ഇന്ത്യയിലെ വന്യജീവിസങ്കേതങ്ങൾ

വിക്കിപീഡിയ, ഒരു സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനകോശം.

നിലവിൽ 441ലധികം വന്യജീവിസങ്കേതങ്ങൾ(animal sanctuaries) ഇന്ത്യയിലുണ്ട്. ഇവയിൽ 4 എണ്ണം കടുവാ സംരക്ഷണപദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായുള്ള കടുവാസംരക്ഷണകേന്ദ്രങ്ങളാണ്. ചിലവന്യജീവിസങ്കേതങ്ങളിൽ അധികമായ് പക്ഷികളെയാണ് കണ്ടുവരുന്നത്. അത്തരം പ്രദേശങ്ങൾ പക്ഷിസങ്കേതങ്ങൾ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ദേശിയോദ്യാന പദവി ലഭിക്കുന്നതിനുമുൻപ് കേവൽദേവ് ദേശീയോദ്യാനം ഒരു പക്ഷിസങ്കേതമായാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ഇന്ത്യയിലെ മിക്ക ദേശീയോദ്യാനങ്ങളും ആദ്യകാലത്ത് വന്യജീവിസങ്കേതങ്ങളായിരുന്നു. പിന്നീടാണ് അവയ്ക്ക് ദേശീയോദ്യാന പദവി ലഭിക്കുന്നത്.

പട്ടിക[തിരുത്തുക]

വർഷം പേര് സംസ്ഥാനം വിസ്തീർണം (ച.കി.മീ)
1997 Hoollongapar Gibbon Sanctuary ആസാം 2098.62
1979 Great Indian Bustard Sanctuary മഹാരാഷ്ട്ര 8496.44
1975 Achanakamar Chhattisgarh 551.55
1986 Kutch Desert Wildlife Sanctuary ഗുജറാത്ത് 7506.22
1973 ഇന്ത്യൻ വൈൽഡ് ആസ് വന്യജീവിസ്ങ്കേതം ഗുജറാത്ത് 4953.7
1972 നേലപട്ടു ആന്ധ്രാപ്രദേശ് 4040
1991 ദിബാങ് അരുണാചൽ പ്രദേശ് 4149
1987 Changtang Wildlife Sanctuary Jammu & Kashmir 4000
1978 Nagarjunsagar-Srisailam Tiger Reserve ആന്ധ്രാപ്രദേശ് 3568
ND കാരക്കോറം ജമ്മു കാശ്മീർ 1800
2008 സത്യമംഗലം വന്യജീവിസങ്കേതം തമിഴ്നാട് 1411.6
1978 കൈമുർ വന്യജീവിസങ്കേതം ബീഹാർ 1342.22
ND Gundla Brahmeswaram Wildlife Sanctuary Andhra Pradesh 1194
1965 Gir Forest National Park ഗുജറാത്ത് 1153.42
1975 Noradehi മധ്യപ്രദേശ് 1034.52
1972 Kedarnath Wild Life Sanctuary Uttar Pradesh 975.24
1965 Kawal Wildlife Sanctuary ആന്ധ്രാപ്രദേശ് 893
1952 Pakhal Andhra Pradesh 879.3
1977 Pakhui Tiger Reserve Arunachal Pradesh 861.95
1979 Simlipal National Park Orissa 845.7
ND Dandeli Karnataka 834.16
1953 Eturnagaram Wildlife Sanctuary Aആന്ധ്രാപ്രദേശ് 803
1987 Lachipora Jammu & Kashmir 800
1976 Satkosia Tiger Reserve Orissa 795.52
1989 Kamlang Wildlife Sanctuary Arunachal Pradesh 783
1976 Palamau Tiger Reserve Jharkhand 767
1981 Narayan Sarovar Sanctuary ഗുജറാത്ത് 765.79
1976 Ratapani Tiger Reserve മധ്യപ്രദേശ് 688.79
1976 Bhimbandh Wildlife Sanctuary Bihar 681.9
1983 Keladevi Wildlife Sanctuary Rajasthan 676
1955 Sariska Tiger Reserve Rajasthan 866
1963 Kolleru Lake ആന്ധ്രാപ്രദേശ് 673
1977 Kinnerasani Andhra Pradesh 655.41
1962 Sechu Tuan Nala Wildlife Sanctuary Himachal Pradesh 655.32
1979 National Chambal Sanctuary Uttar Pradesh 635
ND Rollapadu Bird Sanctuary ആന്ധ്രാപ്രദേശ് 614
1978 Tamor Pingla മധ്യപ്രദേശ് 608.52
1982 Shoolpaneshwar Wildlife Sanctuary ഗുജറാത്ത് 607.7
