന്നെയായ അതിജീവനത്തിന്റെ ഗ്രന്ഥം (The Book of Healing), വൈദ്യശാസ്ത്ര ബൃഹത് ഗ്രന്ഥം (The Canon of Medicine) എന്നിവയാണ് ഏറ്റവു പ്രശസ്തമായ സൃഷ്ടികള്.[1]
ആല്ക്കെമിയെ കുറിച്ച് ഒരു കൃതിയെങ്കിലും അദ്ദേഹം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്, പക്ഷെ മറ്റു പല കൃതികളും അദ്ദേഹത്തിന്റേതാണെന്ന് തെറ്റായ പ്രചാരണവുമുണ്ട്. ജന്തുക്കളെ കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗ്രന്ഥം മൈക്കല് സ്കോട്ട് ഇംഗീഷിലേക് വിവര്ത്തനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രമാണശാസ്ത്രം (Logic), തത്വമീമാംസ (Metaphysics), ഭൗതികശാസ്ത്രം (Physics), സ്വര്ഗ്ഗങ്ങളില് (On the Heavens) എന്നീ കൃതികള് അരിസ്റ്റോട്ടിലിയന് സിദ്ധാന്തങ്ങളുടെ സംഗ്രഹം നമുക്ക് നല്കുന്നു, എങ്കിലും തത്വമീമാംസ യില് അക്കാലത്ത് നവപ്ലേറ്റോണിസത്തിന്റെ രൂപമായ അരിസ്റ്റോട്ടിലിയനിസത്തില് നിന്നുമുള്ള വലിയ മാറ്റം പ്രകടമാക്കുന്നു.
പ്രമാണശാസ്ത്രവും, തത്വമീമാംസയും ഒന്നിലേറേ തവണ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്, ഉദാഹരണത്തിന്, തത്വമീമാംസ വെനീസില് 1493, 1495, 1546 എന്നീ വര്ഷങ്ങളില് പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടു. വൈദ്യശാസ്ത്രം, പ്രമാണശാസ്ത്രം തുടങ്ങിയവയിലുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രബന്ധങ്ങളില് ചിലത് കാവ്യ രൂപത്തിലായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ തത്വശാസ്ത്രത്തിലെ രണ്ട് വിജ്ഞാനകോശങ്ങള് എടുത്തുപറയേണ്ടവയാണ്, ഇവയിലെ വലുതായ അല്-ശിഫ (Sanatio) ബോഡ്ലീന് ഗ്രന്ഥശാലയിലും മറ്റിടങ്ങളിലുമായി പൂര്ണ്ണ രൂപത്തില് ലഭ്യമാണ്; ഇതിലെ ദെ അനിമ (De Anima) വിവരിക്കുന്ന ഭാഗം ഇറ്റലിയിലെ പാവിയയില് 1490 ല് Liber Sextus Naturalium എന്ന പേരില് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു, മുഹമ്മദ് അല്-ഷഹ്രസ്താനിയുടെ ഇബ്നു സീനയുടെ തത്വചിന്തയെകുറുച്ചുള്ള വ്യഖ്യാനങ്ങള് പ്രധാനമായും അല്-ശിഫ യുടെ വിശകലനമാണ്. രണ്ടാമത്തെ താരതമ്യേന വലിപ്പം കുറഞ്ഞ കൃതിയാണ് അന്-നജാത്ത് (Liberatio). ഇതിന്റെ ലത്തീന് പതിപ്പിലെ ഭാഗങ്ങളില് അവര് അനുകൂലമായി കണ്ട രീതിയില് മാറ്റം വരുത്തിയിരിക്കുന്നു. റോഗര് ബേക്കണ് (Roger Bacon) സൂചിപ്പിച്ച ഹിക്മത്ത് മശ്രിക്കിയ (hikmat-al-mashriqqiyya, ലത്തീനില് Philosophia Orientalis) എന്ന കൃതിയുടെ ഭൂരുഭാഗവും കാലപ്പഴക്കം കാരണം നഷ്ടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
[തിരുത്തുക] കൃതികളുടെ പട്ടിക
ഇവിടെ ഇബ്നു സീനയുടെ കൃതികളില് പ്രശസ്തമായ ചിലത് നല്കുന്നു:[86]
- സിറാത്ത് അല്-ശൈഖ് അല്-റായിസ് (ഇബ്നു സീനയുടെ ജീവിതം, The Life of Ibn Sina)
- അല്-ഇഷാറത്ത് വ-ഇന്തബിഹത്ത് (Remarks and Admonitions)
- അല്-ഖാനൂന് ഫില്-തിബ്ബ് (വൈദ്യശാസ്ത്ര ബൃഹത്ഗ്രന്ഥം, The Canon of Medicine)
- രിസാല ഫീ സിറ് അല്-ഖദ്റ് (വിധിയിലെ നിഗൂഢതകളെ കുറിച്ചുള്ള പ്രബന്ധം, Essay on the Secret of Destiny)
- ദനിഷ്നമയി അലയി (The Book of Scientific Knowledge)
- കിത്താബ് അല്-ശിഫ (അതിജീവനത്തിന്റെ ഗ്രന്ഥം, The Book of Healing)
- ഹയ്യ് ഇബ്ന് യഖ്ദന്, അവിസെന്നയുടെ കഥയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി 12 ആം നൂറ്റാണ്ടില് ഇബ്നു തുഫൈലും 12 ആം നൂറ്റാണ്ടില് ഒരു നോവല് രചിച്ചിരുന്നു.[87]
[തിരുത്തുക] കുറിപ്പുകള്
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 Nasr, Seyyed Hossein. (2007). "Avicenna". Encyclopedia Britannica Online. Retrieved on 2007-11-05.