1988 Sunabema Wildlife Sanctuary ഒഡീഷ 600
1986 Askot Musk Deer Sanctuary Uttarakhand 599.93
1985 Melghat മഹാരാഷ്ട്ര 597.23
1978 Papikonda ആന്ധ്രാപ്രദേശ് 590.68
1971 Kumbhalgarh Rajasthan 578.26
1988 Kalakkad Mundanthurai Tiger Reserve തമിഴ്നാട് 895
1974 Sitanadi മധ്യപ്രദേശ് 553.36
1975 Vikash Kumar Pandit മധ്യപ്രദേശ് 551.55
1989 Balaram-Ambaji Wildlife Sanctuary ഗുജറാത്ത് 542.08
1987 Biligirirangan Hills Karnataka 539.52
1977 Bori Wildlife Sanctuary മധ്യപ്രദേശ് 518.25
1981 Ghatigaon Sanctuary മധ്യപ്രദേശ് 512
1983 Phulwari Wildlife Sanctuary Rajasthan 511.41
1987 Cauvery Wildlife Sanctuary Karnataka 510.51
1986 Tadoba Andhari Tiger Project മഹാരാഷ്ട്ര 625.4
ND Sri Venkateshwara National Park ആന്ധ്രാപ്രദേശ് 353
1982 Kaimoor Sanctuary Uttar Pradesh 500.75
1985 Dampa Tiger Reserve Mizoram 550
1976 Pulicat Lake Bird Sanctuary ആന്ധ്രാപ്രദേശ് 327.33
1983 Todgarh Rawali Wildlife Sanctuary Rajasthan 495.27
1974 Bhadra Wildlife Sanctuary Karnataka 492.46
ND Shenbagathoppu Grizzled Squirrel Wildlife Sanctuary Tamil Nadu 480
1954 Govind Pashu Vihar Wildlife Sanctuary Uttar Pradesh 481.04
1978 Bagdara Wildlife Sanctuary മധ്യപ്രദേശ് 478.9
1950 പെരിയാർ ദേശീയോദ്യാനം കേരളം 472
ND Srilanka Malleswara Wildlife Sanctuary ആന്ധ്രാപ്രദേശ് 464.42
1977 Pachmarhi Biosphere Reserve മധ്യപ്രദേശ് 461.85
1978 Valmikinagar Wildlife Sanctuary Bihar 461.6
ND Pulicat Lake Bird Sanctuary തമിഴ്നാട് 153.67
1987 Sohagabarwa Wildlife Sanctuary Uttar Pradesh 428.2
1987 Overa-Aru Jammu & Kashmir 425
1985 Koyna Wildlife Sanctuary Maharashtra 423.55
1979 Sita Mata Wildlife Sanctuary Rajasthan 422.94
1962 Tundah Wildlife Sanctuary Himachal Pradesh 419.48
1972 Sharavathi Valley Wildlife Sanctuary Karnataka 413.23
1976 Katarniaghat Wildlife Sanctuary Uttar Pradesh 400
1981 Kotgarh Orissa 399.05
1974 Shettihally Wildlife Sanctuary Karnataka 395.6
NA Gudavi Bird Sanctuary Karnataka 0.74
NA Mandagadde Bird Sanctuary Karnataka 0.005
1928 Manas National Park Assam 391
1988 Gumti Tripura 389.54
1958 Radhanagari Wildlife Sanctuary മഹാരാഷ്ട്ര 371.88
1974 ഗാന്ധി സാഗർ സങ്കേതം മധ്യപ്രദേശ് 368.62
1975 Dubri Wildlife Sanctuary മധ്യപ്രദേശ് 364.69
1976 Singhalila National Park West Bengal 362.4
1986 Kalsubai Harishchandra മഹാരാഷ്ട്ര 361.71
ND Kaundinya Andhra Pradesh 357
1982 Rupi Bhabha Sanctuary Himachal Pradesh 354.14
1983 Sardarpur Florican Sanctuary മധ്യപ്രദേശ് 348.12
1985 Debrigarh Wildlife Sanctuary Orissa 346.91
1981 Kuno Wildlife Sanctuary മധ്യപ്രദേശ് 344.68
1973 വയനാട് വന്യജീവിസങ്കേതം Kerala 344.44
1986 Jaikwadi മഹാരാഷ്ട്ര 341.05
1978 Samarsot മധ്യപ്രദേശ് 340.35