- ↑ Corbin,(1993) p. 174
- ↑ "Avicenna", in Encyclopaedia Britannica, Concise Online Version, 2006 ([1]); D. Gutas, "Avicenna", in Encyclopaedia Iranica, Online Version 2006, (LINK); "Avicenna" in (Encyclopedia of Islam: © 1999 Koninklijke Brill NV, Leiden, The Netherlands)
- ↑ Istanbul to host Ibn Sina Int'l Symposium, Retrieved on: December 17, 2008.
- ↑ Ibn Sina from the Encyclopedia of Islam
- ↑ http://www.sjsu.edu/depts/Museum/avicen.html
- ↑ http://www.iranchamber.com/personalities/asina/abu_ali_sina.php
- ↑ Greenhill, William Alexander (1867). "Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology" 1: 3.
- ↑ Avicenna", in Encyclopaedia Iranica, Online Version 2006, [2]
- ↑ O'Connor, John J.; Edmund F. Robertson "ഇബ്നു സീന". MacTutor History of Mathematics archive.
- ↑ Avicenna (Abu Ali Sina)
- ↑ "World Religions". Britannica Encyclopedia of World Religions: 490-492. ENCYCLOPÆDIA BRITANNICA, INC.,. Retrieved on 2009-08-29.
- ↑ Avicenna 980-1037
- ↑ Islamic Medical Manuscripts: Catalogue - Galen
- ↑ Articles on Avicenna, Averroes and Maimonides
- ↑ Avicenna (Abu Ali Sina)
- ↑ Cas Lek Cesk (1980). "The father of medicine, Avicenna, in our science and culture: Abu Ali ibn Sina (980-1037)", Becka J. 119 (1), p. 17-23.
- ↑ Medical Practitioners
- ↑ D. Craig Brater and Walter J. Daly (2000), "Clinical pharmacology in the Middle Ages: Principles that presage the 21st century", Clinical Pharmacology & Therapeutics 67 (5), p. 447-450 [448-449].
- ↑ 20.0 20.1 Katharine Park (March 1990). "Avicenna in Renaissance Italy: The Canon and Medical Teaching in Italian Universities after 1500 by Nancy G. Siraisi", The Journal of Modern History 62 (1), p. 169-170.
"Students of the history of medicine know him for his attempts to introduce systematic experimentation and quantification into the study of physiology".
- ↑ 21.0 21.1 21.2 George Sarton, Introduction to the History of Science.
(cf. Dr. A. Zahoor and Dr. Z. Haq (1997). Quotations From Famous Historians of Science, Cyberistan.) - ↑ 22.0 22.1 22.2 David W. Tschanz, MSPH, PhD (August 2003). "Arab Roots of European Medicine", The Journal of The Gulf Heart Association 4 (2): 69-81.
- ↑ 23.0 23.1 Jonathan D. Eldredge (2003), "The Randomised Controlled Trial design: unrecognized opportunities for health sciences librarianship", Health Information and Libraries Journal 20, p. 34–44 [36].
- ↑ 24.0 24.1 Bernard S. Bloom, Aurelia Retbi, Sandrine Dahan, Egon Jonsson (2000), "Evaluation Of Randomized Controlled Trials On Complementary And Alternative Medicine", International Journal of Technology Assessment in Health Care 16 (1), p. 13–21 [19].
- ↑ 25.0 25.1 D. Craig Brater and Walter J. Daly (2000), "Clinical pharmacology in the Middle Ages: Principles that presage the 21st century", Clinical Pharmacology & Therapeutics 67 (5), p. 447-450 [449].
- ↑ 26.0 26.1 Walter J. Daly and D. Craig Brater (2000), "Medieval contributions to the search for truth in clinical medicine", Perspectives in Biology and Medicine 43 (4), p. 530–540 [536], Johns Hopkins University Press.
- ↑ 27.0 27.1 27.2 S Safavi-Abbasi, LBC Brasiliense, RK Workman (2007), "The fate of medical knowledge and the neurosciences during the time of Genghis Khan and the Mongolian Empire", Neurosurg Focus 23 (1), E13, p. 3.
- ↑ 28.0 28.1 28.2 28.3 Lenn Evan Goodman (2003), Islamic Humanism, p. 155, Oxford University Press, ISBN 0-19-513580-6.
- ↑ 29.0 29.1 The Canon of Medicine, The American Institute of Unani Medicine, 2003.
- ↑ Seyyed Hossein Nasr, "Islamic Conception Of Intellectual Life", in Philip P. Wiener (ed.), Dictionary of the History of Ideas, Vol. 2, p. 65, Charles Scribner's Sons, New York, 1973-1974.
- ↑ 31.0 31.1 31.2 Marlene Ericksen (2000). Healing with Aromatherapy, p. 9. McGraw-Hill Professional. ISBN 0-658-00382-8.
- ↑ 32.0 32.1 Munim M. Al-Rawi and Salim Al-Hassani (November 2002). The Contribution of Ibn Sina (Avicenna) to the development of Earth sciences (pdf). FSTC. ശേഖരിച്ചത് 2008-07-01.
- ↑ 33.0 33.1 Medvei, Victor Cornelius (1993), The History of Clinical Endocrinology: A Comprehensive Account of Endocrinology from Earliest Times to the Present Day, Taylor and Francis, p. 46, ISBN 1850704279
- ↑ "Major periods of Muslim education and learning". Encyclopedia Britannica Online. (2007). Retrieved on 2007-12-16.
- ↑ Afary, Janet. (2007). "Iran". Encyclopedia Britannica Online. Retrieved on 2007-12-16.
- ↑ "Avicenna", in Encyclopaedia Britannica, Concise Online Version, 2006 ([3]); D. Gutas, "Avicenna", in Encyclopaedia Iranica, Online Version 2006, (LINK); Avicenna in (Encyclopedia of Islam: © 1999 Koninklijke Brill NV, Leiden, The Netherlands)
- ↑ Corbin, (1993) p. 170
- ↑ Avicenna (Ibn Sina): Muslim Physician And Philosopher of the Eleventh Century, p. 38, Rosen Publishing, ISBN 1-4042-0509-8.
- ↑ Khan, Aisha (2006), Avicenna (Ibn Sina): Muslim Physician And Philosopher of the Eleventh Century, p. 38, Rosen Publishing, ISBN 1-4042-0509-8.
- ↑ Jorge J. E. Gracia and Timothy B. Noone (2003), A Companion to Philosophy in the Middle Ages, p. 196, Blackwell Publishing, ISBN 0-631-21673-1.
- ↑ Corbin, (1993) p. 168
- ↑ Hakeem Abdul Hameed, Exchanges between India and Central Asia in the field of Medicine
- ↑ Ziauddin Sardar, Science in Islamic philosophy
- ↑ 44.0 44.1 D. Craig Brater and Walter J. Daly (2000), "Clinical pharmacology in the Middle Ages: Principles that presage the 21st century", Clinical Pharmacology & Therapeutics 67 (5), p. 447-450 [448].
- ↑ Hakeem Abdul Hameed, Exchanges between India and Central Asia in the field of Medicine
- ↑ Ibrahim B. Syed PhD, "Islamic Medicine: 1000 years ahead of its times", Journal of the Islamic Medical Association, 2002 (2), p. 2-9 [7].
- ↑ Nader El-Bizri, The Phenomenological Quest between Avicenna and Heidegger (Binghamton, N.Y.: Global Publications SUNY, 2000), pp. 149-171.