1962 Kugti Wildlife Sanctuary Himachal Pradesh 330
1986 Painganga മഹാരാഷ്ട്ര 324.62
1983 Pong Dam Sanctuary Himachal Pradesh 322.7
ND Mudumalai National Park തമിഴ്നാട് 321.55
1978 National Chambal Sanctuary മധ്യപ്രദേശ് 320
1985 Chandoli National Park മഹാരാഷ്ട്ര 308.97
1982 Ramgarh Vishdhari Wildlife Sanctuary Rajasthan 307
1988 Badrama Sanctuary ഒഡീഷ 304.03
1987 Sonanadi Wildlife Sanctuary Uttarakhand[1] 301.18
1982 Jamwa Ramgarh Wildlife Sanctuary Rajasthan 300
1980 Marine National Park, Gulf of Kutch ഗുജറാത്ത് 293.03
1960 Mount Abu Wildlife Sanctuary Rajasthan 288.84
1976 Singhori Wildlife Sanctuary) മധ്യപ്രദേശ് 287.91
1973 Parambikulam Wildlife Sanctuary Kerala 285
1980 Mehao Wildlife Sanctuary Arunachal Pradesh 281.5
1983 National Chambal Sanctuary Rajasthan 280
1972 Gomarda Reserve Forest Chhattisgarh 277.82
1984 Kuldiha Orissa 272.75
1955 Darah Rajasthan 265.83
1983 Pamed Wild Buffalo മധ്യപ്രദേശ് 262
1986 Gautala Autramghat മഹാരാഷ്ട്ര 260.61
1976 Gautam Buddha Bihar 259.48
1986 Buxa Tiger Reserve West Bengal 251.89
1988 Kanji Jammu & Kashmir 250
1983 Udanti Wild Buffalo മധ്യപ്രദേശ് 247.59
1974 Mukambika Karnataka 247
1983 Panpatha മധ്യപ്രദേശ് 245.84
1976 Barnawapra Chattisgarh 244.66
1962 Nargu Himachal Pradesh 243.13
1962 Bandli Himachal Pradesh 239.47
1978 Coringa Andhra Pradesh 235.79
1977 Ranipur Uttar Pradesh 230.31
1983 Bhensrodgarh Rajasthan 229.14
1972 Kishanpur Uttar Pradesh 227.12
ND Kalakkadu തമിഴ്നാട് 223.58
1989 Eaglenest Arunachal Pradesh 217
1990 Jaldapara West Bengal 216.51
1987 Spike Island Andaman & Nicobar Islands 211.7
1978 Lawalang Bihar 211.03
1985 Nakti Dam Bihar 206.4
1986 Kabar Bihar 204
1981 Karera മധ്യപ്രദേശ് 202.21
1975 Intanki Nagaland 202.02
ND Krishna Wildlife Sanctuary Andhra Pradesh 194.81
1976 Dalma Jharkhand 193.22
1985 Baretha Rajasthan 192.76
1979 Barda ഗുജറാത്ത് 192.31
1978 Hadgarh Orissa 191.06
1978 D'ering Memorial Arunachal Pradesh 190
1975 Abohar Punjab 188.24
1976 Hazaribagh Jharkhand 186.25
1987 Gulmarg Jammu & Kashmir 186
1985 Lakhari Valley Orissa 185.87
1989 Yagoupokpi Lokchao Manipur 184.8
1974 Bramhagiri Karnataka 181.29
1978 Jessore ഗുജറാത്ത് 180.66
1985 Koderma Jharkhand 177.95
1969 Yawal മഹാരാഷ്ട്ര 177.52
1982 Chandaka Dampara Orissa 175.79
1934 Sonai Rupai Assam 175
1987 Trishna Tripura 170.56
1981 Baisipalli Orissa 168.35
1990 Purna ഗുജറാത്ത് 160.84
1970 Nagzira മഹാരാഷ്ട്ര 152.81
1991 Ngengpui Mizoram 150
1967 ഭഗ്‌വാൻ മഹാവീർ ദേശീയോദ്യാനം ഗോവ 148.52
1992 Karlapat Orissa 147.66
1978 Itanagar Arunachal Pradesh 140.3
1983 Bhairamgarh മധ്യപ്രദേശ് 138.95
1985 Nameri Assam 137.07
1980 Pranahita Andhra Pradesh 136.02
1986 Chaprala മഹാരാഷ്ട്ര 134.78
1985 Interview Island Andaman & Nicobar Islands 133
1985 Bhimashankar മഹാരാഷ്ട്ര 130.78
1990 Jambughoda ഗുജറാത്ത് 130.38
1952 Pocharam Andhra Pradesh 130
1958 Neyyar Kerala 128
1976 Murti Wildlife West Bengal 127.22
1958 Peechi-Vazhani Wildlife Sanctuary Kerala 125
1955 Kheoni മധ്യപ്രദേശ് 134.778
1969 Nal Sarovar ഗുജറാത്ത് 120.82
1962 Gobind Sagar & Naina Devi Himachal Pradesh 120.67
1974 Ranebennur Karnataka 119
1982 Khalasuni Orissa 116
1987 Chautala Haryana 113.96
1983 Fensatallite മധ്യപ്രദേശ് 110.24
1976 Chail Himachal Pradesh 110.04
1987 Hirpora Jammu & Kashmir 110
ND Sundha Mata Rajasthan 107
1949 Gamgul Siahbehi Himachal Pradesh 105.46
1987 Talakaveri Wildlife Sanctuary Karnataka 105
1984 Chimmony Wildlife sanctuary Kerala 105
1968 ഭഗ്‌വാൻ മഹാവീർ ദേശീയോദ്യാനം ഗോവ 105
1975 Badankhoh മധ്യപ്രദേശ് 104.35
1984 Sawai Mansingh Rajasthan 103.25
1987 Pushpagiri Wildlife Sanctuary Karnataka 102.59
1984 Shenduruny Kerala 100.32
1986 Nandpur Madmeshwar മഹാരാഷ്ട്ര 100.12
1989 Sessa Orchid Arunachal Pradesh 100
1980 Jawahar Sagar Rajasthan 100
1983 Shergarh Rajasthan 98.71
1962 Darlaghat Himachal Pradesh 98.71
1984 Chinnar Kerala 90.44
1974 Someswara Karnataka 88.4
1986 Aner Dam മഹാരാഷ്ട്ര 82.94
ND Mukkurthi തമിഴ്നാട് 78.46
1957 Chandra Prabha Uttar Pradesh 78
1976 Idukki Kerala 77
1988 Katepurna മഹാരാഷ്ട്ര 73.69
1985 Orang Assam 72.6
1984 Balukhand Konark Orissa 71.72
1962 Shikari Devi Himachal Pradesh 71.19
1979 Laokhowa Assam 70.14
1975 Bhitarkanika Orissa 70
1986 Phansad Wildlife Sanctuary മഹാരാഷ്ട്ര 69.79
1976 Tirthan Himachal Pradesh 68.25
1976 Mahuadaur Bihar 63.25
1954 Kanawar Himachal Pradesh 61.57
1970 Bor മഹാരാഷ്ട്ര 61.1
1955 Van Vihar Rajasthan 59.93
1974 Narsingarh മധ്യപ്രദേശ് 57.19
1985 Churdhar Himachal Pradesh 56.59
1982 Ratanmahal ഗുജറാത്ത് 55.65
1991 Kane Arunachal Pradesh 55
1984 Aralam Kerala 55
1983 Peppara Kerala 53
1956 Jaisamand Rajasthan 52
1984 Barsey Rhododendron Sanctuary Sikkim 51.76
1984 Fambong Lho Sikkim 51.76
1980 Nahargarh Rajasthan 50
1974 Melkote Temple Karnataka 49.82
1984 Parasnath Bihar 49.23
ND Pabha Assam 49
1988 Binsar Uttarakhand 45.59
1981 Ken Gharial മധ്യപ്രദേശ് 45
1982 Harike Lake Punjab 43
1981 Sone Gharial മധ്യപ്രദേശ് 41.8
1991 Khawnglung Mizoram 41
1989 Dipor Beel Assam 40
1989 Paniya ഗുജറാത്ത് 39.63
1981 Surinsar-Mansar Jammu & Kashmir 39.58
1976 Senchal West Bengal 38.88
1987 Pobitora Wildlife Sanctuary Assam 38.83