- ↑ Nader El-Bizri, "Avicenna’s De Anima between Aristotle and Husserl," in The Passions of the Soul in the Metamorphosis of Becoming, ed. Anna-Teresa Tymieniecka (Dordrecht: Kluwer Academic Publishers, 2003), pp. 67-89.
- ↑ S Safavi-Abbasi, LBC Brasiliense, RK Workman (2007), "The fate of medical knowledge and the neurosciences during the time of Genghis Khan and the Mongolian Empire", Neurosurgical Focus 23 (1), E13, p. 3.
- ↑ Amber Haque (2004), "Psychology from Islamic Perspective: Contributions of Early Muslim Scholars and Challenges to Contemporary Muslim Psychologists", Journal of Religion and Health 43 (4): 357-377 [366].
- ↑ George Saliba (1994), A History of Arabic Astronomy: Planetary Theories During the Golden Age of Islam, p. 60, 67-69. New York University Press, ISBN 0-8147-8023-7.
- ↑ Ariew, Roger (March 1987). "The phases of venus before 1610". Studies in History and Philosophy of Science Part A 18 (1): 81–92. DOI:10.1016/0039-3681(87)90012-4.
- ↑ Goldstein, Bernard R. (March 1972), "Theory and Observation in Medieval Astronomy", Isis (University of Chicago Press) 63 (1): 39-47 [44]
- ↑ A. I. Sabra (1998). "Configuring the Universe: Aporetic, Problem Solving, and Kinematic Modeling as Themes of Arabic Astronomy", Perspectives on Science 6 (3), p. 288-330 [305-306].
- ↑ Pitman, Vicki (2004). Aromatherapy: A Practical Approach. Nelson Thornes. p. xi. ISBN 0748773460. OCLC 56069493.
- ↑ Myers, Richard (2003). The Basics of Chemistry. Greenwood Publishing Group. p. 14. ISBN 0313316643. OCLC 50164580.
- ↑ 57.0 57.1 Georges C. Anawati (1996), "Arabic alchemy", in Roshdi Rashed, ed., Encyclopedia of the History of Arabic Science, Vol. 3, p. 853-885 [875]. Routledge, London and New York.
- ↑ Robert Briffault (1938). The Making of Humanity, p. 196-197.
- ↑ Vai, Gian Battista; Caldwell, W. G. E. (2006). The origins of geology in Italy: [in memory of Nicoletta Morello, 1946-2006]. Geological Society of America. p. 26. ISBN 0813724112. OCLC 213301133.
- ↑ 60.0 60.1 Stephen Toulmin and June Goodfield (1965), The Ancestry of Science: The Discovery of Time, p. 64, University of Chicago Press (cf. The Contribution of Ibn Sina to the development of Earth sciences)
- ↑ Robert Briffault (1938). The Making of Humanity, p. 191.
- ↑ Gutman, Oliver (1997). "On the Fringes of the Corpus Aristotelicum: the Pseudo-Avicenna Liber Celi Et Mundi". Early Science and Medicine 2 (2): 109–28. DOI:10.1163/157338297X00087.
- ↑ Fernando Espinoza (2005). "An analysis of the historical development of ideas about motion and its implications for teaching", Physics Education 40 (2), p. 141.
- ↑ A. Sayili (1987), "Ibn Sīnā and Buridan on the Motion of the Projectile", Annals of the New York Academy of Sciences 500 (1), p. 477 – 482:
It was a permanent force whose effect got dissipated only as a result of external agents such as air resistance. He is apparently the first to conceive such a permanent type of impressed virtue for non-natural motion.
- ↑ George Sarton, Introduction to the History of Science, Vol. 1, p. 710.
- ↑ Carl Benjamin Boyer (1954). "Robert Grosseteste on the Rainbow", Osiris 11, p. 247-258 [248].
- ↑ Nahyan A. G. Fancy (2006), p. 80-81, "Pulmonary Transit and Bodily Resurrection: The Interaction of Medicine, Philosophy and Religion in the Works of Ibn al-Nafīs (d. 1288)", Electronic Theses and Dissertations, University of Notre Dame.[4]
- ↑ The Internet Encyclopedia of Philosophy, Avicenna/Ibn Sina (CA. 980-1037)
- ↑ "Islam". Encyclopedia Britannica Online. (2007). Retrieved on 2007-11-27.