1962 Raksham Chitkul Himachal Pradesh 38.27
1976 Lothian Island West Bengal 38
1962 Naina Devi Himachal Pradesh 37.19
1978 Siwaram Andhra Pradesh 36.29
1962 Talra Himachal Pradesh 36.16
1978 Rajgir Bihar 35.84
1987 Meanam Sikkim 35.34
1981 Nandini Jammu & Kashmir 33.72
1984 Shingba Rhododendron Sikkim 32.5
1987 Overa Jammu & Kashmir 32.37
1962 Majathal Himachal Pradesh 31.64
1954 Manali sanctuary Himachal Pradesh 31.27
1949 Kalatop & Khajjiar Himachal Pradesh 30.69
1970 Tansa മഹാരാഷ്ട്ര 30.41
1974 Nugu Karnataka 30.32
1974 Ghataprabha Karnataka 29.78
1962 Lippa Asrang Himachal Pradesh 29.53
1987 Landfall Island Andaman & Nicobar Islands 29.48
1987 Malvan Marine മഹാരാഷ്ട്ര 29.12
1981 Nongkhyllem Meghalaya 29
1962 Daranghati Himachal Pradesh 27.01
1980 Barnadi Assam 26.22
1987 Limber Jammu & Kashmir 26
ND Sukhna Chandigarh 25.42
1983 Thattekkad Bird Sanctuary Kerala 25
1983 Crocodile (Lohabrrack) Andaman & Nicobar Islands 22.21
1986 Hastinapur Uttar Pradesh 20.73
ND Tongri Jammu & Kashmir 20
1978 Manjira Wildlife Sanctuary Andhra Pradesh 20
1987 Sepahijala Tripura 18.53
1954 Khokhan Himachal Pradesh 17.6
ND Point Calimere തമിഴ്നാട് 17.26
1958 Simbalbara Himachal Pradesh 17.2
1987 Chilka Lake (Nalaban) Orissa 15.53
1988 Rampura ഗുജറാത്ത് 15.01
1985 Arabithittu Karnataka 13.5
ND Indira Priyadarshini Delhi 13.2
1983 Sailana Florican മധ്യപ്രദേശ് 12.96
1981 Ramnagar Jammu & Kashmir 12.9
1954 Kais Himachal Pradesh 12.2
1975 Bir Shikargarh Haryana 10.93
1985 Sagershwar മഹാരാഷ്ട്ര 10.87
1987 Defence Island Andaman & Nicobar Islands 10.49
ND Hokarsar Jammu & Kashmir 10
1987 Cinque Island Andaman & Nicobar Islands 9.51
1987 Flat Island Andaman & Nicobar Islands 9.36
1987 Buchaan Island Andaman & Nicobar Islands 9.33
1977 Barren Island Andaman & Nicobar Islands 8.1
1987 Kyd Island Andaman & Nicobar Islands 8
1972 Bondla Wildlife ഗോവ 8
1987 Shearme Island Andaman & Nicobar Islands 7.85
1987 Paget Island Andaman & Nicobar Islands 7.36
1985 Tilanchang Island Andaman & Nicobar Islands 6.83
1977 Narcondum Island Andaman & Nicobar Islands 6.81
1987 West Island Andaman & Nicobar Islands 6.4
1987 East Island Andaman & Nicobar Islands 6.11
1976 Halliday Island West Bengal 5.95
1987 Ranger Island Andaman & Nicobar Islands 4.26
1987 Swamp Island Andaman & Nicobar Islands 4.09
1987 East (Inglis) Island Andaman & Nicobar Islands 3.55
1977 North Reef Island Andaman & Nicobar Islands 3.48
1987 Benett Island Andaman & Nicobar Islands 3.46
1987 Talabaicha Island Andaman & Nicobar Islands 3.21
1987 Point Island Andaman & Nicobar Islands 3.07
1987 Baltal Jammu & Kashmir 3
1987 Bondoville Island Andaman & Nicobar Islands 2.55
1987 Table (Delgarno) Island Andaman & Nicobar Islands 2.29
1985 Battimalve Island Andaman & Nicobar Islands 2.23
1987 James Island Andaman & Nicobar Islands 2.1
1979 ഡോ. സാലിം അലി പക്ഷിസങ്കേതം ഗോവ 1.8
1987 Reef Island Andaman & Nicobar Islands 1.74
1987 Table (Excelsior) Island Andaman & Nicobar Islands 1.69
1977 South Sentinel Island Andaman & Nicobar Islands 1.61
1987 Sandy Island Andaman & Nicobar Islands 1.58
1987 Roper Island Andaman & Nicobar Islands 1.46
1987 Pitman Island Andaman & Nicobar Islands 1.37
1987 South Brother Island Andaman & Nicobar Islands 1.24
1987 South Reef Island Andaman & Nicobar Islands 1.17
1987 Bluff Island Andaman & Nicobar Islands 1.14
1987 Sir Huge Rose Island Andaman & Nicobar Islands 1.06
1987 Temple Island Andaman & Nicobar Islands 1.04
1987 Ross Island Andaman & Nicobar Islands 1.01
ND Ranganthittu Karnataka 0.67
ND Bir Motibagh Punjab ND
ND Bhagmara Meghalaya ND
ND Tal Chappar Rajasthan ND
ND Renuka Himachal Pradesh ND
ND Shilli Himachal Pradesh ND
ND Bir Bunnerheri Punjab ND
ND Bassi Rajasthan ND
ND National Garhial Rajasthan ND
ND Khijadiya ഗുജറാത്ത് ND
ND Bir Gurdialpura Punjab ND
ND Asan Bradge Bird Watching Uttar Pradesh ND
ND Chilla Uttar Pradesh ND
ND Mahavir Swamy Uttar Pradesh ND
ND Nawabganj Uttar Pradesh ND
ND Samaspur Uttar Pradesh ND
ND Dhakna Kolkaz മഹാരാഷ്ട്ര ND
ND Gandhari മഹാരാഷ്ട്ര ND
ND Wainganga മഹാരാഷ്ട്ര ND
ND Dhumkhal ഗുജറാത്ത് ND
ND Ushakothi Orissa ND
ND Chandra Prabha Bihar ND
ND Topchanchi Bihar ND
ND Bibhutibhushan West Bengal ND
ND Bethudahari West Bengal ND
ND Ballabhpur West Bengal ND
ND Chapramari West Bengal ND
ND Gorumara West Bengal ND
ND Jore Pokhri West Bengal ND
1959 Mahananda West Bengal 159
ND Parnadhan West Bengal ND
ND Ramnabagan West Bengal ND
ND Raiganj West Bengal ND
ND Kyongasia Alpine Sikkim ND
ND Garampani Assam 6.05
ND Siju Meghalaya ND
ND Pulebatze Nagaland ND
ND Fakim Nagaland ND
ND Charilam Tripura ND
ND Lanjamadugu Andhra Pradesh ND
ND Karikili തമിഴ്നാട് ND
ND Vedantangal തമിഴ്നാട് ND
ND Vettangudi തമിഴ്നാട് ND
ND Vallanadu തമിഴ്നാട് 16.41
ND Kumarakom Kerala ND
1989 Okhla Bird Sanctuary Delhi/NOIDA 4.00
1990 Sandi Bird Sanctuary Uttar Pradesh 3.09
2010 Malabar Wildlife Sanctuary Kerala 74.21[2]

അവലംബം[തിരുത്തുക]

  1. Sonanadi Wildlife Sanctuary
  2. http://www.malabarsanctuary.org/pages/locationAndExtent.aspx

പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ[തിരുത്തുക]