- ↑ I. M. Bochenski (1961), "On the history of the history of logic", A history of formal logic, p. 4-10. Translated by I. Thomas, Notre Dame, Indiana University Press. (cf. Ancient Islamic (Arabic and Persian) Logic and Ontology)
- ↑ Lenn Evan Goodman (1992), Avicenna, p. 188, Routledge, ISBN 0-415-01929-X.
- ↑ History of logic: Arabic logic, Encyclopædia Britannica.
- ↑ Rafik Berjak and Muzaffar Iqbal, "Ibn Sina--Al-Biruni correspondence", Islam & Science, June 2003.
- ↑ McGinnis, Jon (July 2003). "Scientific Methodologies in Medieval Islam". Journal of the History of Philosophy 41 (3): 307–327. DOI:10.1353/hph.2003.0033.
- ↑ Lenn Evan Goodman (2003), Islamic Humanism, p. 8-9, Oxford University Press, ISBN 0-19-513580-6.
- ↑ James W. Morris (1992), "The Philosopher-Prophet in Avicenna's Political Philosophy", in C. Butterworth (ed.), The Political Aspects of Islamic PhIlosophy, Chapter 4, Cambridge Harvard University Press, p. 142-188 [159-161].
- ↑ Nasr (1996), pp. 315, 1022 and 1023
- ↑ Nader El-Bizri, The Phenomenological Quest between Avicenna and Heidegger (Binghamton, N.Y.: Global Publications SUNY, 2000), pp. 149-171.
- ↑ Nader El-Bizri, "Avicenna’s De Anima between Aristotle and Husserl," in The Passions of the Soul in the Metamorphosis of Becoming, ed. Anna-Teresa Tymieniecka (Dordrecht: Kluwer Academic Publishers, 2003), pp. 67-89.
- ↑ Mariam Rozhanskaya and I. S. Levinova (1996), "Statics", in Roshdi Rashed, ed., Encyclopedia of the History of Arabic Science, Vol. 2, p. 614-642 [633]. Routledge, London and New York.
- ↑ E.G. Browne, Islamic Medicine (sometimes also printed under the title Arabian medicine), 2002, Goodword Pub., ISBN 81-87570-19-9, p61
- ↑ E.G. Browne, Islamic Medicine (sometimes also printed under the title Arabian medicine), 2002, Goodword Pub., ISBN 81-87570-19-9, p60-61)
- ↑ Professor Dr. İbrahim Hakkı Aydin (2001), "Avicenna And Modern Neurological Sciences", Journal of Academic Researches in Religious Sciences 1 (2): 1-4.
- ↑ Educating health professionals: the Avicenna project The Lancet, Volume 371 pp 966 – 967
- ↑ O'Connor, John J.; Edmund F. Robertson "ഇബ്നു സീന". MacTutor History of Mathematics archive.
- ↑ IBN SINA ABU ‘ALI AL-HUSAYN
- ↑ Nahyan A. G. Fancy (2006), "Pulmonary Transit and Bodily Resurrection: The Interaction of Medicine, Philosophy and Religion in the Works of Ibn al-Nafīs (d. 1288)", pp. 95-102, Electronic Theses and Dissertations, University of Notre Dame.[5]
[തിരുത്തുക] അവലംബങ്ങള്
[തിരുത്തുക] ഗ്രന്ഥങ്ങള്
- Corbin, Henry (1993 (original French 1964)). History of Islamic Philosophy, Translated by Liadain Sherrard, Philip Sherrard. London; Kegan Paul International in association with Islamic Publications for The Institute of Ismaili Studies. pp. 167–175. ISBN 0710304161. OCLC 22109949 221646817 22181827 225287258.
- Nasr, Seyyed Hossein; Oliver Leaman (1996). History of Islamic Philosophy. Routledge. ISBN 0415131596. OCLC 174920627.
- Nasr, Seyyed Hossein (2006). Islamic Philosophy from Its Origin to the Present: Philosophy in the Land of prophecy. SUNY Press. ISBN 0791467996. OCLC 238802496.
- Von Dehsen, Christian D.; Scott L. Harris (1999). Philosophers and religious leaders. Greenwood Press. ISBN 1-5735-6152-5. OCLC 42291042.
[തിരുത്തുക] വിജ്ഞാനകോശം
- Nasr, Seyyed Hossein. (2007). "Avicenna". Encyclopedia Britannica Online. Retrieved on 2007-11-05.
- "Islam". Encyclopedia Britannica Online. (2007). Retrieved on 2007-11-27.
- This article incorporates text from the Encyclopædia Britannica Eleventh Edition, a publication now in the public domain.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||
